Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko)"

Transkrypt

1

2 W Polsce stał się Pawlikowski wielkim wychowawcą narodowym. Zakorzenione silnie w duszy polskiej uczucie przywiązania do ziemi rodzinnej rozwinął w nowe przykazanie polskiego patriotyzmu: Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko) Redaktor Naczelny: Antoni Amirowicz Sekretarz Redakcji: Agata Skoczylas Zespół redakcyjny: Joanna Korzeniak, Włodzimierz Margielewski, Henryk Okarma, Krystyna Przybylska, Tadeusz Zając Adres Redakcji: Kraków, al. A. Mickiewicza 33 Zeszyt wydano przy pomocy finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie Wydawnictwo polecone pismem Ministerstwa Oświaty nr VIII-Oc: 3055/47 z 18 lutego 1948 roku do bibliotek szkół wszystkich typów Tytuł włączony do rejestru czasopism cytowanych w Zoological Record (W. Brytania) ISSN Nakład 1000 egz.

3 Kraków, dnia 22 lutego 2007 r. Pan Premier Jarosław Kaczyński Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3 tel. (022) fax (022) Stanowisko Dyrekcji i pracowników Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie w sprawie budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy Szanowny Panie Premierze, Zwracamy się do Pana Premiera z gorącym apelem o cofnięcie decyzji w sprawie budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy według obecnie proponowanego przebiegu. Realizacja tej inwestycji prowadzi bowiem nie tylko do zniszczenia unikatowych ekosystemów doliny rzecznej, torfowisk niskich oraz towarzyszącej im flory i fauny, ale także podważa wiarygodność Polski jako kraju wywiązującego się z podjętych wobec Wspólnoty Europejskiej zobowiązań, dotyczących zachowania oraz ochrony różnorodności biologicznej. Naraża również społeczeństwo polskie, a nie osobiście Pana Ministra Środowiska, na ogromne kary finansowe ze strony Komisji Europejskiej. Obszar Doliny Rospudy został uznany przez środowiska naukowe i Ministerstwo Środowiska Rzeczpospolitej Polskiej za teren o wybitnym znaczeniu dla zachowania różnorodności biologicznej Wspólnoty Europejskiej. Został on włączony do Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 w ramach obszaru 3

4 specjalnej ochrony ptaków Puszcza Augustowska oznaczonego kodem PLB (zgodnie z Dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków). Objęcie ochroną obszaru Puszcza Augustowska stanowiło zatem suwerenną decyzję naszego kraju, a wycofywanie się z dobrowolnie przyjętych zobowiązań stawia pod znakiem zapytania wiarygodność Państwa Polskiego. Ponadto należy podkreślić, że obszar ten spełnia kryteria Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory i został uznany za potencjalny specjalny obszar ochrony siedlisk (kod PLH200005). Jako pracownicy Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, instytucji która od ponad 80 lat zajmuje się tworzeniem naukowych podstaw ochrony przyrody i środowiska przyrodniczego oraz wspiera Ministerstwo Środowiska swoją wiedzą ekspercką, czujemy się zobowiązani do zabrania głosu w sprawie o tak wielkim znaczeniu dla polskiej przyrody. Dolina Rospudy to nie tylko miejsce bytowania określonych gatunków flory i fauny, ale przede wszystkim jeden z ostatnich zachowanych w Europie naturalnych systemów nizinnych dolin rzecznych. Jego odtworzenie jest po prostu niemożliwe poprzez nawet najbardziej zaawansowane i kosztowne kompensacje przyrodnicze. Dlatego apelujemy do Pana Premiera o cofnięcie pozwolenia Ministra Środowiska na budowę obwodnicy Augustowa w miejscu, gdzie dzięki tejże decyzji już dziś mogą zostać rozpoczęte prace budowlane, oraz rozważenie alternatywnych wariantów drogi, proponowanych przez Stowarzyszenie Integracji Społecznej i Komunikacji. Przypominamy, że o rozważenie wariantów alternatywnych apelował Pan Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej prof. Lech Kaczyński. Przeciwko tej inwestycji w realizowanym obecnie kształcie wypowiedziała się dwukrotnie Państwowa Rada Ochrony Przyrody, skupiająca wybitnych specjalistów w dziedzinie ochrony przyrody oraz polscy naukowcy i wykładowcy wyższych uczelni w swoim liście otwartym skierowanym do Komisarza ds. Środowiska Komisji Europejskiej, pana Stavrosa Dimasa. 4

5 Mamy głęboką nadzieję, że IV RP nie będzie kojarzona z niekompetencją Ministra Środowiska oraz bezprecedensowym niszczeniem wartości przyrodniczych Polski, czego nie ośmielono się nawet dokonać w czasach komunistycznej dyktatury. Z wyrazami szacunku, za pracowników i Dyrekcję Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie Prof. dr hab. Henryk Okarma Dyrektor Instytutu 5

6 PIOTR CHMIELEWSKI Tomaszów Lubelski, ul. Jana Pawła II 16/29 Nowe stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. w województwie lubelskim Szafirek miękkolistny jest okazałą byliną cebulową, która osiąga cm wysokości. Roślina wytwarza szorstkie na brzegach, równowąskie liście o szerokości 4-20 mm. Zebrane w grona kwiaty dzielą się na fioletowe płone w górnej części kwiatostanu i generatywne, brunatnoszare w dolnej. Owocem jest torebka. Szafirek miękkolistny kwitnie od maja do czerwca (Kącki i in. 2001). Występuje w silnie nasłonecznionych zbiorowiskach murawowych i okrajkowych z klas Festuco-Brometea, Trifolio-Geranietea i Koelerio-Corynephoretea (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). Ponadto towarzyszy uprawom zbożowym i okopowym na rędzinach kredowych (Fijałkowski 1994). Szafirek miękkolistny jest gatunkiem objętym ochroną i umieszczonym w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii gatunków krytycznie zagrożonych (CR) (Kącki i in. 2001). Jest gatunkiem subatlantycko-śródziemnomorskim (Zając A., Zając M. 1997), spotykanym w południowej i środkowej Europie od północnych krańców Francji do południowo-zachodniej Ukrainy. Występuje również w Azji Mniejszej i w północnej Afryce (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). W Polsce osiąga północną granicę zasięgu. Spotykany jest na Dolnym Śląsku, na Wyżynie Małopolskiej, Lubelskiej i Roztoczu, gdzie notowano go na ponad 150 stanowiskach, z których po 1980 r. potwierdzono zaledwie kilkanaście (Kącki i in. 2001). 6

7 Z Lubelszczyzny szafirka miękkolistnego podawano z 6 stanowisk położonych w okolicach miejscowości: Majdan Górny koło Tomaszowa Lubelskiego (użytek ekologiczny Biała Góra ), Korhynie (użytki ekologiczne Korhynie i Żurawce ), Brody, Bliżów i Ruszczyzna oraz Machnów Stary (rezerwat Machnowska Góra ) (Kącki i in. 2001). W ramach poszukiwań przyrodniczych prowadzonych w latach na terenie woj. lubelskiego odkryto 19 nowych stanowisk szafirka miękkolistnego (tab. 1). Udało się również potwierdzić jego obecność na stanowiskach koło Korhyń, Bliżowa, Machnowa Starego i Ruszczyzny, przy czym populacja w Bliżowie jest liczniejsza od znajdującej się w rezerwacie Machnowska Góra (ok. 750 osobników) i obecnie liczy szacunkowo ponad 1000 osobników, a więc dwukrotnie więcej niż podaje literatura (Kącki i in. 2001). Szafirek miękkolistny kwitnie na wszystkich stanowiskach województwa lubelskiego pod koniec czerwca i w lipcu, czyli później niż podaje literatura (Szafer i in. 1967). Poważnym zagrożeniem dla stanowisk szafirka miękkolistnego w woj. lubelskim jest zaorywanie muraw kserotermicznych, obserwowane na stanowiskach w Bliżowie i w Wólce Leszczańskiej. Innymi zagrożeniami są: zalesianie muraw (obserwowane na stanowisku koło Rudy Wołoskiej) i prace drogowe, mogące zagrażać populacjom znajdującym się w pasach przydrogowych. Najtrudniejsze do ochrony są stanowiska szafirka znajdujące się wśród upraw rolnych, gdzie wystawione są na działanie herbicydów. Intensywne użycie środków ochrony roślin doprowadziło już do zaniku szafirka na niektórych polach w okolicach Nowosiółek Kardynalskich. Nowym zagrożeniem dla populacji omawianego gatunku jest barszcz Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi, szybko powiększający swój areał występowania na przydrożach w okolicach Machnowa Starego, którego liście silnie zacieniają siedliska szafirka. Narażenie stanowisk szafirka miękkolistnego na penetrację przez ludzi, dotyczące stanowisk w południowo-zachodniej Polsce (Spałek 2005), na Lubelszczyźnie nie ma wielkiego znaczenia ze względu na dużą liczebność omawianego gatunku na większości stanowisk. Stanowiska położone w pobliżu Przewłoki, Przeorska, Żurawiec, Rudy Wołoskiej, Kazimierówki oraz Wólki Leszczańskiej zasługują na 7

8 Tab. 1. Stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. w woj. lubelskim. Przy każdym stanowisku podano kod kwadratu siatki ATPOL. Nowe stanowiska zaznaczono gwiazdką. Localities of Muscari comosum (L.) Mill. in Lublin Province (E Poland). At each location code of the square of ATPOL grid is given (details at New localities are indicated with asterisks. Lokalizacja Location *Wólka Leszczańska GE 45 Siedlisko Habitat Liczebność populacji Number (year) Uwagi Remarks Wąski pas murawy kserotermicznej ok. 1 km na zachód od rezerwatu Żmudź. 4 (2005) Wraz z szafirkiem rosną tutaj: miłek wiosenny Adonis vernalis (ok. 30 os.), zawilec wielkokwiatowy Anemone sylvestris, kurzyślad błękitny Anagallis foemina i pierwiosnka lekarska Primula veris. W zakrzaczeniach położonych przy polnej drodze prowadzącej w kierunku rez. Żmudź kępy lnu złocistego Linum flavum. *Hubale GE 82 Murawa kserotermiczna ok. 1 km NW od wsi. 1 (2006) Szafirkowi towarzyszą m.in.: podkolan zielonawy Platanthera chlorantha, wisienka karłowata Prunus fruticosa, pluskwica europejska Cimicifuga europaea, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska (W. Michalczuk, mat. niepubl.). 8

9 *Wychody GE 82 *Antoniówka GE 84 *Kazimierówka GE 85 Bliżów GE 92 Wapienne zbocze o ekspozycji południowej będące częścią projektowanej ostoi Natura 2000 Kąty (kod PLH ). Skraj polnej drogi w pobliżu nieistniejącej osady Berestki, położonej na północ od wsi Antoniówka. Ciepłolubne zarośla na południowym skraju lasu położonego przy szosie Perespa Kotlice. Nawapienne pastwiska i ugory, uprawy zbożowe. 7 (2004) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 4 (2006) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 5 (2006) Szafirek występuje pośród zarośli na skraju lasu dębowo-grabowego. Towarzyszą mu interesujące gatunki kalcyfilne i ciepłolubne: obuwik pospolity Cypripedium calceolus, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska. ok Szafirek występuje w dwóch płatach na wapiennych wzgórzach położonych po północnej i południowej stronie szosy Adamów Bliżów, nieopodal granicy Roztoczańskiego Parku Narodowego. W 2005 roku obserwowano tu okazy albinotyczne (E. Gorgol, mat. niepubl.). 9

10 Tab. 1. cd * Łabunie GE * Kol. Łabunie GE 94 Ruszczyzna GE 94 *Huta Tarnawacka GF 04 Pole położone ok. 1 km na zachód od rezerwatu Łabunie. Przydrożne zakrzaczenia, niewielki nieużytek przy północnej granicy rezerwatu Łabunie, uprawy zbożowe. Uprawy rolne przy wschodniej granicy rezerwatu Łabunie. Murawa kserotermiczna położona przy gruntowej drodze prowadzącej do wsi Pauczno. 30 os. rosnących pojedynczo lub w niewielkich skupieniach (2005) 11 (2005; w 2006 r. nie odnaleziono żadnego z nich) W roku 2006, po przekształceniu uprawy buraka w uprawę zbożową, szafirek w ogóle nie był stwierdzony. Szafirek występował najliczniej wśród gęstych zarośli tarniny przy granicy z rezerwatem Łabunie, gdzie towarzyszyły mu rzadkie i chronione gatunki gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea oraz podkolan zielonawy. W uprawach występował wraz z kurzyśladem błękitnym, czosnkiem zielonawym Allium oleraceum i miłkiem letnim Adonis aestivalis. 3 (2006) Prawdopodobnie jest liczniejszy niż to zaobserwowano w 2006 r. 6 (2005) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 10

11 *Justynówka GF 04 *Ruda Wołoska GF 14 * Chodywańce GF 15 * Jarczów GF 15 Korhynie GF 15 Rozległa murawa kserotermiczna ok. 1 km na północ od wsi. Murawa kserotermiczna o ekspozycji zachodniej ok. 1,5 km na północ od wsi oraz rozległa murawa na południowym, częściowo porośniętym lasem zboczu Borowej Góry (320,6 m n.p.m.), uprawy zbożowe. Niewielki nieużytek na skraju wiejskiego cmentarza, przydroża i uprawy zbożowe. Przydroża, uprawy zbożowe i opuszczone gospodarstwa wiejskie. Erodujące wapienne zbocze doliny rzeki Sołokiji, uprawy zbożowe, przydroża. 1 kwitnący okaz (2006) Szafirkowi towarzyszy niewielki płat zawilca wielkokwiatowego. >100 (2006) Na Borowej Górze towarzyszą szafirkowi inne, godne uwagi gatunki chronione: obuwik pospolity, storczyk kukawka Orchis militaris, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska. W 2006 r. odnotowano obecność szafirka w odmianie albinotycznej. >300 (2005) Szczególnie licznie występuje przy szosie prowadzącej z Chodywaniec do Nowosiółek Kardynalskich. W 2004 r. odnotowano obecność albinotycznych okazów. >100 Szafirek występuje najliczniej przy szosie (2006) prowadzącej z Jarczowa w kierunku Wierszczycy oraz w okolicach Kol. Jarczów II, gdzie w 2006 r. zaobserwowano wyjątkowo okazały okaz mierzący 99 cm. >300 Szafirek występuje licznie na terenie użytków ekologicznych Korhynie i Żurawce oraz wśród pobliskich upraw. Trafia się także na poboczach szosy prowadzącej z Korhyń w kierunku Jarczowa. 11

12 Tab. 1. cd * Kol. Korhynie GF 15 * Przeorsk GF 15 * Nowy Przeorsk GF 15 * Przewłoka GF Siedliska na miejscu dawnych gospodarstw wiejskich, uprawy zbożowe i przydroża. Pasma zarośli i fragmenty murawy kserotermicznej na zboczach Łysej Góry (315, 5 m n.p.m.) o wystawie południowej i zachodniej, uprawy zbożowe. Uprawy zbożowe i przydroża nieopodal dawnego PGR-u ok. 3 km na NE od Przeorska. Przydroża, uprawy zbożowe, zespół dąbrowy świetlistej Potentillo albae-quercetum. 36 (2004) Towarzyszą mu miłek letni i czosnek zielonawy. >100 Na Łysej Górze występują też: zawilec wielkokwiatowy, aster gawędka Aster amellus, kurzyślad błękitny, miłek letni, czosnek zielonawy i podkolan zielonawy. >100 Szafirek występuje najliczniej wśród pól położonych na południowym zboczu bezimiennego wzgórza wapiennego (326,7 m n.p.m.). ok. 50 Szczególnie interesujące jest wystąpienie szafirka we fragmencie dąbrowy świetlistej położonym między wsiami Przewłoka i Kol. Korhynie. Rosną tam interesujące gatunki wapniolubne: len złocisty, zawilec wielkokwiatowy, powojnik prosty Clematis recta, pluskwica europejska, lilia złotogłów Lilium martagon, buławnik wielkokwiatowy Cephalanthera damasonium, podkolan zielonawy, kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny Neottia nidus-avis, wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum i miodownik melisowaty Melittis melissophyllum. 12

13 *Żurawce GF 15 *Dyniska Nowe GF 16 Machnów Stary GF 25 *Machnów Nowy GF 25 i GF 26 Rozległy nieużytek porastający zbocza doliny Sołokiji (SE od użytku ekologicznego Żurawce w kierunku rezerwatu Machnowska Góra ). Przydroża przy szosie prowadzącej do Machnowa Nowego. Erodujące, południowe zbocze wzgórza kredowego chronionego jako rezerwat Machnowska Góra, uprawy zbożowe i przydroża. Pobocza szosy prowadzącej w kierunku Machnowa Starego. Ponadto na poboczach drogi do Dynisk Starych. >200 (2005) Szafirkowi towarzyszą: obuwik pospolity (ok. 30 os.), storczyk kukawka (ok. 100 os.), kilka okazów podkolanu zielonawego oraz kilka płatów zawilca wielkokwiatowego. W 2005 r. stwierdzono tu albinotyczne okazy szafirka. 4 (2004) Być może jest liczniejszy w okolicznych uprawach. >700 Szafirek rośnie bardzo licznie na terenie rezerwatu. Dużą część populacji stanowią osobniki płone. Ponadto spotykany jest pojedynczo wśród upraw i na poboczach szosy na południe od rezerwatu. ok. 300 Najliczniejszy (do 200 okazów) na szerokich pasach poboczy przy drodze do Machnowa Starego. 13

14 objęcie ochroną w formie użytków ekologicznych ze względu na wysoką wartość przyrodniczą. Płat murawy kserotermicznej z wystąpieniem szafirka i kilku innych interesujących roślin koło Kolonii Łabunie, mógłby zostać objęty ochroną poprzez poszerzenie granic rezerwatu Łabunie. Skuteczna ochrona pozostałych stanowisk, z których znaczna część znajduje się na poboczach dróg polnych i szos oraz wśród upraw, jest w zasadzie niemożliwa. SUMMARY New localities of Muscari comosum (L.) Mill. in Lublin Province Muscari comosum was previously reported from 6 localities in Lublin Province, only four of which have been confirmed. During the research conducted between 2001 and 2006, 19 new localities of M. comosum were discovered. Both the previous and the newly found localities have been presented in detail in Table 1. What presents a serious threat for the population of M. comosum is the process of changing of thermophilous grasslands into arable land, as well as herbicide contamination. Some of the newly discovered localities of M. comosum deserve protection in the form of sites of ecological interest. Effective protection of the other localities, most of which are situated along roads or among fields, is practically impossible. PIŚMIENNICTWO Fijałkowski D Flora roślin naczyniowych Lubelszczyzny. T. 1, 2. Lubelskie Tow. Nauk., Lublin. Kącki Z., Kucharczyk M., Dajdok Z Muscari comosum (L.) Mill. Szafirek miękkolistny. W: Kaźmierczakowa R., Zarzycki K. (red.). Polska Czerwona Księga Roślin. Inst. Bot. im. W. Szafera PAN, Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków. Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z Atlas roślin chronionych. Multico, Warszawa. 14

15 Spałek K Nowe stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. na Śląsku Opolskim. Chrońmy Przyr. Ojcz. 61, 2: Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B Rośliny Polskie. PWN, Warszawa. Zając A., Zając M. (red.) Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych chronionych w Polsce. Nakł. Prac. Chorol. Komp. Inst. Bot. UJ, Kraków. 15

16 PIOTR CHMIELEWSKI Tomaszów Lubelski, ul. Jana Pawła II 16/29 Nowe stanowisko żmijowca czerwonego Echium russicum J.F. Gmel. na Wyżynie Zachodniowołyńskiej Żmijowiec czerwony należy do gatunków objętych w Polsce ochroną ścisłą, a jako gatunek zagrożony został umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (kategoria CR) (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Jest rośliną wieloletnią, osiągającą wysokość 1 m, w całości gęsto owłosioną. Łodyga jest sztywna, nierozgałęziona i ciemno punktowana. Liście różyczkowe są podługowato-lancetowate, zwężające się w ogonek. Liście łodygowe, o podobnym kształcie, są znacznie mniejsze. Walcowaty kwiatostan, nie przekraczający 1/2 długości łodygi, składa się z licznych, gęsto ułożonych kilkukwiatowych skrętków. Umieszczone na krótkich szypułkach grzbieciste kwiaty mają barwę krwistoczerwoną. Żmijowiec czerwony kwitnie od maja do sierpnia (Pawłowski 1963). Zapylają go głównie trzmiele, rzadziej muchówki i motyle z rodziny Noctuidae (Szafer 1969). Owocem są jajowato-trójkątne rozłupki (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). Siedliskiem żmijowca czerwonego są silnie nasłonecznione zbocza wapienne lub lessowe o ekspozycji południowej i południowo-wschodniej (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Rośnie w murawach z klasy Festuco-Brometea (Zając A., Zając M. 1997). Żmijowiec czerwony jest gatunkiem pontyjsko-pannońskim (Zając A., Zając M. 1997), a swoim zasięgiem obejmuje połu- 16

17 dniowo-wschodnią Europę od Moraw i Austrii po południową i środkową Rosję. Ponadto występuje w Turcji (góry Taurus), na Kaukazie i w północnej Armenii (Hegi 1975). Polskie stanowiska żmijowca czerwonego znajdują się na północno-zachodniej granicy zasięgu tego gatunku. Podawano go z 16 stanowisk w obrębie Wyżyny Lubelskiej i Wyżyny Zachodniowołyńskiej (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Po 1980 r. potwierdzono zaledwie 2 z nich: w rezerwacie częściowym Skarpa Dobużańska w Dobużku koło Łaszczowa oraz na zboczach doliny Bugu nieopodal Czumowa, chronionych jako pomnik przyrody (Kucharczyk, Wójciak 1995, Czarnecka, Kucharczyk 2001). Na stanowisku objętym ochroną rezerwatową obserwowano w 2001 r. łącznie 22 osobniki żmijowca czerwonego, w tym jedynie 6 z kwitnącymi pędami. W Czumowie stwierdzono w 1996 r. 52 osobniki tego gatunku, z czego 15 zakwitło (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Na liczebność żmijowca na stanowisku w dolinie Bugu wpłynął fakt, że w 1993 r. uzupełniono populację osobnikami pochodzącymi z uprawy w Ogrodzie Botanicznym UMCS w Lublinie (Dąbrowska i in. 1997). W czerwcu 2006 r. odkryto nowe stanowisko żmijowca czerwonego nieopodal wsi Posadów koło Łaszczowa (kwadrat ATPOL GF 07) w obrębie Grzędy Sokalskiej na Wyżynie Zachodniowołyńskiej. Stanowisko znajduje się w odległości ok. 12 km od najbliższej populacji na Skarpie Dobużańskiej. Opisywany gatunek zasiedla strome lessowe zbocze doliny rzeki Kamionki, znajdujące się po wschodniej stronie szosy Posadów Telatyn. Zaobserwowano jeden kwitnący okaz rosnący w murawie kserotermicznej o powierzchni ok. 0,5 ha, należącej do zespołu Thalictro-Salvietum pratensis. Działka gruntowa porośnięta wspomnianą murawą jest własnością prywatną. Żmijowcowi towarzyszą inne, rzadkie i chronione gatunki roślin: goryczka krzyżowa Gentiana cruciata i pierwiosnka lekarska Primula veris. Ponadto występują tutaj: szałwia łąkowa Salvia pratensis, rutewka mniejsza Thalictrum minus, kostrzewa bruzdkowana Festuca rupicola, wilczomlecz sosnka Euphorbia cyparissias, lucerna sierpowata Medicago falcata, żebrzyca roczna Seseli annuum oraz perz siny Elymus hispidus i in. (Chmielewski P., Cymbała R., Michalczuk J., Michalczuk W., mat. niepubl.). 17

18 Pomimo poszukiwań autorowi nie udało się odnaleźć innych okazów żmijowca. Przeczesywanie murawy utrudniał wysoki stopień jej zwarcia, który w przyszłości może przyczynić się do wytworzenia tzw. wojłoku stepowego i zaniku interesujących gatunków flory. Groźny dla populacji żmijowca czerwonego może być również spływ środków ochrony roślin oraz nawozów z sąsiadujących ze zboczem pól uprawnych. W związku z powyższym, zalecane jest objęcie muraw kserotermicznych w dolinie Kamionki ochroną w formie użytku ekologicznego i ich regularne koszenie. Wniosek o utworzenie użytku ekologicznego jest w fazie przygotowań. Podziękowania Dziękuję Pani dr Renacie Piwowarczyk za cenne uwagi do powyższego artykułu i pomoc w oznaczeniu gatunków towarzyszących. SUMMARY A new locality of Echium russicum J.F. Gmel in the Wyżyna Zachodniowołyńka Upland (E Poland) Echium russicum is a protected species classified as critically endangered (CR) in the Polish Red Data Book. It has become extinct in 14 localities in Wyżyna Lubelska Upland and Wyżyna Zachodniowołyńska Upland. Only 2 localities have persisted: the Skarpa Dobużańska nature reserve near Dobużek (50 o 34 N, 23 o 44 E), and the protected steppe slope near Czumów (50 o 46 N, 23 o 58 E), both in the Bug river valley. Echium russicum grows in thermophilous grasslands of Festuco-Brometea class. In June 2006 a new locality of this species was discovered close to Posadów village (50 o 30 N, 23 o 50 E; ATPOL GF 07), which is located 12 km SE from the nearest population in the Skarpa Dobużańska reserve. It grows in Thalictro- Salvietum pratensis plant association on a steep loess slope of the Kamionka stream together with other protected, rare, and noteworthy plants: Gentiana cruciata, Primula veris, Salvia pratensis, Thalictrum minus, Festuca rupicola, Euphorbia cyparissias, Medicago falcata, Seseli annuum, and Elymus hispidus. Only one flowering plant of 18

19 E. russicum has been found. The increasing plant density in this slope and the use of pesticides and herbicides in nearby fields pose threat to the thermophilous grassland. Therefore, this new locality of E. russicum needs active protection. PIŚMIENNICTWO Czarnecka B, Kucharczyk M Echium russicum J.F. Gmel. Żmijowiec czerwony. W: Kaźmierczakowa R., Zarzycki K. (red.). Polska Czerwona Księga Roślin. Inst. Bot. im. W. Szafera PAN, Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków. Dąbrowska K, Franszczak-Być M., Sawicki R Żmijowiec czerwony Echium rubrum w Czumowie nad Bugiem. Chrońmy Przyr. Ojcz. 53, 3: Hegi G Illustierte Flora von Mitteleuropa. 3 Aufl. (1966- ff.). P. Parey. Berlin Hamburg. Kucharczyk M., Wójciak J Ginące i zagrożone gatunki roślin naczyniowych Wyżyny Lubelskiej, Roztocza, Wołynia Zachodniego i Polesia Lubelskiego. Ochr. Przyr. 52: Pawłowski B. (red.) Flora polska. PWN, Kraków, t. 10: Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z Atlas roślin chronionych. Multico, Warszawa. Szafer W Kwiaty i zwierzęta. PWN, Warszawa: 104, 208. Zając A., Zając M. (red.) Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych chronionych w Polsce. Nakł. Prac. Chorol. Komp. Inst. Bot. UJ, Kraków. 19

20 DAMIAN CHMURA 1, TADEUSZ MOLENDA 2 1 Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, al. A. Mickiewicza Katedra Geografii Fizycznej, Uniwersytet Śląski, Sosnowiec, ul. Będzińska 60 Nowe stanowisko omiegu górskiego Doronicum austriacum Jacq. na Górnym Śląsku Omieg górski jest jednym z 35 gatunków górskich stwierdzonych na Wyżynie Katowickiej. Notowano go tu na dwóch stanowiskach: w dolinie rzeki Jamny oraz w dolinie Ślepiotki (Urbisz 2000). Na większym obszarze, a mianowicie Wyżynie Śląskiej, podawany jest jeszcze z doliny Białej Przemszy oraz z Pustyni Błędowskiej (Zając 1996, Urbisz 2000, Buchalik, Drobnik 2005). Omieg górski jest objęty ochroną ścisłą (Rozporządzenie 2004) i znajduje się na Czerwonej Liście Roślin Naczyniowych Górnego Śląska w kategorii R rzadki (Parusel i in. 1996). Wcześniej gatunek ten wliczono do grupy gatunków proponowanych do objęcia ochroną na terenie byłego województwa katowickiego (Wika 1992). Po wprowadzeniu przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) nowych kategorii zagrożenia, w najnowszym opracowaniu dotyczącym chronionych, zagrożonych i rzadkich gatunków flory województwa śląskiego (Bernacki i in. 2000) gatunek ten uzyskał status LR (gatunek niższego ryzyka), a poza mezoregionami górskimi VU (narażony). Ta dwojaka ocena stopnia zagrożenia gatunku w obrębie jednego województwa podyktowana jest jego rozmieszczeniem. W górach omieg górski występuje pospolicie, natomiast na niżu 20

21 jest rośliną rzadką i rośnie na pojedynczych, reliktowych stanowiskach (Zając A., Zając M. 2001). Wiele z niżowych populacji jest zagrożonych ze względu na osuszanie wilgotnych terenów oraz poprzez zabiegi gospodarki leśnej, chociaż na niektórych z nich obserwuje się wzrost liczebności tak jest np. w łęgu olszowym nad Ślepiotką (Czylok, Stanek 2000). Podczas badań terenowych w 2004 r. na stoku zwałowiska odpadów górniczych KWK Halemba w okolicach Mikołowa odnaleziono nowe, bogate stanowisko omiegu górskiego, którego nie wykazuje opublikowana niedawno flora hałdy (Pasierbiński, Rostański 2001). Jest ono oddalone o kilkaset metrów od innego istniejącego stanowiska tej rośliny w dolinie rzeki Jamny. Populację omiegu na hałdzie obserwowano również w roku 2005 i W latach 2005, 2006 liczono pędy rośliny, a w roku 2006 zebrano próby glebowe i wykonano zdjęcia fitosocjologiczne w płatach 5 m 5 m w populacji na hałdzie i dla porównania w znanej populacji z doliny Jamny. W miejscu występowania rośliny pobrano 4 próby glebowe z głębokości 0-10 cm, które następnie zmieszano w 1 dużą próbkę. Analizy glebowe objęły oznaczenia: ph (metodą potencjometryczną w 1 molowym KCl i H 2 O); zawartości węgla organicznego (metodą Tiurina); straty przy prażeniu (metodą termiczną w piecu muflowym); zawartości azotu ogólnego oraz przyswajalnych form fosforu, magnezu, sodu, potasu i wapnia. Omieg górski rośnie na podłożu, którego tworzywem są skały płone, takie jak piaskowce, łupki, mułowce, z których usypane jest zwałowisko powęglowe. Populacja licząca ponad 600 pędów zasiedla pas około 50 m długości i 4-5 m szerokości na krawędzi stoku o nachyleniu około 40 i południowo-zachodniej ekspozycji. W miejscu najobfitszego występowania rośliny odległość do zwierciadła wód gruntowych wynosi około 40 cm. Omiegowi towarzyszy inny górski gatunek, również obficie tu rosnący, skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia. Ponadto współwystępują tutaj: orlica pospolita Pteridium aquilinum, tojeść pospolita Lysimachia vulgaris, niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora, pokrzywa zwyczajna Urtica dioica, nawłoć olbrzymia Solidago gigantea, łubin trwały Lupinus polyphyllus. Ogółem w płacie o powierzchni 25 m 2 stwierdzono występowanie 19 gatunków, głównie ruderalnych. Natomiast na drugim 21

22 Tab. 1. Właściwości gleby ze stanowisk Doronicum austriacum na hałdzie i w dolinie Jamny Soil properties in stands of Doronicum austriacum on colliery spoil heap and Jamna valley. Cecha Variable Hałda Colliery spoil heap Dolina Jamny Jamna Stream Valley ph (H 2 O) 4,5 6,0 ph (KCl) 4,3 5,8 Węgiel Carbon (%) 12,0 2,4 Strata przy prażeniu Loss in ignition (%) 25,1 5,8 C:N (%) 21,2 14,7 N (mg/100 g) 0,6 0,2 P (mg/100 g) 1,7 7,3 Mg (mg/100 g) 33,2 12,5 K (mg/100 g) 15,5 11,2 Ca (mg/100 g) 222,2 182,4 Na (mg/100 g) 5,6 3,0 stanowisku omiegu w dolinie Jamny, gdzie rosną rośliny nawiązujące do zbiorowisk łęgowych, jak ciemiężyca zielona Veratrum lobelianum, niecierpek pospolity Impatiens noli-tangere, roślinność ma bardziej naturalny charakter; jest też bogatsza w gatunki (odnotowano ich tu 29/25 m 2 ). Analiza glebowa wykazała, że substrat glebowy na stoku hałdy jest bardziej kwaśny i zasobniejszy w magnez, potas, wapń i sód oraz znacznie uboższy w fosfor niż gleba w dolinie Jamny (tab. 1). Według skali zastosowanej przez Piękoś-Mirkową i in. (1996) charakteryzuje się humusem typu moder. Odznacza się również większą zawartością węgla organicznego i stratami prażenia niż gleba w dolinie rzecznej. Występowanie D. austriacum na pokopalnianej hałdzie potwierdza doniesienia innych autorów dotyczących apofityzmu roślin górskich i ich ekspansji na siedliska antropogeniczne na niżu (Cohn i in. 2001) i w górach (Jehlik 2004). Znane są także od dawna przykłady wkraczania na niż roślin pochodzenia górskiego wzdłuż dolin rzecznych (Walas 1938, Koczur 1999). 22

23 Należy przypuszczać, że również w tym przypadku sąsiedztwo doliny rzecznej wraz z płatami kadłubowych zbiorowisk łęgowych przyczyniło się do migracji D. austriacum z sąsiedniej populacji położnej w dolinie Jamny. Trzyletnie obserwacje zachowania się tego gatunku na dość nietypowym siedlisku pozwalają na twierdzenie, że populacja ta ma duże szanse na przetrwanie. Omieg górski znalazł tu korzystne warunki rozwoju, na co wskazuje jego dominująca rola w ruderalnym antropogenicznym zbiorowisku. SUMMARY A new stand of Austrian leopard s-bane Doronicum austriacum Jacq. in the Upper Silesia (Poland) A new stand of rare and protected mountain forb species Doronicum austriacum was discovered near Mikołów ( N, E) in The population of ca. 600 specimens dominates in ruderal vegetation patch situated at the lower part of steep rocky slope of colliery spoil heap Halemba. The plants grow at site with high water table of about 40 cm of the ground surface. Their abundance let to conclude that D. austriacum has there favorable habitat conditions for development and long-term persistence. PIŚMIENNICTWO Bernacki L., Nowak T., Urbisz A., Urbisz A., Tokarska-Guzik B Rośliny chronione, zagrożone i rzadkie we florze województwa śląskiego. Acta Biol. Silesiana 35(52): Buchalik M., Drobnik J Dzieje i perspektywy zachowania stanowiska omiegu górskiego (Doronicum austriacum) na obszarze użytku ekologicznego Pustynia Błędowska. Nat. Siles. Super. 9, Cohn E.V.J., Rostański A., Tokarska-Guzik B., Trueman I.C., Woźniak G The flora and vegetation of an old Solvay process 23

Czynniki wpływające na wykorzystanie budek lęgowych przez płomykówki

Czynniki wpływające na wykorzystanie budek lęgowych przez płomykówki ARTUR GOŁAWSKI 1, ZBIGNIEW KASPRZYKOWSKI 2 1 Katedra Zoologii, Akademia Podlaska, 08-110 Siedlce, ul. Prusa 12 2 Katedra Ekologii i Ochrony Środowiska, Akademia Podlaska, 08-110 Siedlce, ul. Prusa 12 Czynniki

Bardziej szczegółowo

Przywracanie do środowiska gatunków roślin zagrożonych wyginięciem na przykładzie żmijowca czerwonego Echium russicum J.F. Gmelin

Przywracanie do środowiska gatunków roślin zagrożonych wyginięciem na przykładzie żmijowca czerwonego Echium russicum J.F. Gmelin Przywracanie do środowiska gatunków roślin zagrożonych wyginięciem na przykładzie żmijowca czerwonego Echium russicum J.F. Gmelin Beata Sielewicz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie Stan

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak Inwentaryzacja barszczu Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi i niecierpka gruczołowatego Impatiens glandulifera na obszarach Natura 2000 "Dolina Górnej Rospudy" oraz "Ostoja Augustowska" Opracowanie: Lech

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Karta Dokumentacyjna Geostanowiska

Karta Dokumentacyjna Geostanowiska Karta Dokumentacyjna Geostanowiska Informacje ogólne Numer KDG: 1559 1. Nazwa obiektu: TORFOWISKO JEZIORKA NA ŁOPIENIU 2. Typ obiektu geostanowiska: inne 3. Współrzędne (WGS84): Długość: 20 15' 50,000

Bardziej szczegółowo

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442 I.47. Droga nr 442 m. Chocz. 47 Droga nr 442 m. Chocz Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat pleszewski Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ

PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ WŁODZIMIERZ KWIATKOWSKI- główny specjalista ds. ochrony przyrody JOANNA KURZAWA Dyrektor PKPK 20-02-2017

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA Informacje ogólne Numer KDG: 2316 1. Nazwa obiektu: Wąwóz lessowy Jedliczny Dół w Turzyńcu 2. Typ obiektu geostanowiska: elementy rzeźby - formy denudacyjne 3. Współrzędne (WGS84): Długość: 50 38' 09,180

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PROJEKTU: Kwota całkowita: 2 920 160 zł (703 653 Euro) % współfinansowania KE: 1 460 080 zł (351 826 Euro)

BUDŻET PROJEKTU: Kwota całkowita: 2 920 160 zł (703 653 Euro) % współfinansowania KE: 1 460 080 zł (351 826 Euro) Tytuł projektu i/lub akronim: Ochrona rzadkich ptaków strefowych w wybranych obszarach Natura 2000 na Lubelszczyźnie LIFE13 NAT/PL/000060, LIFEZONE LOKALIZACJA PROJEKTU: SE Polska, woj. lubelskie BUDŻET

Bardziej szczegółowo

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin.

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin. Dolina dolnego Wieprza jest położona w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, w powiatach lubartowskim, puławskim, ryckim. Pod względem przyrodniczym i krajobrazowym to jeden z najciekawszych

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

Pogórze Dynowsko-Przemyskie. Wpisany przez Administrator piątek, 09 grudnia :15 - Poprawiony piątek, 09 grudnia :23

Pogórze Dynowsko-Przemyskie. Wpisany przez Administrator piątek, 09 grudnia :15 - Poprawiony piątek, 09 grudnia :23 1/7 Na terenie Pogórza Przemysko-Dynowskiego znajdują się piękne tereny przyrodniczo-historyczne Są tam usytuowane rezerwaty, ścieżki krajoznawcze Ścieżka przyrodnicza "Winne - Podbukowina" - rezerwat

Bardziej szczegółowo

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Informacja o zakresie przeprowadzonych prac W ramach prac terenowych przeprowadzono obserwacje gatunku i jego siedliska we wszystkich czterech obszarach

Bardziej szczegółowo

Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie

Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie Cele projektu: Podniesienie poziomu wiedzy na temat funkcjonowania ekosystemów jeziornych Poznanie zależności i procesów zachodzących w zlewni jeziora Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222.

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222. projekt ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY z dnia... 2015 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Uroczysko Koneck Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy

Bardziej szczegółowo

Obszary ochrony ścisłej

Obszary ochrony ścisłej Ochrona ścisła oznacza całkowite i trwałe zaniechanie bezpośredniej ingerencji człowieka w stan ekosystemów, tworów i składników przyrody oraz w przebieg procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną.

Bardziej szczegółowo

Park Krajobrazowy Dolina Słupi

Park Krajobrazowy Dolina Słupi Park Krajobrazowy Dolina Słupi O Nas Park Krajobrazowy Dolina Słupi - został utworzony w 1981 roku na obszarze 7 gmin (Słupsk, Kobylnica, Dębnica Kaszubska, Kołczygłowy, Borzytuchom, Bytów, Czarna Dąbrówka)

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA PRZYRODNICZA

INWENTARYZACJA PRZYRODNICZA Załącznik graficzny nr 10 INWENTARYZACJA PRZYRODNICZA Budowa dwóch kurników na dz. nr 232 w miejscowości Wyborów, gmina Chąśno, powiat łowicki. Opracowanie : dr inż. Sebastian Jaworski Nowy Sącz, 2015

Bardziej szczegółowo

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów)

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów) I.49. Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów. 49 Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Biegacz Zawadzkiego Carabus (Morphocarabus) zawadzkii (9001)

Biegacz Zawadzkiego Carabus (Morphocarabus) zawadzkii (9001) Biegacz Zawadzkiego Carabus (Morphocarabus) zawadzkii (900) Autor raportu: Mieczysław Stachowiak Eksperci lokalni: Holly Marek, Mazepa Jacek, Olbrycht Tomasz Opisany pierwotnie jako forma Carabus Preyssleri

Bardziej szczegółowo

Niemodlin, 27 czerwca 2016 roku. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu

Niemodlin, 27 czerwca 2016 roku. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu ul. Bohaterów Powstań Śląskich 9-00 Niemodlin Niemodlin, 7 czerwca 0 roku Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu W związku z rozpoczęciem prac nad dokumentami planistycznymi dla obszaru Natura

Bardziej szczegółowo

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194.

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194. I.17. Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć). 17 Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć) Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat: pilski Gmina: Wyrzysk (m. Wyrzysk,

Bardziej szczegółowo

Maciej Głąbiński. Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r.

Maciej Głąbiński. Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Maciej Głąbiński Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Puszcza

Bardziej szczegółowo

Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki

Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki Zespołu Szkół w Urszulinie (ul. Szkolna 23) w okresie lęgowym - wskazania harmonogramu prac i sposoby kompensacji niszczenia siedlisk lęgowych Autorzy: dr

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM

Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 20 grudnia 2013 r. Poz. 2798 ZARZĄDZENIE NR 38/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Najlepsze praktyki w ochronie żółwia błotnego

Najlepsze praktyki w ochronie żółwia błotnego Okuninka, 11-12.09.2014 r. Najlepsze praktyki w ochronie żółwia błotnego Janusz Holuk Okres lęgowy trwa najczęściej od 20 maja do 20 czerwca Okres lęgowy Zabezpieczanie złoża jaj Czynna ochrona lęgów

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Bioróżnorodność środowisk przyrodniczych Biodiversity of Natural Environments Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Seminarium Perspektywy rozwoju chowu ekologicznego małych przeżuwaczy Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Wrocław, 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

27 Droga nr 263 Kłodawa Dąbie odc. od skrzyżowania z drogą krajową 92 do drogi wojewódzkiej nr 473

27 Droga nr 263 Kłodawa Dąbie odc. od skrzyżowania z drogą krajową 92 do drogi wojewódzkiej nr 473 I.27. Droga nr 263 Kłodawa Dąbie odc. od skrzyżowania z drogą krajową 92 do drogi wojewódzkiej nr 473. 27 Droga nr 263 Kłodawa Dąbie odc. od skrzyżowania z drogą krajową 92 do drogi wojewódzkiej nr 473

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Beskidy Zachodnie walory przyrodnicze, kulturowe, krajobrazowe Nieleśne zbiorowiska roślinne efektem

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne w gminie

Planowanie przestrzenne w gminie Czy obecny system planowania przestrzennego na szczeblu gminnym może być skutecznym narzędziem ochrony korytarzy ekologicznych? Jacek Skorupski Planowanie przestrzenne w gminie studium uwarunkowań i kierunków

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-edukacyjne Nysy. Nysa, r.

Ścieżki przyrodniczo-edukacyjne Nysy. Nysa, r. Ścieżki przyrodniczo-edukacyjne Nysy Nysa, 06.09.2012 r. Potencjalne miejsca edukacji ekologicznej Nysy i okolic Jezioro Nyskie Dolina Nysy Kłodzkiej Dolina Białej Głuchołaskiej 2 Potencjalne miejsca edukacji

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów.

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów. Zawartość, tryb sporządzania i zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, uwzględniającego zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Zgodnie z art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie ul. Sosnowa 5, 43-190 Mikołów Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie www.sibg.org.pl Nasi członkowie: Województwo śląskie

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Czosnek niedźwiedzi Allium ursinum L. ponownie w Ojcowskim Parku Narodowym

Czosnek niedźwiedzi Allium ursinum L. ponownie w Ojcowskim Parku Narodowym Chrońmy Przyrodę Ojczystą 63 (4): 84 88, 2007 ANNA SOŁTYS-LELEK Ojcowski Park Narodowy, Dział Naukowo-Edukacyjny 32-047 Ojców 9 e-mail: ana_soltys@wp.pl Czosnek niedźwiedzi Allium ursinum L. ponownie w

Bardziej szczegółowo

Gmina Przeciszów. Badanie obiektów o znaczeniu turystycznym, przyrodniczym, kulturowym i historycznym obszaru LGR Dolina Karpia

Gmina Przeciszów. Badanie obiektów o znaczeniu turystycznym, przyrodniczym, kulturowym i historycznym obszaru LGR Dolina Karpia Gmina Przeciszów 1 Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Skawy Stawy Przeciszów Nowińczyk położenie: N50 00 29.2 E19 24 17.1 Dolina Dolnej Skawy Powierzchnia : 7081.7 ha Kod obszaru : PLB120005 Forma ochrony

Bardziej szczegółowo

Pszczoły a bioróżnorodność

Pszczoły a bioróżnorodność Pszczoły a bioróżnorodność Pod pojęciem różnorodności biologicznej kryje się niesłychane bogactwo i zróżnicowanie form życia występujących na Ziemi. Bioróżnorodność należy chronić, ponieważ każdy jej element

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom drugi Sylabus modułu: Ekologia miasta. kod modułu: 2BL_52 1. Informacje ogólne koordynator modułu Dr hab. Ryszard Ciepał

Bardziej szczegółowo

Best for Biodiversity

Best for Biodiversity W tym miejscu realizowany jest projekt LIFE + Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 promocja najlepszych praktyk Best for Biodiversity Okuninka, 11-12.09.2014

Bardziej szczegółowo

Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013

Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013 Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013 Marek Rycharski, Zuzanna Oświecimska-Piasko Instytut Technologiczno-Przyrodniczy www.itep.edu.pl PLAN 1. Krajobraz obszarów wiejskich 2. Założenia ogólne

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny 1 FORMY OCHRONY PRZYRODY w Polsce (Podstawa prawna -

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

(KOD 1528) NA STANOWISKACH GÓRNEJ BIEBRZY

(KOD 1528) NA STANOWISKACH GÓRNEJ BIEBRZY Raport z monitoringu skalnicy torfowiskowej (Saxifraga hirculus) (KOD 1528) NA STANOWISKACH GÓRNEJ BIEBRZY przygotowany w ramach realizacji zadania Monitoring przyrodniczy prace terenowe i kameralne realizowanego

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym PRZYGOTOWANIE PROJEKTÓW PLANÓW ZADAŃ OCHRONNYCH DLA OBSZARÓW NATURA 2000: SOO DOLINA BIEBRZY I OSO OSTOJA BIEBRZAŃSKA ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego.

ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego. Mazow.08.194.7025 ROZPORZĄDZENIE Nr 64 WOJEWODY MAZOWIECKIEGO z dnia 24 października 2008 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu białobrzeskiego. (Warszawa, dnia 14 listopada 2008

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Zamość Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych

Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych Ochrona przyrody w Nadleśnictwie Mińsk w perspektywie rozwoju Lasów Państwowych Powierzchnia Nadleśnictwa Mińsk wynosi 9500 ha, rozrzuconych w 410 kompleksach. Lasy nadzorowane stanowią pow. 17340 ha.

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY

JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY 6. Konferencja Naukowa Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 27-28 listopada 2013 roku JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY dr inż. Sylwester

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1. Zespół dydaktyczny dr hab. Beata Barabasz-Krasny

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1. Zespół dydaktyczny dr hab. Beata Barabasz-Krasny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Flora wybranych środowisk Flora of selected environments Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator dr hab. Beata Barabasz-Krasny prof. UP Zespół dydaktyczny dr hab. Beata Barabasz-Krasny

Bardziej szczegółowo

4003 Świstak Marmota marmota latirostris

4003 Świstak Marmota marmota latirostris 4003 Świstak Marmota marmota latirostris Liczba i lokalizacja obszarów i stanowisk monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Monitoring obejmuje cały teren występowania świstaka

Bardziej szczegółowo

Przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko:

Przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko: I.7. Droga nr 178 m. Oborniki. 7 Droga nr 178 m. Oborniki Lokalizacja przedsięwzięcia Powiat: obornicki Gmina: Oborniki (m. Oborniki) Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Celem inwestycji jest

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja i monitoring roślinności trwałych użytków zielonych powiązane z monitoringiem ornitofauny

Inwentaryzacja i monitoring roślinności trwałych użytków zielonych powiązane z monitoringiem ornitofauny Inwentaryzacja i monitoring roślinności trwałych użytków zielonych powiązane z monitoringiem ornitofauny w ramach projektu KIK/25 Ochrona różnorodności gatunkowej cennych przyrodniczo siedlisk na użytkach

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe)

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) 07.10.2006. Cele działania Poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności: 1) przywracanie walorów lub utrzymanie stanu

Bardziej szczegółowo

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski Realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013 Priorytet

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody i krajobrazu Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-317-ST-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe 1. BARWINEK POSPOLITY Roślina o wysokości do 20 cm. Pędy płożące się. Liście lancetowate i zimozielone. Kwiaty niebiesko-fioletowe na szypułkach, pojedyncze w kontach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IX/79/07 Rady Miejskiej w Gniewie z dnia 29 czerwca 2007 r.

Uchwała Nr IX/79/07 Rady Miejskiej w Gniewie z dnia 29 czerwca 2007 r. Uchwała Nr IX/79/07 Druk Nr B/94/07 w sprawie: utworzenia użytku ekologicznego Borawa. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

dotychczasowych lustracji terenu rezerwatu, plan urządzenia lasu, miejscowy plan zagospodarowania

dotychczasowych lustracji terenu rezerwatu, plan urządzenia lasu, miejscowy plan zagospodarowania Załącznik nr 1 ZAKRES DOKUMENTACJI 1. Wykaz publikowanych i niepublikowanych opracowań przydatnych do sporządzenia projektu planu (w tym dokumentacja dotycząca rezerwatu zgromadzona przez Zamawiającego,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 4 kwietnia 2013 r. Poz. 3159 ZARZĄDZENIE NR 6/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W KATOWICACH z dnia 3 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6 - Szczegółowy opis powierzchni badawczych w sektorze IV

Rozdział 6 - Szczegółowy opis powierzchni badawczych w sektorze IV Fot. 198 Płat boru od strony zachodniej. Stan z dnia 2006.06.26 Fot. 199 Kącik wypoczynkowy od strony południowo-wschodniej. Stan z dnia 2010.06.07 Fot. 200 Fundamenty w środkowej części powierzchni. Stan

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 7A PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MPZP REZERWAT ŻURAWINIEC W POZNANIU DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA Fot. 1. Lasy komunalne wejście od strony ul. Umultowskiej Fot. 2.

Bardziej szczegółowo

Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek. Długość: Szerokość:

Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek. Długość: Szerokość: OPIS GEOSTANOWISKA Stanisław Madej Informacje ogólne Nr obiektu 73 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość:

Bardziej szczegółowo

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załączniki do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia (poz. ) OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załącznik nr 1 I. Opis granic w postaci wykazu współrzędnych punktów załamania

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Przemysław Stachyra Roztoczański Park Narodowy, Stacja Bazowa ZMŚP Roztocze Tadeusz Grabowski Roztoczański Park Narodowy Andrzej Kostrzewski

Bardziej szczegółowo

autor opracowania dr Iwona Gottfried EKOZNAWCA

autor opracowania dr Iwona Gottfried EKOZNAWCA Inwentaryzacja przyrodnicza wykonana w ramach termomodernizacji budynku Urzędu Miasta w Jeleniej Górze na Placu Ratuszowym 58 pod kątem występowania zwierząt chronionych (ptaków i nietoperzy) autor opracowania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 7. I. Tytuł scenariusza zajęć: Na szlaku Gór Świętokrzyskich. Autor scenariusza: Maria Piotrowska

Scenariusz nr 7. I. Tytuł scenariusza zajęć: Na szlaku Gór Świętokrzyskich. Autor scenariusza: Maria Piotrowska Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: Wakacyjne szlaki krainy geograficzne Scenariusz nr 7 I. Tytuł scenariusza zajęć: Na szlaku Gór II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

Zakład Botaniki i Mykologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Akademicka 19, PL Lublin. dr Zofia Flisińska

Zakład Botaniki i Mykologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Akademicka 19, PL Lublin. dr Zofia Flisińska Zakład Botaniki i Mykologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Akademicka 19, PL-20-033 Lublin dr Zofia Flisińska WYKAZ PUBLIKACJI (stan na dzień 31.12.2007) 1981 1. Bystrek J., Flisińska Z. 1981. Porosty

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 5 lipca 2013 r. Poz. 3525 ZARZĄDZENIE NR 31/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI Na podstawie art. 19 ust. 6 oraz w związku z art. 20

Bardziej szczegółowo

1354 Niedźwiedź Ursus arctos

1354 Niedźwiedź Ursus arctos 1354 Niedźwiedź Ursus arctos Liczba i lokalizacja obszarów monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Prowadzony od roku 1982 monitoring gatunku obejmuje cały zasięg jego występowania,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego Krzysztof Kujawa Różnorodność biologiczna Zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi

Bardziej szczegółowo

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI w OLSZTYNIE WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ KATEDRA PLANOWANIA I INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze

Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze Zimowa Szkoła Leśna IBL 18-20.03.2014 Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze Tadeusz Andrzejczyk SGGW Plan referatu CEL I ZAKRES PIELĘGNOWANIA LASU WARUNKI RACJONALNEJ PIELĘGNACJI DRZEWOSTANÓW

Bardziej szczegółowo

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725)

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Koordynator: Agnieszka Nobis Eksperci lokalni : Marcin Nobis, Arkadiusz Nowak, Joanna-Zalewska Gałosz Liczba i lokalizacja stanowisk i obszarów monitoringowych

Bardziej szczegółowo

Czy można budować dom nad klifem?

Czy można budować dom nad klifem? Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 1 zagadnienia wprowadzające do informacji o środowisku przyrodniczym Zagadnienia wprowadzające czyli przypomnienie - po trochę o wszystkim

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju. ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju. ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl Członkowie zwyczajni Związku Stowarzyszeń pn. Śląski Ogród Botaniczny Województwo

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody cz.1 Rok akademicki: 2015/2016 Kod: HKL-2-109-OD-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: Ochrona dóbr natury i dóbr kultury Poziom

Bardziej szczegółowo

Kanalizacja ruchu turystycznego na obszarze Natura 2000 w Puszczy Sandomierskiej

Kanalizacja ruchu turystycznego na obszarze Natura 2000 w Puszczy Sandomierskiej Kanalizacja ruchu turystycznego na obszarze Natura 2000 w Puszczy Sandomierskiej Natalia Wrona Specjalista ds. Ochrony lasu Nadleśnictwo Kolbuszowa 6 grudzień 2010 rok Puszczy Sandomierskiej charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek.

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk Fundacja Czynna ochrona przyrody sposób utrzymania aktualnego stanu gatunków i siedlisk przez świadomą ingerencję w podlegające przemianom ekosystemy.

Bardziej szczegółowo