Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko)"

Transkrypt

1

2 W Polsce stał się Pawlikowski wielkim wychowawcą narodowym. Zakorzenione silnie w duszy polskiej uczucie przywiązania do ziemi rodzinnej rozwinął w nowe przykazanie polskiego patriotyzmu: Chrońmy przyrodę ojczystą (A. Wodziczko) Redaktor Naczelny: Antoni Amirowicz Sekretarz Redakcji: Agata Skoczylas Zespół redakcyjny: Joanna Korzeniak, Włodzimierz Margielewski, Henryk Okarma, Krystyna Przybylska, Tadeusz Zając Adres Redakcji: Kraków, al. A. Mickiewicza 33 Zeszyt wydano przy pomocy finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie Wydawnictwo polecone pismem Ministerstwa Oświaty nr VIII-Oc: 3055/47 z 18 lutego 1948 roku do bibliotek szkół wszystkich typów Tytuł włączony do rejestru czasopism cytowanych w Zoological Record (W. Brytania) ISSN Nakład 1000 egz.

3 Kraków, dnia 22 lutego 2007 r. Pan Premier Jarosław Kaczyński Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3 tel. (022) fax (022) Stanowisko Dyrekcji i pracowników Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie w sprawie budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy Szanowny Panie Premierze, Zwracamy się do Pana Premiera z gorącym apelem o cofnięcie decyzji w sprawie budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy według obecnie proponowanego przebiegu. Realizacja tej inwestycji prowadzi bowiem nie tylko do zniszczenia unikatowych ekosystemów doliny rzecznej, torfowisk niskich oraz towarzyszącej im flory i fauny, ale także podważa wiarygodność Polski jako kraju wywiązującego się z podjętych wobec Wspólnoty Europejskiej zobowiązań, dotyczących zachowania oraz ochrony różnorodności biologicznej. Naraża również społeczeństwo polskie, a nie osobiście Pana Ministra Środowiska, na ogromne kary finansowe ze strony Komisji Europejskiej. Obszar Doliny Rospudy został uznany przez środowiska naukowe i Ministerstwo Środowiska Rzeczpospolitej Polskiej za teren o wybitnym znaczeniu dla zachowania różnorodności biologicznej Wspólnoty Europejskiej. Został on włączony do Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 w ramach obszaru 3

4 specjalnej ochrony ptaków Puszcza Augustowska oznaczonego kodem PLB (zgodnie z Dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków). Objęcie ochroną obszaru Puszcza Augustowska stanowiło zatem suwerenną decyzję naszego kraju, a wycofywanie się z dobrowolnie przyjętych zobowiązań stawia pod znakiem zapytania wiarygodność Państwa Polskiego. Ponadto należy podkreślić, że obszar ten spełnia kryteria Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory i został uznany za potencjalny specjalny obszar ochrony siedlisk (kod PLH200005). Jako pracownicy Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, instytucji która od ponad 80 lat zajmuje się tworzeniem naukowych podstaw ochrony przyrody i środowiska przyrodniczego oraz wspiera Ministerstwo Środowiska swoją wiedzą ekspercką, czujemy się zobowiązani do zabrania głosu w sprawie o tak wielkim znaczeniu dla polskiej przyrody. Dolina Rospudy to nie tylko miejsce bytowania określonych gatunków flory i fauny, ale przede wszystkim jeden z ostatnich zachowanych w Europie naturalnych systemów nizinnych dolin rzecznych. Jego odtworzenie jest po prostu niemożliwe poprzez nawet najbardziej zaawansowane i kosztowne kompensacje przyrodnicze. Dlatego apelujemy do Pana Premiera o cofnięcie pozwolenia Ministra Środowiska na budowę obwodnicy Augustowa w miejscu, gdzie dzięki tejże decyzji już dziś mogą zostać rozpoczęte prace budowlane, oraz rozważenie alternatywnych wariantów drogi, proponowanych przez Stowarzyszenie Integracji Społecznej i Komunikacji. Przypominamy, że o rozważenie wariantów alternatywnych apelował Pan Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej prof. Lech Kaczyński. Przeciwko tej inwestycji w realizowanym obecnie kształcie wypowiedziała się dwukrotnie Państwowa Rada Ochrony Przyrody, skupiająca wybitnych specjalistów w dziedzinie ochrony przyrody oraz polscy naukowcy i wykładowcy wyższych uczelni w swoim liście otwartym skierowanym do Komisarza ds. Środowiska Komisji Europejskiej, pana Stavrosa Dimasa. 4

5 Mamy głęboką nadzieję, że IV RP nie będzie kojarzona z niekompetencją Ministra Środowiska oraz bezprecedensowym niszczeniem wartości przyrodniczych Polski, czego nie ośmielono się nawet dokonać w czasach komunistycznej dyktatury. Z wyrazami szacunku, za pracowników i Dyrekcję Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie Prof. dr hab. Henryk Okarma Dyrektor Instytutu 5

6 PIOTR CHMIELEWSKI Tomaszów Lubelski, ul. Jana Pawła II 16/29 Nowe stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. w województwie lubelskim Szafirek miękkolistny jest okazałą byliną cebulową, która osiąga cm wysokości. Roślina wytwarza szorstkie na brzegach, równowąskie liście o szerokości 4-20 mm. Zebrane w grona kwiaty dzielą się na fioletowe płone w górnej części kwiatostanu i generatywne, brunatnoszare w dolnej. Owocem jest torebka. Szafirek miękkolistny kwitnie od maja do czerwca (Kącki i in. 2001). Występuje w silnie nasłonecznionych zbiorowiskach murawowych i okrajkowych z klas Festuco-Brometea, Trifolio-Geranietea i Koelerio-Corynephoretea (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). Ponadto towarzyszy uprawom zbożowym i okopowym na rędzinach kredowych (Fijałkowski 1994). Szafirek miękkolistny jest gatunkiem objętym ochroną i umieszczonym w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii gatunków krytycznie zagrożonych (CR) (Kącki i in. 2001). Jest gatunkiem subatlantycko-śródziemnomorskim (Zając A., Zając M. 1997), spotykanym w południowej i środkowej Europie od północnych krańców Francji do południowo-zachodniej Ukrainy. Występuje również w Azji Mniejszej i w północnej Afryce (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). W Polsce osiąga północną granicę zasięgu. Spotykany jest na Dolnym Śląsku, na Wyżynie Małopolskiej, Lubelskiej i Roztoczu, gdzie notowano go na ponad 150 stanowiskach, z których po 1980 r. potwierdzono zaledwie kilkanaście (Kącki i in. 2001). 6

7 Z Lubelszczyzny szafirka miękkolistnego podawano z 6 stanowisk położonych w okolicach miejscowości: Majdan Górny koło Tomaszowa Lubelskiego (użytek ekologiczny Biała Góra ), Korhynie (użytki ekologiczne Korhynie i Żurawce ), Brody, Bliżów i Ruszczyzna oraz Machnów Stary (rezerwat Machnowska Góra ) (Kącki i in. 2001). W ramach poszukiwań przyrodniczych prowadzonych w latach na terenie woj. lubelskiego odkryto 19 nowych stanowisk szafirka miękkolistnego (tab. 1). Udało się również potwierdzić jego obecność na stanowiskach koło Korhyń, Bliżowa, Machnowa Starego i Ruszczyzny, przy czym populacja w Bliżowie jest liczniejsza od znajdującej się w rezerwacie Machnowska Góra (ok. 750 osobników) i obecnie liczy szacunkowo ponad 1000 osobników, a więc dwukrotnie więcej niż podaje literatura (Kącki i in. 2001). Szafirek miękkolistny kwitnie na wszystkich stanowiskach województwa lubelskiego pod koniec czerwca i w lipcu, czyli później niż podaje literatura (Szafer i in. 1967). Poważnym zagrożeniem dla stanowisk szafirka miękkolistnego w woj. lubelskim jest zaorywanie muraw kserotermicznych, obserwowane na stanowiskach w Bliżowie i w Wólce Leszczańskiej. Innymi zagrożeniami są: zalesianie muraw (obserwowane na stanowisku koło Rudy Wołoskiej) i prace drogowe, mogące zagrażać populacjom znajdującym się w pasach przydrogowych. Najtrudniejsze do ochrony są stanowiska szafirka znajdujące się wśród upraw rolnych, gdzie wystawione są na działanie herbicydów. Intensywne użycie środków ochrony roślin doprowadziło już do zaniku szafirka na niektórych polach w okolicach Nowosiółek Kardynalskich. Nowym zagrożeniem dla populacji omawianego gatunku jest barszcz Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi, szybko powiększający swój areał występowania na przydrożach w okolicach Machnowa Starego, którego liście silnie zacieniają siedliska szafirka. Narażenie stanowisk szafirka miękkolistnego na penetrację przez ludzi, dotyczące stanowisk w południowo-zachodniej Polsce (Spałek 2005), na Lubelszczyźnie nie ma wielkiego znaczenia ze względu na dużą liczebność omawianego gatunku na większości stanowisk. Stanowiska położone w pobliżu Przewłoki, Przeorska, Żurawiec, Rudy Wołoskiej, Kazimierówki oraz Wólki Leszczańskiej zasługują na 7

8 Tab. 1. Stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. w woj. lubelskim. Przy każdym stanowisku podano kod kwadratu siatki ATPOL. Nowe stanowiska zaznaczono gwiazdką. Localities of Muscari comosum (L.) Mill. in Lublin Province (E Poland). At each location code of the square of ATPOL grid is given (details at New localities are indicated with asterisks. Lokalizacja Location *Wólka Leszczańska GE 45 Siedlisko Habitat Liczebność populacji Number (year) Uwagi Remarks Wąski pas murawy kserotermicznej ok. 1 km na zachód od rezerwatu Żmudź. 4 (2005) Wraz z szafirkiem rosną tutaj: miłek wiosenny Adonis vernalis (ok. 30 os.), zawilec wielkokwiatowy Anemone sylvestris, kurzyślad błękitny Anagallis foemina i pierwiosnka lekarska Primula veris. W zakrzaczeniach położonych przy polnej drodze prowadzącej w kierunku rez. Żmudź kępy lnu złocistego Linum flavum. *Hubale GE 82 Murawa kserotermiczna ok. 1 km NW od wsi. 1 (2006) Szafirkowi towarzyszą m.in.: podkolan zielonawy Platanthera chlorantha, wisienka karłowata Prunus fruticosa, pluskwica europejska Cimicifuga europaea, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska (W. Michalczuk, mat. niepubl.). 8

9 *Wychody GE 82 *Antoniówka GE 84 *Kazimierówka GE 85 Bliżów GE 92 Wapienne zbocze o ekspozycji południowej będące częścią projektowanej ostoi Natura 2000 Kąty (kod PLH ). Skraj polnej drogi w pobliżu nieistniejącej osady Berestki, położonej na północ od wsi Antoniówka. Ciepłolubne zarośla na południowym skraju lasu położonego przy szosie Perespa Kotlice. Nawapienne pastwiska i ugory, uprawy zbożowe. 7 (2004) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 4 (2006) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 5 (2006) Szafirek występuje pośród zarośli na skraju lasu dębowo-grabowego. Towarzyszą mu interesujące gatunki kalcyfilne i ciepłolubne: obuwik pospolity Cypripedium calceolus, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska. ok Szafirek występuje w dwóch płatach na wapiennych wzgórzach położonych po północnej i południowej stronie szosy Adamów Bliżów, nieopodal granicy Roztoczańskiego Parku Narodowego. W 2005 roku obserwowano tu okazy albinotyczne (E. Gorgol, mat. niepubl.). 9

10 Tab. 1. cd * Łabunie GE * Kol. Łabunie GE 94 Ruszczyzna GE 94 *Huta Tarnawacka GF 04 Pole położone ok. 1 km na zachód od rezerwatu Łabunie. Przydrożne zakrzaczenia, niewielki nieużytek przy północnej granicy rezerwatu Łabunie, uprawy zbożowe. Uprawy rolne przy wschodniej granicy rezerwatu Łabunie. Murawa kserotermiczna położona przy gruntowej drodze prowadzącej do wsi Pauczno. 30 os. rosnących pojedynczo lub w niewielkich skupieniach (2005) 11 (2005; w 2006 r. nie odnaleziono żadnego z nich) W roku 2006, po przekształceniu uprawy buraka w uprawę zbożową, szafirek w ogóle nie był stwierdzony. Szafirek występował najliczniej wśród gęstych zarośli tarniny przy granicy z rezerwatem Łabunie, gdzie towarzyszyły mu rzadkie i chronione gatunki gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea oraz podkolan zielonawy. W uprawach występował wraz z kurzyśladem błękitnym, czosnkiem zielonawym Allium oleraceum i miłkiem letnim Adonis aestivalis. 3 (2006) Prawdopodobnie jest liczniejszy niż to zaobserwowano w 2006 r. 6 (2005) Do odszukania również w okolicznych uprawach. 10

11 *Justynówka GF 04 *Ruda Wołoska GF 14 * Chodywańce GF 15 * Jarczów GF 15 Korhynie GF 15 Rozległa murawa kserotermiczna ok. 1 km na północ od wsi. Murawa kserotermiczna o ekspozycji zachodniej ok. 1,5 km na północ od wsi oraz rozległa murawa na południowym, częściowo porośniętym lasem zboczu Borowej Góry (320,6 m n.p.m.), uprawy zbożowe. Niewielki nieużytek na skraju wiejskiego cmentarza, przydroża i uprawy zbożowe. Przydroża, uprawy zbożowe i opuszczone gospodarstwa wiejskie. Erodujące wapienne zbocze doliny rzeki Sołokiji, uprawy zbożowe, przydroża. 1 kwitnący okaz (2006) Szafirkowi towarzyszy niewielki płat zawilca wielkokwiatowego. >100 (2006) Na Borowej Górze towarzyszą szafirkowi inne, godne uwagi gatunki chronione: obuwik pospolity, storczyk kukawka Orchis militaris, zawilec wielkokwiatowy i pierwiosnka lekarska. W 2006 r. odnotowano obecność szafirka w odmianie albinotycznej. >300 (2005) Szczególnie licznie występuje przy szosie prowadzącej z Chodywaniec do Nowosiółek Kardynalskich. W 2004 r. odnotowano obecność albinotycznych okazów. >100 Szafirek występuje najliczniej przy szosie (2006) prowadzącej z Jarczowa w kierunku Wierszczycy oraz w okolicach Kol. Jarczów II, gdzie w 2006 r. zaobserwowano wyjątkowo okazały okaz mierzący 99 cm. >300 Szafirek występuje licznie na terenie użytków ekologicznych Korhynie i Żurawce oraz wśród pobliskich upraw. Trafia się także na poboczach szosy prowadzącej z Korhyń w kierunku Jarczowa. 11

12 Tab. 1. cd * Kol. Korhynie GF 15 * Przeorsk GF 15 * Nowy Przeorsk GF 15 * Przewłoka GF Siedliska na miejscu dawnych gospodarstw wiejskich, uprawy zbożowe i przydroża. Pasma zarośli i fragmenty murawy kserotermicznej na zboczach Łysej Góry (315, 5 m n.p.m.) o wystawie południowej i zachodniej, uprawy zbożowe. Uprawy zbożowe i przydroża nieopodal dawnego PGR-u ok. 3 km na NE od Przeorska. Przydroża, uprawy zbożowe, zespół dąbrowy świetlistej Potentillo albae-quercetum. 36 (2004) Towarzyszą mu miłek letni i czosnek zielonawy. >100 Na Łysej Górze występują też: zawilec wielkokwiatowy, aster gawędka Aster amellus, kurzyślad błękitny, miłek letni, czosnek zielonawy i podkolan zielonawy. >100 Szafirek występuje najliczniej wśród pól położonych na południowym zboczu bezimiennego wzgórza wapiennego (326,7 m n.p.m.). ok. 50 Szczególnie interesujące jest wystąpienie szafirka we fragmencie dąbrowy świetlistej położonym między wsiami Przewłoka i Kol. Korhynie. Rosną tam interesujące gatunki wapniolubne: len złocisty, zawilec wielkokwiatowy, powojnik prosty Clematis recta, pluskwica europejska, lilia złotogłów Lilium martagon, buławnik wielkokwiatowy Cephalanthera damasonium, podkolan zielonawy, kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny Neottia nidus-avis, wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum i miodownik melisowaty Melittis melissophyllum. 12

13 *Żurawce GF 15 *Dyniska Nowe GF 16 Machnów Stary GF 25 *Machnów Nowy GF 25 i GF 26 Rozległy nieużytek porastający zbocza doliny Sołokiji (SE od użytku ekologicznego Żurawce w kierunku rezerwatu Machnowska Góra ). Przydroża przy szosie prowadzącej do Machnowa Nowego. Erodujące, południowe zbocze wzgórza kredowego chronionego jako rezerwat Machnowska Góra, uprawy zbożowe i przydroża. Pobocza szosy prowadzącej w kierunku Machnowa Starego. Ponadto na poboczach drogi do Dynisk Starych. >200 (2005) Szafirkowi towarzyszą: obuwik pospolity (ok. 30 os.), storczyk kukawka (ok. 100 os.), kilka okazów podkolanu zielonawego oraz kilka płatów zawilca wielkokwiatowego. W 2005 r. stwierdzono tu albinotyczne okazy szafirka. 4 (2004) Być może jest liczniejszy w okolicznych uprawach. >700 Szafirek rośnie bardzo licznie na terenie rezerwatu. Dużą część populacji stanowią osobniki płone. Ponadto spotykany jest pojedynczo wśród upraw i na poboczach szosy na południe od rezerwatu. ok. 300 Najliczniejszy (do 200 okazów) na szerokich pasach poboczy przy drodze do Machnowa Starego. 13

14 objęcie ochroną w formie użytków ekologicznych ze względu na wysoką wartość przyrodniczą. Płat murawy kserotermicznej z wystąpieniem szafirka i kilku innych interesujących roślin koło Kolonii Łabunie, mógłby zostać objęty ochroną poprzez poszerzenie granic rezerwatu Łabunie. Skuteczna ochrona pozostałych stanowisk, z których znaczna część znajduje się na poboczach dróg polnych i szos oraz wśród upraw, jest w zasadzie niemożliwa. SUMMARY New localities of Muscari comosum (L.) Mill. in Lublin Province Muscari comosum was previously reported from 6 localities in Lublin Province, only four of which have been confirmed. During the research conducted between 2001 and 2006, 19 new localities of M. comosum were discovered. Both the previous and the newly found localities have been presented in detail in Table 1. What presents a serious threat for the population of M. comosum is the process of changing of thermophilous grasslands into arable land, as well as herbicide contamination. Some of the newly discovered localities of M. comosum deserve protection in the form of sites of ecological interest. Effective protection of the other localities, most of which are situated along roads or among fields, is practically impossible. PIŚMIENNICTWO Fijałkowski D Flora roślin naczyniowych Lubelszczyzny. T. 1, 2. Lubelskie Tow. Nauk., Lublin. Kącki Z., Kucharczyk M., Dajdok Z Muscari comosum (L.) Mill. Szafirek miękkolistny. W: Kaźmierczakowa R., Zarzycki K. (red.). Polska Czerwona Księga Roślin. Inst. Bot. im. W. Szafera PAN, Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków. Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z Atlas roślin chronionych. Multico, Warszawa. 14

15 Spałek K Nowe stanowiska szafirka miękkolistnego Muscari comosum (L.) Mill. na Śląsku Opolskim. Chrońmy Przyr. Ojcz. 61, 2: Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B Rośliny Polskie. PWN, Warszawa. Zając A., Zając M. (red.) Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych chronionych w Polsce. Nakł. Prac. Chorol. Komp. Inst. Bot. UJ, Kraków. 15

16 PIOTR CHMIELEWSKI Tomaszów Lubelski, ul. Jana Pawła II 16/29 Nowe stanowisko żmijowca czerwonego Echium russicum J.F. Gmel. na Wyżynie Zachodniowołyńskiej Żmijowiec czerwony należy do gatunków objętych w Polsce ochroną ścisłą, a jako gatunek zagrożony został umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (kategoria CR) (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Jest rośliną wieloletnią, osiągającą wysokość 1 m, w całości gęsto owłosioną. Łodyga jest sztywna, nierozgałęziona i ciemno punktowana. Liście różyczkowe są podługowato-lancetowate, zwężające się w ogonek. Liście łodygowe, o podobnym kształcie, są znacznie mniejsze. Walcowaty kwiatostan, nie przekraczający 1/2 długości łodygi, składa się z licznych, gęsto ułożonych kilkukwiatowych skrętków. Umieszczone na krótkich szypułkach grzbieciste kwiaty mają barwę krwistoczerwoną. Żmijowiec czerwony kwitnie od maja do sierpnia (Pawłowski 1963). Zapylają go głównie trzmiele, rzadziej muchówki i motyle z rodziny Noctuidae (Szafer 1969). Owocem są jajowato-trójkątne rozłupki (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2003). Siedliskiem żmijowca czerwonego są silnie nasłonecznione zbocza wapienne lub lessowe o ekspozycji południowej i południowo-wschodniej (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Rośnie w murawach z klasy Festuco-Brometea (Zając A., Zając M. 1997). Żmijowiec czerwony jest gatunkiem pontyjsko-pannońskim (Zając A., Zając M. 1997), a swoim zasięgiem obejmuje połu- 16

17 dniowo-wschodnią Europę od Moraw i Austrii po południową i środkową Rosję. Ponadto występuje w Turcji (góry Taurus), na Kaukazie i w północnej Armenii (Hegi 1975). Polskie stanowiska żmijowca czerwonego znajdują się na północno-zachodniej granicy zasięgu tego gatunku. Podawano go z 16 stanowisk w obrębie Wyżyny Lubelskiej i Wyżyny Zachodniowołyńskiej (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Po 1980 r. potwierdzono zaledwie 2 z nich: w rezerwacie częściowym Skarpa Dobużańska w Dobużku koło Łaszczowa oraz na zboczach doliny Bugu nieopodal Czumowa, chronionych jako pomnik przyrody (Kucharczyk, Wójciak 1995, Czarnecka, Kucharczyk 2001). Na stanowisku objętym ochroną rezerwatową obserwowano w 2001 r. łącznie 22 osobniki żmijowca czerwonego, w tym jedynie 6 z kwitnącymi pędami. W Czumowie stwierdzono w 1996 r. 52 osobniki tego gatunku, z czego 15 zakwitło (Czarnecka, Kucharczyk 2001). Na liczebność żmijowca na stanowisku w dolinie Bugu wpłynął fakt, że w 1993 r. uzupełniono populację osobnikami pochodzącymi z uprawy w Ogrodzie Botanicznym UMCS w Lublinie (Dąbrowska i in. 1997). W czerwcu 2006 r. odkryto nowe stanowisko żmijowca czerwonego nieopodal wsi Posadów koło Łaszczowa (kwadrat ATPOL GF 07) w obrębie Grzędy Sokalskiej na Wyżynie Zachodniowołyńskiej. Stanowisko znajduje się w odległości ok. 12 km od najbliższej populacji na Skarpie Dobużańskiej. Opisywany gatunek zasiedla strome lessowe zbocze doliny rzeki Kamionki, znajdujące się po wschodniej stronie szosy Posadów Telatyn. Zaobserwowano jeden kwitnący okaz rosnący w murawie kserotermicznej o powierzchni ok. 0,5 ha, należącej do zespołu Thalictro-Salvietum pratensis. Działka gruntowa porośnięta wspomnianą murawą jest własnością prywatną. Żmijowcowi towarzyszą inne, rzadkie i chronione gatunki roślin: goryczka krzyżowa Gentiana cruciata i pierwiosnka lekarska Primula veris. Ponadto występują tutaj: szałwia łąkowa Salvia pratensis, rutewka mniejsza Thalictrum minus, kostrzewa bruzdkowana Festuca rupicola, wilczomlecz sosnka Euphorbia cyparissias, lucerna sierpowata Medicago falcata, żebrzyca roczna Seseli annuum oraz perz siny Elymus hispidus i in. (Chmielewski P., Cymbała R., Michalczuk J., Michalczuk W., mat. niepubl.). 17

18 Pomimo poszukiwań autorowi nie udało się odnaleźć innych okazów żmijowca. Przeczesywanie murawy utrudniał wysoki stopień jej zwarcia, który w przyszłości może przyczynić się do wytworzenia tzw. wojłoku stepowego i zaniku interesujących gatunków flory. Groźny dla populacji żmijowca czerwonego może być również spływ środków ochrony roślin oraz nawozów z sąsiadujących ze zboczem pól uprawnych. W związku z powyższym, zalecane jest objęcie muraw kserotermicznych w dolinie Kamionki ochroną w formie użytku ekologicznego i ich regularne koszenie. Wniosek o utworzenie użytku ekologicznego jest w fazie przygotowań. Podziękowania Dziękuję Pani dr Renacie Piwowarczyk za cenne uwagi do powyższego artykułu i pomoc w oznaczeniu gatunków towarzyszących. SUMMARY A new locality of Echium russicum J.F. Gmel in the Wyżyna Zachodniowołyńka Upland (E Poland) Echium russicum is a protected species classified as critically endangered (CR) in the Polish Red Data Book. It has become extinct in 14 localities in Wyżyna Lubelska Upland and Wyżyna Zachodniowołyńska Upland. Only 2 localities have persisted: the Skarpa Dobużańska nature reserve near Dobużek (50 o 34 N, 23 o 44 E), and the protected steppe slope near Czumów (50 o 46 N, 23 o 58 E), both in the Bug river valley. Echium russicum grows in thermophilous grasslands of Festuco-Brometea class. In June 2006 a new locality of this species was discovered close to Posadów village (50 o 30 N, 23 o 50 E; ATPOL GF 07), which is located 12 km SE from the nearest population in the Skarpa Dobużańska reserve. It grows in Thalictro- Salvietum pratensis plant association on a steep loess slope of the Kamionka stream together with other protected, rare, and noteworthy plants: Gentiana cruciata, Primula veris, Salvia pratensis, Thalictrum minus, Festuca rupicola, Euphorbia cyparissias, Medicago falcata, Seseli annuum, and Elymus hispidus. Only one flowering plant of 18

19 E. russicum has been found. The increasing plant density in this slope and the use of pesticides and herbicides in nearby fields pose threat to the thermophilous grassland. Therefore, this new locality of E. russicum needs active protection. PIŚMIENNICTWO Czarnecka B, Kucharczyk M Echium russicum J.F. Gmel. Żmijowiec czerwony. W: Kaźmierczakowa R., Zarzycki K. (red.). Polska Czerwona Księga Roślin. Inst. Bot. im. W. Szafera PAN, Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków. Dąbrowska K, Franszczak-Być M., Sawicki R Żmijowiec czerwony Echium rubrum w Czumowie nad Bugiem. Chrońmy Przyr. Ojcz. 53, 3: Hegi G Illustierte Flora von Mitteleuropa. 3 Aufl. (1966- ff.). P. Parey. Berlin Hamburg. Kucharczyk M., Wójciak J Ginące i zagrożone gatunki roślin naczyniowych Wyżyny Lubelskiej, Roztocza, Wołynia Zachodniego i Polesia Lubelskiego. Ochr. Przyr. 52: Pawłowski B. (red.) Flora polska. PWN, Kraków, t. 10: Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z Atlas roślin chronionych. Multico, Warszawa. Szafer W Kwiaty i zwierzęta. PWN, Warszawa: 104, 208. Zając A., Zając M. (red.) Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych chronionych w Polsce. Nakł. Prac. Chorol. Komp. Inst. Bot. UJ, Kraków. 19

20 DAMIAN CHMURA 1, TADEUSZ MOLENDA 2 1 Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, al. A. Mickiewicza Katedra Geografii Fizycznej, Uniwersytet Śląski, Sosnowiec, ul. Będzińska 60 Nowe stanowisko omiegu górskiego Doronicum austriacum Jacq. na Górnym Śląsku Omieg górski jest jednym z 35 gatunków górskich stwierdzonych na Wyżynie Katowickiej. Notowano go tu na dwóch stanowiskach: w dolinie rzeki Jamny oraz w dolinie Ślepiotki (Urbisz 2000). Na większym obszarze, a mianowicie Wyżynie Śląskiej, podawany jest jeszcze z doliny Białej Przemszy oraz z Pustyni Błędowskiej (Zając 1996, Urbisz 2000, Buchalik, Drobnik 2005). Omieg górski jest objęty ochroną ścisłą (Rozporządzenie 2004) i znajduje się na Czerwonej Liście Roślin Naczyniowych Górnego Śląska w kategorii R rzadki (Parusel i in. 1996). Wcześniej gatunek ten wliczono do grupy gatunków proponowanych do objęcia ochroną na terenie byłego województwa katowickiego (Wika 1992). Po wprowadzeniu przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) nowych kategorii zagrożenia, w najnowszym opracowaniu dotyczącym chronionych, zagrożonych i rzadkich gatunków flory województwa śląskiego (Bernacki i in. 2000) gatunek ten uzyskał status LR (gatunek niższego ryzyka), a poza mezoregionami górskimi VU (narażony). Ta dwojaka ocena stopnia zagrożenia gatunku w obrębie jednego województwa podyktowana jest jego rozmieszczeniem. W górach omieg górski występuje pospolicie, natomiast na niżu 20

21 jest rośliną rzadką i rośnie na pojedynczych, reliktowych stanowiskach (Zając A., Zając M. 2001). Wiele z niżowych populacji jest zagrożonych ze względu na osuszanie wilgotnych terenów oraz poprzez zabiegi gospodarki leśnej, chociaż na niektórych z nich obserwuje się wzrost liczebności tak jest np. w łęgu olszowym nad Ślepiotką (Czylok, Stanek 2000). Podczas badań terenowych w 2004 r. na stoku zwałowiska odpadów górniczych KWK Halemba w okolicach Mikołowa odnaleziono nowe, bogate stanowisko omiegu górskiego, którego nie wykazuje opublikowana niedawno flora hałdy (Pasierbiński, Rostański 2001). Jest ono oddalone o kilkaset metrów od innego istniejącego stanowiska tej rośliny w dolinie rzeki Jamny. Populację omiegu na hałdzie obserwowano również w roku 2005 i W latach 2005, 2006 liczono pędy rośliny, a w roku 2006 zebrano próby glebowe i wykonano zdjęcia fitosocjologiczne w płatach 5 m 5 m w populacji na hałdzie i dla porównania w znanej populacji z doliny Jamny. W miejscu występowania rośliny pobrano 4 próby glebowe z głębokości 0-10 cm, które następnie zmieszano w 1 dużą próbkę. Analizy glebowe objęły oznaczenia: ph (metodą potencjometryczną w 1 molowym KCl i H 2 O); zawartości węgla organicznego (metodą Tiurina); straty przy prażeniu (metodą termiczną w piecu muflowym); zawartości azotu ogólnego oraz przyswajalnych form fosforu, magnezu, sodu, potasu i wapnia. Omieg górski rośnie na podłożu, którego tworzywem są skały płone, takie jak piaskowce, łupki, mułowce, z których usypane jest zwałowisko powęglowe. Populacja licząca ponad 600 pędów zasiedla pas około 50 m długości i 4-5 m szerokości na krawędzi stoku o nachyleniu około 40 i południowo-zachodniej ekspozycji. W miejscu najobfitszego występowania rośliny odległość do zwierciadła wód gruntowych wynosi około 40 cm. Omiegowi towarzyszy inny górski gatunek, również obficie tu rosnący, skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia. Ponadto współwystępują tutaj: orlica pospolita Pteridium aquilinum, tojeść pospolita Lysimachia vulgaris, niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora, pokrzywa zwyczajna Urtica dioica, nawłoć olbrzymia Solidago gigantea, łubin trwały Lupinus polyphyllus. Ogółem w płacie o powierzchni 25 m 2 stwierdzono występowanie 19 gatunków, głównie ruderalnych. Natomiast na drugim 21

22 Tab. 1. Właściwości gleby ze stanowisk Doronicum austriacum na hałdzie i w dolinie Jamny Soil properties in stands of Doronicum austriacum on colliery spoil heap and Jamna valley. Cecha Variable Hałda Colliery spoil heap Dolina Jamny Jamna Stream Valley ph (H 2 O) 4,5 6,0 ph (KCl) 4,3 5,8 Węgiel Carbon (%) 12,0 2,4 Strata przy prażeniu Loss in ignition (%) 25,1 5,8 C:N (%) 21,2 14,7 N (mg/100 g) 0,6 0,2 P (mg/100 g) 1,7 7,3 Mg (mg/100 g) 33,2 12,5 K (mg/100 g) 15,5 11,2 Ca (mg/100 g) 222,2 182,4 Na (mg/100 g) 5,6 3,0 stanowisku omiegu w dolinie Jamny, gdzie rosną rośliny nawiązujące do zbiorowisk łęgowych, jak ciemiężyca zielona Veratrum lobelianum, niecierpek pospolity Impatiens noli-tangere, roślinność ma bardziej naturalny charakter; jest też bogatsza w gatunki (odnotowano ich tu 29/25 m 2 ). Analiza glebowa wykazała, że substrat glebowy na stoku hałdy jest bardziej kwaśny i zasobniejszy w magnez, potas, wapń i sód oraz znacznie uboższy w fosfor niż gleba w dolinie Jamny (tab. 1). Według skali zastosowanej przez Piękoś-Mirkową i in. (1996) charakteryzuje się humusem typu moder. Odznacza się również większą zawartością węgla organicznego i stratami prażenia niż gleba w dolinie rzecznej. Występowanie D. austriacum na pokopalnianej hałdzie potwierdza doniesienia innych autorów dotyczących apofityzmu roślin górskich i ich ekspansji na siedliska antropogeniczne na niżu (Cohn i in. 2001) i w górach (Jehlik 2004). Znane są także od dawna przykłady wkraczania na niż roślin pochodzenia górskiego wzdłuż dolin rzecznych (Walas 1938, Koczur 1999). 22

23 Należy przypuszczać, że również w tym przypadku sąsiedztwo doliny rzecznej wraz z płatami kadłubowych zbiorowisk łęgowych przyczyniło się do migracji D. austriacum z sąsiedniej populacji położnej w dolinie Jamny. Trzyletnie obserwacje zachowania się tego gatunku na dość nietypowym siedlisku pozwalają na twierdzenie, że populacja ta ma duże szanse na przetrwanie. Omieg górski znalazł tu korzystne warunki rozwoju, na co wskazuje jego dominująca rola w ruderalnym antropogenicznym zbiorowisku. SUMMARY A new stand of Austrian leopard s-bane Doronicum austriacum Jacq. in the Upper Silesia (Poland) A new stand of rare and protected mountain forb species Doronicum austriacum was discovered near Mikołów ( N, E) in The population of ca. 600 specimens dominates in ruderal vegetation patch situated at the lower part of steep rocky slope of colliery spoil heap Halemba. The plants grow at site with high water table of about 40 cm of the ground surface. Their abundance let to conclude that D. austriacum has there favorable habitat conditions for development and long-term persistence. PIŚMIENNICTWO Bernacki L., Nowak T., Urbisz A., Urbisz A., Tokarska-Guzik B Rośliny chronione, zagrożone i rzadkie we florze województwa śląskiego. Acta Biol. Silesiana 35(52): Buchalik M., Drobnik J Dzieje i perspektywy zachowania stanowiska omiegu górskiego (Doronicum austriacum) na obszarze użytku ekologicznego Pustynia Błędowska. Nat. Siles. Super. 9, Cohn E.V.J., Rostański A., Tokarska-Guzik B., Trueman I.C., Woźniak G The flora and vegetation of an old Solvay process 23

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA Informacje ogólne Numer KDG: 2316 1. Nazwa obiektu: Wąwóz lessowy Jedliczny Dół w Turzyńcu 2. Typ obiektu geostanowiska: elementy rzeźby - formy denudacyjne 3. Współrzędne (WGS84): Długość: 50 38' 09,180

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin.

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin. Dolina dolnego Wieprza jest położona w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, w powiatach lubartowskim, puławskim, ryckim. Pod względem przyrodniczym i krajobrazowym to jeden z najciekawszych

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PROJEKTU: Kwota całkowita: 2 920 160 zł (703 653 Euro) % współfinansowania KE: 1 460 080 zł (351 826 Euro)

BUDŻET PROJEKTU: Kwota całkowita: 2 920 160 zł (703 653 Euro) % współfinansowania KE: 1 460 080 zł (351 826 Euro) Tytuł projektu i/lub akronim: Ochrona rzadkich ptaków strefowych w wybranych obszarach Natura 2000 na Lubelszczyźnie LIFE13 NAT/PL/000060, LIFEZONE LOKALIZACJA PROJEKTU: SE Polska, woj. lubelskie BUDŻET

Bardziej szczegółowo

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Informacja o zakresie przeprowadzonych prac W ramach prac terenowych przeprowadzono obserwacje gatunku i jego siedliska we wszystkich czterech obszarach

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki

Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki Awifauna i chiropterofauna zasiedlająca budynki Zespołu Szkół w Urszulinie (ul. Szkolna 23) w okresie lęgowym - wskazania harmonogramu prac i sposoby kompensacji niszczenia siedlisk lęgowych Autorzy: dr

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Seminarium Perspektywy rozwoju chowu ekologicznego małych przeżuwaczy Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Wrocław, 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Bioróżnorodność środowisk przyrodniczych Biodiversity of Natural Environments Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom drugi Sylabus modułu: Ekologia miasta. kod modułu: 2BL_52 1. Informacje ogólne koordynator modułu Dr hab. Ryszard Ciepał

Bardziej szczegółowo

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Beskidy Zachodnie walory przyrodnicze, kulturowe, krajobrazowe Nieleśne zbiorowiska roślinne efektem

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie ul. Sosnowa 5, 43-190 Mikołów Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie www.sibg.org.pl Nasi członkowie: Województwo śląskie

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny 1 FORMY OCHRONY PRZYRODY w Polsce (Podstawa prawna -

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym PRZYGOTOWANIE PROJEKTÓW PLANÓW ZADAŃ OCHRONNYCH DLA OBSZARÓW NATURA 2000: SOO DOLINA BIEBRZY I OSO OSTOJA BIEBRZAŃSKA ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Zamość Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody i krajobrazu Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-317-ST-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Przemysław Stachyra Roztoczański Park Narodowy, Stacja Bazowa ZMŚP Roztocze Tadeusz Grabowski Roztoczański Park Narodowy Andrzej Kostrzewski

Bardziej szczegółowo

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe 1. BARWINEK POSPOLITY Roślina o wysokości do 20 cm. Pędy płożące się. Liście lancetowate i zimozielone. Kwiaty niebiesko-fioletowe na szypułkach, pojedyncze w kontach

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725)

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Koordynator: Agnieszka Nobis Eksperci lokalni : Marcin Nobis, Arkadiusz Nowak, Joanna-Zalewska Gałosz Liczba i lokalizacja stanowisk i obszarów monitoringowych

Bardziej szczegółowo

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załączniki do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia (poz. ) OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załącznik nr 1 I. Opis granic w postaci wykazu współrzędnych punktów załamania

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody cz.1 Rok akademicki: 2015/2016 Kod: HKL-2-109-OD-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: Ochrona dóbr natury i dóbr kultury Poziom

Bardziej szczegółowo

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek.

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk Fundacja Czynna ochrona przyrody sposób utrzymania aktualnego stanu gatunków i siedlisk przez świadomą ingerencję w podlegające przemianom ekosystemy.

Bardziej szczegółowo

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski Realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013 Priorytet

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Magurski Park Narodowy

Magurski Park Narodowy Klejnot na Podkarpaciu Magurski Park Narodowy Tam gdzie rozgrzane słońcem polany łączą się linią z błękitem horyzontu, a w powietrzu unosi się zapach kwiatów, czeka Krempna. Maleńka podkarpacka miejscowość,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 5 lipca 2013 r. Poz. 3525 ZARZĄDZENIE NR 31/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI Na podstawie art. 19 ust. 6 oraz w związku z art. 20

Bardziej szczegółowo

autor opracowania dr Iwona Gottfried EKOZNAWCA

autor opracowania dr Iwona Gottfried EKOZNAWCA Inwentaryzacja przyrodnicza wykonana w ramach termomodernizacji budynku Urzędu Miasta w Jeleniej Górze na Placu Ratuszowym 58 pod kątem występowania zwierząt chronionych (ptaków i nietoperzy) autor opracowania

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju. ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju. ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie perspektywy rozwoju ul. Sosnowa 5 43-190 Mikołów Tel. 32 779 76 02 E-mail: sibg@sibg.org.pl Członkowie zwyczajni Związku Stowarzyszeń pn. Śląski Ogród Botaniczny Województwo

Bardziej szczegółowo

4003 Świstak Marmota marmota latirostris

4003 Świstak Marmota marmota latirostris 4003 Świstak Marmota marmota latirostris Liczba i lokalizacja obszarów i stanowisk monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Monitoring obejmuje cały teren występowania świstaka

Bardziej szczegółowo

1354 Niedźwiedź Ursus arctos

1354 Niedźwiedź Ursus arctos 1354 Niedźwiedź Ursus arctos Liczba i lokalizacja obszarów monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Prowadzony od roku 1982 monitoring gatunku obejmuje cały zasięg jego występowania,

Bardziej szczegółowo

Paweł Kmiecik, Radosław Gwóźdź

Paweł Kmiecik, Radosław Gwóźdź OPINIA O GNIEŻDŻENIU SIĘ PTAKÓW W BUDYNKACH PRZEDSZKOLI MIEJSKICH: NR 1 PRZY UL. ZAWALE 7, NR 5 PRZY UL. ZWYCIĘSTWA 21 i NR 10 PRZY UL. KIELECKIEJ 11 W BĘDZINIE, W KTÓRYCH BĘDĄ WYKONYWANE PRACE TERMOMODERNIZACYJNE

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP 1 CEL PROJEKTU Jednolita w skali całego kraju baza danych dotycząca: Lech PomnikiPrzyrody Art. 40, ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej Czym są parki narodowe? park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi,

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ

Załącznik nr 1 do SIWZ Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przeprowadzenie monitoringu przedinwestycyjnego 23 powierzchni w gminie Ostrowice woj. zachodniopomorskie wskazanych do oceny pod kątem możliwości

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia terenowe Wyżyny Polskie i Karpaty II rok geografii i geografii nauczycielskiej

Ćwiczenia terenowe Wyżyny Polskie i Karpaty II rok geografii i geografii nauczycielskiej Ćwiczenia terenowe Wyżyny Polskie i Karpaty II rok geografii i geografii nauczycielskiej Celem ćwiczeń terenowych jest: ukazanie zróżnicowania środowiska przyrodniczego wyżyn i gór południowej Polski,

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce NATURA 2000 Dyrektywa Siedliskowa Sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej Celem wyznaczania jest ochrona cennych, pod względem przyrodniczym i zagrożonych, składników różnorodności biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy

Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy cz.2. Bełk - Świerklany km 534+785-548+897 km Marek Sołtysiak soltysiak.marek@gmail.com lipiec 2008 Badania prowadzono

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) Jeziora Brodzkie Kod obszaru: PLH080052 Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) 0000000 Powierzchnia: 829,2 ha Status formalny: Obszar zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY BIOLOGICZNEJ REKULTYWACJI BYŁEGO ZŁOŻA KRUSZYWA BUDOWLANEGO DOBROSZÓW WIELKI" W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM

EFEKTY BIOLOGICZNEJ REKULTYWACJI BYŁEGO ZŁOŻA KRUSZYWA BUDOWLANEGO DOBROSZÓW WIELKI W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI SZKOŁA NAUK TECHNICZNYCH MICHAŁ DRAB EFEKTY BIOLOGICZNEJ REKULTYWACJI BYŁEGO ZŁOŻA KRUSZYWA BUDOWLANEGO DOBROSZÓW WIELKI" W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM MONOGRAFIA Redakcja Wydawnictw

Bardziej szczegółowo

Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem

Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych 4-5 listopada 2010 r. Leszno MRiRW, Departament Płatności Bezpośrednich Wydział Środowiska i Działań Rolnośrodowiskowych Zakres prezentacji Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

Łanowo, gatunek częsty, dynamika rozwojowa na stałym poziomie

Łanowo, gatunek częsty, dynamika rozwojowa na stałym poziomie Wykaz chronionych i rzadkich gatunków roślin naczyniowych (wg wzoru nr 11 Instrukcji sporządzania Programu Ochrony Przyrody) występujących na terenie Nadleśnictwa Myszyniec stan na 30.09.2014 r. Lp. Gatunek

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy Zbigniew Witkowski przy współpracy Krystyny Krauz i Adama Mroczka Szkolenie regionalne

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII

PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII PROMUJĄCEJ SIEĆ NATURA 2000 POD HASŁEM NATURA SIĘ O(D)PŁACA. PROJEKT REALIZOWANY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO, FINANSOWANY ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/93/12 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 10 września 2012 r. w sprawie użytków ekologicznych

UCHWAŁA NR XV/93/12 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 10 września 2012 r. w sprawie użytków ekologicznych UCHWAŁA NR XV/93/12 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA w sprawie użytków ekologicznych Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591;

Bardziej szczegółowo

PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ

PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ Mariusz Włodarczyk Senior Consultant for Environment Protection Mott MacDonald Polska Sp. z o.o. PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

dr Anna Krzysztofiak dr Lech Krzysztofiak Wigierski Park Narodowy 13-14.10.2015 r. GDOŚ Warszawa

dr Anna Krzysztofiak dr Lech Krzysztofiak Wigierski Park Narodowy 13-14.10.2015 r. GDOŚ Warszawa dr Anna Krzysztofiak dr Lech Krzysztofiak Wigierski Park Narodowy 13-14.10.2015 r. GDOŚ Warszawa Działania dotyczące ograniczania populacji roślin obcego pochodzenia podejmowane na terenie Wigierskiego

Bardziej szczegółowo

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI Kraków, dnia lipca 2007 r. NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA w KRAKOWIE 30-038 Kraków, ul. Łobzowska 67 (012) 633 77 22, 633 77 24, 633 37 09 fax (012) 633 74 55 P/07/114 LKR-41012-2/07 Pan Tadeusz Wieczorek

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY. z dnia 28 grudnia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY. z dnia 28 grudnia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Las Mariański Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16

Bardziej szczegółowo

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Orelec, 23.05.2015 Ptaki polskich Bieszczadów W polskich Bieszczadach stwierdzono występowanie przeszło 200

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony

Bardziej szczegółowo

GEOTEKO Serwis Sp. z o.o. OPINIA GEOTECHNICZNA DLA PROJEKTU PŁYTY MROŻENIOWEJ LODOWISKA ODKRYTEGO ZLOKALIZOWANEGO PRZY UL. POTOCKIEJ 1 W WARSZAWIE

GEOTEKO Serwis Sp. z o.o. OPINIA GEOTECHNICZNA DLA PROJEKTU PŁYTY MROŻENIOWEJ LODOWISKA ODKRYTEGO ZLOKALIZOWANEGO PRZY UL. POTOCKIEJ 1 W WARSZAWIE GEOTEKO Serwis Sp. z o.o. OPINIA GEOTECHNICZNA DLA PROJEKTU PŁYTY MROŻENIOWEJ LODOWISKA ODKRYTEGO ZLOKALIZOWANEGO PRZY UL. POTOCKIEJ 1 W WARSZAWIE Zleceniodawca: PAWEŁ TIEPŁOW Pracownia Projektowa ul.

Bardziej szczegółowo

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia?

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Dr inż. Krzysztof Klimaszewski Warszawa, 10.09.2014 r. Projekt "O bioróżnorodności dla przyszłości - czyli jak uczyć, że sarna nie jest żoną jelenia" korzysta

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK z dnia... 2016 r. w sprawie zaopiniowania projektu zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku w sprawie ustanowienia planu ochrony dla

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH Urszula Michajłow Łagów, 24-26 września 2007 1 Podstawowe przyczyny istotnie wpływające na zagroŝenie dla świata zwierząt to:

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH. 14 października 2015 r.

FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH. 14 października 2015 r. FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH DZIAŁAŃ MAJĄCYCH NA CELU ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH 14 października 2015 r. Finansowanie projektów Możliwe finansowanie ze środków unijnych w ramach: Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Formy ochrony przyrody w Polsce. Rymanów, 27 kwietnia 2016 r.

Formy ochrony przyrody w Polsce. Rymanów, 27 kwietnia 2016 r. Formy ochrony przyrody w Polsce Rymanów, 27 kwietnia 2016 r. Czym jest ochrona przyrody? Są to takie działania, które człowiek wykonuje po to, aby zachować dla przyszłych pokoleń otaczającą przyrodę w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok.

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. PROGRAM DZIAŁANIA Załącznik do uchwały Nr CCXX/4446/2013 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 24 grudnia 2013 r. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. L. p. Nazwa zadania Termin realizacji

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic

Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic Zwierzęta zagrożone wyginięciem!!! Na całym świecie jest zagrożonych ponad szesnaście tysięcy gatunków zwierząt!!! Być może niedługo ich zabraknie, a nasze wnuki

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Temat projektu: Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 - instrukcja obsługi. Witold Szczepański

Natura 2000 - instrukcja obsługi. Witold Szczepański Natura 2000 - instrukcja obsługi Witold Szczepański Kadyny, 29-04-2015 Idea sieci Natura 2000 Natura 2000 jest przyjętym przez Unię Europejską systemem obszarów chronionych, wyznaczonych wg jednolitych

Bardziej szczegółowo

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny)

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) 1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) Przedmiotowe siedlisko przyrodnicze składa się z dwóch podtypów: 1150-1 Zalewy 1150-2 Jeziora przybrzeżne W roku 2008 prowadzono badania jezior przybrzeżnych,

Bardziej szczegółowo

żerowania z całą gamą gatunków ptaków towarzyszących, charakterystycznych dla

żerowania z całą gamą gatunków ptaków towarzyszących, charakterystycznych dla Uzasadnienie Polska, zgodnie z Traktatem Akcesyjnym podpisanym w 2003 roku w Atenach zobowiązana była wyznaczyć obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (OSO) na podstawie: 1) Dyrektywy Rady 79/409/EWG

Bardziej szczegółowo

Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy

Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy Dlaczego wiatraki wybrały Suwalszczyznę? Biegun zimna i wichrowe

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla specjalnych obszarów ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

1. Ustanawia się plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Doliny Omulwi i Płodownicy PLB140005, zwanego dalej obszarem Natura 2000.

1. Ustanawia się plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Doliny Omulwi i Płodownicy PLB140005, zwanego dalej obszarem Natura 2000. ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W WARSZAWIE i REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W OLSZTYNIE z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru

Bardziej szczegółowo

Opinia ornitologiczna dotycząca planowanej budowy elektrowni wiatrowych w gminie Osiek Jasielski.

Opinia ornitologiczna dotycząca planowanej budowy elektrowni wiatrowych w gminie Osiek Jasielski. PARUS PRACOWNIA EKSPERTYZ ŚRODOWISKOWYCH ul. Heweliusza3/35 60-281 Poznań NIP: 781-175-36-42 REGON: 301577956 Tel. +48 607-781-904 Opinia ornitologiczna dotycząca planowanej budowy elektrowni wiatrowych

Bardziej szczegółowo

Tradycyjne rolnictwo jako forma rozszerzenia oferty edukacyjnej, turystycznej i promocji parku narodowego

Tradycyjne rolnictwo jako forma rozszerzenia oferty edukacyjnej, turystycznej i promocji parku narodowego Tradycyjne rolnictwo jako forma rozszerzenia oferty edukacyjnej, turystycznej i promocji parku narodowego Prof. dr hab. Zbigniew Witkowski Zakład Ekologii i Kształtowania Środowiska AWF w Krakowie zbigniew.witkowski@onet.eu

Bardziej szczegółowo

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY www.katowice. rdos.gov.pl OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY NA PRZEŁOMIE WIEKÓW Jolanta Prażuch Regionalny Konserwator Przyrody, Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo