KAPITAŁ SPOŁECZNY JAKO CZYNNIK ROZWOJU GOSPODARCZEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KAPITAŁ SPOŁECZNY JAKO CZYNNIK ROZWOJU GOSPODARCZEGO"

Transkrypt

1 KAPITAŁ SPOŁECZNY JAKO CZYNNIK ROZWOJU GOSPODARCZEGO Jarosław Działek Polskie Towarzystwo Geograficzne 11 stycznia 2011

2 KAPITAŁ I KAPITAŁY źródło:

3 KAPITAŁ I KAPITAŁY źródło:

4 KAPITAŁ I KAPITAŁY źródło:

5 KAPITAŁ I KAPITAŁY źródło:

6 KAPITAŁ I KAPITAŁY klasyczne czynniki produkcji: praca, ziemia, kapitał kapitał - dobra finansowe lub materialne, którymi moŝna dysponować dla prowadzenia działalności przynoszącej dochód. nowe rodzaje kapitałów : kapitał ludzki kapitał społeczny kapitał kulturowy kapitał symboliczny kapitał intelektualny

7 KAPITAŁ I KAPITAŁY Źródło: Walukiewicz, 2007

8 KAPITAŁ I KAPITAŁY klasyczne modele wzrostu nie wyjaśniały w pełni obserwowanych róŝnic w tempie wzrostu gospodarczego państw lub regionów wzrost znaczenia czynników społecznych, kulturowych, politycznych i psychologicznych w wyjaśnianiu zjawisk gospodarczych homo socio-economicus, a nie tylko homo economicus zmiany w gospodarce powodują wzrost znaczenia powiązań sieciowych postfordowska organizacja pracy, gospodarka oparta na wiedzy, szybki przepływ informacji to, co się posiada waŝne było w czasach przednowoczesnych, to co się wie w czasach nowoczesnych, natomiast to, kogo się zna w czasach ponowoczesnych (Rymsza, 2007)

9 KROKI MILOWE ROZWOJU KONCEPCJI 1916 Lyda Judson Hanifan, The community center 1974 Mark S. Granovetter, Getting a job: a study of contacts and careers 1980 Pierre Bourdieu, Le capital social: notes provisoires 1986 Pierre Bourdieu, The forms of capital 1988 James Coleman, Social capital in the creation of human capital 1993 Robert D. Putnam i inni, Demokracja w działaniu 2000 Robert D. Putnam, Samotna gra w kręgle

10 KAPITAŁ SPOŁECZNY NAUKOWA MODA? naukowa moda? stare pojęcia ubrane w nowe szaty tak, ale istotnym novum jest to, Ŝe powiązania społeczne i normy traktowane są jako pewien zasób (indywidualny, kolektywny) intuicyjny charakter w teorii łatwy do zastosowania w strategiach rozwoju, w praktyce trudny we wdroŝeniu

11 GRANOVETTER SIŁA LUŹNYCH WIĘZI jaka jest najlepsza strategia poszukiwania pracy przy uŝyciu zasobów powiązań społecznych? mniej skutecznym rozwiązaniem jest informowanie się jedynie wśród rodziny czy przyjaciół (wykorzystanie mocnych więzi), a lepsze wyniki daje zwrócenie się do dalszych znajomych (wykorzystanie luźnych więzi) osoby połączone mocnymi więziami mają podobne zainteresowanie, spędzają ze sobą duŝo czasu, mają wspólnych przyjaciół; istnieje większe prawdopodobieństwo powtarzania się tych samych informacji; dodatkowo czują się zobligowane do znalezienia jakichkolwiek informacji, stąd teŝ mogą zadowolić się rozwiązaniami mniej optymalnymi siła luźnych więzi (strength of weak ties) polega na tym, Ŝe łączy róŝne zgrupowania jednostek o silnych powiązaniach i umoŝliwiających przepływ nowych informacji (zasobów) między nimi; problemem moŝe być wiarygodność informacji, stąd teŝ rośnie rola zaufanie, które zmniejsza ryzyko oszustwa R.Burt koncepcja dziur strukturalnych

12 &&& ### ###

13

14 BOURDIEU UJĘCIE KLASOWE składa się z dwóch elementów: samej relacji społecznej oraz zasobów dostępnych dzięki tej relacji Kapitał społeczny to zbiór rzeczywistych lub potencjalnych zasobów, które związane są z posiadaniem trwałej sieci mniej lub bardziej zinstytucjonalizowanych związków znajomości i wzajemnego uznania innymi słowy, z przynaleŝnością do grupy które umoŝliwiają kaŝdemu ze swoich członków wsparcie dzięki posiadanemu przez całą zbiorowość kapitałowi. (Bourdieu, 1986: ) ujęcie konfliktowe: kapitał społeczny łączy przedstawicieli wyŝszych klas społecznych, dzięki czemu mogą lepiej wykorzystać zasoby dostępne tym klasom, powodując jeszcze większe upośledzenie niŝszych klas społecznych wyŝsze klasy społeczne świadomie inwestują w kapitał społeczny (np. poprzez organizację przyjęć, członkostwo w klubach, strategie matrymonialne, itp.), po to, by jeszcze lepiej spoŝytkować zgromadzone przez nie pieniądze, wiedzę i władzę

15 BOURDIEU UJĘCIE KLASOWE

16

17 COLEMAN KAPITAŁ SPOŁECZNY A LUDZKI jaki jest wpływ kapitału społecznego na kapitał ludzki? analizując przyczyny niepowodzeń szkolnych uczniów, zwrócił uwagę na rolę kapitału społecznego w rodzinie i lokalnej społeczności kapitał społeczny w kontekście szkoły: zobowiązania i oczekiwania rodziców wobec dzieci, powiązania rodzin ze szkołą, tworzenie się pozytywnego klimatu wokół szkoły, gdzie wszystkie strony są zainteresowane sukcesem, wzmocnienie norm dopingujących uczniów do wysiłku wskaźniki: obecność rodziców, ich uczestnictwo w Ŝyciu szkoły (PTA), mobilność rodzin, szkoły a lokalna społeczność (prywatne szkoły wyznaniowe) silne i gęste powiązania mocnymi więziami wewnątrz danej grupy (tzw. domknięcie) zwiększać mają poziom zaufania między jej członkami, wzmacniać normy wewnątrzgrupowe i prowadzić do większej efektywności jej członków duŝe zasoby kapitału społecznego rodzinnego w niektórych grupach etnicznych, np. azjatyckiej, które w USA osiągają sukcesy edukacyjne

18

19 COLEMAN ASPEKT FUNKCJONALNY kapitał społeczny jak krzesło definiowane przez swoją funkcję funkcjonalny aspekt kapitału społecznego, który albo umoŝliwia łatwiejsze podejmowanie wspólnych działań, albo przyczynia się do obniŝenia ich kosztów. Im większa intensywność powiązań i im wyŝsze zaufanie tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się oddolnych inicjatyw oraz niŝsze koszty ich realizacji. kapitał społeczny ma głównie pozytywne oddziaływanie, przyczyniając się np. do podnoszenia poziomu bezpieczeństwa w społecznościach lokalnych. [Kapitał społeczny] stanowi pewien aspekt struktury społecznej i ułatwia niektóre działania jednostek, które są wewnątrz takiej struktury ( ) Ułatwia osiąganie celów, które nie mogłyby zostać osiągnięte w przypadku jego braku lub zostałyby osiągnięte, ale większym kosztem. ( ) Stanowi dla aktorów wartość tych aspektów struktury społecznej, które jako zasoby mogą być przez tych aktorów uŝyte do realizacji ich interesów. (Coleman, 1990: 302, 304, 305)

20 PUTNAM WŁOCHY I USA skąd biorą się róŝnice w sprawności instytucji samorządowych we włoskich regionach? zwrócił uwagę na związek pomiędzy poziomem sprawności instytucjonalnej a poziomem rozwoju gospodarczego, uznając przy tym, Ŝe wynika to z wpływu nieznanego trzeciego czynnika. czynnikiem wyjaśniającym ma być kapitał społeczny: Kapitał społeczny odnosi się tu do takich cech organizacji społeczeństwa, jak zaufanie, normy i powiązania, które mogą zwiększyć sprawność społeczeństwa, ułatwiając skoordynowane działania. (Putnam i in., 1995: 258) w analizie posługuje się jednak terminem regionalnej wspólnoty obywatelskiej i mówi obywatelskości (civicness), która obejmuje zaangaŝowanie społeczne (uczestnictwo w stowarzyszeniach, czytelnictwo gazet) i polityczne (uczestnictwo w wyborach, niewielki udział głosowania preferencyjnego)

21

22 PUTNAM jakie są zasoby kapitału społecznego w Stanach Zjednoczonych? zauwaŝa stałą tendencję spadkową członkostwa w najwaŝniejszych amerykańskich organizacjach społecznych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, obrazując to tytułową metaforą samotnej gry w kręgle, optymistyczna wizja kapitału społecznego: Kapitał społeczny sprawia, Ŝe jesteśmy mądrzejsi, zdrowsi, bezpieczniejsi, bogatsi, potrafimy lepiej rządzić w sprawiedliwej i stabilnej demokracji. (Putnam, 2000: 290) Dla Putnama kapitał społeczny staje się więc dobrem korzystnie wpływającym niemal na wszystko: kapitał ludzki, produktywność, sukces gospodarczy, demokratyczny rząd czy samą demokrację, a takŝe na ludzkie zdrowie i szczęście oraz, generalnie na wszystkie aspekty ludzkiego Ŝycia. (Rymsza, 2007: 37)

23

24 PUTNAM DWA KAPITAŁY SPOŁECZNE wzorem dwóch rodzajów więzi wyróŝniono kapitał społeczny wiąŝący i pomostowy (bonding and bridging), czasem określany jako zamknięty i otwarty lub wykluczający i włączający: Ryzykując pewne nadmierne uproszczenie, moŝna za Putnamem wydzielić dwa główne typy kapitału społecznego: pierwszy typ, który zbliŝa do siebie ludzi, którzy juŝ się dobrze znają (nazwiemy go kapitałem wiąŝącym) oraz drugi, który spaja osoby lub grupy, które wcześniej się nie znały (Putnam nazywał go kapitałem pomostowym, a my przyjmujemy za nim ten termin). (Gittell, Vidal, 1998: 15) Niektóre formy kapitału społecznego są, z wyboru czy z konieczności, skierowane do wewnątrz i mają na celu wzmacnianie wewnętrznych toŝsamości i jednorodności grup. Przykładami kapitału społecznego wiąŝącego są etniczne bractwa studenckie, przykościelne kółka czytelnicze kobiet czy modne stowarzyszenia typu country club. Inne sieci wychodzą na zewnątrz i obejmują ludzi o zróŝnicowanym społecznym pochodzeniu. Przykładami takiego kapitału społecznego pomostowego będą ruchy praw człowieka, wiele organizacji młodzieŝowych czy ekumeniczne organizacje religijne. (Putnam, 2000: 22)

25 ZAUFANIE OSOBISTE I SPOŁECZNE zaufanie istotny aspekt kapitału powiązań społecznych: Zaufanie napędza współpracę. Im większy poziom zaufania w obrębie społeczności, tym większe prawdopodobieństwo współpracy. Z kolei współpraca powiększa zaufanie. (Putnam i in., 1995: 265) dwa rodzaje zaufania: osobiste i społeczne Ten pierwszy typ to zaufanie gęste, totalnie i bezwarunkowo stowarzyszone z obiektem, który daje partnerowi bardzo szeroki zakres zaufania i wiąŝe się z duŝym ładunkiem pozytywnych wzajemnych emocji. (...) W drugim przypadku zaufanie jest funkcją cech obiektu. Dostęp do zaufania jest potencjalnie otwarty i nie jest tak silnie predeterminowany przynaleŝnością grupową. (Bartkowski, 2003: 73-74) promień zaufania, nakładające się kręgi zaufania: Tradycyjne społeczeństwa składają się z róŝnych segmentów, to znaczy z duŝej liczby identycznych, samoistnych jednostek społecznych jak wioski czy plemiona. Natomiast nowoczesne społeczeństwa składają się z duŝej liczby nakładających się na siebie grup społecznych, które pozwalają na przynaleŝność do rozmaitych grup i wiele róŝnych toŝsamości. (Fukuyama, 1999)

26 KAPITAŁY SPOŁECZNE dwa wymiary analizy kapitału społecznego: aspekt strukturalny (powiązania, sieci) oraz aspekt normatywny, nazywany równieŝ kulturowym, poznawczym bądź kognitywnym, czyli zaufanie i inne normy społeczne, zasięg oddziaływania powiązań i norm oraz wynikający z tego ich charakter: kapitał społeczny wiąŝący i zaufanie osobiste kapitał społeczny pomostowy i zaufanie społeczne (uogólnione) kapitał społeczny łączący i zaufanie do instytucji

27 KAPITAŁY SPOŁECZNE aspekt kapitału społecznego charakter i zasięg kapitału społecznego wspólnotowy zrzeszeniowy instytucjonalny autor koncepcji mocne więzi luźne więzi - Granovetter, 1974 aspekt strukturalny aspekt normatywny ograniczenia sieci dziury strukturalne - Burt, 1990 zakorzenienie autonomia - Woolcock, 1998 kapitał społeczny wiąŝący krótki promień zaufania zaufanie osobiste kapitał społeczny pomostowy długi promień zaufania zaufanie społeczne kapitał społeczny łączący Putnam, Fukuyama, 1997 zaufanie do instytucji róŝni autorzy

28 CO TO JEST KAPITAŁ SPOŁECZNY? KAPITAŁ SPOŁECZNY to sieci powiązań społecznych róŝnego rodzaju, które łączą jednostki lub grupy z tych samych (powiązania wiąŝące) lub róŝnych środowisk (powiązania pomostowe), którym towarzyszą normy zaufania i wzajemności.

29 KRYTYKA KAPITAŁU SPOŁECZNEGO nowe ujęcie starych koncepcji socjologicznych, niedookreślenie pojęcia: w jednej definicji zarówno jego determinanty, jak równieŝ potencjalne konsekwencje, nadmiernie optymistyczne pojmowanie kapitału społecznego jako coś z natury dobrego, trudności w operacjonalizacji wynikające równieŝ z problemów definicyjnych

30 KRYTYKA KAPITAŁU SPOŁECZNEGO funkcjonalistyczne ujęcie kapitału społecznego mówiono nie tylko, co to jest kapitał społeczny, ale równieŝ czemu ma słuŝyć i jakie przynosi korzyści jednostkom, grupom lub całym społecznościom. niezrozumienie pośredniczącej roli kapitału społecznego, gdy zasoby, które moŝna było pozyskać za jego pośrednictwem identyfikowano z samym kapitałem. Stąd waŝne jest rozróŝnienie samych zasobów [osiąganych dzięki kapitałowi społecznemu] ze zdolnością do ich osiągnięcia dzięki członkostwu w róŝnych strukturach społecznych, na co zwrócił Bourdieu, ale zostało przemilczane przez Colemana. Zrównanie kapitału społecznego z zasobami otrzymanymi dzięki niemu moŝe łatwo prowadzić do tautologii. (Portes, 1998: 5)

31 KRYTYKA KAPITAŁU SPOŁECZNEGO z tym związane były błędy w operacjonalizacji, regiony z duŝymi zasobami kapitału społecznego powinny być według teorii bezpieczniejsze i lepiej rozwinięte pod względem gospodarczym, więc jako wskaźniki kapitału społecznego dobierano wskaźniki przestępczości i poziomu rozwoju gospodarczego, tam gdzie były one wysokie, uznawano, Ŝe zasoby kapitału społecznego są równieŝ wysokie. sukces miast i regionów dawał się właściwie utoŝsamić z posiadaniem zasobów kapitału społecznego, a do osiągnięcia tegoŝ sukcesu niezbędny jest tenŝe kapitał społeczny (Zarycki, 2000: 46)

32 NEGATYWNY KAPITAŁ SPOŁECZNY z tym związane jest rozumienie kapitału jako czegoś z gruntu dobrego, którego zasoby trzeba bez wahania maksymalizować społeczności z wyŝszymi zasobami kapitału społecznego były skazane na sukces, musiały być bezpieczniejsze i lepiej zarządzane, ich otoczenie czystsze i zadbane, a mieszkańcy zamoŝniejsi i zadowoleni z Ŝycia. stwierdzono istnienia negatywnego kapitału społecznego (Kaźmierczak, 2007), którego uosobieniem stały się organizacje typu mafijnego, w których panuje silne więzi grupowe i zaufanie osobiste uwaga: nie ma mowy o dobrym lub złym kapitale społecznym, a jedynie o pozytywnych negatywnych dla danej zbiorowości skutkach kapitału społecznego. bo czy moŝna mówić o negatywnym kapitale ekonomicznym, gdy zostaje on wykorzystany do zakupu broni, lub negatywnym kapitale ludzkim, gdy wiedza o systemach zabezpieczeń zostaje wykorzystana podczas napadu na bank? w przypadku grup przestępczych kapitał społeczny przynosi im samym korzyści, ale zdecydowanie odmienne są skutki dla reszty społeczeństwa.

33 NEGATYWNY KAPITAŁ SPOŁECZNY zjawisko ograniczania zasobów kapitału społecznego do zamkniętej sieci moŝe dotyczyć grup o silnej spójności wewnętrznej przez: ograniczanie dostępu do zasobów osobom spoza grupy, czego przykładem mogą być korporacje zawodowe, Ŝądania udziału w zyskach z działalności, np. poprzez naleganie, by zatrudnić bliskich lub znajomych, występowanie silnej kontroli społecznej ograniczającej autonomię jednostek i zmuszającej niezaleŝne jednostki do przyjęcia norm grupy lub do jej opuszczenia, pojawienie się sytuacji, w których indywidualny sukces moŝe być postrzegany jako zagroŝenie dla spójności grupy. Mancur Olson w ksiąŝce The rise and decline of nations (1982) zauwaŝył, Ŝe wiele organizacji działa jako grupy interesu, dąŝące do realizacji własnych wpływów kosztem wspólnego dobra, np. związki zawodowe, korporacje zawodowe czy grupy lobbingowe

34 DETERMINANTY KAPITAŁ SPOŁECZNY ODDZIAŁYWANIE SKUTKI wpływ na gęstość interakcji SIECI POWIĄZAŃ mobilizacja innych zasobów WPŁYW POZYTYWNY oraz ich jakość ZAUFANIE lub ograniczanie dostępu do nich WPŁYW NEGATYWNY o róŝnym zasięgu i intensywności relacji

35 NA CO MA WPŁYW? kapitał ludzki i intelektualny rozwój społeczeństwa obywatelskiego procesy demokratyzacji sprawność instytucji publicznych poziom zdrowia rozwój gospodarczy przedsiębiorczość

36 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? kapitał powiązań społecznych pozwala uczestnikom sieci korzystać z zasobów zgromadzonych przez innych jej członków; jednostka nie musi opierać się tylko na własnym dorobku czy kupować zasoby na rynku, ale moŝe skorzystać z zasobów krewnych, przyjaciół, sąsiadów, znajomych, członków tego samego stowarzyszenia, itp. dostęp do róŝnych zasobów zaleŝy od rodzaju powiązań społecznych wiąŝących lub pomostowych powiązania wiąŝące stanowią bazę dla jednostki, ale oparcie tylko na nich napotyka na barierę braku nowych zasobów pienięŝnych czy informacyjnych powiązania pomostowe, mniej pewne ze względu na swój luźniejszy charakter, swoją wartość ukazują wtedy, gdy dostarczają zasoby, których brakuje w zamkniętych grupach. Wstępne korzyści z intensywnej integracji wewnątrz wspólnoty, muszą ustąpić z czasem miejsca rozleglejszym powiązaniom poza wspólnotą: zbyt duŝo lub zbyt mało w kaŝdym wymiarze w danym momencie osłabia wzrost gospodarczy. (Woolcock, 1998; 175) Mogą istnieć róŝne typy kapitału społecznego, a ich zasoby powinny być optymalizowane, a nie maksymalizowane (Woolcock, 1998: 158). sieci powiązań umoŝliwiają równieŝ koordynację działań w społecznościach lokalnych

37 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? kapitałspołeczny wiążący kapitałspołeczny pomostowy rodzaj więzi mocne więzi luźne więzi charakter grupy relatywnie homogeniczna relatywnie heterogeniczna przykłady stowarzyszenia grupy rodzinne, pozarządowe, kluby przyjacielskie, sąsiedzkie sportowe, artystyczne zaufanie osobiste uogólnione (społeczne) ujęcie przestrzenne zamykające się wewnątrz wychodzące na zewnątrz wpływ na rozwój negatywny pozytywny W innych ujęciach pozytywny wpływ zapewniać ma odpowiednia kombinacja obu rodzajów kapitału społecznego (Woolcock, 1998; Sabatini, 2005)

38 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? autonomia (= kapitał społeczny pomostowy) Źródło: Woolcock, 1998: 172. słaba silna zakorzenienie (= kapitał społeczny wiążący) słabe amoralny indywidualizm anomia silne amoralny familiaryzm możliwości społeczne

39 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? zaufanie wg Piotra Sztompki (2005) redukuje obawy co do nieprzewidywalnych zachowań innych uczestników: zaufanie mobilizuje ludzi do działania, uwalniając kreatywną, swobodną, innowacyjną, przedsiębiorczą aktywność; dzieje się tak, poniewaŝ interakcje są uwolnione od lęków i podejrzeń, dlatego są bardziej spontaniczne i otwarte, zaufanie zmniejsza potrzebę kontrolowania i monitorowania posunięć innych; obdarzenie zaufaniem ( kredyt zaufania ) przez innych zawiesza społeczny nadzór i kontrolę, dając więcej miejsca na nonkonformizm, oryginalność, innowacyjność, wolność działania, zaufanie wzmacnia zachowania prospołeczne i zachęca do zaangaŝowania w róŝne stowarzyszenia; tym samym, jak twierdzi R. Putnam, wzrost zaufania zwiększa równieŝ gęstość sieci międzyludzkich powiązań, zaufanie wzmacnia więzi jednostki ze wspólnotą (czyli powiązania społeczne wiąŝące), prowadząc do współpracy, wzajemnej pomocy oraz gotowości do poświęcania się na rzecz innych, zaufanie wzmacnia równieŝ tolerancję i akceptację obcych (czyli powiązania społeczne pomostowe).

40 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? Pozytywny wpływ kapitału społecznego na rozwój gospodarczy: KAPITAŁ SPOŁECZNY powiązania społeczne (element strukturalny) umoŝliwiają dostęp do zasobów finansowych, wiedzy obecnych w sieci powiązań ułatwiają podejmowanie zbiorowych działań zaufanie (element normatywny) redukuje koszty transakcji, zmniejszając potrzebę kontroli ułatwia przepływ informacji redukuje niepewność zachowań innych uczestników Ŝycia społecznego Rozwój koncepcji ukazał jednak moŝliwość negatywnego wpływu róŝnych rodzajów kapitałów, np. kapitału społecznego wiąŝącego

41 JAK WPŁYWA NA ROZWÓJ GOSPODARCZY? 1. Im większa gęstość powiązań społecznych w danej zbiorowości tym większe moŝliwości skorzystania z zasobów kapitałów innego rodzaju (fizycznego, ekonomicznego, ludzkiego). 2. Przy takiej samej gęstości powiązań społecznych, im większe zasoby kapitałów innego rodzaju zgromadzone są w sieci tym większe moŝliwości wykorzystania ich przez daną zbiorowość. 3. Im większa gęstość powiązań pomostowych tym większe moŝliwości skorzystania z nowych zasobów kapitałów innego rodzaju niedostępnych w danej zbiorowości. 4. Optymalna kombinacja powiązań wiąŝących i pomostowych powinna sprzyjać zarówno skorzystaniu z zasobów spoza sieci, jak równieŝ ich odpowiedniemu rozprowadzeniu wewnątrz sieci. 5. Im wyŝszy poziom zaufania w sieci powiązań wiąŝących i pomostowych tym bardziej ułatwione korzystanie z zasobów kapitałów innego rodzaju zgromadzonych w sieciach, wewnątrz i na zewnątrz jej struktury, a tym samym większa skłonność do podejmowania kontaktów, mniejsze koszty kontroli, większa przedsiębiorczość i kreatywność uczestników sieci.

42 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE Bank Danych Regionalnych (GUS) zespoły artystyczne członkowie zespołów artystycznych koła (kluby) członkowie kół (klubów) kluby sportowe (łącznie z klubami wyznaniowymi i UKS) członkowie klubów sportowych fundacje stowarzyszenia i organizacje społeczne Baza ngo.pl Stowarzyszenia Klon/Jawor aktywne organizacje pozarządowe organizacje poŝytku publicznego Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego członkowie ruchów, stowarzyszeń i innych grup kościelnych Diagnoza Społeczna liczba przyjaciół działania na rzecz społeczności lokalnej członkostwo w organizacjach, stowarzyszeniach, itp. udział w zebraniach publicznych (poza miejscem pracy) moŝna ufać większości ludzi czy w postępowaniu z ludźmi ostroŝności nigdy za wiele Polski Generalny SondaŜ Społeczny spotkania w celach towarzyskich z krewnymi, sąsiadami, innymi znajomymi wyjścia do kawiarni lub restauracji uczestnictwo w mszach i naboŝeństwach członkostwo w związkach zawodowych

43 WSKAŹNIK: STOW_NGO.PL POWIATY O WARTOŚCI POW. MEDIANY

44 WSKAŹNIK: OPP_NGO.PL POWIATY O WARTOŚCI POW. MEDIANY

45 WSKAŹNIK: KOSC_CZLONK PODZIAŁ NA KWARTYLE

46 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE wskaźniki składowe główne stow_gus 0,897 art_czlonk 0,544 0,573 zaint_ czlonk 0,457 sport_ czlonk 0,455 0,762 stow_ngo.pl 0,909 opp_ngo.pl 0,823 kosc_ czlonk 0,821 czlonk_stow 0,587 udzial_spol 0,679-0,522 udzia_zebr 0,681 przyjaciele 0,598 zaufanie_diagnoza 0,592 kapitałspołeczny pomostowy kapitałspołeczny wiąŝący formalny 1. składowa - nieformalny 3. składowa 2. składowa

47 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE 1. składowa formalny kapitał społeczny pomostowy 2. składowa nieformalny kapitał społeczny wiąŝący 3. składowa nieformalny kapitał społeczny pomostowy Zasoby kapitału społecznego najwyŝsze wysokie średnie (pow. przeciętnej) średnie (pon. przeciętnej) niskie najniŝsze granice regionów historycznych granice województw granice podregionów

48 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE kombinacja 1. składowej (formalny kapitał społeczny pomostowy) i 2. składowej (nieformalny kapitał społeczny wiąŝący) LEGENDA: kapitałspołeczny pomostowy (1. składowa) niski średni wysoki kapitałspołeczny wiąŝący (2. składowa) wysoki średni niski granice regionów historycznych granice województw granice podregionów/powiatów

49 ZRÓśNICOWANIE PRZESTRZENNE ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE KAPITAŁU SPOŁECZNEGO Podregiony Ziem Zachodnich i Północnych według wielkości zasobów kapitału społecznego pomostowego oraz wiąŝącego kapitał społeczny pomostowy (1. składowa) niski (N=5) średni (N=6) wysoki (N=7) wysoki (N=1) opolski kapitał społeczny wiążący (2. składowa) średni (N=6) niski (N=11) ełcki gliwicki stargardzki szczeciński wałbrzyski gorzowski legnickogłogowski nyski wrocławski koszaliński zielonogórski jeleniogórski słupski elbląski olsztyński Szczecin Wrocław

50 ZRÓśNICOWANIE PRZESTRZENNE ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE KAPITAŁU SPOŁECZNEGO ZróŜnicowanie zasobów kapitału społecznego pomostowego oraz wiąŝącego w regionach historycznych na poziomie powiatów zabór austriacki kapitał społeczny wiążący kapitał społeczny pomostowy niski średni wysoki wysoki 14,3% 34,7% 22,4% średni 8,2% 2,0% 10,2% niski 8,2% zabór rosyjski kapitał społeczny wiążący kapitał społeczny pomostowy niski średni wysoki wysoki 4,2% 11,8% 14,6% średni 22,2% 11,1% 2,1% niski 18,1% 9,0% 6,9% zabór pruski kapitał społeczny wiążący kapitał społeczny pomostowy niski średni wysoki wysoki 11,0% 12,3% 2,7% średni 20,5% 11,0% 5,5% niski 21,9% 6,8% 8,2% Ziemie Zachodnie i Północne kapitał społeczny wiążący kapitał społeczny pomostowy niski średni wysoki wysoki 2,7% 4,4% 5,3% średni 11,5% 13,3% 9,7% niski 15,0% 18,6% 19,5%

51 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE regionów historycznych nie moŝna uznać za jednoznaczne determinanty wielkości zasobów kapitału społecznego wewnętrznie zróŝnicowane zgodność hipotez z rzeczywistością: kapitał społeczny wiąŝący: wysokie zasoby w dawnym zaborze austriackim, raczej niskie na Ziemiach Zachodnich i Północnych; kapitał społeczny pomostowy: pewną zgodność moŝna zaobserwować w przypadku zaboru austriackiego i Ziem Zachodnich i Północnych (zasoby powyŝej przeciętnej) i rosyjskiego (z reguły niskie zasoby) niezgodność hipotez z rzeczywistością: kapitał społeczny wiąŝący: na obszarach dawnego zaboru pruskiego i rosyjskiego przewidywano raczej jego wysoki poziom, a spotkać moŝna obszary z całego spektrum wartości z niewielką przewagą obszarów o niskich lub średnich zasobach; kapitał społeczny pomostowy: niskie zasoby w dawnym zaborze pruskim, zwłaszcza w Wielkopolsce, gdzie spodziewano się odwrotnej sytuacji

52 DETERMINANTY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO Poziom urbanizacji: kapitał społeczny wiąŝący bardziej charakterystyczn y dla obszarów wiejskich, a pomostowy dla obszarów zurbanizowanych (choć są wśród nich wyjątki) y = -0,028x + 1,667 r 2 = 0,338

53 DETERMINANTY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO Struktura gospodarcza: występowania zasobów róŝnych rodzajów kapitału społecznego nie moŝna wiązać wyłącznie z dychotomicznym podziałem na obszary wiejskie i miejskie, ale równieŝ z cechami regionalnych gospodarek kapitał społeczny wiążący kapitałspołeczny pomostowy niski średni wysoki wysoki 1,5% 12,3% średni 6,2% 4,6% 10,8% niski 16,9% 6,2% 41,5% granice regionów historycznych granice województw granice powiatów

54 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE silne pozytywne zaleŝności pomiędzy kapitałem pomostowym a kapitałem ludzkim, aktywnością ekonomiczną oraz znaczeniem usług w regionalnej gospodarce, silna negatywna zaleŝność pomiędzy kapitałem pomostowym a znaczeniem przemysłu w regionalnej gospodarce, silna pozytywna zaleŝność pomiędzy tradycyjnym stylem Ŝycia (rodziny wielodzietne, poparcie dla partii konserwatywnych) a kapitałem wiąŝącym, destrukcyjny wpływ migracji na kapitał wiąŝący, a w mniejszym stopniu na kapitał pomostowy destrukcyjny wpływ bezrobocia na obie formy kapitału społecznego, pozytywne korelacje ze wszystkimi typami kapitału dla podregionów dawnej Galicji, negatywna korelacja z kapitałem wiąŝącym dla podregionów Ziem Zachodnich

55 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE Korelacje zaobserwowane pomiędzy kapitałem społecznym a miarami wzrostu gospodarczego nie znajdują odzwierciedlenia w modelach wzrostu gospodarczego po uwzględnieniu pozostałych czynników wzrostu kapitału ekonomicznego i ludzkiego wzrost wartości podatku PIT na na 1 osobę w wieku produkcyjnym w latach ,0% 125,0% 100,0% 75,0% 50,0% 25,0% -3,0-3,0 WAZA WAZA WAWM TROJ TROJ WAWS WAWS LEGN LEGN KRKM POZN SOSN SOSN WALB WALBKRSN PRZM CHLM -2,0-2,0-1,0-1,0 0,0 0,0 1,0 1,0 2,0 2,03,0 nieformalny kapitał kapitał społeczny społeczny pomostowy wiąŝący (2. (1. składowa) WAWM y = 8,66x + 60,7 r 2 = 0,177 y = -7,59x + 60,7 r 2 = 0,136 3,0 4,0

56 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE Modele regresji dla wzrostu wartości podatku PIT w latach na 1 osobę w wieku produkcyjnym (1) (2a) (2b) (2c) (2d) stała 3,152*** 3,203*** 3,412*** 3,193*** 3,468*** wartośćpit w 2000 r. -0,308** -0,329** -0,324** -0,314** -0,334** nakłady inwestycyjne 0,516*** 0,525*** 0,486*** 0,514*** 0,485*** wyższe wykształcenie 0,595*** 0,638*** 0,593*** 0,602*** 0,605*** obszary metropolitalne 0,410*** 0,403*** 0,408*** 0,406*** 0,403*** formalny kapitałspołeczny pomostowy (1. składowa) -0,046-0,004 nieformalny kapitałspołeczny wiążący (2. składowa) -0,089-0,090 nieformalny kapitałspołeczny pomostowy (3. składowa) -0,024-0,029 skorygowane R 2 0,711 0,707 0,712 0,707 0,703 błąd standardowy 0,157 0,158 0,156 0,158 0,159 oszacowania Uwagi: tabela zawiera współczynniki β dla wszystkich zmiennych niezaleŝnych zastosowanych w poszczególnych modelach; ***, ** oraz * oznaczają współczynniki korelacji istotne na poziomie odpowiednio 1%, 5% i 10%. Źródło: badania własne.

57 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE y = 16,6x + 146,0 r 2 = 0,513 Modele regresji dla poziomu przedsiębiorczości dla powiatów grodzkich uwzględniające kapitał ekonomiczny i ludzki (a) oraz kapitał społeczny (b) poziom przedsiębiorczości (a) (b) stała 61,340*** 81,140*** nakłady inwestycyjne wyższe wykształcenie 0,780*** 0,513*** formalny kapitałspołeczny pomostowy (1. składowa) 0,289** nieformalny kapitałspołeczny wiążący (2. składowa) -0,238** nieformalny kapitałspołeczny pomostowy (3. składowa) 0,227*** skorygowane R 2 0,603 0,658 błąd standardowy oszacowania 24,81 23,01 Uwagi: tabela zawiera współczynniki βtylko dla istotnych statystycznie zmiennych niezaleŝnych zastosowanych w poszczególnych modelach; ***,** oraz * oznaczająwspółczynniki korelacji istotne na poziomie odpowiednio 1%, 5% i 10%. Źródło: badania własne.

58 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE nie moŝna potwierdzić hipotezy o wpływie (pozytywnym bądź negatywnym) kapitału społecznego na rozwój gospodarczy w polskim kontekście społecznogospodarczym w modelach wzrostu gospodarczego ani kapitał społeczny pomostowy, ani wiąŝący nie przynoszą Ŝadnego dodatkowego bezpośredniego wpływu na obecnym poziomie rozwoju w Polsce najbardziej istotne są zasoby kapitału ekonomicznego i kapitału ludzkiego nie moŝna wskazać regionów, dla których kapitał społeczny odgrywałby szczególnie pozytywną lub negatywną rolę w polskich warunkach moŝna mówić o silnym sprzęŝeniu kapitału społecznego pomostowego z kapitałem ludzkim wykazano związki pomiędzy kapitałem społecznym a postawami przedsiębiorczymi

59 ZASOBY KAPITAŁU SPOŁECZNEGO W POLSCE czy kapitał społeczny będzie odgrywał rolę w rozwoju gospodarczym Polski w miarę zmian struktury gospodarczej kraju? J. Czapiński (2009) twierdzi, Ŝe okaŝe się on niezbędny, gdy Polska osiągnie wyŝszy poziom PKB, dalszy rozwój nowoczesnej gospodarki wymagać będzie w Polsce modernizacji społecznej rozumianej jako wyjście z wąskich wspólnot molekularnych, otwarcie się na innych i rozwój współpracy między róŝnymi podmiotami i grupami, czyli przejście od społeczeństwa opartego na kapitale ludzkim i kapitale społecznym wiąŝącym do takiego, gdzie główną rolę odgrywa kapitał społeczny pomostowy, czy moŝliwe jest budowanie (inwestowanie?) kapitału społecznego pomostowego, który jest wynikiem długotrwałych, naturalnych procesów społecznych?

Kapitał społeczny a przedsiebiorczość społeczna

Kapitał społeczny a przedsiebiorczość społeczna Kapitał społeczny a przedsiebiorczość społeczna dr Agnieszka Rymsza Nowy Sącz, 3.12.2010 Konferencja: " Kooperacja: mocny kapitał społeczny sprzyja innowacyjności" Plan wystąpienia I. Kapitał społeczny.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju wykład 9 kapitał społeczny i. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju wykład 9 kapitał społeczny i. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 9 kapitał społeczny i kapitał intelektualny dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Geneza koncepcji kapitału intelektualnego Ocena działalności przedsiębiorstw i badanie wzrostu

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo lokalne. 1dr Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

Społeczeństwo lokalne. 1dr Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka Społeczeństwo lokalne 1dr Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka Poziomy rzeczywistości społecznej 2dr Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka Główne paradygmaty: mikro-makro MAKRO OBIEKTYWNE I. Makrobiektywne Przykłady: społeczeństwo,

Bardziej szczegółowo

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Uniwersytet Warszawski Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Zakład Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości. Text. społecznej

Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości. Text. społecznej Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości społecznej Plan wystąpienia 2 modele: przedsiębiorca społeczny i przedsiębiorstwo społeczne, W poszukiwaniu innowacyjności ci i wspólnoty, znaczenie

Bardziej szczegółowo

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

KLASTRY TRADYCYJNEJ śywności konferencja: RYNEK TRADYCYJNEJ śywności O UZNANEJ JAKOŚCI Grudnia 2007

KLASTRY TRADYCYJNEJ śywności konferencja: RYNEK TRADYCYJNEJ śywności O UZNANEJ JAKOŚCI Grudnia 2007 KLASTRY TRADYCYJNEJ śywności konferencja: RYNEK TRADYCYJNEJ śywności O UZNANEJ JAKOŚCI 10 11. Grudnia 2007 Prof.dr hab. Małgorzata Duczkowska- Piasecka Katedra Biznesu Międzynarodowego SGH I Uczestnicy

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Kapitałspołeczny specyfika potencjału Warszawy

Kapitałspołeczny specyfika potencjału Warszawy Kapitałspołeczny specyfika potencjału Warszawy dr Dominik Batorski Uniwersytet Warszawski Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Typy kapitału społecznego Wiążący (bonding)

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w kapitał ludzki jako czynnik przyśpieszenia rozwoju gospodarczego gmin. dr hab. Przemysław Kulawczuk

Inwestycje w kapitał ludzki jako czynnik przyśpieszenia rozwoju gospodarczego gmin. dr hab. Przemysław Kulawczuk Inwestycje w kapitał ludzki jako czynnik przyśpieszenia rozwoju gospodarczego gmin dr hab. Przemysław Kulawczuk 1 2 ścieŝki inwestycji w kapitał ludzki w gminach 1. Inwestowanie w menedŝerów rozwoju lokalnego

Bardziej szczegółowo

Kapitał społeczny i lokalność w badaniach

Kapitał społeczny i lokalność w badaniach Prezentacja Kapitał społeczny i lokalność w badaniach Warszawa 2015 Opracowanie: Przemysław Piechocki (Urząd m.st. Warszawy, Centrum Komunikacji Społecznej) 1 Plan prezentacji 1. Konceptualizacje kapitału

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie systemami produkcyjnymi

Zarządzanie systemami produkcyjnymi Zarządzanie systemami produkcyjnymi Efektywności zarządzania sprzyjają: samodzielność i przedsiębiorczość, orientacja na działania, eksperymenty i analizy, bliskie kontakty z klientami, produktywność,

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści Reforma programowa kształcenia ogólnego Projekt zmian podstawy programowej z Podstaw przedsiębiorczości. MoŜliwości nauczania ekonomii w praktyce. (wrzesień 2008) Kielce listopad 2008 Nowy układ podstawy

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY W BUDOWANIU

ROLA SZKOŁY W BUDOWANIU Alicja Pacewicz ROLA SZKOŁY W BUDOWANIU KAPITAŁU SPOŁECZNEGO Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach 3.0 Polska Dlaczego warto rozwijać kapitał

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ekonomia Obszar kształcenia: nauki społeczne Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: magister Symbol

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka DZIAŁANIA SPOŁECZNE Aktor społeczny jako podmiot działający (jednostka, grupa, zbiorowość)

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju Wytyczne polityki gospodarczej wymagają definiowania jej głównych celów (i środków realizacji).

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE: Edukacja ekonomiczna z wykorzystaniem gry symulacyjnej Chłopska Szkoła Biznesu

ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE: Edukacja ekonomiczna z wykorzystaniem gry symulacyjnej Chłopska Szkoła Biznesu ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE: Edukacja ekonomiczna z wykorzystaniem gry symulacyjnej Chłopska Szkoła Biznesu O projekcie Chłopskiej Szkoły Biznesu Inspiracją dla projektu była niezwykła historia społeczno-gospodarcza

Bardziej szczegółowo

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce Psychologia pozytywna i jej rozwój w Polsce Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma niezbyt długą historię, jednak czerpie z dokonań psychologii na przestrzeni wielu dziesięcioleci.

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Instytucjonalne uwarunkowania narodowego systemu innowacji w Niemczech i w Polsce wnioski dla Polski Frankfurt am Main 2012 1 Instytucjonalne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r.

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Porządek prezentacji I. Co wiemy w badań? I. Co wiemy z doświadczeń? I. Co robić? II. Co proponuje UE? 2 Kompetencje

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres RAPORT Z REALIZACJI Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011 2020 za okres 2011 2013 SPIS TREŚCI CEL GŁÓWNY...9 Wskaźniki osiągnięć... 9 OBSZAR 1. GOSPODARKA WIEDZY I AKTYWNOŚCI... 11 Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego)

Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego) Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego) Raport wykonany na zlecenie Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. na podstawie ankiet PAIiIZ S.A. Warszawa

Bardziej szczegółowo

Model Współpracy JST - NGO

Model Współpracy JST - NGO Rola organizacji pozarządowych w środowisku lokalnym Model Współpracy JST - NGO Agnieszka Wróblewska Fundacja EOS PROJEKT RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PIERWSZYCH WYNIKÓW II EDYCJI BADANIA SPÓJNOŚCI SPOŁECZNEJ

PREZENTACJA PIERWSZYCH WYNIKÓW II EDYCJI BADANIA SPÓJNOŚCI SPOŁECZNEJ PREZENTACJA PIERWSZYCH WYNIKÓW II EDYCJI BADANIA SPÓJNOŚCI SPOŁECZNEJ GUS, 20 listopada 2015 r., godz. 10:00 Anna Bieńkuńska Piotr Łysoń Karol Sobestjański Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

Klastry- podstawy teoretyczne

Klastry- podstawy teoretyczne Klastry- podstawy teoretyczne Dr inż. Anna Szerenos Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Program Innet Plan prezentacji Koncepcja klastra

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne i metodologiczne problemy pomiaru kapitału społecznego w badaniu

Teoretyczne i metodologiczne problemy pomiaru kapitału społecznego w badaniu Teoretyczne i metodologiczne problemy pomiaru kapitału społecznego w badaniu sondażowym Przemysław Piechocki, IS UW Projekt Partycypacja obywatelska: diagnoza barier i stworzenie narzędzi wspomagających

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1 ZBIÓR ZMIENNYCH CHARAKTERYZUJĄCYCH KAPITAŁ INTELEKTUALNY KAPITAŁ INTELEKTUALNY MAZOWSZA BADANIE POTENCJAŁU REGIONU

ZAŁĄCZNIK NR 1 ZBIÓR ZMIENNYCH CHARAKTERYZUJĄCYCH KAPITAŁ INTELEKTUALNY KAPITAŁ INTELEKTUALNY MAZOWSZA BADANIE POTENCJAŁU REGIONU ZAŁĄCZNIK NR 1 ZBIÓR ZMIENNYCH CHARAKTERYZUJĄCYCH KAPITAŁ INTELEKTUALNY DO RAPORTU Z BADAŃ PN. KAPITAŁ INTELEKTUALNY MAZOWSZA BADANIE POTENCJAŁU REGIONU Badanie na zlecenie Województwa Mazowieckiego zrealizował

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć kapitał społeczny? Dr hab. Anna Giza-Poleszczuk Instytut Socjologii UW Pracownia Kapitału Społecznego

Jak tworzyć kapitał społeczny? Dr hab. Anna Giza-Poleszczuk Instytut Socjologii UW Pracownia Kapitału Społecznego Jak tworzyć kapitał społeczny? Dr hab. Anna Giza-Poleszczuk Instytut Socjologii UW Pracownia Kapitału Społecznego O czym będzie mowa? Zagadka społeczeństwa Dylematy współdziałania Czym jest kapitał społeczny

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym Ustawa z dnia...2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym Art. 1. W ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ SPOTKANIE KONSULTACYJNE W CELU OPRACOWANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 Grudziądz, 30 listopada 2015 roku ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA

Bardziej szczegółowo

Program rewitalizacji obszarów miejskich Rabki Zdrój

Program rewitalizacji obszarów miejskich Rabki Zdrój Program rewitalizacji obszarów miejskich Rabki Zdrój Ewa Sołek-Kowalska, Grzegorz Godziek Definicja rewitalizacji Rewitalizacja - proces przemian przestrzennych, społecznych i ekonomicznych, mający na

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STRUKTURA DOKUMENTU 2 1. Diagnoza sytuacji społeczno-gospodarczej województwa lubelskiego, 2. Strategia realizacji Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora

Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora ECORYS Polska Iwona Burakowska Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora Kraków, 11 października 2007 r. Finansowanie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M -

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Instytut Badań nad Przedsiębiorczo biorczością i Rozwojem Ekonomicznym Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Maciej Bieńkiewicz, 26 luty 2008,

Bardziej szczegółowo

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r.

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r. Dr GraŜyna Gęsicka Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania Przemyśl 6 października 2008 r. 1 Dlaczego powstała Unia Europejska? (1) 1. EWWiS (1951) utrzymanie trwałego pokoju między krajami

Bardziej szczegółowo

Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych

Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych Jak złowić klienta? Analiza sieci społecznych jako nowe narzędzie badań marketingowych dr Dominik Batorski inŝ. Paweł Kucharski Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Kapitał społeczny. Fakty i mity. Dr Anna Giza-Poleszczuk

Kapitał społeczny. Fakty i mity. Dr Anna Giza-Poleszczuk Kapitał społeczny Fakty i mity Dr Anna Giza-Poleszczuk Spis treści Fakty Nieporozumienia Mity Zatem, co to jest kapitał społeczny? Fakty Fakty (1 ) Dylematy społeczne Współuzależnienie działań jednostek:

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Sieciowy model instytucji wspierających innowacje. Wrocław, 29 czerwca 2006r.

Sieciowy model instytucji wspierających innowacje. Wrocław, 29 czerwca 2006r. Sieciowy model instytucji wspierających innowacje dr hab. Jacek Sroka dr Leszek Kwieciński Uniwersytet Wrocławski RIS jako nowe narzędzie KE Od początku lat 90. w wielu krajach UE wyraźnego znaczenia nabrały

Bardziej szczegółowo

Kto zarabia najlepiej w Polsce. Arkadiusz Droździel

Kto zarabia najlepiej w Polsce. Arkadiusz Droździel Kto zarabia najlepiej w Polsce Arkadiusz Droździel Najwięcej moŝna zarobić w Polsce w górnictwie (prawie 6,4 tys. zł) i szerokorozumianej branŝy finansowej (ponad 5,2 tys. złotych). Natomiast najmniej

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna w Polsce. Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych

Ekonomia społeczna w Polsce. Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych Ekonomia społeczna w Polsce Ilona Gosk Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych Czym jest ekonomia społeczna? Specyficzne podejście poszczególnych osób i instytucji do społecznej rzeczywistości w zakresie:

Bardziej szczegółowo

Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat.

Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat. Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat. Lokalne inicjatywy organizacji pozarządowych i ich znaczenie dla rozwoju obszarów wiejskich Ryszard Kamiński Sandomierz 17 maja 2012 Społeczności

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

Nazwa instytucji Nazwa projektu Typ działań/cel Grupa docelowa Dodatkowe informacje Fundacja Tesco Dzieciom

Nazwa instytucji Nazwa projektu Typ działań/cel Grupa docelowa Dodatkowe informacje Fundacja Tesco Dzieciom Nazwa instytucji Nazwa projektu Typ działań/cel Grupa docelowa Dodatkowe informacje Fundacja Tesco Dzieciom Fundacja Grupy Górażdże Konkurs grantowy Pracownia Talentów Konkurs grantowy Aktywni w Regionie

Bardziej szczegółowo

Społeczno-ekonomiczne zróŝnicowanie obszarów wiejskich a perspektywy rozwoju wsi

Społeczno-ekonomiczne zróŝnicowanie obszarów wiejskich a perspektywy rozwoju wsi INSTYTUT ROZWOJU WSI I ROLNICTWA POLSKIEJ AKADEMII NAUK KONFERENCJA pt. Społeczno-ekonomiczne zróŝnicowanie obszarów wiejskich a perspektywy rozwoju wsi POD PATRONATEM HONOROWYM Ministra Rolnictwa i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Analiza SWOT jest to jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod analitycznych wykorzystywanych we wszystkich

Bardziej szczegółowo

Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020. Jan M. Grabowski. Toruń, 15 stycznia 2013 roku

Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020. Jan M. Grabowski. Toruń, 15 stycznia 2013 roku Propozycje Federacji do Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Jan M. Grabowski Toruń, 15 stycznia 2013 roku Organizacje pozarządowe w regionie w 2012 roku w Polsce zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 50+ na rynku pracy dylematy i wyzwania polityki społecznej w kontekście doświadczeń Programu Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO OPARTEGO NA PODRĘCZNIKU Lecha M. Nijakowskiego, Podstawy socjologii i psychologii społecznej, Difin, Warszawa 2009.

PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO OPARTEGO NA PODRĘCZNIKU Lecha M. Nijakowskiego, Podstawy socjologii i psychologii społecznej, Difin, Warszawa 2009. PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO OPARTEGO NA PODRĘCZNIKU Lecha M. Nijakowskiego, Podstawy socjologii i psychologii społecznej, Difin, Warszawa 2009. Uwaga: Plan wynikowy został przygotowany do działów programowych.

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY Z RODZICAMI W KONTEKŚCIE PROCESU WSPOMAGANIA

WSPÓŁPRACA SZKOŁY Z RODZICAMI W KONTEKŚCIE PROCESU WSPOMAGANIA WSPÓŁPRACA SZKOŁY Z RODZICAMI W KONTEKŚCIE PROCESU WSPOMAGANIA Dr Wiesław Poleszak Wyższa Szkoła Ekonomii i innowacji w Lublinie Wydział pedagogiki i psychologii Kroki milowe modelu wspomagania Szkoła

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego

Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego Janusz T. Hryniewicz Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2004 SPIS TREŚCI Rozdział 1 PRZEMIANY KSZTAŁTU ORGANIZACJI POLITYCZNYCH w EUROPIE OD ŚREDNIOWIECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Dziurzańska Praca naukowa finansowana ze środków na naukę w latach jako projekt badawczy

Agnieszka Dziurzańska Praca naukowa finansowana ze środków na naukę w latach jako projekt badawczy Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Wydział Informatyki Agnieszka Dziurzańska Praca naukowa finansowana ze środków na naukę w latach 2006-2009 jako projekt badawczy Copyright Agnieszka

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

Współpraca bibliotek publicznych i szkolnych na terenach wiejskich - zarys problemów

Współpraca bibliotek publicznych i szkolnych na terenach wiejskich - zarys problemów Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności jest partnerem Fundacji Billa i Melindy Gates w przedsięwzięciu, które ma ułatwić polskim bibliotekom publicznym dostęp do komputerów, internetu i szkoleń. Program

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład XI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych J. T. Hryniewicz Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych Geneza współczesnych organizacji gospodarczych powstanie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2005

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2005 Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Gminy Węgierska Górka Nr XIX/192/2004 PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

Nowe koncepcje rozwoju obszarów wiejskich z wykorzystaniem środków UE

Nowe koncepcje rozwoju obszarów wiejskich z wykorzystaniem środków UE Nowe koncepcje rozwoju obszarów wiejskich z wykorzystaniem środków UE Prof. dr hab. K. Duczkowska-Małysz POZNAŃ, 24 listopada 2009 Chcemy obszarów wiejskich, które mają zdrową ekonomię, ekologię, tkankę

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC 1 Fragment z Punktu 5 Programu Operacyjnego INTERREG IVC Przykłady projektów w ramach 1 Priorytetu Innowacje oraz gospodarka oparta na wiedzy Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Sierpeckiego z organizacjami pozarządowymi, osobami prawnymi i innymi jednostkami organizacyjnymi, których cele statutowe

Program współpracy Powiatu Sierpeckiego z organizacjami pozarządowymi, osobami prawnymi i innymi jednostkami organizacyjnymi, których cele statutowe Program współpracy Powiatu Sierpeckiego z organizacjami pozarządowymi, osobami prawnymi i innymi jednostkami organizacyjnymi, których cele statutowe obejmują prowadzenie działalności poŝytku publicznego

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów. Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014

Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów. Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014 Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014 Po co jest szkoła? gruntownie uczyć wiedzy ogólnej i specjalistycznych umiejętności

Bardziej szczegółowo

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych dr Wiesław Poleszak Zakład Pomocy Psychologicznej i Psychoprofilaktyki Wydział Pedagogiki i Psychologii

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica

Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica Załącznik do UchwałyNrXLI/957/2009 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 29 kwietnia 2009 roku Program Aktywności Lokalnej dla osiedla Wapienica Bielsko-Biała, marzec 2009 I. UZASADNIENIE REALIZACJI PROGRAMU.

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalny w planowaniu strategicznym na lata 2014-2020 w województwie podlaskim

Rozwój lokalny w planowaniu strategicznym na lata 2014-2020 w województwie podlaskim Rozwój lokalny w planowaniu strategicznym na lata 2014-2020 w województwie podlaskim Spotkanie Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa Augustów, 13-14 czerwca 2013 r. 1 Departament Zarządzania Regionalnym

Bardziej szczegółowo

Władza lokalna i jej polityka społeczna wobec kobiet wiejskich

Władza lokalna i jej polityka społeczna wobec kobiet wiejskich DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-ZAWODOWEJ KOBIET WIEJSKICH W POLSCE Władza lokalna i jej polityka społeczna wobec kobiet wiejskich prof. nadzw. dr hab. Jerzy Krzyszkowski Plan wystąpienia 1. cel badań polityki

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kapitał społeczny i zaufanie Rocznik studiów 2012/2013 Wydział

Bardziej szczegółowo

Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce

Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce Wiek a aktywność społeczna: osoby 50+ w Polsce Anna Nicińska Karol Osłowski Uniwersytet Warszawski Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ Solidarność pokoleń Lublin, 8 listopada 2012 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

REGIONALNA POLSKA. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk Politechnika Warszawska Warszawa 2013

REGIONALNA POLSKA. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk Politechnika Warszawska Warszawa 2013 Leszek Jerzy Jasiński REGIONALNA POLSKA Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk Politechnika Warszawska Warszawa 2013 Badanie spójności pozwala ocenić przy pomocy wskaźników mierzalnych skali

Bardziej szczegółowo

Badanie kapitału społecznego w Wielkopolsce

Badanie kapitału społecznego w Wielkopolsce Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-203 W ramach 4 Osi Rozwój infrastruktury

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE UWARUNKOWANIA INNOWACYJNOŚCI. dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

SPOŁECZNE UWARUNKOWANIA INNOWACYJNOŚCI. dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka SPOŁECZNE UWARUNKOWANIA INNOWACYJNOŚCI dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka PYTANIE O INNOWACYJNOŚĆ Pytanie o innowacyjność jest pytaniem o warunki powstawania innowacji oraz ich upowszechnienia. Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Główne zagadnienia Kiedy porównujemy badania ilościowe i jakościowe, znajdujemy głownie róŝne rozłoŝenie akcentów między

Bardziej szczegółowo