POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 1 ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 1 ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE)"

Transkrypt

1 dr inż. Marcin Motnyk Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna W Bielsku-Białej POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 1 ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE) Streszczenie: Poprawa skuteczności zarządzania środkami przeznaczonymi na leczenie i profilaktykę chorób nowotworowych może być jedną z dróg prowadzących do wzrostu liczby uratowanych pacjentów. Do poprawy skuteczności zarządzania można wykorzystać narzędzie w postaci modelu wspomagającego proces podejmowania decyzji. Model taki, maksymalizujący liczbę uratowanych pacjentów, wskaże optymalne ścieżki poprawy stanu obecnego. Niektóre z badanych przez model chorób wykazują tendencję polegającą na obniżce kosztów całkowitych leczenia i profilaktyki wraz z obejmowaniem badaniami profilaktycznymi coraz to większego odsetka z populacji potencjalnie zagrożonej daną chorobą. Pojawia się wraz z tymi działaniami (zwiększeniem akcji profilaktycznej) stały strumień oszczędności w postaci renty wieczystej. Ze względu na to kryterium jednostki chorobowe z tej grupy powinny zostać w pierwszej kolejności zasilone dodatkowymi środkami. Powstaje problem źródła pozyskania tych środków. Przy ich pozyskiwaniu przede wszystkim nie można (z punktu widzenia etycznego) pogarszać ogólnego poziomu opieki zdrowotnej w przypadku pozostałych chorób. Słowa kluczowe: zarządzanie, system ochrony zdrowia, podejmowanie decyzji, model, poprawa skuteczności Wprowadzenie Optimum według Pareto w ekonomii to osiągnięcie takiego stanu równowagi ogólnej, w którym nie jest możliwa realokacja zasobów, powiększająca dobrobyt określonej jednostki bez jednoczesnego zmniejszenia dobrobytu innej 369. Zakłada się zatem, że sytuacja idealnej równowagi zachodzi wówczas, kiedy nie można tak zmienić alokacji zasobów, aby ktokolwiek osiągnął dodatkową korzyść bez ograniczania korzyści pozostałych 370. Jednak efektywność według Pareto ma pewne ograniczenia, których istotność znacznie przybiera na wadze w przypadku rozważań prowadzonych między innymi w obszarze związanym z systemem ochrony zdrowia, a dokładniej w dziedzinie leczenia i profilaktyki chorób nowotworowych. Jako najważniejsze z nich należy wymienić niemożność (nawet przez krótki okres czasu) pogorszenia sytuacji pewnych podmiotów tak, aby można było w przyszłości zrekompensować poniesione przez pewien okres straty przez te podmioty [dostęp: ]. 370 S. Marciniak (red.), Makro i mikroekonomia. Podstawowe problemy, PWN, Warszawa 2001, s

2 Znacznie szersze i lepsze spojrzenie daje model zaproponowany przez Kaldora i Hicksa 371. Jest to model do pewnego stopnia oparty na kryterium efektywności według Pareto. Zasadnicza różnica w świetle prowadzonych rozważań polega na możliwości czasowego pogorszenia sytuacji danego podmiotu (podmiotów) w wyniku przeprowadzonej zmiany w alokacji zasobów 372. To pogorszenie sytuacji w założeniu ma być zrekompensowane przez podmioty, których sytuacja uległa dzięki zmianie alokacji poprawie 373. Zatem w tym przypadku bardziej efektywny rezultat to taki, gdzie podmioty, którym jest lepiej, mogłyby w przyszłości zrekompensować straty tym podmiotom, którym się pogorszyło, co prowadzi po pewnym czasie do osiągnięcia optimum według Pareto 374. Podstawowym zagadnieniem w tym przypadku jest problem rekompensaty. Model ten zakłada, że straty podmiotów w wyniku zmiany alokacji powinny być mniejsze niż zyski podmiotów, które te osiągnęły w jej wyniku. Warto zaznaczyć, że zdrowie jest dobrem, które wydaje się być niemożliwym do wyceny w przeciwieństwie do większości dóbr. Szczególnie jeśli kwestia zdrowia dotyczy choroby nowotworowej. Można jednak zbudować teoretyczny model wspomagający proces podejmowania decyzji mający na celu poprawę skuteczności zarządzania. Zakłada on, że w określonym czasie nakłady na wybrane jednostki chorobowe zostają zwiększone o wielkość pozwalającą na uzyskanie w przyszłości swoistej renty wieczystej. Renta wieczysta jest pewnym nieskończonym strumieniem oszczędności, jaki uzyska budżet np. płatnika świadczeń zdrowotnych (przy założeniu, że ochrona zdrowia finansowana jest właśnie z tego źródła). Będzie to zatem różnica między obecnymi wydatkami ponoszonymi na daną jednostkę chorobową a wielkością przyszłych wydatków w wyniku zwiększenia akcji profilaktycznej. Należy jednak podkreślić, że nie każda jednostka chorobowa w wyniku zwiększenia akcji profilaktycznej da w przyszłości oszczędność w postaci renty wieczystej. Zależy to od szeregu czynników, które zostaną wymienione i opisane w dalszej części pracy. 1. Adaptacja modelu Przedstawiony na początku model efektywności Pareto i zmodyfikowany przez Kaldora i Hicksa można spróbować zaadaptować w celu osiągnięcia wyższej skuteczności podejmowanych decyzji w działaniu systemu ochrony zdrowia. Zwiększenie efektywności w tym konkretnym przypadku to większa liczba wyleczonych pacjentów cierpiących na chorobę nowotworową. Biorąc pod uwagę wstępne założenia sprowadzające się do tego, że nie można pogorszyć ogólnego stanu opieki dla danej jednostki chorobowej, można wyróżnić zasadniczo dwie możliwości poprawy działania systemu. Pierwszą z nich są zmiany wewnętrzne, niebędące 371 Szerzej: E. Stringham, Kaldor Hicks efficiency and the problem of central planning, The quarterly journal of Austrian economics, t. 4, nr 2/2001, s oraz R.O. Zerbe, Y. Bauman Jr., A. Finkle, An aggregate measure for benefit-cost analysis, [dostęp: ]. 372 Ang. People worse off, tłum. własne. 373 Ang. Winners, tł. własne [dostęp: ]. 189

3 przedmiotem zawartych tu rozważań oraz zmiany zewnętrzne indukowane przez odpowiednie decyzje podejmowane na poziomie np. płatnika świadczeń. Zmiany zewnętrzne polegają na ingerencji w system z zewnątrz. Ich idea sprowadza się do czasowego zwiększenia nakładów na system (jego część) po to, aby po pewnym czasie, po powrocie do pierwotnej lub zmniejszonej wielkości nakładów, system osiągnął większą efektywność działania (gospodarowania) 375, a państwo z racji poniesionych nakładów uzyskało stałą korzyść w postaci renty wieczystej. Model rozdziału środków opiera się na możliwości dokonywania wyboru pomiędzy ogólnie rozumianą profilaktyką a usuwaniem skutków jej braku. Podstawowym zadaniem i funkcją celu jest maksymalizacja liczby wyleczonych (a zatem i uratowanych) chorych. Krótką prezentację działania modelu można zacząć od wyodrębnienia poszczególnych grup ludzi zagrożonych danym rodzajem nowotworu (rys. 1). Po lewej stronie rysunku mamy populację ludzi zagrożonych. Ludzie ci dzielą się na dwie podstawowe grupy: poddających się badaniom profilaktycznym oraz tych, którzy się im nie poddają. Oczywiście prawdopodobieństwo zapadnięcia na raka w obu grupach co oczywiste jest jednakowe. Różnica tkwi w tym, w jakim stadium choroby trafi pacjent do placówki zdrowia. Stadium wczesne daje bardzo duże szanse na wyleczenie, czego nie można powiedzieć o stadium zaawansowanym, gdzie szanse na wyleczenie są niewielkie. Do każdego kolejnego etapu 376 przypisane jest odpowiednie prawdopodobieństwo znalezienia się tam osoby z grupy zagrożonych. I tak przykładowo w przypadku raka piersi osoby poddające się badaniom profilaktycznym, które kierowane są na dalsze badania, to tylko 5% całości, natomiast w grupie osób, które się nie poddają regularnym badaniom profilaktycznym, a przypadkowo pojawiło się podejrzenie tego raka, odsetek ten wynosi 75%. Z tych grup do kolejnego etapu badań trafia określony odsetek. Mnożąc wszystkie współczynniki danej ścieżki, którą można trafić do grupy osób chorych, wynikiem będzie prawdopodobieństwo zapadnięcia na daną chorobę. Na podstawie tego typu schematu 377 można sformułować funkcję celu 378 oraz można odpowiedzieć na pytanie, który wariant postępowania rodzi wyższe koszty a leczenie choroby w zaawansowanym stadium, czy też szerokie stosowanie profilaktyki leczenie stanowiącej warunek umożliwiający leczenie przypadków o niskim stopniu zaawansowania. Parametrami warunków ograniczających model są koszty poszczególnych usług medycznych oraz możliwe wydatki na profilaktykę i leczenie w odniesieniu do danej jednostki chorobowej. Model ten podaje całkowite koszty przy odpowiednich proporcjach ludzi poddających się profilaktyce i niepoddających się jej 379. Konkretne wyniki zostaną zaprezentowane w następnym punkcie. 375 Efektywność gospodarowania rozumiana jako stosunek efektów do poniesionych nakładów patrz: S. Zapłata, Skuteczność i efektywność systemu zarządzania jakością, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 2003, nr Przedstawiony schemat postępowania w przypadku raka piersi jest trzyetapowy. W badaniach pojawi się także choroba o dwuetapowej ścieżce wykrycia. Ilość etapów związana jest ze specyfiką danej choroby nowotworowej. Schemat działania poza ilością etapów nie ulega zmianie. 377 W zależności od rodzaju nowotworu badania kontrolne mogą przebiegać trzy- lub dwuetapowo. 378 Funkcja celu realizuje kryterium zakładające maksymalizację liczby wyleczonych osób. 379 Szerzej: M. Motnyk, J. Ostoj, Optymalizacja struktury finansowania profilaktyki i leczenia chorób nowotworowych w Polsce. Materiały z międzynarodowej konferencji pt. Kapitał i źródła jego pozyskiwania dla przedsiębiorstw i regionów. Praca zbiorowa pod red. prof. dr. hab. J. Czekaja. Bielsko- Biała

4 Q Z NP = Q - h BK osoby, które nie poddały się badaniom kontrolnym O NP Osoby, u których powstało podejrzenie raka przy okazji innych badań lub które same zgłosiły się po poradę z uwagi na widoczne objawy z POD Badanie mammograficzne grupa wyleczonych we wczesnym stadium h* RWcz + z* NPRLWcz wczesne stadium h RWcz + z NPRLWcz O RWcz O Wcz O NPRWcz Z Osoby chore h R + z R O R O NPr grupa wyleczonych w zaawansowanym stadium h* RZaaw + z* NPRLZaaw O Zaaw zaawansowane stadium h RZaaw + z NPRLZaaw 1 - O RWcz 1 - O NPRWcz Z h BK osoby, które poddały się badaniom kontrolnym Osoby zdrowe O NP2 O Z2 O NP1 O Z1 Oso by zagrożone Badanie fizykalne 1stopień h BZ1 + z NP1 i ew. USG piersi Biopsja, oce na mikroskopowa Osoby zagrożone 2 stopień h BZ2 + z NP2 Osoby obciążone nie - złośliwymi zmianami h NZ BADANIA PRZESIEWOWE Rys. 1. Rak piersi ścieżki wykrycia i leczenia (trzyetapowy schemat diagnostyczny) Źródło: M. Motnyk, J. Ostoj, Optymalizacja struktury finansowania profilaktyki i leczenia chorób nowotworowych w Polsce. Materiały z międzynarodowej konferencji pt. Kapitał i źródła jego pozyskiwania dla przedsiębiorstw i regionów. Praca zbiorowa pod red. J. Czekaja, Bielsko-Biała Optymalizacja schemat ogólny, warianty rozwiązań i działań Po krótkiej prezentacji ogólnych założeń modelu następnym etapem jest zaprezentowanie głównego kryterium optymalizacji (funkcji celu). Funkcją celu jest w tym przypadku maksymalizacja ilości wyleczonych (uratowanych) pacjentów. Funkcja ta w przypadku, gdy badania potencjalnych chorych przeprowadzane są trzyetapowo wygląda następująco: F(h) = max po h, z O Wcz * {O RWcz *O R *O Z2 *O Z1 * h BK +O NPRWcz * O NPR *O NP2 *O NP1 *z NP } + O Zaaw * {(1- O RWcz ) * O R * O Z2 * O Z1 * h BK + (1- O NPRWcz ) * O NPR * O NP2 * O NP1 * z NP } 380, a w przypadku gdy badania są dwuetapowe wygląda to następująco: F(h) = max po h, z O Wcz * {O RWcz *O R *O Z1 * h BK +O NPRWcz * O NPR *O NP1 *O NP *z NP } + O Zaaw * {(1- O RWcz ) * O R * O Z1 * h BK + (1- O NPRWcz ) * O NPR * O NP1 * z NP } Szerzej: M. Motnyk, J. Ostoj, Optymalizacja struktury finansowania profilaktyki i leczenia chorób nowotworowych w Polsce. Materiały z międzynarodowej konferencji pt. Kapitał i źródła jego pozyskiwania dla przedsiębiorstw i regionów. Praca zbiorowa pod red. J. Czekaja. Bielsko-Biała Opracowanie własne. 191

5 Użyte w funkcjach celu (odpowiednio dla dwu i trzyetapowej) symbole oznaczają: wartości oczekiwanej odsetka wyleczeń we wczesnym stadium zaawansowania choroby nowotworowej; O Zaaw wartości oczekiwanej odsetka wyleczeń w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej; O RWcz odsetek osób chorych z grupy objętej badaniami kontrolnymi, u których zostaje wykryte wczesne stadium choroby; O R odsetek osób z grupy objętej badaniami kontrolnymi, u których po badaniach II stopnia zostaje wykryty rak; O Z2 odsetek osób z grupy objętej badaniami kontrolnymi, u których po badaniach II stopnia w zachodzi podejrzenie choroby nowotworowej tylko w przypadku trzyetapowego schematu diagnostycznego; O Z1 odsetek osób, u których po badaniach kontrolnych zachodzi podejrzenie choroby nowotworowej I stopnia; O NPRWcz odsetek osób chorych z grupy, która nie poddała się badaniom kontrolnym, u których zostaje wykryte wczesne stadium choroby; O NPR odsetek osób, które nie poddały się badaniom kontrolnym, u których po badaniach II stopnia zostaje wykryty rak; O NP2 odsetek osób, które nie poddały się badaniom kontrolnym, lecz ujawniono u nich podejrzenie choroby nowotworowej II stopnia tylko w przypadku trzyetapowego schematu diagnostycznego; O NP1 odsetek osób, które nie poddały się badaniom kontrolnym, lecz ujawniono u nich podejrzenie choroby nowotworowej I stopnia; O NP odsetek osób, które nie poddały się badaniom kontrolnym, lecz ujawniono u nich podejrzenie choroby nowotworowej. W przypadku funkcji celu jako wprowadzane dane mamy odpowiednie prawdopodobieństwa znalezienia się w danej grupie, a zmiennymi są: osoby poddające się badaniom profilaktycznym i niepoddające się badaniom profilaktycznym (odpowiednio h BK i z NP ). Jeśli natomiast chodzi o ograniczenia, to jak zostało to już wspomniane, są nimi koszty odpowiednich usług medycznych i nakłady na daną jednostkę chorobową. Można to zapisać w następującej postaci w przypadku trzyetapowych badań kontrolnych: O Wcz Wp = < k j BK * h BK + k j BZ1 * (O Z1 * h BK + O NP1 * z NP ) + k j BZ2 * (O Z2 * O Z1 * h BK + O NP2 * O NP1 * z NP ) + k j LWcz * {O RWcz * O R * O Z2 * O Z1 * h BK + O NPRWcz * O NPR * O NP2 * O NP1 * z NP } + k j LZaaw * {(1- O RWcz ) * O R * O Z2 * O Z1 * h BK + (1- O NPRWcz ) * O NPR * O NP2 * O NP1 * z NP } 382, a w przypadku dwuetapowych ograniczenie przyjmuje następującą postać: 382 Szerzej: M. Motnyk, J. Ostoj, Optymalizacja struktury 192

6 Wp = < k j BK * (h BK + O NP *z NP ) + k j BZ1 * (O Z1 * h BK + O NP1 * z NP ) + k j LWcz * {O RWcz * O R * O Z1 * h BK + O NPRWcz * O NPR * O NP1 * z NP } + k j LZaaw * {(1- O RWcz ) * O R * O Z1 * h BK + (1- O NPRWcz ) * O NPR * O NP1 * z NP } 383, gdzie poszczególne symbole oznaczają: Wp nakłady na daną jednostkę chorobową; k LWcz j koszt leczenia jednej osoby we wczesnym stadium zaawansowania raka; k LZaaw j koszt leczenia jednej osoby w zaawansowanym stadium raka; k BK j koszt jednostkowy badań kontrolnych (profilaktycznych) dla pierwszego etapu badań; k BZ1 j koszt jednostkowy badań kontrolnych (profilaktycznych) dla drugiego etapu badań; k BZ2 j koszt jednostkowy badań kontrolnych (profilaktycznych) dla trzeciego etapu badań występuje tylko, gdy schemat jest trzyetapowy. Po zaprezentowaniu sposobu działania modelu warto nieco miejsca poświęcić możliwym wynikom swoistej optymalizacji i możliwym wariantom decyzyjnym. Pierwsze pytanie, na jakie należy odpowiedzieć, to czy zawsze opłaca rozwijać się działania profilaktyczne? Panuje powszechna opinia, że lepiej jest zapobiegać niż leczyć, ale jednocześnie większość schorzeń nie jest jednak objęta działaniami profilaktycznymi. Kiedy zatem nie opłaca się rozwijać profilaktyki? Można podać kilka przyczyn takiego postępowania, wśród których jako najważniejszą należy wymienić relację pomiędzy populacją zagrożoną daną chorobą a odsetkiem osób zapadających na nią. Tę najważniejszą z przyczyn można zobrazować na przykładzie nowotworu piersi u mężczyzn i kobiet. W przypadku kobiet sprawa wydaje się oczywista: mamy do czynienia z dużą populacją zagrożoną (kilkumilionową), badaniami obejmuje się kobiety między 40. a 65. rokiem życia. Na ten rodzaj nowotworu zapada duży odsetek z populacji zagrożonej i co ważniejsze (biorąc pod uwagę konieczność przeprowadzania akcji profilaktycznej) duży odsetek umiera. Zatem przesłanki są wystarczające do podjęcia szeroko zakrojonych badań profilaktycznych. Kiedy zaś nie ma odpowiednich przesłanek, aby podejmować akcję profilaktyczną, na to pytanie odpowie przykład raka piersi u mężczyzn. Jeśli populacją zagrożoną będą osoby z tego samego przedziału wiekowego co przypadku kobiet, to wówczas mamy także do czynienia z kilkoma milionami zagrożonych. Sytuacja jednak wygląda całkiem inaczej, jeśli spojrzeć na liczbę osób, które zapadają na tę chorobę. Jest ich w ciągu roku zaledwie około Powstaje więc pytanie, czy należy przekazywać bardzo poważne środki na badania kilku milionów osób, żeby wykryć raptem sto przypadków zachorowań? W tym konkretnym przypadku praktyka daje odpowiedź jednoznacznie negatywną. Takie działania nie mają racjonalnych przesłanek, aby je podjąć. Lepiej w tym przypadku zaniechać akcji profilaktycznej i skupić się tylko i wyłącznie na leczeniu tych pacjentów, oferując im możliwie najwyższy poziom leczenia. Drugi problem, jaki pojawia się w związku z działaniem modelu związany jest z odpowiedzią na pytanie, kiedy model daje rentę wieczystą (czyli w tym przypadku 383 Opracowanie własne. 384 Źródło: Krajowy Rejestr Nowotworów, [dostęp: ]. 193

7 dodatnią różnicę między całkowitymi kosztami leczenia i profilaktyki ponoszonymi obecnie na daną jednostkę chorobową a tymi, jakie system będzie ponosił, gdy zostanie zwiększona akcja profilaktyczna). Na wstępie należy zaznaczyć, że w przypadku pewnych chorób wraz ze wzrostem liczby osób z zagrożonej populacji poddanych badaniom profilaktycznym maleją całkowite koszty przypadające na daną jednostkę chorobową (tj. całkowity koszt profilaktyki i leczenia razem). Inne choroby wraz ze wzrostem akcji profilaktycznej powodują wzrost całkowitych kosztów przypadających na daną chorobę. Kiedy zatem model daje rentę wieczystą? Parametry jednostki chorobowej, która da rentę wieczystą po zwiększeniu zasięgu akcji profilaktycznej, muszą spełniać kilka podstawowych warunków. Po pierwsze na daną chorobę musi zapadać relatywnie duży odsetek osób z populacji zagrożonej. Powstaje wtedy sytuacja, w której całkowite koszty leczenia są wysokie. Kolejnym z elementów jest relacja pomiędzy kosztami leczenia wczesnego i zaawansowanego stadium choroby. Im ta relacja świadczy bardziej na niekorzyść zaawansowanego stadium (zazwyczaj ta relacja właśnie taka jest), tym większe korzyści daje zwiększenie akcji profilaktycznej są to zarówno korzyści wynikające z możliwości uratowania większej liczby chorych, jak i korzyści czysto finansowe, gdyż coraz większa grupa chorych (grupa ta jest dla danego czasookresu i populacji stała) przyjmowana jest z rozpoznaniem nowotworu we wczesnym stadium. Do bardzo istotnych elementów wpływających na możliwość pojawienia się renty wieczystej należy także zaliczyć relatywnie niski koszt poszczególnych usług medycznych związanych z działaniami profilaktycznymi. Wówczas to objęcie większej liczby osób badaniami profilaktycznymi nie będzie tak dotkliwe z finansowego punktu widzenia dla systemu ochrony zdrowia. Wydaje się, że przedstawione elementy są kluczowe dla możliwości pojawienia się w procesie optymalizacji renty wieczystej w przypadku zwiększania akcji profilaktycznej. Jednak nie ma wielkiej możliwości wpływania zarówno na statystykę dotyczącą danej choroby, jak i koszty poszczególnych procedur z nią związanych. Dlatego też pojawienie się lub niepojawienie się renty wieczystej jest niejako z góry narzucone i system ochrony zdrowia nie ma na ten stan większego wpływu. Trzeci z problemów pojawiających się w procesie optymalizacji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy zawsze trzeba wszystkich z grupy zagrożonych obejmować działaniami profilaktycznymi? Najlepiej jest, gdy cała populacja zagrożona daną chorobą jest objęta badaniami profilaktycznymi. Jest to jednak sytuacja idealna, która to w większości wypadków nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Główny problem przy objęciu całej grupy zagrożonej badaniami profilaktycznymi jest natury finansowej. Zakładając, że zwiększenie akcji profilaktycznej da nieskończony strumień oszczędności w postaci renty wieczystej, należy dążyć do 100% frekwencji podczas badań profilaktycznych osób z grupy zagrożonej. Należy jednak pamiętać, że aby otrzymać w przyszłości rentę wieczystą, należy daną jednostkę chorobową zasilić dodatkowymi środkami. Te dodatkowe środki pokryją głównie zwiększone wydatki na badania profilaktyczne. Efekty objęcia większej grupy osób zagrożonych badaniami profilaktycznymi pojawią się dopiero po pewnym czasie. Pojawia się wówczas podstawowy problem związany z możliwością pozyskania dodatkowych środków. Oczywiście renta wieczysta jest w przypadku negocjacji dodatkowych środków wielkim atutem, ale pomimo tego należy spodziewać się sytuacji, że przyznane środki umożliwiające uzyskanie renty 194

8 wieczystej nie będą wystarczające, aby profilaktyką objąć 100% zagrożonej populacji, a przez to uzyskać możliwie najlepsze wyniki wyleczalności oraz najwyższą oszczędność w postaci renty wieczystej. Sytuacja związana ze znacznym ograniczeniem dodatkowych środków jest dość powszechna w przypadku instytucji państwowych. Jak zatem znaleźć rozwiązanie tego problemu? Mając tak potężny oręż jak możliwość uzyskania renty wieczystej należy maksymalnie wykorzystać dodatkowe środki. Nawet zwiększając nieznacznie nakłady, będziemy stopniowo zwiększać liczbę uratowanych pacjentów oraz jednocześnie zmniejszać koszty funkcjonowania systemu w ramach określonej jednostki chorobowej. Dlatego też należy pozyskiwać możliwie najwięcej środków na jednostkę chorobową, która daje oszczędności w postaci renty wieczystej i jest to jedyne dopuszczalne rozwiązanie, gdyż jednostki chorobowe, które mogą potencjalnie przynieść określony strumień oszczędności, powinny być traktowane priorytetowo. Kolejny problem jest związany z odwrotną sytuacją niż ta występująca i opisana w poprzednim zagadnieniu. Jakie decyzje i działania należy podjąć, gdy model nie pozwala uzyskać renty wieczystej? Takich jednostek chorobowych jest z całą pewnością wiele. Aby dokonać wyboru, na którą z jednostek chorobowych (nieprzynoszących po zwiększeniu nań nakładów oszczędności w postaci renty wieczystej) przeznaczyć dodatkowe środki i zwiększyć optimum, należy zapoznać się z wynikami, które daje model. Wyniki modelu dają na odpowiedź na pytanie, jaka jednostka chorobowa przy zwiększeniu optimum przynosi największe korzyści, biorąc pod uwagę relację wyniki nakłady, gdzie jako wyniki należy traktować dodatkowe osoby, które zostaną wyleczone, a jako nakłady należy potraktować dodatkowe koszty, jakie trzeba ponieść, aby tych dodatkowych ludzi wyleczyć. Dla każdej jednostki chorobowej uzyskuje się określone wyniki. Należy przeanalizować je pod kątem tego parametru i jeśli jest możliwość zwiększenia nakładów na daną jednostkę chorobową niedającą w przyszłości strumienia oszczędności, to biorąc pod uwagę to kryterium jako pierwszą wybiera się tą, która posiada najlepszą relację uratowanego dodatkowego pacjenta do ponoszonych na ten cel nakładów. Im ten współczynnik jest wyższy, tym przekazane dodatkowe środki przyniosą lepsze efekty w postaci wyleczonych pacjentów. Warto dodać, że takie działania można przeprowadzić, przekazując środki uzyskane w wyniku zwiększenia nakładów w jednostkę chorobową dającą rentę wieczystą. Renta ta jako oszczędność daje w przyszłości możliwość zwiększenia wartości funkcji celu dla jednostki nieprzynoszącej takiego strumienia oszczędności. 3. Analiza wyników, symulacje działań, wnioski Po krótkiej prezentacji sposobu działania modelu i wariantów decyzji i działań następnym krokiem jest analiza wyników dla wybranych trzech chorób nowotworowych. Na wstępie należy wskazać, że w Polsce średnio tylko 20% zagrożonej populacji daną chorobą poddaje się badaniom profilaktycznym 385. W tym miejscu rozważań warto przedstawić wyniki przeprowadzonych badań w przypadku trzech chorób nowotworowych oznaczonych jako rak 1, 2 i 3. Podstawiając odpowiednie współczynniki obrazujące prawdopodobieństwo znalezienia się w danej

9 grupie zagrożonych czy też chorych oraz koszty poszczególnych usług medycznych dla wybranych chorób, otrzymujemy wyniki zestawione w formie tabeli. Wyniki obrazują zbliżony do obecnego stan (20% zagrożonej populacji poddającej się badaniom profilaktycznym) oraz stan teoretyczny, gdy profilaktyce poddaje się cała grupa osób zagrożonych daną jednostką chorobową. Tabela 1. Wielkość kosztów całkowitych dla danej jednostki chorobowej, liczba wyleczonych pacjentów, zmiana kosztów całkowitych dla 20% i 100% poddających się badaniom profilaktycznym z zagrożonej populacji rakiem 1,2 i 3 Rak 1 20% Rak 1 100% Rak 2 20% Rak 2 100% Rak 3 20% Rak 3 100% Koszt całkowity leczenia i profilaktyki (w zł) Ilość osób uratowanych Zmiana kosztów całkowitych w wyniku przejścia z 20 do 100% (w zł) Wydatki na daną jednostkę chorobową (stan obecny w zł) Populacja zagrożona daną jednostką chorobową (w tys. osób) zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł zł Źródło: Opracowanie własne Po zaprezentowaniu wyników badań w tabeli warto kilka zdań poświęcić ich analizie. W każdym przypadku, tzn. raka 1, 2 i 3, badaniom poddano grupę osób, które są zagrożene danym rodzajem nowotworu. Pierwsza z kolumn przestawia koszt całkowity, tzn. leczenia i profilaktyki danej jednostki chorobowej. Druga obrazuje liczbę osób wyleczonych (w przypadku nowotworu uratowanych). Trzecia z kolumn nawiązuje bezpośrednio do głównego wątku pracy, czyli poprawy sposobu gospodarowania środkami i przedstawia różnicę w kosztach całkowitych w przypadku przejścia z 20% populacji zagrożonej poddawanej regularnym badaniom kontrolnym do 100% populacji poddającej się badaniom profilaktycznym. Kolejna kolumna obrazuje obecny poziom wydatków ponoszonych na określoną jednostkę chorobową. Różnica wartości tej kolumny i kosztu całkowitego przejścia do poziomu 100% populacji poddanej profilaktyce stanowi kolumnę korzyści finansowych wynikających ze zwiększenia liczby osób poddanych tym badaniom. Jednoznacznie można stwierdzić, że zwiększenie zakresu akcji profilaktycznej przyniesie wymierne efekty w postaci zwiększenia liczby osób uratowanych. Co warte odnotowania 196

10 przejście z 20 do 100% w przypadku każdej jednostki daje więcej niż podwojenie liczby wyleczonych pacjentów. Wyniki te nie są zaskakujące, jeśli chodzi o tendencję (bo ta jest łatwa do przewidzenia), ale o tak znaczny (w każdym przypadku wartość przekracza 110%) wzrost liczby uratowanych osób. Jeśli zaś chodzi o koszty w przypadku 100% osób z grupy zagrożonej poddanych profilaktyce, to w wypadku ich wzrostu wartość wynosi dla raka 1 około 80%, a w przypadku raka 2 równe 30%. Zaskakujący jest natomiast wynik w przypadku raka 3, gdzie koszty uległy redukcji o ponad 25%. To właśnie tej jednostce chorobowej zostanie poświęcona dalsza część analizy. Mamy tu bowiem do czynienia z możliwością uzyskania stałego strumienia oszczędności w wyniku zwiększenia akcji profilaktycznej. Ten strumień oszczędności to renta wieczysta. Jeśli w przypadku raka 3 odsetek osób poddawanych profilaktyce wynosiłby 100%, koszty całkowite leczenie i profilaktyki zmalałyby o 25%, co w przypadku danej populacji osób daje około zł. Te 11 mln zł mogłoby stanowić stały roczny strumień oszczędności dla systemu ochrony zdrowia. Niestety, taka poprawa wyleczalności i jednoczesna obniżka kosztów wymaga na początku zwiększonych nakładów. Po tym czasie (i zwiększeniu nakładów) wydatki na tą jednostkę chorobową zmniejszą się o wartość 11 mln zł. Można również założyć inny wariant. Niekoniecznie trzeba doprowadzić do sytuacji, w której 100% populacji zagrożonej poddaje się badaniom profilaktycznym, tylko wartością docelową może być np. 70%. Model wyliczy, ile będzie kosztowała mniej w przypadku 70% populacji poddanej profilaktyce ta jednostka chorobowa. W przypadku 70% osób poddanych profilaktyce ta jednostka chorobowa wówczas kosztuje około 36,5 mln zł, czyli w porównaniu ze stanem bieżącym nakłady zmniejszają się o 6,5 mln zł. Pojawia się bardzo istotny problem: skąd pozyskać środki na dodatkowe badania profilaktyczne. Wydaje się, że istnieją trzy główne źródła. Po pierwsze, można te środki przesunąć w ramach środków systemu ochrony zdrowia. Z pewnością jednak takie rozwiązanie spotka się z ogromną krytyką i dezaprobatą, ponieważ innej grupie pacjentów środki te zostaną zabrane, gdyż ich pula jest ograniczona. Pojawi się także zarzut faworyzowania jednej grupy pacjentów (chorób) kosztem innej. Rozwiązanie niezbyt możliwe do zrealizowania i dalece konfliktogenne. Drugim rozwiązaniem jest przesunięcie środków z innego działu gospodarki ( pożyczka międzyresortowa). W tym przypadku mogą pojawić się podobne zarzuty jak w pierwszym zaproponowanym rozwiązaniu. Zwykle nie zdarza się, aby jakiś dział miał nadwyżki. Bardziej prawdopodobnym rozwiązaniem jest pożyczka środków z innego działu z jednoczesnym przyrzeczeniem zwiększonych wydatków w przyszłych okresach. Wówczas to, proponując korzystne warunki spłaty z uzyskanej renty wieczystej, można zagospodarować te dodatkowe środki zgodnie z wytycznymi skonstruowanego modelu. Trzecim rozwiązaniem jest pozyskanie środków z zewnątrz, np. w postaci kredytu długoterminowego. Warunkiem koniecznym, aby można było starać się o taki kredyt, jest uzyskanie odpowiednio większych nadwyżek z renty wieczystej w porównaniu z kosztem kredytu. W każdym z proponowanych wariantów kluczowym elementem przetargowym jest uzyskana w wyniku zwiększenia akcji profilaktycznej renta wieczysta. W tym miejscu warto skonfrontować zaprezentowane rozwiązanie z modelem efektywności zaproponowanym przez Pareto i zmodyfikowanym przez Kaldora i Hicksa. Warto sprawdzić, czy przedstawione sposoby poprawy gospodarowania 197

11 środkami są zbieżne z założeniami tych modeli. W wyniku podjętych działań i rozwiązań zaproponowanych przez model ekonometryczny, poziom opieki zdrowotnej żadnej z grup chorych nie uległ pogorszeniu, ponieważ współczynniki wyleczalności zostałyby znacząco poprawione w każdym z przypadków. Jeśli działania zostałyby podjęte tylko w przypadku choroby przynoszącej największą korzyść w postaci przyszłej renty wieczystej, wówczas w przypadku pozostałych chorób nie podejmujemy żadnych działań, a więc poziom opieki dla tych grup chorych dalej pozostanie bez zmian. Możliwość czasowego pogorszenia sytuacji pojawi się w przypadku pozyskania środków z innego działu gospodarki (to rozwiązanie jest bardziej prawdopodobne niż przedstawione pozostałe rozwiązania, a jednocześnie nie uszczupla środków z innego działu systemu ochrony zdrowia). Wówczas sytuacja działu skąd pożyczamy środki ulegnie czasowemu pogorszeniu, ale po pewnym, wynegocjowanym wcześniej czasie, korzyści finansowe, jakie pojawią się w postaci renty wieczystej zrekompensują z nawiązką czasowe pogorszenie swej sytuacji przez ten podmiot. Pisząc o rekompensacie łatwo odnieść ten termin do modelu Kaldora-Hicksa, gdzie stanowi ona (rekompensata) niejako klucz do poprawy efektywności. Zatem zaproponowane rozwiązanie w obszarze profilaktyki i leczenia wybranych chorób nowotworowych w pełni spełnia warunki tego modelu i wydaje się możliwym do wdrożenia. Podsumowanie Poprawa skuteczności zarządzania jest pewnym procesem optymalizacyjnym mającym na celu wyznaczenie lepszego rozwiązania (wariantu decyzyjnego) ze względu na przyjęte kryterium (kryteria). W rozważaniach jako wiodące kryterium przyjęte zostało kryterium uratowania jak największej liczby chorych i to według niego funkcja celu podaje najlepsze możliwe rozwiązanie. Do podstawowych czynników ograniczających należy zaliczyć koszty usług medycznych, gdyż to one w głównej mierze decydują o tym, że nie wszędzie od razu można optymalizować. Nawet jeśli sytuacja danej grupy chorych nie zostanie poprawiona, to nie może być mowy o jej pogorszeniu. Proponowane w niniejszym opracowaniu rozwiązania mają uniwersalny charakter można je stosować nie tylko w przypadku chorób nowotworowych, ale wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość poprawy sposobu gospodarowania środkami poprzez odpowiednie decyzje dotyczące doboru właściwych relacji pomiędzy ogólnie rozumianą profilaktyką a usuwaniem skutków. Przy propozycji poprawy gospodarki środkami na daną chorobę uwzględniono kryterium efektywności Pareto i Kaldora- Hicksa. Kryteria te gwarantują spełnienie warunku zakładającego poprawę poziomu opieki zdrowotnej dla danej jednostki chorobowej bez jednoczesnego pogarszania poziomu opieki innych jednostek chorobowych. Bibliografia 1. Makro i mikroekonomia. Podstawowe problemy, red. nauk. Stefan Marciniak, PWN, Warszawa Motnyk M., Ostoj J., Optymalizacja struktury finansowania profilaktyki i leczenia chorób nowotworowych w Polsce. Materiały z międzynarodowej konferencji pt. Kapitał i źródła jego 198

12 pozyskiwania dla przedsiębiorstw i regionów. Praca zbiorowa pod red. J. Czekaja, Bielsko- Biała Stringham E., Kaldor Hicks efficiency and the problem of central planning, The quarterly journal of Austrian economics, t. 4, 2001, nr Zapłata S., Skuteczność i efektywność systemu zarządzania jakością, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 2003, nr Zerbe R.O., Bauman Y. Jr., Finkle A., An aggregate measure for benefit-cost analysis, Krajowy Rejestr Nowotworów, 8. biznes.pwn.pl. 9. MANAGEMENT EFFICIENCY IMPROVEMENT OF FUNDS FINANCING HEALTH SERVICES OF CHOSEN ONCOLOGICAL DISEASES (PART 1 THEORY) Summary: Management improvement is a process that has a main goal give a better solution regard of the main criterion. Management efficiency improvement of funds financing health service of oncological diseases can be one of ways leading to a number of patients improvement. To achieve the goal we can use a tool-special model. Such a model that maximalizes number of cured patients (the main model criterion) can indicate the proper ways to make better current situation. Same of examined (by model) diseases has a tendency the larger number of people from threatened population is profilactic examined the total costs of this disease decreases (total costs of profilaxis and cure). The basic function restrictions in the model are medical services costs, because they determine the improvement process. With such activities occurs a regular stream of savings. Such diseases should be supplied with additional sums of money as first. There is one problem how to get the additional money? To get them we are not allowed to get worst any other group of patients. This solution has a unique universal character we can use them not only in a space of oncology, but in every place where we have to decide whether to spend money on prophylaxis or consequences elimination. Key words: management, healthcare system, decision making, model, efficiency improvement 199

POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 2 BADANIA)

POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 2 BADANIA) dr inż. Marcin Motnyk Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 2 BADANIA)

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. dr inż. Marcin Motnyk Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna W Bielsku-Białej POPRAWA SKUTECZNOŚCI ZARZĄDZANIA ŚRODKAMI FINANSUJĄCYMI LECZENIE I PROFILAKTYKĘ WYBRANYCH CHORÓB NOWOTWOROWYCH (CZĘŚĆ 1 ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI AKTYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SEKTORZE TRANSPORTU

WYKORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI AKTYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SEKTORZE TRANSPORTU Mirosław rajewski Uniwersytet Gdański WYORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI ATYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SETORZE TRANSPORTU Wprowadzenie Problemy związane

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Value management and risk on the example of a company engaged in the design and distribution

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Raport dotyczący zaleceń Zapewnianie optymalnej opieki nad osobami cierpiącymi na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 30.11.2007 B6-0000/2007 PROJEKT REZOLUCJI w odpowiedzi na pytanie wymagające ustnej odpowiedzi B6-0000/2007 zgodnie z art. 108 ust. 5 regulaminu złożyli

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce.

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Warszawa, 17 stycznia 2014 ZAAWANSOWANY RAK PIERSI Badanie kosztów

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego.

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego. Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej na lata 2012-2020 Powiatu Ostródzkiego. Wieloletnią prognozę finansową przyjęto na lata 2012-2020, natomiast prognozę spłaty długu przyjęto

Bardziej szczegółowo

Badania efektywności systemu zarządzania jakością

Badania efektywności systemu zarządzania jakością Opracowanie to z łagodniejszym podsumowaniem ukazało się w Problemach jakości 8/ 2007 Jacek Mazurkiewicz Izabela Banaszak Magdalena Wierzbicka Badania efektywności systemu zarządzania jakością Aby w pełni

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA BEZ LIMITU

LECZENIE RAKA BEZ LIMITU Warszawa, 21 marca 2014 r. LECZENIE RAKA BEZ LIMITU PAKIET ONKOLOGICZNY Pacjent, u którego podejrzewa się chorobę nowotworową, musi być jak najszybciej zdiagnozowany i rozpocząć leczenie. Na szybką terapię

Bardziej szczegółowo

Rak publiczny priorytet?

Rak publiczny priorytet? Rak publiczny priorytet? Ipsos Sp. z o.o. ul. Taśmowa 7 02-677 Warszawa tel.: + 48 22 448 77 00 2012 Ipsos Wszystkie prawa zastrzeżone Nobody s Unpredictable 2011 Ipsos Spis treści 1. Opis projektu 3 2.

Bardziej szczegółowo

Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach

Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach Adam Stawowy Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach Summary: We present a meta-heuristic to combine Monte Carlo simulation with genetic algorithm for Capital

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Dodatek Solver Teoria Dodatek Solver jest częścią zestawu poleceń czasami zwaną narzędziami analizy typu co-jśli (analiza typu co, jeśli?

Dodatek Solver Teoria Dodatek Solver jest częścią zestawu poleceń czasami zwaną narzędziami analizy typu co-jśli (analiza typu co, jeśli? Dodatek Solver Teoria Dodatek Solver jest częścią zestawu poleceń czasami zwaną narzędziami analizy typu co-jśli (analiza typu co, jeśli? : Proces zmieniania wartości w komórkach w celu sprawdzenia, jak

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina!

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina! Tematyka: Profilaktyka choroby nowotworowej piersi Dlaczego postanowiliśmy poruszyć temat raka piersi u kobiet? Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce. Z obecnie

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Komisji Edukacji Związku Miast Polskich WŁOCŁAWEK 3-4 grudnia 2015 roku

Stanowisko Komisji Edukacji Związku Miast Polskich WŁOCŁAWEK 3-4 grudnia 2015 roku Stanowisko Komisji Edukacji w zakresie przywrócenia realizacji obowiązku szkolnego od 7 lat. Przeciwko powrotowi do realizacji obowiązku od 7 lat przemawia wiele argumentów o charakterze, społecznym, organizacyjnym

Bardziej szczegółowo

Rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w ramach szybkiej terapii onkologicznej

Rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w ramach szybkiej terapii onkologicznej Rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w ramach szybkiej terapii onkologicznej 2 Główne cele zmian Poprawa dostępności do szybkiej diagnostyki onkologicznej i szybkiego leczenia nowotworów złośliwych.!

Bardziej szczegółowo

1. Analiza symulacji 2. Analiza danych z wykorzystaniem narzędzia Szukaj wyniku 3. Analiza wrażliwości z wykorzystaniem tabeli danych

1. Analiza symulacji 2. Analiza danych z wykorzystaniem narzędzia Szukaj wyniku 3. Analiza wrażliwości z wykorzystaniem tabeli danych Laboratorium 2 Strona 1 z 11 1. Analiza symulacji 2. Analiza danych z wykorzystaniem narzędzia Szukaj wyniku 3. Analiza wrażliwości z wykorzystaniem tabeli danych Ad 1. Analiza symulacji (ang. what-if

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Biotechnologia

Bardziej szczegółowo

PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie?

PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie? PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie? Gmina art.7 Ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 (Dz.U.01.142.1591 z późn.zm.) ochrona zdrowia Powiat art.4 Ustawa o samorządzie

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO PUBLICZNO- PRYWATNE JAKO METODA REALIZACJI ZADAŃ PUBLICZNYCH

PARTNERSTWO PUBLICZNO- PRYWATNE JAKO METODA REALIZACJI ZADAŃ PUBLICZNYCH PARTNERSTWO PUBLICZNO- PRYWATNE JAKO METODA REALIZACJI ZADAŃ PUBLICZNYCH (public-private partnerships) Szymon Jurski Plan prezentacji: Definicja Kiedy wybrać formułę PPP? Cykl życia PPP Partnerstwo publiczno-prywatne

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z DOTACJĄ

OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z DOTACJĄ Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2008 Aleksander Muzalewski Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w Warszawie OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z OTACJĄ Streszczenie Opracowano

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

PODNIESIENIE JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DO USŁUG MEDYCZNYCH W POWIECIE SZAMOTULSKIM

PODNIESIENIE JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DO USŁUG MEDYCZNYCH W POWIECIE SZAMOTULSKIM PODNIESIENIE JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI DO USŁUG MEDYCZNYCH W POWIECIE SZAMOTULSKIM Jest to projekt realizowany przez w Szamotułach dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników Poradnik zaktualizowany Page 2 Niniejsza ulotka zawiera objaśnienie wyników badania przesiewowego szyjki macicy, które ma na celu wykrywanie zmian

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia Warszawa 15.12.2010r. prof.. dr hab.. Barbara Adamowicz-Klepalska

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych".

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-175-07 Druk nr 80 Warszawa, 8 listopada 2007 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 18 pkt 19 lit. e ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.).

Na podstawie art. 18 pkt 19 lit. e ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.). PROJEKT UCHWAŁA NR / / SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO z dnia.2013 r. w sprawie wyrażenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego Spółki Uzdrowisko Rymanów Spółka Akcyjna Na podstawie art. 18 pkt

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Bo nakłady na wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Organizacyjny aspekt projektu

Organizacyjny aspekt projektu Organizacyjny aspekt projektu Zarządzanie funkcjonalne Zarządzanie między funkcjonalne Osiąganie celów poprzez kierowanie bieżącymi działaniami Odpowiedzialność spoczywa na kierownikach funkcyjnych Efektywność

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Sebastian Lewera Wroclaw University of Economics Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania MCP Moduł polityki zarządzania, V2, 1/1/2003 Strona 1 WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA ENERGIĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE W KONTEKŚCIE PROGRAMU UE: THE EUROPEAN MOTOR CHALLENGE PROGRAMME Moduł polityki zarządzania

Bardziej szczegółowo

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA ELŻ BIETA CZEKIEL-Ś WITALSKA MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA Prognoza skutków finansowych, która musi być sporządzana od lipca 2003 r., w związku z

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii.

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Przygotowali: Komitet ds. Epidemiologii Beata Hawro, Maria Wolny-Łątka,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE SUM - WLK 2011 WYKŁAD PIĄTY: BIOSTATYSTYKA C.D. Prof. dr hab. med. Jan E. Zejda! UWAGA! SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE TREŚĆ WYKŁADU Dokumentowanie efektu (analiza danych

Bardziej szczegółowo

J. Świątkowska. Wroclaw University of Economics. Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstwa

J. Świątkowska. Wroclaw University of Economics. Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstwa J. Świątkowska Wroclaw University of Economics Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstwa z branży magazynowanie i działalność wspomagająca transport JEL Classification: A10 Słowa

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011. STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia

Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011. STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011 STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia Cukrzyca pochłania około 15% wydatków na ochronę zdrowia w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu:

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu: Audytor powinien zalecić wprowadzenie istotnych informacji na temat efektów działań proekologicznych do systemu rachunkowości oraz do sprawozdawczości finansowej. Audyty ekologiczne stały się głównymi

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015

Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015 Kraków, 8 kwietnia 2015 r. Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015 Raport dotyczący etapowości leczenia onkologicznego w Polsce Stan na początek kwietnia 2015 r. Spis treści Spis treści... 2

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA?

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 2 Z perspektywy klienta i rynku Nowotwory są obecnie uznawane za chorobę cywilizacyjną: z roku na rok wzrasta liczba zachorowań.

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Kapitałem

Zarządzanie Kapitałem Zarządzanie kapitałem kluczem do sukcesu W trakcie prac nad tworzeniem profesjonalnego systemu transakcyjnego niezbędne jest, aby uwzględnić w nim odpowiedni model zarządzania kapitałem (ang. money management).

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

Model równowagi na rynku prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych

Model równowagi na rynku prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Model równowagi na rynku prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Agata de Sas Stupnicka Zagadnienia aktuarialne teoria i praktyka Wrocław, 6-8 września 2010 Plan prezentacji Wprowadzenie ubezpieczenia zdrowotne,

Bardziej szczegółowo

B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic

B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na podstawie przedsiębiorstw z branży uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo Słowa kluczowe: zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych.

Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych. MINISTERSTWO ZDROWIA DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ Program polityki zdrowotnej pn.: Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych. ŚRODKI BUDŻETOWE NA REALIZACJĘ

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Część I: Kryteria formalne podlegające weryfikacji na etapie oceny merytorycznej Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym

Bardziej szczegółowo

Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI. Ekonomia menedżerska

Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI. Ekonomia menedżerska Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI Ekonomia menedżerska 1 2 Przykład Problem poszukiwacza ropy Firma poszukująca ropy musi zdecydować, czy rozpocząć

Bardziej szczegółowo

a dobór terapii do refundacji 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance

a dobór terapii do refundacji 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance Uzyskiwane efekty kliniczne a dobór terapii do refundacji Refundacja nowych terapii HCV jako wyzwanie dla płatników 9. Międzynarodowe Sympozjum EBHC HTA for Healthcare Quality Assurance 15 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE

KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Krajowy Rejestr Nowotworów Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Badania operacyjne: Wykład Zastosowanie kolorowania grafów w planowaniu produkcji typu no-idle

Badania operacyjne: Wykład Zastosowanie kolorowania grafów w planowaniu produkcji typu no-idle Badania operacyjne: Wykład Zastosowanie kolorowania grafów w planowaniu produkcji typu no-idle Paweł Szołtysek 12 czerwca 2008 Streszczenie Planowanie produkcji jest jednym z problemów optymalizacji dyskretnej,

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści 1 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Badania medyczne zrobiły tak niebywały postęp, że dziś praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego

Bardziej szczegółowo

Propozycja nowej ścieżki pacjenta onkologicznego

Propozycja nowej ścieżki pacjenta onkologicznego Propozycja nowej ścieżki pacjenta onkologicznego 2 Szybkie skierowanie Szybka Szybkie leczenie Skoordynowana opieka długofalowa Podejrzenie raka Pogłębiona Pierwsza terapia Kolejne terapie Monitoring Oczekiwane

Bardziej szczegółowo

Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz www.jurasza.pl

Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz www.jurasza.pl Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz www.jurasza.pl Działania realizowane w ramach programu. DOK (Drastyczne Ograniczanie Kosztów), umożliwiły

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych

Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych w Polsce Streszczenie opracowania: dr Jacek Furga Przewodniczący Komitetu ds. Finansowania Nieruchomości Gdańsk / Warszawa, marzec

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII PRZYKŁAD RAKA PIERSI V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY Ewelina Żarłok Revelva Concept Warszawa, 6 sierpnia 2015 1 CZYM JEST MODEL

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 Podstawowym pojęciem dotyczącym transakcji arbitrażowych jest wartość teoretyczna kontraktu FV. Na powyższym diagramie przedstawiono wykres oraz wzór,

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Dorota Klim Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku E-mail address: klimdr@math.uni.ldz.pl

Bardziej szczegółowo

ColoProfi laxis 2015

ColoProfi laxis 2015 bezpłatne badania kolonoskopowe w pełnym znieczuleniu dla Pacjentów CM Skopia prowadzących diagnostykę/terapię w zakresie gastroenterologii i proktologii ColoCure 2016 Centrum Medyczne Skopia od początku

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka i promocja zdrowia w Województwie Zachodniopomorskim. wojewódzkie programy zdrowotne. Szczecin, 9 czerwca 2011 r.

Profilaktyka i promocja zdrowia w Województwie Zachodniopomorskim. wojewódzkie programy zdrowotne. Szczecin, 9 czerwca 2011 r. Profilaktyka i promocja zdrowia w Województwie Zachodniopomorskim wojewódzkie programy zdrowotne Szczecin, 9 czerwca 2011 r. Promocja zdrowia, a profilaktyka? PROMOCJA ZDROWIA Nastawiona na zdrowie Wszystkie

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

człowiek - najlepsza inwestycja

człowiek - najlepsza inwestycja człowiek - najlepsza inwestycja Nowoczesne zarządzanie w zakładach opieki zdrowotnej szkolenia z zakresu rachunku kosztów i informacji zarządczej oraz narzędzi restrukturyzacji i konsolidacji ZOZ. Projekt

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo