PROBLEMATYKA KOLIZYJNA PRZEPISÓW O KREDYCIE KONSUMENCKIM I ODSETKACH MAKSYMALNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROBLEMATYKA KOLIZYJNA PRZEPISÓW O KREDYCIE KONSUMENCKIM I ODSETKACH MAKSYMALNYCH"

Transkrypt

1 PROBLEMATYKA KOLIZYJNA PRZEPISÓW O KREDYCIE KONSUMENCKIM I ODSETKACH MAKSYMALNYCH Po przystąpieniu Polski do UE problematyka umów konsumenckich z elementem obcym, w tym zawieranych przez instytucje kredytowe (w rozumieniu prawa bankowego) prowadzące działalność transgraniczną lub przez oddział w Polsce, przestała być kwestią teoretyczną. Stąd konieczność wyjaśnienia podstawowych kwestii z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego dotyczących ustawy z 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1 oraz przepisów k.c. o odsetkach maksymalnych dodanych ustawą z 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw 2. Artykuł odnosi się do tych kwestii przez pryzmat umowy kredytu lub poŝyczki pienięŝnej. Uwzględnia on takŝe Konwencję o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, otwartą do podpisu w Rzymie 19 czerwca 1980 r. 3, która zapewne zacznie obowiązywać Polskę w 2006 r. I. Przepisy prawa Ustawa o odsetkach maksymalnych dodaje do art. 359 k.c. przepisy o odsetkach maksymalnych, w tym 2 3 : Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, takŝe w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.. Ustawa o odsetkach maksymalnych zmienia teŝ u.k.k., która zawiera art. 17: Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie, takŝe w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.. Artykuł 17 u.k.k. jest wzorowany na art. 17 ustawy z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za produkt niebezpieczny, który zakazuje umownego wyłączania lub ograniczania, takŝe w razie wyboru prawa obcego, praw konsumenta określonych w przepisach o umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa albo na odległość. Jak się 1 Dalej u.k.k.. 2 Dalej ustawa o odsetkach maksymalnych. 3 Dalej K. Rzymska. Tłumaczenie na język polski opracował m.in. M. Pazdan, O potrzebie reformy polskiego prawa prywatnego międzynarodowego i niektórych proponowanych rozwiązaniach, KPP z 2000 r., z. 3.

2 wydaje, polski ustawodawca, ustanawiając ten ostatni przepis, pragnął wdroŝyć art. 12 ust. 2 dyrektywy 97/7/WE 4 : Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki dla zapewnienia, iŝ konsument nie utraci ochrony przyznanej mu na mocy niniejszej dyrektywy, poprzez wybór prawa państwa trzeciego jako prawa właściwego dla danej umowy, w przypadku gdy umowa pozostaje w ścisłym związku z terytorium Państw Członkowskich.. Jednak u.k.k. została wydana dla wdroŝenia innej dyrektywy 87/102/EWG 5, która nie zawiera podobnego przepisu. II. Znaczenie art. 17 u.k.k. II.A. Wstęp Z treści art. 17 u.k.k. wynika, Ŝe zakazuje on wyłączania lub ograniczania uprawnień konsumenta wskutek wyboru prawa obcego jako właściwego dla umowy o kredyt konsumencki. Jednak przepis ten nie odpowiada na pytanie, kiedy u.k.k. znajduje zastosowanie, a więc konsumentowi przysługują uprawnienia przewidziane w u.k.k., których nie moŝe zniweczyć wybór prawa obcego. TakŜe art. 1 u.k.k., określający zakres jej zastosowania przez odniesienie do pojęć konsumenta, przedsiębiorcy i kredytu konsumenckiego, nie posługuje się Ŝadnym kryterium pozwalającym wyznaczyć zakres zastosowania u.k.k. w przestrzeni. Uzasadnienie projektu u.k.k. nie zawiera Ŝadnego śladu refleksji nad problematyką prawa właściwego dla umowy o kredyt konsumencki ani znaczeniem art. 17 u.k.k. W pierwszej kolejności naleŝy zauwaŝyć, iŝ zdrowy rozsądek sprzeciwia się zastosowaniu u.k.k. do wszelkich opisanych w niej umów bez względu na to, czy wykazują one jakikolwiek związek z Polską lub polskim systemem prawnym. Gdyby stosować u.k.k. w ten sposób, podlegałaby jej np. umowa poŝyczki, zawarta i wykonywana w Turcji, pomiędzy tureckim bankiem i obywatelem tureckim zamieszkałym w Turcji. W piśmiennictwie 6 zaprezentowano pogląd, iŝ u.k.k. znajduje zastosowanie, ilekroć dla rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest sąd polski. Przyjęcie takiego kryterium powodowałoby wyłączenie zastosowania u.k.k. jako części prawa 4 Dyrektywa Rady 97/7/WE z 20 maja 1997 r. o ochronie konsumenta w związku z umowami zawieranymi na odległość. 5 Dyrektywa Rady 87/102/EWG z 22 grudnia 1986 r. w sprawie zbliŝenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego. 6 M. Lijowska, O kolizyjnoprawnych problemach dostosowania prawa polskiego do europejskiego prawa ochrony konsumenta, KPP z 2004 r., z. 1, s

3 polskiego, jeŝeli w sprawie orzekałby sąd obcy (np. konsument zamieszkały w Polsce wytoczyłby przed szwedzkim sądem powództwo dotyczące umowy kredytu podlegającej prawu polskiemu, którą zawarł ze szwedzkim bankiem działającym przez oddział w Polsce). Na istnienie tego kryterium nie wskazuje teŝ brzmienie u.k.k. Omawiany pogląd nie wydaje się zatem zasadny. Niektóre ustawy chroniące konsumentów, które zawierają przepisy analogiczne do art. 17 u.k.k., wyznaczają zakres swego zastosowania przez takie kryteria, jak znajdujące się w Polsce miejsce połoŝenia rzeczy, zamieszkania nabywcy lub złoŝenia oferty 7 albo miejsce świadczenia usługi turystycznej lub zawarcia umowy o jej świadczenie 8. Jednak u.k.k. nie przewiduje tego rodzaju kryterium zastosowania ze względu na ścisły związek umowy o kredyt konsumencki z terytorium Polski, np. kryterium miejsca zamieszkania konsumenta albo wykonania umowy. Dlatego interpretacja zakładająca istnienie takiego kryterium byłaby sprzeczna z u.k.k. II.B. Przepisy europejskie PoniewaŜ u.k.k. została wydana w wykonaniu dyrektywy 87/102/EWG, warto zastanowić się, czy prawo Wspólnot Europejskich moŝe zostać uwzględnione przy ustalaniu zakresu zastosowania u.k.k. Państwa, które były członkami UE przed 1 maja 2004 r. (państwa starej UE), są stronami K. Rzymskiej. Po podpisaniu stosownej konwencji w Luksemburgu 14 kwietnia 2005 r., Polska zapewne stanie się stroną K. Rzymskiej w 2006 r. Artykuł 5 K. Rzymskiej dotyczy szczególnych zasad określania prawa właściwego dla niektórych umów zawieranych przez konsumentów (por. pkt V). Z kolei z jej art. 20 wynika, Ŝe nie uchybia ona m.in. normom prawa prywatnego międzynarodowego zawartym w przepisach prawa krajowego harmonizowanych w ramach wdroŝenia aktów Wspólnot Europejskich. Niektóre dyrektywy dotyczące ochrony konsumenta, jak cytowana dyrektywa 97/7/WE, przewidują obowiązek państw członkowskich wydania przepisów z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego. Takie przepisy mają pierwszeństwo przed K. Rzymską zgodnie z jej art. 20. Jednak inne dyrektywy słuŝące ochronie konsumenta, jak dyrektywa 87/102/EWG, nie nakazują wydania 7 Art. 10 ustawy z 13 lipca 2000 r. o ochronie nabywców prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w kaŝdym roku oraz o zmianie ustaw Kodeks cywilny, Kodeks wykroczeń oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. 8 Art. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych.

4 przepisów o prawie właściwym dla kwestii będących ich przedmiotem. W tym ostatnim wypadku wydaje się, iŝ ustawodawca europejski uznał, Ŝe prawo właściwe dla umowy zawieranej przez konsumenta powinno być określane zgodnie z K. Rzymską. Tak teŝ jest określany zakres zastosowania przepisów o kredycie konsumenckim wielu państw członkowskich UE. Przepisy francuskie 9, brytyjskie 10 i irlandzkie 11 o kredycie konsumenckim nie zawierają norm kolizyjnych z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego, przez co zakres zastosowania tych przepisów określa K. Rzymska. Jednocześnie art. L francuskiego kodeksu konsumenckiego pozwala sądowi na zastosowanie, w miejsce prawa państwa nienaleŝącego do UE, korzystniejszych przepisów prawa kraju, w którym konsument ma miejsce stałego pobytu, wydanych w wykonaniu m.in. dyrektywy 97/7/WE, o ile umowa wykazuje ścisły związek z terytorium jednego albo więcej państw członkowskich UE. Artykuł 2 ustawy belgijskiej 12 przewiduje jej zastosowanie do umów zawartych przez konsumenta mającego miejsce stałego pobytu w Belgii z kredytodawcą mającym siedzibę albo miejsce stałego pobytu (1) w Belgii albo (2) poza Belgią, jeŝeli (a) umowa została poprzedzona w Belgii szczególną propozycją albo reklamą lub (b) kredytobiorca lub jego przedstawiciel otrzymał w Belgii wniosek kredytowy konsumenta. Rozwiązanie to jest zbieŝne z art. 5 K. Rzymskiej. Rozdział 12 ust. 1f ustawy fińskiej 13 stanowi wprost, Ŝe prawo właściwe dla zobowiązań, których ta ustawa dotyczy, określa K. Rzymska. Wreszcie przepisy niemieckiej EGBGB 14 o prawie właściwym dla umów zawieranych przez konsumentów przewidują określenie prawa właściwego zgodnie z K. Rzymską (art. 29 i 36). Jedynie przepisy wydane w wykonaniu niektórych dyrektyw wyliczonych w art. 29a ust. (4) EGBGB mogą być stosowane takŝe w szczególnych okolicznościach przewidzianych w tym artykule, zbliŝonych do tych opisanych w art. L francuskiego kodeksu konsumenckiego, chociaŝby nie wynikało to z K. Rzymskiej. Jednak art. 29a ust. (4) EGBGB nie wymienia dyrektywy 87/102/EWG, przez co zakres zastosowania niemieckich przepisów wydanych w wykonaniu tej dyrektywy jest określany zgodnie z K. Rzymską. 9 Code de la consommation, Tytuł I Księgi III. 10 Consumer Credit Act Consumer Credit Act, Loi du 12 juin 1991 relative au crédit à la consommation. 13 Kuluttajansuojalaki, 38/ Einführungsgesetz Bürgerliches Gesetzbuch.

5 Podsumowując, prawo Wspólnot Europejskich nie zawiera szczególnych norm kolizyjnych dotyczących przepisów o kredycie konsumenckim ani nie zobowiązuje do ustanowienia takich norm. Dlatego w krajach starej UE zakres zastosowania tych przepisów wyznaczają ogólne normy prawa prywatnego międzynarodowego, które wynikają z K. Rzymskiej. Konwencja ta nie obowiązuje jednak Polski. II.C. Konkluzja PowyŜej wykazano, iŝ nie da się określić zakresu zastosowania u.k.k. w przestrzeni na podstawie jej przepisów. Dlatego, skoro u.k.k. jest częścią prawa cywilnego, zakres ten wyznacza ustawa z 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe 15. Zatem u.k.k. stosuje się, gdy umowa o kredyt konsumencki podlega wedle p.p.m. prawu polskiemu. Z pierwszego zdania art. 17 u.k.k. wynika dodatkowo, Ŝe jeŝeli strony tej umowy wybrały prawo obce jako właściwe dla niej, zaś w braku wyboru umowa podlegałaby prawu polskiemu, to prawa obcego nie naleŝy stosować w zakresie, w jakim jest ono mniej korzystne dla konsumenta niŝ art u.k.k. Ten ostatni przypadek odpowiada sytuacji ograniczenia lub wyłączenia uprawnień wskutek wyboru prawa. W tym wypadku zamiast mniej korzystnych przepisów obcych naleŝy stosować odpowiednie przepisy u.k.k. (zdanie drugie art. 17 u.k.k.). Natomiast wybór prawa obcego dla umowy o kredyt konsumencki, dokonany zgodnie z p.p.m., pozostaje waŝny. Wybrane prawo obce określa np. termin przedawnienia roszczeń z umowy o kredyt konsumencki. Artykuł 17 u.k.k. ogranicza jedynie pewne skutki wyboru prawa obcego. JeŜeli wybrane prawo obce przewiduje np. termin 7 dni do odstąpienia od umowy przez konsumenta (art. L francuskiego kodeksu konsumenckiego), to w miejsce takiego przepisu naleŝy stosować art. 11 ust. 1 u.k.k. przewidujący termin 10 dni. JeŜeli jednak wybrane prawo obce przewiduje termin 2 tygodni (np. 355 ust. (1) niemieckiego BGB 16 ), to nie zachodzi wyłączenie ani ograniczenie uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy przewidzianego w u.k.k., a zatem termin do odstąpienia podlega prawu obcemu. JeŜeli wreszcie wybrane prawo obce daje się zastosować obok u.k.k. (np. przyznaje, jak art. 86 ust. 1 ustawy belgijskiej, konsumentowi uprawnienie do Ŝądania uniewaŝnienia umowy w razie niepodania 15 Dalej p.p.m.. 16 Bürgerliches Gesetzbuch.

6 w jej treści rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, w której to sytuacji u.k.k. przewiduje sankcję z art. 15), to moŝliwe jest zastosowanie prawa obcego i u.k.k. (konsument moŝe wykonać uprawnienie wynikające z prawa obcego albo u.k.k.). Wyłączenie zastosowania danego przepisu prawa obcego powinno zatem zostać poprzedzone porównaniem skutków jego zastosowania ze skutkami zastosowania w jego miejsce przepisu u.k.k. NaleŜy teŝ zauwaŝyć, iŝ na podstawie art. 17 u.k.k. nie moŝna wyłączyć zastosowania przepisu prawa obcego, który dotyczy kwestii nieuregulowanej w u.k.k., np. prawa do wypowiedzenia umowy przez kredytodawcę z przyczyny innej niŝ opóźnienie ze spłatą kredytu (art. 14 u.k.k.). Wyłączenie zastosowania moŝe dotyczyć dowolnego prawa obcego. Pogląd przedstawiony powyŝej dominuje w doktrynie 17. Jego modyfikację zaproponował M. Mataczyński 18, wedle którego u.k.k. naleŝy stosować w kaŝdym wypadku dokonania wyboru prawa obcego, jeŝeli w braku wyboru właściwe byłoby prawo polskie, chociaŝby prawo obce było korzystniejsze dla konsumenta. Przyjęciu tego poglądu sprzeciwia się jednak treść art. 17 u.k.k., na podstawie którego u.k.k. stosuje się, jeŝeli wybór prawa obcego wyłącza lub ogranicza uprawnienia konsumenta przewidziane w u.k.k. III. Znaczenie art k.c. PowyŜsze uwagi co do art. 17 u.k.k. moŝna łatwo odnieść takŝe do art k.c., tym bardziej Ŝe przepisy o odsetkach maksymalnych nie wynikają z dyrektywy UE. Zatem art i 2 2 k.c. stosują się, gdy czynność prawna, z której wynikają odsetki, podlega prawu polskiemu zgodnie z p.p.m. W razie wyboru prawa obcego dla czynności prawnej, która w braku wyboru podlegałaby prawu polskiemu wedle p.p.m., wysokość odsetek wynikających z tej czynności jest ograniczona przez wymienione przepisy. Z uwagi na cel tych przepisów, wydaje się, Ŝe nie sprzeciwiają się one zastosowaniu wybranego prawa obcego, z którego wynikają dalej idące ograniczenia wysokości odsetek. IV. Prawo właściwe dla umowy kredytu lub poŝyczki pienięŝnej wedle polskiego p.p.m. Wedle art p.p.m., strony mogą wybrać prawo jako właściwe dla 17 M. Lijowska, op. cit. s , A. Mączyński, O potrzebie, zakresie i sposobie reformy polskiego prawa prywatnego międzynarodowego, w: Prawo prywatne czasu przemian, Poznań 2005, s , M. Pazdan, Prawo prywatne międzynarodowe, Warszawa 2003, s. 136, P. Mostowik, Kolizyjnoprawne problemy dostosowania prawa polskiego do dyrektyw UE, Rejent z 2002 r., z. 7, s Przepisy wymuszające swoje zastosowanie w polskim prawie konsumenckim, RPEiS z 2003 r., z. 3, s. 52.

7 zobowiązań umownych, jeŝeli pozostaje ono w związku z zobowiązaniem. PoniŜsze rozwaŝania dotyczą prawa właściwego dla umowy kredytu lub poŝyczki pienięŝnej w braku wyboru prawa. Wedle art p.p.m., zobowiązanie dotyczące nieruchomości podlega prawu państwa, w którym jest ona połoŝona. NaleŜy więc rozstrzygnąć, czy zobowiązanie dotyczące nieruchomości wynika z umowy kredytu udzielonego na nabycie prawa własności albo innego prawa rzeczowego na nieruchomości lub prawa do jej uŝywania. OtóŜ przedmiotem najwaŝniejszych świadczeń stron takiej umowy są pieniądze. Z umowy tej nie wynika uprawnienie do uŝywania nieruchomości. Wydaje się zatem, Ŝe na to pytanie naleŝy udzielić odpowiedzi negatywnej. Podobny wniosek moŝna wysnuć z wywodów M. Pazdana 19, który nie uwaŝa umowy zlecenia dokonania czynności prawnej odnoszącej się do nieruchomości za stanowiącą zobowiązania dotyczące nieruchomości. Za dotyczące nieruchomości naleŝy natomiast uznać zobowiązanie do ustanowienia zabezpieczenia spłaty kredytu w postaci przeniesienia lub obciąŝenia nieruchomości. PoniewaŜ jednak zobowiązanie to jest dodatkowe w stosunku do głównych zobowiązań stron, nie powinno ono rozstrzygać o kwalifikacji całej umowy. Wydaje się, Ŝe zobowiązanie to podlega prawu państwa, w którym nieruchomość jest połoŝona, a pozostałe zobowiązania z umowy prawu określonemu w kolejnych przepisach p.p.m. 20. Z uwagi na rzadkość zawierania umów kredytu lub poŝyczki na giełdzie lub targach publicznych, pomijam art. 28 p.p.m. JeŜeli w chwili zawarcia umowy kredytu lub poŝyczki obie jej strony mają siedzibę lub miejsce zamieszkania w tym samym państwie, umowa ta podlega prawu tego państwa (art. 26 p.p.m.). Wydaje się, Ŝe jeŝeli umowa została zawarta w ramach przedsiębiorstwa strony, przy określaniu jej siedziby albo miejsca zamieszkania dla potrzeb tego przepisu naleŝy, przez analogię z art p.p.m., wziąć pod uwagę siedzibę przedsiębiorstwa 21. Artykuł 26 p.p.m. rozstrzygnie o właściwości prawa polskiego, w braku wyboru prawa, dla umowy kredytu lub poŝyczki zawartej przez bank krajowy albo 19 op. cit., s Por. M. Pazdan, op. cit., s Por. W. Popiołek, glosa do wyroku Sądu NajwyŜszego z 22 kwietnia 1999 r., OSNC z 2000 r., z. 1, poz. 4, s. 153, i tam powołana literatura.

8 oddział w Polsce instytucji kredytowej z osobą mającą miejsce zamieszkania albo siedzibę w Polsce. Prawo właściwe dla określonych umów, których nie dotyczą art. 25, 26 ani 28 p.p.m., wyznacza art. 27 p.p.m. Przepis ten nie wymienia jednak umowy kredytu ani poŝyczki. W literaturze zaproponowano szerokie rozumienie uŝytego w nim pojęcia umowa zlecenia, jako obejmującego wszelkie umowy o działanie w cudzym interesie niebędące umowami o dzieło 22. Istota umowy kredytu lub poŝyczki pienięŝnej polega na umoŝliwieniu korzystania z pieniędzy banku albo poŝyczkodawcy. Spełnienie świadczenia pienięŝnego banku lub poŝyczkodawcy (wypłata kwoty kredytu albo poŝyczki) następuje nierzadko na rzecz osoby trzeciej w celu wykonania zobowiązania kredytobiorcy albo poŝyczkobiorcy wobec tej osoby. Trudno jednak nawet wtedy mówić o dokonywaniu czynności faktycznych na rzecz kredytobiorcy lub poŝyczkobiorcy; istotny pozostaje element korzystania z pieniędzy. Artykuł 27 p.p.m. nie dotyczy więc umowy kredytu ani poŝyczki. Tak więc, jeŝeli strony umowy kredytu lub poŝyczki nie mają w chwili jej zawarcia siedziby albo miejsca zamieszkania w tym samym państwie, zgodnie z art. 29 p.p.m. umowa ta podlega prawu państwa, w którym została zawarta. Wedle przewaŝającego poglądu, pojęcie miejsca zawarcia umowy naleŝy na uŝytek tego przepisu rozumieć autonomicznie, w oderwaniu od przepisów prawa merytorycznego, w szczególności art k.c. 23. Państwem, w którym zawarto umowę, jest w rozumieniu art. 29 p.p.m. państwo, z którego obszarem jest najściślej związany fakt powstania umownego stosunku zobowiązaniowego, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności. Znaczenie moŝe mieć przekonanie stron o miejscu zawarcia umowy, wyraŝone np. przez umieszczenie tego miejsca w jej tekście 24. Oczywiście najtrudniej jest określić miejsce zawarcia umowy przez osoby znajdujące się w róŝnych miejscach. Uwzględniając praktykę obrotu bankowego, moŝna zaproponować rozwiązanie kilku typowych problemów. Naturalnie kaŝdy 22 W. Popiołek, op. cit., s. 154, M. Pazdan, op. cit., s Pozwala to uniknąć problemów związanych z róŝnicami w określaniu miejsca umowy w poszczególnych systemach prawnych; np. jeŝeli oświadczenie o przyjęciu oferty jest wysyłane z Londynu do Warszawy, to w myśl prawa angielskiego umowa zostaje zawarta w Londynie, a wedle prawa polskiego w Warszawie. 24 M. Pazdan, op. cit., s , K. Kruczalak, Miejsce zawarcia umowy, Rejent z 2001 r., z. 7-8, M.A. Zachariasiewicz, W. Popiołek, Znaczenie pojęć chwila i miejsce zawarcia umowy w ustawie o prawie prywatnym międzynarodowym z 1965 r., PPHZ z 1981 r., z. 5, s

9 przypadek naleŝy rozpatrywać indywidualnie. W obrocie bankowym, szczególnie z udziałem konsumentów, umowy są zawierane z reguły przy uŝyciu standardowych formularzy, zaś uzgodnienia między stronami przed zawarciem umowy dotyczą ograniczonej liczby kwestii, jak wysokość kredytu albo wybór opcji spłaty. Oczywiście ze strony banku uzgodnienia te są zwykle ujęte w ramy powtarzalnych procedur, niemniej prowadzą one do ustalenia treści konkretnej umowy. Wydaje się zatem, Ŝe dokonanie lub zainicjowanie tych uzgodnień ma dla procedury zawarcia umowy równie istotne znaczenie, co wymiana oświadczeń woli o jej zawarciu składanych na standardowych formularzach. Wymiana formularzy jest bowiem zwykle traktowana przez strony tylko jako formalność. Dlatego uwaŝam, Ŝe jeŝeli umowa kredytu lub poŝyczki pienięŝnej zostaje zawarta w wyniku korespondencyjnej wymiany oświadczeń o jej zawarciu (np. jej podpisanych egzemplarzy) pomiędzy miejscami połoŝonymi w róŝnych państwach, to naleŝy zbadać, czy w jednym z tych państw zostały takŝe dokonane lub zainicjowane uzgodnienia stron dotyczące zawarcia tej konkretnej umowy. JeŜeli tak, to właśnie państwo, w którym doszło do dokonania lub zainicjowania tych uzgodnień oraz wysłania lub odebrania co najmniej jednego oświadczenia woli o zawarciu umowy, będzie z reguły najściślej związane z procedurą zawarcia umowy. Przykładowo, jeŝeli klient zamieszkały w Holandii przybędzie do placówki banku połoŝonej w Belgii, zapozna się tam z ofertą banku i złoŝy wniosek kredytowy, po czym umowa zostanie zawarta przez korespondencyjną wymianę jej egzemplarzy między Belgią a Holandią, to wydaje się, Ŝe procedura jej zawarcia będzie najściślej związana z terytorium Belgii. To w tym państwie nastąpił bowiem kontakt między stronami w celu zawarcia konkretnej umowy i uzgodnienie najwaŝniejszych jej postanowień. Dalej, jeŝeli instytucja kredytowa z siedzibą w Szwecji prowadząca działalność transgraniczną wyśle do miejsca zamieszkania klienta w Polsce list opisujący warunki kredytu i zawierający formularz wniosku kredytowego, zaś klient wypełni i odeśle ten formularz w Polsce, po czym umowa kredytu zostanie zawarta przez wymianę jej podpisanych egzemplarzy między Polską a Szwecją, to wydaje się, Ŝe miejscem zawarcia umowy będzie Polska. JeŜeli natomiast to klient prześle bankowi propozycję zawarcia umowy z Polski do Szwecji,

10 chociaŝby uŝywając formularza wniosku kredytowego dostępnego na stronie internetowej albo zamieszczonego w reklamie prasowej, po czym umowa zostanie zawarta przez korespondencyjną wymianę oświadczeń stron między tymi krajami, to wydaje się, Ŝe procedura jej zawarcia będzie najściślej związana z terytorium Szwecji. To w tym państwie nastąpił kontakt między stronami nakierowany na zawarcie konkretnej umowy i rozpoczęcie uzgodnień, które zaowocowały jej zawarciem. Natomiast nie wydaje się, aby rozstrzygającym elementem mogła być wzmianka o miejscu zawarcia umowy zamieszczona w jej tekście, o ile jest ona częścią standardowego formularza. Taka wzmianka nie zawsze odzwierciedla bowiem okoliczności konkretnego przypadku. NaleŜy podkreślić, Ŝe przepisy k.c. o odsetkach maksymalnych albo u.k.k. mogą znaleźć zastosowanie nawet, gdy strony nie wybiorą prawa polskiego jako właściwego, zaś w braku wyboru prawa umowa kredytu albo poŝyczki pienięŝnej podlegałaby prawu obcemu wedle art. 29 albo (raczej teoretycznie) art. 26 p.p.m. Będzie tak wtedy, gdy normy kolizyjne właściwego co do zasady prawa obcego kaŝą stosować prawo polskie albo polskie przepisy o ochronie konsumentów (odesłanie zwrotne art. 4 1 p.p.m.). V. Prawo właściwe dla umowy kredytu albo poŝyczki pienięŝnej wedle K. Rzymskiej V.A. Zasady ogólne Zgodnie z art. 3 K. Rzymskiej, umowa podlega co do zasady prawu wybranemu przez jej strony. Nie jest wymagany związek między państwem, którego prawo zostało wybrane, a zobowiązaniami z umowy. MoŜliwy jest zatem np. wybór prawa angielskiego jako właściwego dla stosunku umownego związanego wyłącznie z Polską i Francją. JeŜeli jednak wszystkie elementy stanu faktycznego związanego z umową, bez uwzględnienia ewentualnego wyboru sądu obcego, są zlokalizowane w jednym państwie, to wybór prawa nie narusza bezwzględnie obowiązujących (których zastosowania nie moŝna wyłączyć umową) przepisów prawa tego państwa (art. 3 ust. 3). Tak więc moŝliwe jest np. wybranie prawa angielskiego dla umowy wykazującej związki tylko z Polską, lecz taki wybór nie uchybia zastosowaniu bezwzględnie obowiązujących przepisów polskich, prowadząc do powstania pewnej hybrydy prawa angielskiego i polskiego. Stan faktyczny związany z

11 umową zawieraną przez podmiot bankowy prowadzący działalność w Polsce z obywatelem polskim mającym miejsce stałego pobytu w Polsce będzie związany takŝe z innym państwem w szczególności, gdy tym podmiotem bankowym będzie instytucja kredytowa działająca w Polsce w ramach oddziału lub w formie działalności transgranicznej. W zakresie, w jakim strony nie wybrały prawa właściwego, umowa podlega prawu państwa, z którym wykazuje najściślejsze związki (art. 4). Co do zasady domniemywa się, Ŝe umowa wykazuje najściślejsze związki z państwem, w którym strona mająca spełnić świadczenie charakterystyczne ma, w chwili zawarcia umowy, miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę zarządu. JeŜeli umowa jest zawarta w ramach działalności przedsiębiorstwa, bierze się pod uwagę siedzibę głównego przedsiębiorstwa, a jeŝeli według umowy świadczenie ma być spełnione przez inne przedsiębiorstwo siedzibę tego ostatniego. Świadczenie charakterystyczne to takie, które stanowi o specyfice umowy danego rodzaju. Zazwyczaj jest to świadczenie niepienięŝne, za które naleŝy się zapłata w pieniądzu (np. świadczenie sprzedawcy albo wynajmującego). W przypadku umowy bankowej, świadczeniem charakterystycznym będzie zwykle świadczenie banku 25. Świadczeniem charakterystycznym dla umowy kredytu lub poŝyczki pienięŝnej jest umoŝliwienie korzystania z pieniędzy banku albo poŝyczkodawcy. Tak więc umowa kredytu lub poŝyczki pienięŝnej będzie zazwyczaj podlegać, w braku wyboru prawa, prawu państwa, w którym znajduje się główne przedsiębiorstwo banku albo poŝyczkodawcy albo jeŝeli według umowy świadczenie ma spełnić inne przedsiębiorstwo to inne przedsiębiorstwo. Wynika stąd np., Ŝe umowa kredytu zawarta przez francuską instytucję kredytową działającą przez oddział w Polsce podlega w braku wyboru prawa prawu polskiemu. V.B. Umowy konsumenckie Wyjątki od powyŝszych zasad zawiera art. 5, który stosuje się do umowy o dostarczenie rzeczy ruchomych lub usług w celu, który moŝe być uznany za niezwiązany z działalnością zawodową lub gospodarczą odbiorcy (konsumenta), lub o kredytowanie takiej transakcji. Porównując tę definicję konsumenta z 25 M. Giuliano, w: Report on the Convention on the law applicable to contractual obligations, O.J. 1980, C 282, dalej sprawozdanie Giuliano Lagarde.

12 definicją konsumenta w art. 1 ust. 4 u.k.k., warto zauwaŝyć, iŝ nie obejmuje ona, podobnie jak w przypadku art k.c., osoby zawierającej umowę w celu związanym z jej działalnością zawodową. Wedle art. 5 ust. 2, wybór prawa nie moŝe prowadzić do pozbawienia konsumenta ochrony przyznanej przez bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa państwa, w którym ma on miejsce zwykłego pobytu, jeŝeli m.in. (1) zawarcie umowy poprzedziła specjalnie uczyniona propozycja lub reklama w tym państwie, a konsument dokonał w nim czynności niezbędnych z jego strony do zawarcia umowy, albo (2) kontrahent konsumenta lub jego przedstawiciel otrzymał w tym państwie zamówienie konsumenta. W braku wyboru prawa, umowa zawarta w takich okolicznościach podlega prawu państwa miejsca zwykłego pobytu konsumenta (art. 5 ust. 3). Postanowienia art. 5 nie dotyczą m.in. umowy o świadczenie usług, jeŝeli usługi mają być świadczone konsumentowi wyłącznie w państwie innym niŝ to, w którym ma on miejsce stałego pobytu. Skutek zastosowania art. 5 ust. 2 jest zbliŝony do rozwiązania przewidzianego w art. 17 u.k.k. na wypadek wyboru prawa obcego (stosowanie przepisów korzystniejszych dla konsumenta por. pkt II.C). Miejsce stałego pobytu to miejsce, w którym skoncentrowane są interesy Ŝyciowe osoby fizycznej, chociaŝby nie miała ona zamiaru stałego przebywania w tym miejscu 26. Z pewnością u.k.k. zalicza się do bezwzględnie obowiązujących przepisów zapewniających ochronę konsumenta. ChociaŜ przepisy k.c. o odsetkach maksymalnych nie stosują się tylko w obrocie konsumenckim, to jednym z ich celów jest z pewnością ochrona konsumenta, zatem i one mogą się stosować na podstawie art. 5 ust. 2. W omawianym w pkt IV przykładzie szwedzkiej instytucji kredytowej, która przesyła konsumentowi mającemu miejsce stałego pobytu w Polsce formularz wniosku kredytowego (specjalne zaproszenie), art. 5 K. Rzymskiej znajdzie zastosowanie, jeŝeli równieŝ w Polsce konsument podpisze i wyśle egzemplarz umowy. Ten sam skutek nastąpi, gdy ten konsument prześle do Szwecji wniosek kredytowy, którego wzór znalazł w reklamie w polskiej gazecie (zawarcie umowy poprzedzone reklamą), po czym takŝe w Polsce podpisze i wyśle 26 M. Pazdan, op. cit., s. 52.

13 egzemplarz umowy. Identyczny skutek zajdzie, gdy ten konsument doręczy w Polsce wniosek kredytowy agentowi szwedzkiego banku (otrzymanie zamówienia konsumenta przez kontrahenta albo jego przedstawiciela). Natomiast art. 5 nie będzie się stosował, gdy słowacki bank zorganizuje wycieczkę dla potencjalnych klientów z Polski do swej siedziby w Bratysławie, a umowa kredytu między uczestnikiem wycieczki a bankiem zostanie zawarta w siedzibie tego ostatniego, chociaŝby wycieczkę poprzedziła reklama w Polsce (konsument dokonał czynności niezbędnych do zawarcia umowy poza Polską). Kwestią kontrowersyjną jest kwalifikacja reklamy zamieszczonej w Internecie jako uczynionej w państwie miejsca stałego pobytu konsumenta. Jak zauwaŝył M. Giuliano w sprawozdaniu Giuliano Lagarde, aby zakwalifikować reklamę jako uczynioną w danym państwie, przedsiębiorca musiał podjąć pewne czynności (...) skierowane konkretnie na to państwo 27, a jako przykład, w którym nie stosuje się art. 5, podał reklamę zamieszczoną w amerykańskiej prasie, nawet sprzedawanej w Niemczech, którą przeczytał konsument z Niemiec. Wydaje się, Ŝe, aby przekaz reklamowy zamieszczony na stronie internetowej uznać za reklamę w określonym państwie, musi on być w pewien sposób nakierowany na to terytorium tego państwa. Zwykle zredagowanie reklamy w języku polskim świadczy o jej skierowaniu do terytorium Polski, chyba Ŝe z kontekstu wynika, Ŝe jest ona przeznaczona tylko dla grupy Polaków zamieszkałych za granicą. TakŜe zamieszczenie w reklamie wzmianki o dostępności oferowanych usług dla konsumentów z obszaru geograficznego obejmującego Polskę (np. za wysłanie karty płatniczej do kraju UE na wschód od Niemiec pobierana jest dodatkowa opłata) wskazuje, Ŝe jest ona skierowana na teren Polski. Niektórzy autorzy zdają się jednak uwaŝać, Ŝe reklama zamieszczona w Internecie jest dostępna powszechnie i skierowana na cały świat 28. V.C. Skutki stosowania K. Rzymskiej Zanim K. Rzymska wejdzie w Ŝycie wobec Polski, moŝe ona doprowadzić do stosowania prawa polskiego wskutek odesłania. OtóŜ jeŝeli konsument ma miejsce stałego pobytu w Polsce, wedle p.p.m. umowa podlega prawu państwa 27 Podobnie orzeczenie ETS z 11 lipca 2002 r., C-96/00, sprawa Gabriel. 28 M. Jagielska, Ochrona konsumenta jako zagadnienie kodyfikacyjne w prawie prywatnym międzynarodowym, KPP z 2000 r., z. 3, s. 650; Reinhard Schu, Consumer Protection, Private International Law and Internet Contracts,

14 będącego stroną K. Rzymskiej i spełnione są przesłanki stosowania jej art. 5, to wskutek odesłania zwrotnego (art. 4 1 p.p.m.): (1) umowa podlega prawu polskiemu, o ile strony nie wybrały prawa obcego, albo (2) wybór prawa obcego nie moŝe pozbawić konsumenta minimalnej ochrony wynikającej z prawa polskiego, w tym u.k.k. i przepisów k.c. o odsetkach maksymalnych, takŝe wtedy, gdy wedle p.p.m. w braku wyboru prawa umowa podlegałaby prawu obcemu. Przykładowo, w opisanej w pkt IV sytuacji, w której konsument mający miejsce stałego pobytu w Polsce przesłał do Szwecji wniosek kredytowy, którego wzór znalazł w polskiej gazecie, zaś umowa została zawarta przez wymianę jej egzemplarzy między tymi krajami, uznałem, Ŝe umowę zawarto w Szwecji, przez co w braku wyboru prawa podlega ona prawu szwedzkiemu, zaś u.k.k. ani przepisy k.c. o odsetkach maksymalnych nie stosują się, jeŝeli strony nie poddały umowy prawu polskiemu. Jednak, skoro zawarcie umowy poprzedziła reklama w Polsce, a konsument podpisał i wysłał jej egzemplarze w naszym kraju, to wedle art. 5 ust. 3 i 2 K. Rzymskiej: (1) umowa podlega prawu polskiemu, o ile strony nie wybrały prawa obcego, (2) wybór prawa obcego, jeŝeli jest to prawo państwa będącego stroną tej Konwencji (np. prawa szwedzkiego), nie moŝe pozbawić konsumenta minimalnej ochrony wynikającej z u.k.k. i przepisów k.c. o odsetkach maksymalnych. Jak zauwaŝyłem w pkt II.A, art. 17 u.k.k., w części dotyczącej bezskuteczności wyboru prawa, nie został wydany w wykonaniu dyrektywy UE. Zatem nie dotyczy go art. 20 K. Rzymskiej pozwalający na odstępstwa od jej postanowień m.in. w przypadku norm kolizyjnych wydanych w ramach harmonizacji prawa państw członkowskich. K. Rzymska, jako umowa międzynarodowa, przewaŝa nad przepisem ustawy. Wprawdzie art. 7 K. Rzymskiej pozwala na zastosowanie przepisu prawa państwa, którego sąd orzeka w danej sprawie (lex fori), albo innego państwa, z którym dany stan faktyczny jest ściśle związany, jeŝeli przepis ten przewiduje swe zastosowanie niezaleŝnie od prawa właściwego dla umowy (norma koniecznego stosowania). Jednak art. 17 u.k.k. nie nakazuje stosowania tej ustawy niezaleŝnie od tego, jakie prawo jest właściwe dla umowy o kredyt konsumencki, lecz zaleŝnie od tego, czy wedle ogólnych norm prawa międzynarodowego prywatnego byłoby właściwe prawo polskie. Ochronę

15 polskiego konsumenta i zachowanie jego minimalnej ochrony wynikającej z prawa polskiego zapewni art. 5 K. Rzymskiej. W sytuacjach nieobjętych tym postanowieniem, a dotyczących umowy związanej tylko z Polską, art. 3 ust. 3 K. Rzymskiej nie pozwoli na odstąpienie od bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa przez wybór prawa obcego. W pozostałych przypadkach domniemywa się, Ŝe umowa kredyt o konsumencki jest najściślej związana z państwem miejsca siedziby przedsiębiorstwa kredytodawcy (strony spełniającej świadczenie charakterystyczne) i podlega prawu tego państwa. Przyjęcie, Ŝe po przystąpieniu Polski do K. Rzymskiej u.k.k. stosuje się, gdy w braku wyboru prawa umowa podlegałaby wedle tej Konwencji prawu polskiemu, nie prowadziłoby więc do zwiększonej ochrony polskiego konsumenta w umowach transgranicznych, lecz do szerszego stosowania u.k.k. w działalności transgranicznej polskich banków, co trudno uznać za rozwiązanie sensowne. Stąd u.k.k. nie powinna być stosowana na mocy art. 7 K. Rzymskiej wbrew prawu właściwemu określonemu przez inne postanowienia tej Konwencji 29. Tak więc, podobnie jak w krajach starej UE, po wejściu w Ŝycie K. Rzymskiej wobec Polski zakres zastosowania u.k.k w przestrzeni wyznaczy ta Konwencja, a nie art. 17 u.k.k. i p.p.m. To samo dotyczy przepisów k.c. o odsetkach maksymalnych. Jednak art k.c. nadal będzie się stosował w zakresie nieuregulowanym w K. Rzymskiej, np. do odsetek zastrzeŝonych w przyrzeczeniu publicznym. 29 Tak teŝ M. Lijowska, op. cit., s

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny?

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? ANNA ŻOCHOWSKA - SYCHOWICZ Plan Wykładu I. Prawo właściwe dla zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta Wstęp... Wykaz skrótów... xvii Bibliografia... xxi Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta... 1 1. Uwzględnianie wartości w prawie kolizyjnym... 1 I. Neutralność norm kolizyjnych...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział pierwszy Wprowadzenie do problematyki handlu elektronicznego... 21 1. Wpływ Internetu na tworzenie prawa handlu elektronicznego... 21 1.1. Światowa

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r.

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z dnia 17 listopada 1965 r.) I. Przepisy

Bardziej szczegółowo

UMOWA RAMOWA. 3. Umowa Ramowa nie zobowiązuje żadnej ze stron do zawarcia którejkolwiek Umowy.

UMOWA RAMOWA. 3. Umowa Ramowa nie zobowiązuje żadnej ze stron do zawarcia którejkolwiek Umowy. WZÓR UMOWY RAMOWEJ - KRS Poniższe umowy zawarte zostały w dniu «DATA» pomiędzy: Toyota Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie przy ulicy Postępu 18b, 02-676 Warszawa, wpisaną do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Kolizyjne aspekty umów zawieranych z udziałem konsumentów. Umowy tradycyjne i elektroniczne

Kolizyjne aspekty umów zawieranych z udziałem konsumentów. Umowy tradycyjne i elektroniczne Kolizyjne aspekty umów zawieranych z udziałem konsumentów. Umowy tradycyjne i elektroniczne prof. dr hab. Jacek Gołaczyński Zakład Prawa Cywilnego i Międzynarodowego Prywatnego Wydziału Prawa, Administracji

Bardziej szczegółowo

1.2. KODEKS CYWILNY ustawa Kodeks cywilny z dn. 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

1.2. KODEKS CYWILNY ustawa Kodeks cywilny z dn. 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Regulamin 1. DEFINICJE Użyte w niniejszym Regulaminie pojęcia oznaczają: 1.1. KLIENT osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a w wypadkach przewidzianych przez przepisy powszechnie

Bardziej szczegółowo

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany)

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego

UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego Załącznik nr 3 do SIWZ zawarta w dniu... w Ząbkowicach Śl. pomiędzy : 1. Powiatem Ząbkowickim reprezentowanym przez Zarząd Powiatu Ząbkowickiego,

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg I. Stan faktyczny i prawny W dniu 6 października 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydał wyrok

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713)

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) U S T A W A z dnia z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

PL-834/85/JB/06/PDJC-345/06/39/07

PL-834/85/JB/06/PDJC-345/06/39/07 Odpowiedź Ministerstwa Finansów Nr PL-834/85/JB/06/PDJC-345/06/39/07 z dnia 26 stycznia 2007 r. na pismo Przewodniczącego Krajowej Rady Notarialnej w sprawie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 listopada

Bardziej szczegółowo

Ważne terminy w prawie konsumenckim

Ważne terminy w prawie konsumenckim Ważne terminy w prawie konsumenckim Termin Przepis Akt prawny Znaczenie Sprzedaż konsumencka (dla towarów zakupionych po 25 grudnia 2014 r.) 14 dni Art.561 5 Brak terminu (z ostrożności najlepiej jak najszybciej)

Bardziej szczegółowo

Dla przytoczonego w niniejszym punkcie stanu faktycznego pozostaje aktualna uwaga z ostatniego akapitu punktu 1, dotycząca podatków dochodowych.

Dla przytoczonego w niniejszym punkcie stanu faktycznego pozostaje aktualna uwaga z ostatniego akapitu punktu 1, dotycząca podatków dochodowych. W związku z sygnalizowanymi problemami w ustalaniu właściwości miejscowej organów podatkowych i wyznaczaniu wierzyciela zobowiązań podatkowych Ministerstwo Finansów uprzejmie wyjaśnia, co następuje: Przepis

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. I. Podstawowe pojęcia

REGULAMIN. I. Podstawowe pojęcia REGULAMIN I. Podstawowe pojęcia Sprzedawca MASTERPART Grzegorz Janusz z siedzibą w Warszawie przy ulicy Ostroroga 10 wpisana do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Stołecznego

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Bardzo często w skład gospodarstwa rolnego wchodzą równieŝ grunty, które nie stanowią własności rolnika lecz są przez niego dzierŝawione lub teŝ

Bardziej szczegółowo

Adres Al. Jana Pawła II 61, lok.10, 01 031 Warszawa Telefon +48 22 1006010 info@netcredit.pl Faks +48 22 1005966

Adres Al. Jana Pawła II 61, lok.10, 01 031 Warszawa Telefon +48 22 1006010 info@netcredit.pl Faks +48 22 1005966 Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Szybka pożyczka dla osób fizycznych: 21.05.2013 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące kredytodawcy Kredytodawca NET

Bardziej szczegółowo

LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Marcin Czugan. Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce

LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Marcin Czugan. Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO Marcin Czugan Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce Warszawa, 12.12.2014 PLAN PREZENTACJI 1. PROPOZYCJE LIMITU

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA MIĘDZYCZASOWA USTAWY O ODSETKACH MAKSYMALNYCH

PROBLEMATYKA MIĘDZYCZASOWA USTAWY O ODSETKACH MAKSYMALNYCH PROBLEMATYKA MIĘDZYCZASOWA USTAWY O ODSETKACH MAKSYMALNYCH Ustawa z 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1 istotnie zmienia ustawę z 20 lipca 2001 r. o

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI PRAWIE BEZ PROWIZJI ZA GDM.

REGULAMIN PROMOCJI PRAWIE BEZ PROWIZJI ZA GDM. REGULAMIN PROMOCJI PRAWIE BEZ PROWIZJI ZA GDM. 1. ORGANIZATOR PROMOCJI 1. Organizatorem promocji Prawie bez prowizji za GDM (zwanej dalej: Promocją ), o której mowa w niniejszym regulaminie (zwanym dalej:

Bardziej szczegółowo

4) umowę, na mocy której świadczenie pieniężne konsumenta ma zostać spełnione później niż świadczenie kredytodawcy,

4) umowę, na mocy której świadczenie pieniężne konsumenta ma zostać spełnione później niż świadczenie kredytodawcy, Dz.U.2005.157.1316 USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim Art. 1. Ustawa reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawarł umowę o kredyt

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 UZUPEŁNIONY WZÓR UMOWY O UDZIELENIE DŁUGOTERMINOWEGO INWESTYCYJNEGO KREDYTU BANKOWEGO

Załącznik nr 11 UZUPEŁNIONY WZÓR UMOWY O UDZIELENIE DŁUGOTERMINOWEGO INWESTYCYJNEGO KREDYTU BANKOWEGO Załącznik nr 11 UZUPEŁNIONY WZÓR UMOWY O UDZIELENIE DŁUGOTERMINOWEGO INWESTYCYJNEGO KREDYTU BANKOWEGO NR. Zawarta w dniu roku w Kawęczynie, na podstawie rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia

Bardziej szczegółowo

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki 1 Standbild Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki dr Alexander Schäfer Federalne Ministerstwo Żywności, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów 2 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA Warunki wykonywania przelewów regulowanych i przelewów SEPA w Banku Spółdzielczym w Stalowej Woli BIC Banku- Swift code Banku: POLUPLPR Bank Spółdzielczy dokonuje przelewów regulowanych i przelewów SEPA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO. I. Podstawowe pojęcia

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO. I. Podstawowe pojęcia REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO I. Podstawowe pojęcia Sprzedawca Lwy Północy S.C. ul. Wielkie Młyny 16/8 80-49 Gdańsk, wpisany do rejestru przedsiębiorców. Sklep - serwis internetowy należący do Sprzedawcy,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE Bank Deutsche Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie. Kredytobiorca będąca Konsumentem osoba fizyczna lub osoby fizyczne wymienione

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim.

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Dz.U.01.100.1081 tekst pierwotny: 19.09.2002 28.09.2003 zm. Dz.U.03.109.1030 art. 1 01.05.2004 zm. Dz.U.04.96.959 art. 61 03.08.2004 zm. Dz.U.04.162.1693 art. 2 20.02.2006 zm. Dz.U.05.157.1316 art. 3 1081

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Nazwa i adres Zamawiającego: Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich ul. Wojska Polskiego 71B 60-630 Poznań SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na udzielenie i obsługę kredytu obrotowego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie reklamacyjne

Zgłoszenie reklamacyjne Zgłoszenie reklamacyjne Informacje ogólne Reklamacja, czyli zakwestionowanie zakupu Składanie w sklepie reklamacji, w ramach sprzedaŝy konsumenckiej (czyli takiej, gdy nabywamy rzecz na własny uŝytek,

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytowa Nr...

Umowa kredytowa Nr... Umowa kredytowa Nr... Nazwa Wykonawcy z siedzibą w miejscowość.,.kod pocztowy ul. adres wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego w Sądzie Rejonowym dla miejscowość,... Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

Z A Ł Ą C Z N I K D O R A P O R T U Warszawa, maj 2008

Z A Ł Ą C Z N I K D O R A P O R T U Warszawa, maj 2008 ZAŁĄCZNIK DO RAPORTU Warszawa, maj 2008 Lp. Nazwa i adres przedsiębiorcy 1. Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie 2. Bank Pocztowy S.A. Bydgoszczy Liczba zakwestionowanych postanowień Przykłady kwestionowanych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI DLA KART PŁATNICZYCH Kupuj na Allegro z kartami Banku Zachodniego WBK

REGULAMIN PROMOCJI DLA KART PŁATNICZYCH Kupuj na Allegro z kartami Banku Zachodniego WBK 1 Wprowadzenie 1. Niniejszy regulamin określa zasady i tryb przeprowadzenia Promocji Kupuj na Allegro z kartami Banku Zachodniego WBK. 2. Organizatorem Promocji jest Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 września 2009 r. DOLiS/DEC 967/09 dot. DOLiS-440-221/09 D E C Y Z J A

Warszawa, dnia 24 września 2009 r. DOLiS/DEC 967/09 dot. DOLiS-440-221/09 D E C Y Z J A GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 24 września 2009 r. DOLiS/DEC 967/09 dot. DOLiS-440-221/09 D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960

Bardziej szczegółowo

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Kredyt bankowy. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Kredyt bankowy. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Kredyt bankowy Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Kredyt bankowy Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do Państwa dyspozycji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner Sygn. akt V CSK 445/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 kwietnia 2015 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Prawo w turystyce i rekreacji

Prawo w turystyce i rekreacji Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Zarządzania Turystyka i Rekreacją Zakład: Hotelarstwa Prawo w turystyce i rekreacji Osoby prowadzące przedmiot: 1. Adamowicz Magdalena dr, radca

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1. Geneza i znaczenie umowy agencyjnej... 1 2. Umowa

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 20.01.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO SYGN. 2011.12.12_RWF/NOT/JK REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO dotyczy: ZAPEWNIENIE SPÓJNEJ PRAKTYKI BANKOWO- -NOTARIALNEJ W ZAKRESIE KREDYTOWANIA HIPOTECZNEGO Akt, którego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 103 /B/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Chodzieży z 23 grudnia 2013 r. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Chodzież, grudzień 2013

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR... Przedmiot umowy 1 2 wymian wodomierzy zimnej i ciepłej wody oraz ciepłomierzy wraz z ich zaplombowaniem w budynku przy ul. Piaskowej 7.

UMOWA NR... Przedmiot umowy 1 2 wymian wodomierzy zimnej i ciepłej wody oraz ciepłomierzy wraz z ich zaplombowaniem w budynku przy ul. Piaskowej 7. UMOWA NR... zawarta w Warszawie w dniu... pomiędzy:... będącym płatnikiem VAT: NIP..., REGON... reprezentowanym przez:..., zwanym dalej Zamawiającym, a... z siedzibą w..., przy ul...., prowadzącym działalność

Bardziej szczegółowo

Ważne terminy w prawie konsumenckim (stan prawny na 18 luty 2016 r.)

Ważne terminy w prawie konsumenckim (stan prawny na 18 luty 2016 r.) Ważne terminy w prawie konsumenckim (stan prawny na 18 luty 2016 r.) Termin Przepis Akt prawny Znaczenie Sprzedaż konsumencka (dla towarów zakupionych po 25 grudnia 2014 r.) 14 dni Art.561 5 Czas jaki

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r. U S T A W A z dnia 5 sierpnia 2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej 1-1 Art. 1. Ustawa reguluje szczególne

Bardziej szczegółowo

WYCIĄG Z AKTÓW PRAWNYCH DOTYCZĄCYCH OCHRONY KONSUMENTA W ZAKRESIE KREDYTU HIPOTECZNEGO

WYCIĄG Z AKTÓW PRAWNYCH DOTYCZĄCYCH OCHRONY KONSUMENTA W ZAKRESIE KREDYTU HIPOTECZNEGO WYCIĄG Z AKTÓW PRAWNYCH DOTYCZĄCYCH OCHRONY KONSUMENTA W ZAKRESIE KREDYTU HIPOTECZNEGO Polskie Akty prawne 1. Ustawa Prawo bankowe 2. Ustawa o kredycie konsumenckim 3. Ustawa o ochronie niektórych praw

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Rynek 9, 36-200 Brzozów, tel. 013 43 421 37, fax 013 43 080 70 e-mail: rzbr@praca.gov.pl pieczęć organu przyjmującego wniosek Miejscowość i data WNIOSEK O PRZYZNA POMOCY PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

KREDYT NA MIARĘ. 10 ust. 2 traci moc. od 13/04/2006 do 14/02/2007 Umowa sporządzona od 14/02/2007 do 06/08/2007. Umowa sporządzona

KREDYT NA MIARĘ. 10 ust. 2 traci moc. od 13/04/2006 do 14/02/2007 Umowa sporządzona od 14/02/2007 do 06/08/2007. Umowa sporządzona KREDYT NA MIARĘ Termin sporządzenia Umowy Zmiany w Umowie 10 ust. 2 traci moc. od 13/04/2006 do 14/02/2007 10 ust. 2 traci moc. od 14/02/2007 do 06/08/2007 11 ust. 3 otrzymuje nowe następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Umowa o wykonanie projektu budowlanego oraz o pełnienie nadzoru autorskiego. Umowa o wykonanie prac projektowych Nr.../...

Umowa o wykonanie projektu budowlanego oraz o pełnienie nadzoru autorskiego. Umowa o wykonanie prac projektowych Nr.../... Umowa o wykonanie projektu budowlanego oraz o pełnienie nadzoru autorskiego Umowa o wykonanie prac projektowych Nr.../... (rok zawarcia) W dniu... w............. pomiędzy... zwanym w dalszej treści umowy

Bardziej szczegółowo

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych Radosław Dyki Terminy zapłaty w transakcjach handlowych komentarz dla praktyków przykłady wzorcowe regulaminy postępowania dla przedsiębiorców i podmiotów publicznych ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji kredyt odroczony. 1 Postanowienia ogólne

Regulamin promocji kredyt odroczony. 1 Postanowienia ogólne Regulamin promocji kredyt odroczony 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady promocji kredyt odroczony (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w Promocji organizowanej

Bardziej szczegółowo

Bank Handlowy w Warszawie S.A. 1

Bank Handlowy w Warszawie S.A. 1 UMOWA O ŚWIADCZENIE PRZEZ BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. USŁUG PRZYJMOWANIA I PRZEKAZYWANIA ZLECEŃ NABYCIA LUB ZBYCIA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Zwana dalej Umową zawarta dnia, między Panią/Panem: data i miejsce

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Kredyt 10x0% Bricomarche

Regulamin Promocji Kredyt 10x0% Bricomarche Regulamin Promocji Kredyt 10x0% Bricomarche 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin Promocji Kredyt 10x0%-Bricomarche (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w Promocji organizowanej

Bardziej szczegółowo

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Informacje ogólne Nakaz zapłaty Nakaz zapłaty to szczególny rodzaj wyroku, który zapada wtedy, gdy ktoś dochodzi od innej osoby świadczenia pienięŝnego.

Bardziej szczegółowo

Czy istnieje możliwość reklamowania towaru przecenionego?

Czy istnieje możliwość reklamowania towaru przecenionego? 1 Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi. a. Umowa sprzedaży/umowa o dzieło Czy możliwy jest zwrot towaru pełnowartościowego? W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów nakładających na przedsiębiorcę

Bardziej szczegółowo

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH Druk nr 3781-A SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH o poselskim projekcie ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Kredyt 10x0% - OBI

Regulamin Kredyt 10x0% - OBI Regulamin Kredyt 10x0% - OBI 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin Promocji Kredyt 10x0%-OBI (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w Promocji organizowanej przez Bank. 2. Organizatorem

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA ŚLĄSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO SILESIA W KATOWICACH

POLITYKA INFORMACYJNA ŚLĄSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO SILESIA W KATOWICACH POLITYKA INFORMACYJNA ŚLĄSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO SILESIA W KATOWICACH KATOWICE, GRUDZIEŃ 2014 ROKU 1 Spis treści ROZDZIAŁ 1. WSTĘP... 3 ROZDZIAŁ 2. ZASADY UDZIELANIA INFORMACJI... 3 ROZDZIAŁ 3. INFORMACJE

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c.

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c. Anna Dąbrowska główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia na życie Regulacje prawne Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 listopada 2014 r. Poz. 1585 USTAWA z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Powrót Drukuj Wyszukiwarka. interpretacja indywidualna IPPP1-443-1337/09-4/BS 2010.04.01. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie

Powrót Drukuj Wyszukiwarka. interpretacja indywidualna IPPP1-443-1337/09-4/BS 2010.04.01. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie 1 z 6 2011-12-01 08:53 Powrót Drukuj Wyszukiwarka Rodzaj dokumentu Sygnatura Data interpretacja indywidualna IPPP1-443-1337/09-4/BS 2010.04.01 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie Temat Podatek od

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Happy Time 2013. I. Organizator Promocji

Regulamin Promocji Happy Time 2013. I. Organizator Promocji Regulamin Promocji Happy Time 2013 I. Organizator Promocji 1. Promocja Happy Time, zwana dalej Promocją organizowana jest przez BRE Bank SA mbank z siedzibą w Warszawie przy ul. Senatorskiej 18, wpisany

Bardziej szczegółowo

Regulamin Kredyt 20x0% - Praktiker

Regulamin Kredyt 20x0% - Praktiker Regulamin Kredyt 20x0% - Praktiker 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin Promocji Kredyt 20x0% - Praktiker (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w Promocji organizowanej przez

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10 id: 20332 1. Spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z powodu jej niewaŝności moŝe być poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (art. 1157 k.p.c.). 2. [Z]datność

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU ODNAWIALNEGO DLA POSIADACZY KONTA FIRMOWEGO SGB24 ORAZ KONTA KORPORACYJNEGO SGB24 w zrzeszonych Bankach Spółdzielczych i

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU ODNAWIALNEGO DLA POSIADACZY KONTA FIRMOWEGO SGB24 ORAZ KONTA KORPORACYJNEGO SGB24 w zrzeszonych Bankach Spółdzielczych i REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU ODNAWIALNEGO DLA POSIADACZY KONTA FIRMOWEGO SGB24 ORAZ KONTA KORPORACYJNEGO SGB24 w zrzeszonych Bankach Spółdzielczych i Gospodarczym Banku Wielkopolski S.A. Poznań, lipiec

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121)

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE Transformacje Prawa Prywatnego 4/2010 ISSN 1641 1609 OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PROJEKT Tytuł: Obowiązki informacyjne Rozdział I. Obowiązki informacyjne przed dokonaniem czynności prawnej Art. 1. Obowiązek

Bardziej szczegółowo

Paweł Czerniewski radca prawny. Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy

Paweł Czerniewski radca prawny. Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy Paweł Czerniewski radca prawny Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy Umowa - definicja Umowa to oświadczenia woli co najmniej dwóch podmiotów (stron), wyrażające zgodny zamiar wywołania

Bardziej szczegółowo

CIE, Warszawa, 13. stycznia 2010 r. Projekt jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1

CIE, Warszawa, 13. stycznia 2010 r. Projekt jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 Prawa Konsumenta w Unii Europejskiej "Prawo właściwe dla umów konsumenckich zawieranych przez Internet" Elżbieta Seredyńska Europejskie Centrum Konsumenckie Polska CIE, Warszawa, 13. stycznia 2010 r. Projekt

Bardziej szczegółowo

Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych

Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych Art. 8 ust. 1 Czy odsetki, którymi obciąŝany jest rachunek klienta z tytułów róŝnych produktów kredytowych (Dt rk klienta Ct rk wewnętrzny banku) lub odsetki,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o kredycie konsumenckim 1

Ustawa o kredycie konsumenckim 1 Ustawa o kredycie konsumenckim 1 z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715) zm. Dz.U. Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181 Spis treści Art. Rozdział 1. Przepisy ogólne...................................

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Starogard Gdański, styczeń 2015 r. Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 2 Rozdział 2. Zasady i warunki

Bardziej szczegółowo

Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie

Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie 1. Postanowienia ogólne 1 Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami,

Bardziej szczegółowo

Zwrot podatku od towarów i usług podmiotom zagranicznym

Zwrot podatku od towarów i usług podmiotom zagranicznym Zwrot podatku od towarów i usług podmiotom zagranicznym Zwrot podatku od towarów i usług podmiotom zagranicznym w państwach członkowskich Unii Europejskiej regulują przepisy dyrektywy 2008/9/WE dnia 12

Bardziej szczegółowo

1. ZAWARCIE UMOWY. 2. ZłoŜenie zamówienia jest równoznaczne z zaakceptowaniem niniejszych OWS przez kontrahenta.

1. ZAWARCIE UMOWY. 2. ZłoŜenie zamówienia jest równoznaczne z zaakceptowaniem niniejszych OWS przez kontrahenta. Ogólne Warunki SprzedaŜy INTER CARS S.A. (zwane dalej OWS) dla klientów sieci dystrybucyjnej IC Przemysł ustalone w oparciu o art.384 kodeksu cywilnego 1. ZAWARCIE UMOWY 1. Zamówienie kontrahenta moŝe

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

Umowa Nr 1..., 2..., zwanym dalej Województwem. oraz. który reprezentują: 1..., 2..., zwanym dalej Bankiem

Umowa Nr 1..., 2..., zwanym dalej Województwem. oraz. który reprezentują: 1..., 2..., zwanym dalej Bankiem Umowa Nr W dniu... 2011 r. pomiędzy: Województwem Łódzkim, z siedzibą w Łodzi przy Al. Piłsudskiego 8, o numerze statystycznym REGON 472057626 i numerze identyfikacji podatkowej NIP 7251739344, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny

Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny Informacja dla organów podatkowych w sprawie wzorów formularzy deklaracji i informacji na podatki: od nieruchomości, rolny i leśny Ministerstwo Finansów, spełniając oczekiwania organów podatkowych przygotowało

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Załącznik nr 1 do Uchwały nr 101/2011 Zarządu BS Rzepin z dnia 14 grudnia 2011 REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Rzepin, grudzień 2011r. Spis treści Rozdział

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych. 1 Definicje

REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych. 1 Definicje REGULAMIN PROMOCJI 0% z kartą w sklepach meblowych 1 Definicje ORGANIZATOR Sygma Bank Polska S.A., o kapitale zakładowym wynoszącym 25 000 000 zł (opłacony w całości), z siedzibą w Warszawie, ul. Suwak

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Kredytu Gotówkowego Więcej za mniej. I. Organizator Promocji

Regulamin Promocji Kredytu Gotówkowego Więcej za mniej. I. Organizator Promocji Regulamin Promocji Kredytu Gotówkowego Więcej za mniej I. Organizator Promocji 1. Promocja Kredytu Gotówkowego Więcej za mniej, zwana dalej Promocją organizowana jest przez BRE Bank S.A. mbank z siedzibą

Bardziej szczegółowo

/miejsce zamieszkania, siedziba/ /numer dowodu osobistego, NIP, PESEL, KRS/

/miejsce zamieszkania, siedziba/ /numer dowodu osobistego, NIP, PESEL, KRS/ UMOWA Nr /.. NA WYKONANIE DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ PRZYŁĄCZY WOD.-KAN., WYKONANIE PRZYŁĄCZY ORAZ PRZYŁĄCZENIE DO CZYNNEJ SIECI WODOCIĄGOWEJ I/LUB KANALIZACYJNEJ zawarta w dniu r. w DzierŜoniowie pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na

Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na 1. Przed zaciągnięciem kredytu przeczytaj dokładnie umowę i zwróć uwagę na wysokość opłat z tytułu: Prowizji (Jednorazowa kwota przed udzieleniem kredytu, wyrażona w %) Ubezpieczeń ( Zazwyczaj na życie,

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

Santander Consumer Bank S.A.

Santander Consumer Bank S.A. Santander Consumer Bank S.A. Stosowane stawki oprocentowania kredytów/ poŝyczek hipotecznych została od marca 00r. od,% do,% (+ Wibor M*) od,% do,% (+ Libor M**) od,% do,% (+ Libor M**) od,% do,0% (+ Wibor

Bardziej szczegółowo

ZAREJESTROWANIE POBYTU OBYWATELA UNII EUROPEJSKIEJ

ZAREJESTROWANIE POBYTU OBYWATELA UNII EUROPEJSKIEJ ZAREJESTROWANIE POBYTU OBYWATELA UNII EUROPEJSKIEJ Kierownik oddziału: Postępowanie prowadzi i informacji udziela: Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Oddział Legalizacji Pobytu Cudzoziemców Warmińsko-Mazurskiego

Bardziej szczegółowo

Kolizyjnoprawna ochrona konsumenta w polskim prawie do chwili wejścia w życie konwencji rzymskiej z 1980 r.*

Kolizyjnoprawna ochrona konsumenta w polskim prawie do chwili wejścia w życie konwencji rzymskiej z 1980 r.* Zeszyty Naukowe nr 809 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2009 Katedra Prawa Kolizyjnoprawna ochrona konsumenta w polskim prawie do chwili wejścia w życie konwencji rzymskiej z 1980 r.* I W polskim

Bardziej szczegółowo