Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu 4/ ISSN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu 4/2010 2011 ISSN 1641-5825"

Transkrypt

1 Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu 4/ ISSN Natalia Badowska-Wrzosek

2

3 Od redakcji N owoczesnośćw nauczaniurozumianajestczęstojakotechniczne wzbogacenie procesu dydaktycznego. Doposażenie bazy szkół w środkimultimedialne,tabliceinteraktywne,programydydaktycznemawpłynąćnapodniesieniejakościnauczania.w raporciez badań Aktywnośćspołeczno-kulturalnauczniaa wynikiegzaminówzewnętrznych RafałaPiwowarskiegoz 2007roku(BiuletynBadawczyCKE Egzamin 12/2007)zawartajestrekomendacja:nauczaniew ramachzajęćszkolnychtakiegokorzystaniaz Internetu,któresłużypodwyższaniu osiągnięćszkolnych(teoretycznienauczycielepowinnitorobići często deklarują,żerobią,natomiastbadanianiepotwierdzająpożytecznego podwzględemedukacyjnymwykorzystaniasieci). Istniejewięcpilnapotrzebanietylkowzbogacaniabazytechnicznejszkoły,aleprzedewszystkimumiejętnewykorzystaniejejw pracynauczycielai w uczeniusięuczniów. OtwarcienaITCw szkolei jegokonsekwencjesąprzedmiotemrozważańw bieżącymnumerze. Obokniewątpliwychkorzyścipojawiasięwielenowychsytuacji,w którychnauczycielmusipodejmowaćważnedecyzjedydaktyczno- wychowawcze.zwrócićtrzebauwagęnajęzyk,z jakim młodzieżi dziecimajądoczynieniaw cyberprzestrzenii jakimsamisięposługują.w procesdydaktycznymożnawłączaćtakżeportalespołecznościowei audiobooki.zachodzącezmianyw odbiorzeliteraturyprzezdziecii młodzieżwymuszająnowepodejściedojejwykorzystaniaw nauczaniu.otworzyćdrzwisztuki,posłuchaćwierszyw mieszkaniuk.iłłakowiczównyi zastanowićsię nadetykąw zawodzienauczycielatokolejnepropozycjebieżącegonumeru. Z życzeniamiowocnejlekturyi wykorzystaniachoćbyjednejpropozycjiw doskonaleniu własnejpracy Ewa Superczyńska redaktor naczelna Uczyć lepiej, dyrektor ODN w Poznaniu ( ) znakiem miłości jest zamilknięcie śmierci Janusz St. Pasierb Czytelnikom i Autorom Uczyć lepiej z okazji Świąt Wielkiej Nocy czasu refleksji, uważnych spotkań z bliskimi, niespiesznego obcowania z przebudzoną do życia naturą życzy Dyrektor Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli wraz z Pracownikami Globalnie i lokalnie Projektowane zmiany w kształceniu zawodowym... 4 Dydaktyka Social media w dydaktyce szanse i zagrożenia... 5 Klucz do rozumienia nowej generacji... 6 Nowa teoria klasy próżniaczej... 7 Komunikacja społeczna Kulturoznawca na tropach internetowego chamstwa... 8 Inspiracje Książki, które mówią Wychowanie W co grają uczniowie, a w co nauczyciele? Zarządzanie szkołą Błękit przebaczeń, szkarłat oskarżeń Rekomendacje Dobra literatura nie pozostawia czytelnika samotnego Dobre praktyki Szepty poetów w poznańskich zaułkach Otworzyć drzwi sztuce Nauczyciel z pasją Lubię pisać Ad res re dak cji OśrodekDoskonaleniaNauczycieli ul.kanclerska31,60-327poznań tel ,fax Kon to KBS.A.IIIO/Poznan Re dak cja Redaktornaczelny:EwaSuperczyńska Sekretarzredakcji:JoannaMarchewka Zespółredakcyjny:StanisławaŁowińska, TadeuszNowik Re kla my i ogło sze nia różnewariantyreklam(kolor okładka; odcienieszarości wewnątrznumeru); konkurencyjneceny(od150do1200zł); szerokikrągodbiorcówzwiązanychz oświatą Kon takt StanisławaŁowińska(tel ) JoannaMarchewka(tel ) Ko rek ta KrystynaKlimontowicz Autorzy tekstów MariaCywińska AlinaJaniszewska-Płaziak ElwiraJeglińska MagdalenaKamińska AldonaKubacka StanisławaŁowińska JoannaMarchewka RóżaPołeć SabinaSadecka KatarzynaTrojan WojciechWiecki ZbigniewWłodkowski Opra co wa nie gra ficz ne TomaszFilipionek Au to rzy gra fi ki NataliaBadowska-Wrzosek nauczycielkawspnr6wpoznaniu Druk ZakładPoligraficznyA.Frąckowiak ul.uniilubelskiej3,61-249poznań Redakcjazastrzegasobieprawoadiustacji i skracaniatekstóworazzmianytytułów. Materiałówniezamówionychniezwracamy. Zatreśćpłatnychogłoszeńnieodpowiadamy. Uczyć lepiej 4/2011 3

4 Globalnie i lokalnie Projektowane zmiany w kształceniu zawodowym Z listu Podsekretarza Stanu, Zbigniewa Włodkowskiego, do uczestników konferencji Europejska platforma kształcenia zawodowego, która odbyła się w ramach XV Targów Edukacyjnych w Poznaniu. W opracowanejprzezkomisjęeuropejską w marcui przyjętejw czerwcu2010r. przez szefów państwa i rządów UE, strategiigospodarczejnarzeczwzrostu,poprawykonkurencyjnościi zatrudnienia,zwanejstrategiąeuropa2020położonodużynacisknakształceniei szkolenie,którepowinno wspierać inteligentnyi zrównoważonyrozwójsprzyjającywłączeniuspołecznemu. Mając na uwadze wezwanie strategii Europa 2020 do zwiększenia atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego, w czerwcu2010r.komisjaeuropejskazaprezentowałaswojąwizjęprzyszłościedukacji zawodowejw postacikomunikatu Nowybodziecdoeuropejskiejwspółpracyw dziedzinie kształceniai szkoleniazawodowegosłużący wspieraniustrategiieuropa2020.zdaniem Komisji,kształceniei szkoleniezawodowema doodegraniadwojakąrolę:dostarczenienarzędzi, które pomogą Europie zaspokoić obecne i przyszłe zapotrzebowanie na wykwalifikowanychpracowników,a jednocześnieułatwiąwyjściez kryzysui zmniejszą jegoskutkispołeczne.topodwójnewyzwanie wymagapilnychreformzarównonapoziomieeuropejskim,jaki napoziomieposzczególnychpaństwczłonkowskichue.ponadto kwestiarozwijaniaumiejętnościw Europie jestszczególniepalącaw świetleglobalnego wyścigutalentóworazszybkiegorozwojusystemówkształceniai szkoleniaw rozwijającychsięgospodarkach,takichjakchiny,brazylialubindie. Ścieżkę kształcenia i szkolenia zawodowegowybieraw Europieśredniookoło50% uczniówszkółponadgimnazjalnych.sektor ten wymaga jednak modernizacji, która uczyniłabygobardziejatrakcyjnymi poprawiłajegojakość,takabyzapewniałonmłodymludziomzdobycieodpowiednichumiejętnościi kwalifikacjizawodowych,pozwalając im znaleźć odpowiadającą pracę, a dorosłymzapewniłmożliwośćuaktualnianiaichkwalifikacjiw ciągucałegożyciazawodowego. Za kluczowe wyzwania dla kształcenia zawodowegodoroku2020uznano: zapewnienieelastycznegodostępudoszkoleńi zdobywanianowychkwalifikacjina wszystkichetapachżycia, zagwarantowaniejaknajwyższejjakości kształceniai szkolenia, pobudzanie u uczniów kreatywnego, innowacyjnegoi przedsiębiorczegosposobu myślenia, promowaniemobilnościułatwiającejzdobywanie doświadczenia za granicą lub w innymsektorzegospodarki, zapewnieniewiększychmożliwościosobom znajdującymsięw niekorzystnejsytuacji, takim które przedwcześnie zakończyły naukę,o niskichkwalifikacjachi bezrobotnym;stądniezwykleistotnabędziewspółpracasektorówedukacjii rynkupracyna rzecz podnoszenia kwalifikacji ww. osób zwłaszczanaformachkursowych. W odpowiedzi na te wyzwania, jak i na zmieniającesięwymaganiakrajowegorynku pracy,ministerstwoedukacjinarodowejprzygotowałopropozycjezmianw ustawieo systemieoświaty,mającenacelumodernizację kształceniazawodowegow ramachsystemu oświaty. Celemzaprojektowanychzmianjestzwiększenieskutecznościi efektywnościsystemu kształcenia zawodowego i ustawicznego w kontekścieoczekiwańrynkupracy,poprzez: l.systemowepowiązanieszkolnictwazawodowegoz rynkiempracy,w tym: a)wdrożenie mechanizmu skłaniającego szkołydodostosowywaniaofertyedukacyjnej do potrzeb regionalnego rynku pracyi oczekiwańpracodawców; b)uelastycznieniestrukturykształceniazawodowego i systemu potwierdzania kwalifikacji. 2.Zwiększenie dostępności i efektywności kształceniazawodowegoi zewnętrznepotwierdzaniejegoefektów,w tym: a)włączenieszkółzawodowychw system kształceniaustawicznegopoprzezkwalifikacyjnekursyzawodowe. Osiągnięciecelu,jakimjestuzyskaniewiększej skuteczności i efektywności systemu kształcenia zawodowego oraz zharmonizowaniegoz rynkiempracy,będziemożliwepoprzezwdrożenienastępującychrozwiązań: zmodyfikowanieklasyfikacjizawodówszkolnictwazawodowego,z uwzględnieniempodziałuzawodównakwalifikacjeoddzielnie potwierdzanew procesiekształcenia; wdrożenie zmodernizowanych podstaw programowychkształceniaw zawodach; konsolidację edukacji zawodowej i ustawicznej w centrach kształcenia zawodowegoi ustawicznego,ujednoliceniecyklu edukacyjnegow zasadniczejszkolezawodowejnarzeczkształceniatrzyletniegooraz umożliwienieosobomdorosłymuzupełnianiawykształceniaogólnegow elastycznej formule,z równoczesnymzagwarantowaniem możliwości nabywania kwalifikacji zawodowychw formachkursowych; ujednolicanie systemu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe i otwarciegonaefektuczeniasięformalnego,pozaformalnegoi nieformalnego. Zapraszamwszystkichdowspółpracyprzy realizacjizadańzmierzającychdomodernizacjikształceniazawodowego,a w szczególnościdotworzeniakrajowychramkwalifikacji,budowaniasystemudoradztwazawodowego,tworzeniasiecicentrówkształcenia zawodowego i ustawicznego, korzystania z funduszystrukturalnych. Jestemprzekonany,żewszyscyz Państwa potrafiąokreślićswojemiejscew procesach restauracjiszkolnictwazawodowegoi przyczynićsiędotworzeniaprogramudoskonaleniaprocesówedukacjiprzedzawodowej,prozawodoweji zawodowej. Zapraszam wszystkich do współpracy i życzęsukcesów.organizatoromjubileuszowychxvtargówedukacyjnychgratulujęcennejinicjatywyorazżyczę,abykolejnepiętnastoleciabyłyrównieudane. Zbigniew Włodkowski Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej 4 Uczyć lepiej 4/2011

5 Dydaktyka Social media w dydaktyce możliwości i zagrożenia Ponad połowa użytkowników YouTube ma mniej niż 20 lat. Jeśli chcemy wiedzieć, co tak bardzo przyciąga uwagę naszych uczniów na portalach społecznościowych, to my również powinniśmy tam wejść i trochę posiedzieć. Uczyć lepiej 4/2011 P ortalspołecznościowyjestpojęciemze światainternetu,którejednakrazporaz pojawiasięw świecierealnym.media o tympiszą,ludzieo tymmówią,a młodzież uważa,żejeślikogośtamniema,tonieistnieje.przykładyportali,którenamz pewnością przychodzą do głowy, to Nasza Klasa (www.nk.pl)orazfacebook(www.facebook. com),gdyżsątoteraznajmodniejszesocial media (z ang.mediaopartenarelacjachspołecznych).wartojednakmiećświadomość,że takichportalijestwiele sąmniejlubbardziejznane,mniejlubbardziejspecjalistyczne i mniej lub bardziej lokalne. Najkrócej mówiąc,portalspołecznościowytoserwisinternetowy,któregogłównąfunkcjąjeststworzeniejakiejśformysiecispołecznejorazwspieraniekomunikacjimiędzyjejuczestnikami. Uważasię,żepierwszymportalemspołecznościowymbyłastronawww.classmates.com, amerykański odpowiednik polskiej Naszej Klasy,którypowstałjuż w 1995r.Najbardziej popularnymiobecniew Polsceportalamispołecznościowymi,pozawymienionymijuż,są naktórymmożnazamieścićkrótkiefilmy,www.fotka.pl portal zezdjęciamiamatorskimi,www.twitter.com i jegopolskiodpowiednikwww.blip.pl czyli siećmikroblogów(wpisyo długościok.150znaków),www.blogspot.comi inneserwisytworząceblogosferęorazwww.wikipedia.com encyklopediainternetowa,którąkażdymoże współtworzyći z którejwieluuczniówkorzystanacodzieńjakoźródławiedzy. Spacer po tych i innych portalach może namuświadomićróżnorodnośćspołeczności istniejących w internecie, a zarazem udowodnić,żekażdymożeznaleźćswojemiejsce w globalnejsieci.jeżelichcemyzatemwiedzieć,w jakiejprzestrzeniwirtualnejprzebywająnasiuczniowie,towartoorientowaćsię w specyficeserwisówspołecznościowych.staniemysięwtedydlanichdużobardziejkompetentnympartneremdorozmównatemat tego,coichautentycznieabsorbuje. Żadneliczbyniezastąpiądoświadczenia osobistego,jednakdanestatystycznepozwolą namdopełnićobraz.facebook.commajuż 500 mln użytkowników na świecie. Ponad 50%tychosóblogujesięcodziennienaportalu.Przeciętnyużytkownikma130znajo- mych,cojestdośćistotnąliczbą,jeśliwierzyć socjologom,żeprzeciętnaosobamaw swoim najszerszymkręguspołecznymokoło50osób w życiu realnym i ta liczba się zmniejsza wraz z wiekiem (po osiągnięciu apogeum w wieku20-25lat).coczwartyużytkownik StanachZjednoczonych,trzeciemiejscenaświeciecodo liczbyużytkownikówzajmujewielkabrytania (29 mln), a ósme należy do Francji (21 mln).polskaznajdujesięobecniena22.miejscu,zeswoimiprawie6mlnużytkowników. Statystykidotyczącepłcipokazują,żez polskiej wersji facebook. com korzysta trochę więcejkobiet(54%)niżmężczyzn,natomiast danenatematwiekuwskazują,że60%użytkownikówmamniejniż24lata,natomiast tylko1%liczyponad65lat. Z innychdanychciekawajestinformacja, że ponad połowa użytkowników portalu YouTubemamniejniż20lat,comożedowodzić obecności na nim uczniów, natomiast ponadpołowablogeróww serwisieblogspot. commajuż męża,żonęlubjestrodzicem,co możeświadczyćo tym,żewśródblogerówjest raczejmniejuczniów,a więcejosóbdorosłych (aczkolwiekwartoteż zauważyć,żepolscy blogerzyczęściejkorzystająz rodzimychplatform,któreniezostałyobjętetymistatystykami).blogspot.com jednaz wieluplatform liczyjuż181mlnblogównaświecie.żeby obejrzeć wszystkie filmy zamieszczone na którychtylko20%to filmy muzycznej), potrzeba byłoby ponad 1000lat.Wartojeszczewspomniećo tym,że polskawikipedialiczyponad800tys.artykułów i tym samym ma czwarte miejsce na świecie,poanglojęzycznej,niemieckojęzyczneji francuskojęzycznej,a także,że19%wikipedystówmawyższewykształcenie,a 4,4% szczycisiędoktoratem.przyczymprawie70% wikipedystów skupia się na znajdowaniu i poprawianiubłędów,a nienapisaniunowychartykułów. Portale społecznościowe są bardzo popularnewśródmłodzieży.jednymzesposobów na wyjaśnienie tego zjawiska jest teza, że użytkownicyinternetudzieląsięgeneralnie nadwiegrupy natych,którzyinternettraktująjakonarzędziei natych,dlaktórychjest onmiejscem.cipierwsibędąprzedewszystkimkorzystaćz sieci,abyznaleźćpotrzebne informacjelubwykonaćustaloneczynności (zapłacićrachunki,napisać ),cidrudzy z założeniamłodsii niepamiętającyczasów, gdyinternetuniebyło przebywają w sieci, czylipoprostuspędzajątamdużączęśćczasu. Jeżelizatemchcemypoznaćswoichuczniów i to,coichinteresuje,tomyrównieżpowinniśmydotegointernetuwejśći trochętam posiedzieć. RayOldenburgstworzyłpojęcieTrzeciego Miejsca(podomui szkole/pracy),w którym między innymi dzięki zniesieniu hierarchii możnatworzyćbardziejpartnerskierelacje, a takżeprzyjmowaćinnerolespołeczneniż w sytuacjach podległości wynikających z ustalonych norm bycia w rodzinie lub w pracy.zgodniez teoriąoldenburga,takimi miejscamisąnp.grupyharcerskie,wspólnoty religijne oraz bary, restauracje i inne publicznemiejsca.w oczywistysposóbnarzuca sięmożliwośćrozszerzeniawspomnianejteoriinacałąsferęwirtualnegożyciaspołecznego.torównieżwyjaśnia,dlaczegomłodzi ludzieczująsięw siecibezpieczniei mająpoczucie, że mogą dużo bardziej kontrolować sposób,w jakitworząsięichrelacjespołeczne. Młodychludziszczególniepociągazburzona lubodwróconahierarchiaspołecznaorazbrak autorytetów.w świeciewirtualnymdużobardziejlicząsiękompetencjeniżdoświadczenie lubstarszeństwo.toodwrócenieróldajemłodymludziomzłudzeniebyciadojrzalszyminiż sąorazotwieraprzednimiświatdecyzjii samodzielności,doktóregomogąniemiećdostępuw świecierealnym.kolokwialnerzecz ujmując,w interneciemłodzieżrządzi. Obecnośćw sieciniesiejednakzesobązagrożenia,o którychwartorozmawiaćz młodzieżą.w literaturzefachowejszerokoomawiasięzjawiskouzależnieniaodinternetu. Powstająklinikipomagająceograniczyćkontaktz tymmedium.ciekawe,żetoczęściej młodedziewczynyniżichkoledzymająproblemz nałogowąpotrzebąobecnościw sieci i tworzągrupywsparcia,abysięwyzwolićod natręctwaciągłegosprawdzaniaaktualizacji swoichznajomychnaportalu. Innymproblemem,corazszerzejanalizowanym,sąnarastającetrudnościz koncentracją.młodziludzieucząsiędziałaćwielowątkowo,zajmująsięwielomasprawami równocześnie,alebrakujeimumiejętności dłuższegoskupieniasięnajednejczynności. Wartoo tympamiętaćprzyplanowaniudla 5

6 Dydaktyka nichzajęć.kolejnymzagrożeniemjestcyberagresja.młodziludziełatwoulegajązłudzeniuanonimowościi pozwalająsobiena zachowania dużo bardziej agresywne niż w życiurealnym.innimłodzinatomiast sąofiaramitychzachowań.należyjednym i drugimuświadamiać,żenawetjeślidzieje siętozapośrednictwemkomputera,toemocje wynikające z takich nieprzyjemnych zdarzeńsąprawdziwe,gdyż podrugiejstronie elektronicznego medium siedzi prawdziwyczłowiek,z prawdziwymiuczuciami. Ważnąkwestią jestteżproblemposzanowaniaprywatnościwłasneji cudzej.młodzi ludzieniezawszezdająsobiesprawęz tego, żecokolwiekzamieścisię w internecie,pozostanietamjuż nazawszei żeniewszystkie zdjęciaz ichzabawi imprezbędądobrąwizytówkąw ichprzyszłym,dorosłymżyciu. Warto uwrażliwiać ich również na to, że umieszczaniezdjęć,filmówi innychtreści, któredotycząznajomych,musikoniecznieodbywać się za wyraźnym przyzwoleniem tychże. Istotnymzagrożeniemjestrównieżnieoficjalnaformarelacji,jakądorośliludzieutrzymująz młodzieżąw internecie.przyjęcieswojegouczniadogrona znajomych naportalu społecznościowym wiąże się zazwyczaj ze skróceniemdystansu,coniekonieczniebędzie miałopozytywnywpływnarelacjenauczyciel-uczeń.nieoznaczato,żenależyzaproszeniategotypuodrzucać,alewartopamiętać, żezapomocąodpowiednichustawieńmożna chronićswoichuczniówprzednadmierną wiedząnatematnaszegożyciaprywatnego.a siebiesamegoprzedkonsekwencjamizniesienia dystansu.istotnejestzatem,abyrozważnie korzystaćz portalispołecznościowychi niezapominaćo nauczycielskiejrolispołecznej.konsekwencjenierozsądnegoupublicznianiawłasnejprywatnościmogąbyćdużopoważniejszeniżkorzyściz tegopłynące.tezagrożenia nieoznaczają,żeportalispołecznościowych należysięobawiać.w relacjiz uczniamipolecamjednakprzyjęcierolistarszejsiostrylub starszegobratai stawianiekonkretnych,wyraźnychgranic. Rolą nauczyciela w przygotowaniu do życiawirtualnegojestpokazywanieuczniom, jakieinternetdajemożliwości,a takżerozmawianieo zagrożeniachpłynącychz sieci, bezstraszeniai zniechęcania. Portalespołecznościowemożnawykorzystać w realizacji programu nauczania. Wartozachęcaćuczniów,abynaportalach realizowali swoje projekty edukacyjne. Możnaprowadzićzajęciaw formiee-learningu,wykorzystywaćkanałynayoutube, tworzyćblogitematyczneczyteżzaproponowaćwyszukiwaniebłędóww Wikipedii. Trzebapamiętaćteż,żeportaleodgrywają niewątpliwiedużąrolęintegrującągrupę wystarczy stworzyć odpowiedni profil dladanejklasy,zamkniętyprzedinnymi użytkownikami. Jeżelichcemyw dzisiejszychczasachznaleźćmłodychludzi,tonapewnopowinniśmyichszukaćw internecie.onitamsiedzą, pracują,tworzą,zakochująsię,odkochują, zasypiająi budząsię,a przedewszystkim dojrzewają.zachęcamdorozważnychkrokówpościeżkach,którechociażtrochępowinniśmy poznać, zanim tam zaprowadzimynaszychuczniów.a możetooninas zaprowadzą? (materiał z konferencji: Technologie informacyjno-komunikacyjne w dydaktyce szkolnej, XV Targi Edukacyjne w Poznaniu) Maria Cywińska socjolog internetu, doktorantka na Uniwersytecie Warszawskim, specjalizuje się w tematyce social media, blogerka (www.cywinska.pl) Klucz do rozumienia nowej generacji Do szkół trafia generacja wychowana na multimediach. Czytanie lektur to tylko jeden z problemów w dobie cyfrowej rewolucji. Godziny spędzane w sieci komputerowej tworzą nowe wzory odbioru rzeczywistości. O statniraportbibliotekinarodowej,z któregonajoględniejwynika,żepolacyksiążeknieczytają,skłoniniejednegopolonistędorefleksjio swoichuczniach,żez roku narokcoraztrudniejichzachęcićdosięgania polektury.książki,będącewspólnymintelektualnymdoświadczeniemtrzydziesto-,czterdziestolatków,dzisiajniebudzążadnychemocji.oczywiście,natenstanrzeczyskładasię wieleczynników,a o uproszczonesądyzawsze łatwo.znalezienieprzyczynmożeokazaćsię połowąsukcesuw rozwiązaniuproblemuczytelnictwa.zamiastjednakzałamywaćręce, warto przyjrzeć się tym zjawiskom, które mająwpływnazmianyw sposobiemyślenia młodychludzi. Do naszych szkół wchodzą roczniki urodzone w latach osiemdziesiątych, którym światodurodzeniakojarzysięz komputerem, komórkąi innymimultimediami,stałymdostępemdointernetu.markprenskyokreślił młodepokoleniejako cyfrowychtubylców i przeciwstawiłich cyfrowymimigrantom, pokazującróżnicew zachowaniu,myśleniu i funkcjonowaniuw społeczeństwiedwóch pokoleń.¹autorpodajekonkretneliczby:jego studenciprzeznaczaliokoło10000godzinna grykomputerowe,20 000naoglądanietelewizji,10 000narozmowytelefoniczne a zaledwie5000godzinnaczytanieksiążek.w takiejsytuacjitomultimediabudująosobowość młodychludzia nieliteratura. Digitalniimigranci (nauczyciele)sąw trudnejsytuacji,bo musząnietylkouczyćsięnowego,cyfrowego języka,bydotrzymaćkrokuswoimuczniom, alei całkowicieprzeformatowaćswójsposób myślenia. Kluczemdorozumienianowejgeneracjisą zmiany,jakiezachodząw mózgu.mózgwrzuconydocyfrowejdżunglidostosowujesiędo zmieniającego się środowiska. Jedną z jego najważniejszychcechjestplastyczność,czyli umiejętność uczenia się w każdej sytuacji. A internetkształtujenaszmózgi zmieniago. NicolasCarr,badającaktywnośćmózguużytkownikówsiecirezonansemmagnetycznym, stwierdził, że Pięć godzin wystarczyło, by przeprogramować mózgi ² (u osób, które nigdyniekorzystałyz internetu).podejmowanezadaniazostawiajątrwałyśladw sieci neuronalneji tworząnowewzoryzachowań orazodbiorurzeczywistości.badanianeurobiologów,psychologów,pedagogówetc.pokazują,żepracaw sieciwymagaspecyficznych umiejętności i tesąrozwijane,natomiast inne,niewykorzystywane zanikają.wobec zalewuinformacjiinternauciprzerzucająkolejnestrony,podejmującszybkiedecyzje.ponadto żaden użytkownik nie jest w stanie przetworzyćtyluwiadomości,coprowadzido powierzchownego,pobieżnegokontaktuz tekstem, często bez selekcji. Dodajmy do tego wszystkieinnemożliwości,któreoferujeużytkownikowiinternet ciągłepodłączaniesię doaplikacji, e,spotkanianatwitterze, SMS-y.Jesteśmyw ciągłejgotowości,abyna bieżącośledzićwirtualneżycietowarzyskie. Ten umysłowyaerobik jakpiszen.carr 6 Uczyć lepiej 4/2011

7 Dydaktyka niesprzyjakoncentracji.dlatego digitalni tubylcy nastawienisąnakrótkotrwałykontaktz tekstem,naprzetwarzanieinformacji pochodzącejz różnychźródeł,eksperymentowaniei zabawęz nowymimediami,a coza tymidziew parze:krótkotrwałeuczeniesię, preferowanieobrazui dźwięku oczywiście pochodzącychz mediów.inaczejnatomiast myślimy,czytającksiążkę którawymagaod naslinearnego,uporządkowanegośledzenia tekstuorazkoncentracji.wartozaznaczyć,że informacjazdobytaw sieciniczymnieróżni sięodtejksiążkowej pozaciągłymrozproszeniemuwagi.oczywiście,wpływanato, jak i co uczniowie czytają. Jacek Dukaj zauważył,żenanaszychoczachpowstajenowy typliteratury:narracjęcechujefragmentarycznośćorazsymultaniczność.krótkomówiąc książkamożestaćsiębestsellerem,jeśli akcjarozgrywasięw ciąglezmieniającejsię scenerii,przerzucazainteresowanienakolejnychbohateróww równoległymczasiei miejscu jakbyużytkownikksiążkiłączyłsięz hiperlinkami 3.Młodyczytelnikczytaasocjacyjnie,małymidawkami,któreniemusząsię łączyćlogicznie aletakichksiążekniema w kanonielektur.większośćz nichnapisali przecież cyfrowiimigranci dla cyfrowych imigrantów.w tejsytuacjitrudnosiędziwić naszymuczniom,żemająproblemyz czytaniemlektur,tesązadługie,wymagająsku- pienia,śledzenialosówbohaterówi opisów przyrody a towszystkojestniezgodnez ich przyzwyczajeniami. Powyższespostrzeżeniapotwierdzaanaliza wynikówegzaminówhumanistycznychoraz raportpisaz 2009r.Dostrzegamy,żeuczniowiedobrzeopanowaliumiejętnośćrozwiązywania testów i zadań krótkiej odpowiedzi, związanychz czytaniemzezrozumieniem, natomiastdłuższezadaniaotwartestanowią dlanichdużewyzwanieintelektualne,bonie tylko wymagają zastosowania wiedzy w praktyce,alei zatrzymaniasięnadzadaniemorazkoncentracji. Takwięcw szkolestająwobecsiebieludzie, którzycałkieminaczejodbierająświat.tempo technologicznychzmianpowoduje,żeniejesteśmyw stanietakszybkoprzeskoczyćna nowytormyślenia.a dzisiejsi cyfrowitubylcy zapewnejużzakilkanaścielatstaną wobeczaskakującychcyfrowychzjawisk,którychniezrozumieją.historiapowtarzasię Ludzkośćprzeżyłakilkamedialnychrewolucji,zakażdymrazemuczącsięczegośnowego i ciekawego alei tracącwiele.kiedypojawił sięalfabetfonetyczny,oderwałludziodsiebie, spowodował,żezanurzeniw świeciedźwięków,spotkań,wydarzeń,pamięcizaczęlirozpraszaćsię,nieprzewidując,żeopowiadany do tej pory świat przestanie istnieć. Mowa byładziałaniem,wymagałaspontanicznych reakcji,żywejrelacjiz wydarzeńspołecznego życia.drukgutenbergaz koleizalałświatinformacją alewytwarzanienamasowąskalę powtarzalnychelementówspowodowało,że wiedzastałasiędostępna,taniai zgubiono gdzieśindywidualność,i niepowtarzalność. Czytanieliteraturytotylkojedenz problemóww dobiecyfrowejrewolucji.trudnojednakwyobrazićsobieświatbezkomputerów, brakumiejętnościkorzystaniaz narzędziinformacyjno-komunikacyjnychtraktowanejest dzisiajjakorodzajwykluczeniaspołecznego. Jakzatemuczyćmłodepokoleniekoncentracji, wewnętrznego spokoju, a także takich umiejętności,którezdecydowałyo przetrwaniunaszegogatunku,czyliselekcjonowania informacji,twórczegoprzetwarzaniaorazracjonalnegokorzystaniaz multimediów?nauczycielstajebezradnywobecumysłudziecka, które większą część nocy spędza na grach komputerowychi przemierzaniuwirtualnych światów. 1 Marc Prensky, Digital Natives, Digital Immigrants (online, ) 2 Nicholas Carr, Co internet robi nam z mózgu (w:) Gazeta Wyborcza nr 141/ Jacek Dukaj, Za długie, nie przeczytam [w:] Tygodnik Powszechny nr 34 (3189) Alina Płaziak-Janiszewska nauczyciel konsultant ds. nauczania języka polskiego i etyki ODN w Poznaniu Refleksje nauczyciela geografii i turysty Nowa teoria klasy próżniaczej W czasach, kiedy podróżowanie po świecie stało się czymś powszechnym, koniecznością jest znajomość różnic kulturowych. To zadanie m.in. dla geografii, bo podróże kształcą, ale dobrze wykształconych. J akonauczycielz kilkunastoletnimstażem zadawałem sobie pytania o sens i potrzebęnauczaniageografii.odpowiedzi znajduję w pragmatyzmie mojego przedmiotu.geografiapozwalałatwiejfunkcjonowaćw świecie,łatwiejgorozumieć,szczególniewtedy,kiedypodróżując,stajemywobec ludzii kultur,którychnieznamyi niezawsze rozumiemy. Kiedyporazpierwszyukazałasięw roku 1899książkaThorsteinaVeblena Teoriaklasy próżniaczej,wywołałaburzęi zainspirowała wielu socjologów do innego spojrzenia na ludzkiezachowania.autor,amerykaninnorweskiego pochodzenia, wskazał na wielką siłę, jaką jest w pewnych kręgach ostentacyjnakonsumpcja.teoriamiałasilnywpływ naświatowąnaukęszczególniew połowiexx Uczyć lepiej 4/2011 wieku.wróciłapotemw niecozmienionejpostaci,będącsposobemwyjaśnieniawielkiego społecznegofenomenu,jakimjestwspółczesnaturystyka.takpowstałakolejnaważna książka Turysta,nowateoriaklasypróżniaczej DeanaMacCannella.Jestonapróbą odpowiedzinapytanie:dlaczegoturystyka stałasiętakważnączęściąnaszegożycia,częstotakżenajważniejszączęściągospodarki narodowej wielu krajów? Dla nauczyciela geografiiksiążkatajestważnarównieżz innego względu stawia na nowo pytanie, które wielokrotnie sobie zadawałem: po co uczyćsięgeografii? Pytanie jest z pozoru banalne, a odpowiedźwydajesięprosta.takprosta,jakodpowiedzinapytaniao potrzebęuczeniasię innych przedmiotów. Spór o pozycję poszczególnych dyscyplin (o tron królowej nauk) jest klasycznym przykładem sporu akademickiego. I wcale nie chcę udowadniać, że geografia jest najważniejsza. Problemhierarchiinaukjestpozorny,boznalezieniejedynejodpowiedzi,a nawetpewnego rodzajukompromisu,stajesięniemożliwe. A możew tymsporzepowinniśmysięskupićnietylenarandzeposzczególnychprzedmiotów,conaichpraktyczności. Wcodziennejdydaktyceczęstoodczuwam rozdarcie pomiędzy szkolnymi wymogami mojegoprzedmiotu.rozdarciepomiędzyciekawościąa pragmatyzmem.nauczaniegeografiimasenswtedy,kiedyuczysięrzeczypotrzebnych,ważnych,a równocześnieciekawych. Skłamałbym, gdybym napisał, że wszystkiezagadnieniaw tejdziedziniesądla mnie ciekawe. A czy są potrzebne? To tak, jakbyzapytać,czywszystkimnamw życiu przydadzą się całki albo wiedza o mejozie, laktozieitp.czasamirzeczypraktycznesącie- 7

8 Dydaktyka kawe,lecznieu wszystkichwzbudzająentuzjazm.jestjednaktakaczęśćgeografii,która prawiewszystkimwydajesięciekawa,i bezdyskusyjniepraktyczna togeografiaregionalna,czylinaukao krajachi miastach.kiedyśtendziałbyłkwintesencjągeografii.to jakiśparadoks,żew czasach,w którychniewielumogłosobiepozwolićnapodróżowanie, a samapodróżtrwaładługoi zwyklebyła męcząca,w szkołachuczonowięcejo tychinnychświatach.z czasempodróżowaniestało sięwręczelementemnauczania(coprawda elit),a relacjez podróżytrafiałyprawiedo wszystkichpoprzezopowieści,literaturępodróżniczączychoćbypodręcznikigeografii. Dzisiejszageografiaszkolnastałasię unaukowiona,aleprzeztomniejciekawai mniej praktyczna.a światsięzmienia. Tenświatjestcorazbardziejmobilnyi zróżnicowany.ludziespotykająsięzesobączęściej bądźtow przestrzenirealnej,bądźtowirtualnej.nawetbarierajęzykowaprzestajebyć trudnoprzekraczalnąprzeszkodą.natomiast corazwiększymproblememstajesiębariera kulturowa.toniejesttylkokwestianaszej nieznajomościzwyczajówdanegokraju.to jestprzedewszystkimkwestianieznajomości zachowańwynikającychz bogatychzasobów kulturowych. Przybliżmy to na kilku przykładachz kręgukulturowego,któryjestczęsto odwiedzanyprzezpolskichturystów,z kręgu islamskiego.to,codostrzegalne,czylinaprzykładstroje,kulinariabudząnasząciekawość i zwykleautentyczneżyczliwezainteresowanie.trudniejnamjednakzrozumiećzachowania.chociażbyzwiązanez zakupami.częstoczujemysięoszukaniprzezsprzedawców. A tocenabyłazawysoka,a tosrebrnabiżuteriaokazałasięmałosrebrna.aleprzecieżna takącenęw trakcienegocjacjiprzystaliśmy, a sprzedawcamówił,żeto srebroberberyjskie,cokolwiekmiałobytoznaczyć.w przekonaniu miejscowego sprzedawcy nie ma w tym żadnego oszustwa. W tamtych realiachtonormalneregułyhandlu. A jak mogą wyglądać same negocjacje? Sprzedawcaczęstozbliżasiędonasnaodległość,któranasrazi,częstonawetnasdotyka. Niektórzymogąbyćtymzaskoczeni,nawet zdegustowani. Trzeba jednak pamiętać, że w tejkulturzeinaczejniżw naszejpostrzega siędystans,jakijestkoniecznyw trakcienawiązywaniarelacjiw różnychprzestrzeniach. EdwardHallw świetnejksiążce Ukrytywymiar,opisującejwpływprzestrzeninażycie i zachowanialudzi,wskazujenaodmienne poczucie przestrzeni w różnych kulturach. W kręguislamskim,w przestrzenipublicznej, czylinaprzykładnasuku(targu)dystans,tak zwanyosobniczy,jestzdecydowaniemniejszy niżakceptowanyprzezprzedstawicielinaszej kultury. Ale nie oznacza to (przynajmniej Komunikacja społeczna zwykle) żadnych złych zamiarów. W przestrzeniprywatnej,naprzykładw domudystanstenzwiększasię,dotykanieczymałaodległośćmiędzyrozmówcaminiejestjużakceptowana. Te przykłady pokazują, jak trudne może byćpodróżowanie,jeślijestsięwyposażonym tylko w informacje o wielkości populacji w danymkraju,klimacie,produkcjidaktyli czynajwiększychmiastach.któraz tychinformacjijestdlaturystypraktyczna?sąpotrzebne,bobeznichwidzielibyśmytopaństwobezodpowiedniego,szerszegokontekstu. Oprócztegoważnajestwiedzao religii,zwyczajach,zachowaniach,o szerokopojętejkulturze.byłobyźle,gdybyjedynymźródłeminformacjio kulturzeróżnychkrajówbyłyfolderyturystyczne. Podróżowaniewymagawiedzy.Oddawna wyznajęzasadę,że podróżekształcą,alewykształconych. W jakim stopniu geografia w szkolewyposażaucznióww tępotrzebną cząstkęwiedzy?turystykajestjużnajważniejszym działem gospodarki w wielu krajach,a współczesnyczłowiekjestw dużym stopniu turystą. Geografia musi te fakty uwzględniaćw pełniejszysposób,zwracając szczególnąuwagęnaszerokopojętykontekst kulturowy. Wojciech Wiecki doradca metodyczny w ODN w Poznaniu, nauczyciel geografii w I LO w Poznaniu Kulturoznawca na tropach internetowego chamstwa W powszechnym przekonaniu komunikowanie się poprzez internet sprzyja nadużywaniu wulgaryzmów. Co mówią na ten temat badania? Czy pedagog może uchronić młodych użytkowników sieci przed brzydką mową? P oziomkulturyjęzyka,którymposługują sięmłodzipolacy,zarównow prywatnychkontaktachmiędzysobąorazz dorosłymi,jaki naforumpublicznym,budzinie oddziśzaniepokojenie.dotykaononietylko profesjonalnychpedagogów,aletakżeosoby, któreczująsięzobligowanedopełnieniafunkcjiwychowawczychniezawodowo.niepokój ten często potęguje się wskutek zetknięcia z nowymtechnologiamimedialnymii ichspecyficznymjęzykiem.jakzauważazezgrozą posełkazimierzsmoliński,członekzespołu Parlamentarnegods.PromocjiWolnościPrzekazui PoszanowaniaZasadDialoguSpołecznego:Fora internetowe pełne są dziś wulgaryzmów. Mimo że wiele osób chciałoby prowadzić normalny dialog, część internautów pod przykrywką anonimowości próbuje uzewnętrzniać swoje frustracje: obrażają innych czy używają słów wulgarnych (...). Poseł dodaje jednak optymistycznie: Te same treści przekazywać można przecież bez użycia słów nieparlamentarnych, prawda? I do tego zmierzamy (...). Wierzę, że większość stanie po naszej stronie barykady i powie stop wulgaryzmom w internecie. Fora internetowe sprzyjają skrótowości myślenia i przekazu (...). Tacy ludzie przestają między sobą normalnie rozmawiać, przestają formułować pełne zdania. Wszystko co robią, robią na skróty, dlatego też mają potem problemy z właściwym wysławianiem się, a co za tym idzie ze znalezieniem pracy. My działamy w interesie tych młodych ludzi, chcemy, aby w internecie posługiwali się oni normalnym, kulturalnym językiem¹. Podobnepostulatyograniczaniaswobodywypowiedziw interneciepowracająregularnie dodyskursupublicznego,rozbijającsięjednak o braktechnicznychmożliwościwdrożenia w przestrzenitegomediumskutecznychcenzorskichrozwiązań,a takżeo niepokojąceskojarzeniaz ustrojemsłusznieminionym. 8 Uczyć lepiej 4/2011

9 Komunikacja społeczna Uczyć lepiej 4/2011 Czyjednaknawoływaniatemająjakiekolwiekuzasadnienie?Czyosobykomunikującesiępoprzezsiećrzeczywiścieposługująsięwiększąilościąwulgaryzmówniż czyniącetow realu?żadnebadanianaukoweniesąw stanieudzielićjednoznacznejodpowiedzinatopytanie.jakbowiem obliczyć,z jakączęstotliwościąludzieprzeklinająoffline?w świecieonlinełatwiejbyłobytouczynić,ponieważkażdakomunikacyjnaaktywnośćzostawiaw nimswójślad. Jednakw różnychśrodowiskachinternetowych obowiązują różne normy językowe, wdrażane za pomocą różnych mechanizmów(naprzykładnamoderowanychforachpanujązupełnieodmiennewytyczne dotyczącekulturyjęzykaniżw shoutboxach e-tabloidów).jakiekolwiekszacunkimogą zatem mieć jedynie wymiar lokalny. W oczach kulturoznawcy bardzo ciekawy i zarazemznamiennyjestfakt,żemimopowszechnegozrozumieniawagipowyższych zastrzeżeń opinia, iż internet to niebezpiecznaenklawachamstwaw cywilizowanym świecie, jest również powszechna. Nawetjeślimiałabysięonaokazaćcałkowicie błędna, jej artykulacje stanowią ważne świadectwa zmieniających się podejść do technologiczno-komunikacyjnej innowacji. Wartojednakzauważyć,żew ramachintensywnie rozwijających się od dekady badań nad społecznymi aspektami internetu(web studies),a szczególniew ramach tak zwanej psychologii internetu, poczynionopewneustalenia,któremogąsugerować,żeopiniatamożebyćsłuszna.wykazano mianowicie, że różne postaci e-języka posiadająwielecechnieformalnych orazoralnenachylenie,coimplikujedużą liczbę kolokwializmów i wulgaryzmów w ichleksykonach.pojawiłysiętakżeopracowaniadotyczącefunkcjislangu który jestz definicji mowąbrzydką w komunikacji zapośredniczonej komputerowo². Opisano również szczególnie istotny zarównodlaformy,jaki dlatreścitychprzekazów efekt anonimowości. Skutkuje on międzyinnymitym,żew komunikacjiinternetowejłatwiejo spontanicznośći szczerość, ponieważ medialnie zapośredniczonymsytuacjomkomunikacyjnymtowarzyszy niższy poziom lęku. Można zatem założyć, że użytkownicy internetu będą mieć generalnie mniej zahamowań, jeśli chodzi o używanie określeń uznawanych powszechniezawulgarne.wreszciewykazano, że internet traktowany jest jako formasferypublicznej³,zaśupubliczniony i zapisanywulgaryzmrazidalekobardziej niżulotny,ustnyi prywatny.oznaczałoby to,żenawetjeśliinternetjakomediumkomunikacji nie upodatnia użytkownika w szczególnysposóbdoużywaniawulgaryzmów,posługiwaniesięw jegoramach ordynarnymiwyrażeniamimożebyćtraktowanejakowystępekszczególnieciężkiego kalibru. Wśród użytkowników odwiedzających równieżśrodowiska,w którychpodstawą komunikacjijestinnyjęzykniżpolski,rozpowszechnione jest przekonanie, iż szczególnienieuprzejmii ordynarnisąwłaśnie polscy internauci. Jak twierdzi Jacek Żakowski: Polski internet chory na agresję i chamstwo jest tylko częścią większego polskiego problemu (...). Żadne szanujące się pismo nie publikuje takich wypowiedzi swoich czytelników, jakie dominują w dyskusji na internetowych stronach poważnych drukowanych mediów. I żadna szanująca się stacja radiowa ani telewizyjna nie zaprasza osób, z których ust leje się paskudztwo, jakie dominuje na internetowych stronach tych stacji 4.Czyzatemrzeczywiściew polskiminternecieplenisięwyjątkowodużowulgaryzmów?tłumaczenie wszelkiegorodzaju brzydkichsłów i porównywanieichwagitoniełatwezadanie. Z powodu niemożności translacji kontekstów i odcieni znaczeniowych nie da się przeprowadzić globalnych naukowych badań, w którym języku klnie się najgorzej. Być może powinni połączyć siły na tympolupoeci,uwrażliwieninaformalne subtelnościśrodkówjęzykowych,orazetnografowie, badający ich społeczną i kulturowąfunkcję.wedlemojejopinii,ukształtowanej na podstawie obserwacji uczestniczącej w środowiskach polskojęzycznych, angielskojęzycznychi rosyjskojęzycznych, wulgaryzmyużywanew tychpierwszych istotniemogąbyćuznanezadośćciężkiego kalibru, lecz ich użytkownicy wykazują równocześniebardzowysokąświadomość tego,którewyrażeniasą eleganckie,które brzydkie,a którecałkowicieniedoprzyjęcia.naruszanie,przekraczaniei badanie granicmiędzynimijestinspiracjąwielupolskichdowcipówinternetowych.ciekawym zjawiskiem jest ubarwianie i rozwijanie wulgaryzmóważdoichcałkowitejdewulgaryzacjicelemmaksymalizacjiefektukomicznegoi zwrócenianasiebieuwagi.przykładem może tu być surrealistyczny cykl wyzwisk znany jako zbiór czułych słów o twojej starej (np. Twoja stara jest tak stara, że wisi Mojżeszowi pięć zeta; twoja stara pierze w Styksie; twoja stara śpi w pozycji bocznej ustalonej; twoja stara przekroczyła limit na Megaupload; twoja stara przeszła Simsy; twoja stara słodzi gorzkie żale czy wreszcie jakże samokrytyczne: twoja stara czyta te teksty),który jestw polskiminternecietakpopularny,że stałsiętakzwanąplagąmemową.w środowiskach angielskojęzycznych wulgaryzmówjestmnieji sąonemniejkreatywne ze względu na brak podatności na przekształceniajęzykowe.w ichprzypadkuzauważalnajestnatomiastskłonnośćdoironii,sarkazmu,blasfemiii politycznejniepoprawności,któreobrażająinterlokutorów równie silnie, jeśli nie silniej. W środowiskach rosyjskojęzycznych wulgaryzmy są wybitniekreatywne,bogatei elastyczne,nie występująw funkcjiprzecinka,leczzawsze cośwyrażająlubstanowiąwyważonąpuentę,cowskazujenawysokąświadomość funkcjidramaturgiczneji ekspresywnejtych wyrażeńu użytkowników.reasumując:wydajesię,żew polskiejsiecipojawiasięmniej brzydkichsłów niżw rosyjskiej,alewięcejniżw angielskiej,jestw niejzatomniej bluźnierczegosarkazmuniżw nichobu. W warunkachkomunikacjikomputerowo zapośredniczonejwiekinterlokutorapozostajezawsze ciemnąliczbą,a każdyużytkownikjestwyjściowotraktowanyjakdorosły.w związkuz tymdziecisąw internecie w szczególny sposób narażone na kontaktz wulgaryzmami,coniewątpliwie powinno niepokoić pedagoga. Niemniej sprawność,z jakąnieletnipotrafiągenerować brzydką mowę, musi nasuwać poważne wątpliwości, czy rzeczywiście jest ichprzedczymchronić.naszczęściewydaje się,żepodziałmiędzy brzydką i ładną mowąpolskąpodupadaraczejw realu niż w świecieonline.natęsytuacjębezpośredni wpływmajązresztąsamenowemedia.to dziękiichupowszechnieniusięcorazłatwiej dziśo człowiekaz kamerą,któryprzyłapiekolejnyautorytetnaużywaniuniegodnegojęzykai wrzuci dowodyw sieć.w tej sytuacjirolapedagoganiepowinnapolegać natępieniumowy brzydkiej,aleraczejna wyrobieniuswoistegoszacunkuwobecjej społecznej funkcji i podtrzymywaniu różnicymiędzyniąa mową piękną.w duchu BasilaBernsteinamożnapowiedzieć,żeci, którzy umieją posłużyć się w adekwatny sposób i właściwych okolicznościach zarównojęzykiemwulgarnym,jaki literackim,sąbogatsiw kodyaniżelici,którzyzaznajomienisąjedyniez jednymz nich 5.Młodzi użytkownicy internetu wydają się dobrzetorozumieć. (materiał z konferencji: Technologie informacyjno-komunikacyjne w dydaktyce szkolnej, XV Targi Edukacyjne w Poznaniu) 1 Z posłem Kazimierzem Smolińskim, członkiem Zespołu Parlamentarnego ds. Promocji Wolności Przekazu i Poszanowania Zasad Dialogu Społecznego w Komunikacji rozmawia Krzysztof Dulny, 21 luty Kwestię tę omawiam szerzej w Stfu n00b! Język w sieci, (w:) Magdalena Kamińska, Kraj bez granic. Internet jako kultura i kultury internetu, książka w przygotowaniu. 3 Zob. Magdalena Kamińska, Groupmindpower: grupowa inteligencja, kolektywna dusza, zbiorowe ciało?, (w:) op. cit. 4 Jacek Żakowski, Chamstwo hula w internecie, Gazeta Wyborcza nr 186, z dn Por.: RuqaiyaHasan, Society, language and the mind: the meta-dialogism of Basil Bernstein stheory, (w:) ed. by Frances Christie, Pedagogy and the Shaping of Consciousness. Linguistic and SocialProcesses, Continuum, London-New York 2006, s dr Magdalena Kamińska adiunkt w Zakładzie Badań nad Kulturą Filmową i Audiowizualną w Instytucie Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu 9

10 Inspiracje O audiobookach w nauczaniu języków obcych Książki, które mówią W dobie Web 2.0, tablic interaktywnych, e-portfolio i innych innowacyjnych rozwiązań edukacyjnych, tradycyjny podręcznik na lekcji wydaje się przeżytkiem. W edukacji języków obcych dydaktycznym urozmaiceniem może być audiobook. P ierwszeaudiobookipojawiłysięw Stanach Zjednoczonych w latach 30. XX wieku,wtedyjeszczepodnazwątalking books.w Europieciesząsięnajwiększąpopularnością u naszego zachodniego sąsiada. W Niemczechdziałajużponad500wydawnictwnarynkuksiążekdosłuchania¹.Rynek audiobooków w Polsce również przeżywa swójrozwój,o czymświadczybogataoferta książek do słuchania w księgarniach, sklepachinternetowychorazobecnośćportaliim poświęconych.popularnośćaudiobookówwynikaz ichdostępności sąnawyciągnięcie ręki.wystarczytylkowłączyćkomputerz dostępemdointernetu,bywejśćw światczytanychdlanasksiążek. Audiobook na lekcji języka obcego jak i po co? W literaturzetraktującejo zastosowaniu audiobookóww dydaktycejęzykówobcych czytamy,żepozwalająonerozwijaćpodstawowekompetencjejęzykowe,przedewszystkimsłuchanie,mówieniei czytanie².o ilerozwijanieumiejętnościsłuchaniazezrozumieniemprzypomocy książekdosłuchania nie budziwątpliwości,tojednakwartozapytać, jakwykorzystaćjedorozwojupozostałych sprawności. Aktywnesłuchanieniewykluczakształceniasprawnościczytania.Możemynaprzykład polecićuczniomprzeczytaniew domuksiążki, którejfragmentówbędziemysłuchaćwspólnie nalekcji.w trakciesłuchaniauczniowiemogą teżczytaćtranskrypcjętekstu.słuchaniuksiążek lub jej fragmentów może towarzyszyć takżerozwijanieumiejętnościpisania,np.poprzezpisaniestreszczeniaczydopisywaniezakończeniapowysłuchaniukilkupoczątkowych minutnagrania.pracującz audiobookiem,wykorzystujemyzatemnajczęściejtechnikipracy podobnejakw przypadkukażdegoinnegotekstu słuchanego³. Co zyskujemy? Audibook wspomagarozwójkompetencjimedialneji retorycznejuczniów.dziękiautentycznemunagraniukonfrontujemyichz różnymigłosami oraz interpretacjami utworu literackiego. Wartonaprzykładodczytywaćemocjepłynące z głosówi z tładźwiękowegoaudiobooka,zachęcaćdowymyśleniawłasnegotytułu,zapytać,czywedługucznia,lektordobrzezinterpretowałutwórliterackialbopolecićnapisanie recenzjiaudiobooka. Niezapominajmyjednak,żeaudiobookito nietylkotekstyliterackienapłytachcd.spektrumkategoriiaudiobookówobejmujeobok klasykirównieżprzewodniki,poradniki,publicystykę,kulturę,rozrywkę,sporti wieleinnych.taróżnorodnośćsprawia,żeaudiobooki stosujemypodczasrealizacjiróżnychzakresówtematycznych.uczniowiemogąteżrozpoznawaćfunkcjęjęzykowądanegotekstupo wysłuchaniunagrania.przyomawianiutreści krajo- i kulturoznawczych nieocenioną pomoc stanowią natomiast przewodniki, którezabierająnasw dźwiękową podróżpo interesującymnasobszarzejęzykowym.ponadtowprowadzająelementydialektuczyjęzykapotocznego,takrzadkopojawiającesię nalekcjijęzykaobcego. Audiobookioddziałujązatemnasłuchacza słowem, głosem lektora, dźwiękiem, ciszą, pauzą.uwrażliwienieuczniównabrzmienie, intonację,akcentstanowiniezbędnyelement rozwijaniasprawnościmówieniaorazćwiczeniawymowy,a autentycznytekstjestprzy tymzaletąniedoprzecenienia. Ciekawąformąwykorzystaniaaudiobooka może być też propozycja stworzenia wraz z uczniamiwłasnejwersjinagraniadźwiękowego. Audiobookimożnazatemwykorzystaćnie tylkopodczastreningurozumieniazesłuchu, lecztakżew rozwijaniupozostałychsprawnościjęzykowychorazichintegracji 4.Niećwiczymyjednejsprawnościw oderwaniuodinnych. Łączenie sprawności jest niezbędne w procesieskutecznegoporozumiewaniasię. Nie tylko zwiększa naturalność komunikacyjnąnalekcji,aleprzybliżarównieżuczniów dotypowychcodziennychsytuacji,gdynie tylkosłuchamy,alereagujemy,zapisujączasłyszanąinformację,przekazującjąkomuśinnemuustnie, owoczypoprostudziałającpozawerbalnie. Dotegodochodzirównieżczynnikmotywujący nowemediumnazajęciachnajczęściejspotykasięz zainteresowaniemuczniów, urozmaicalekcję. Jak wybrać audiobook? Decydując się na pracę z książką do słuchanianalekcjijęzykaobcego,należypamiętać,podobniejakw przypadkukażdegoinnegotekstudosłuchania,o kryteriachdoboru tekstu,w tymm.in.o jegoobjętości,tematyce, stopniutrudnościczyformiekomunikatu. Audiobookimusząbyćprzedewszystkimtak dobrane,byliczbanieznanychsłóweknieuniemożliwiała zrozumienia nagrania. Należy zwrócićuwagęnatempomówienialektora, odstępstwaodjęzykastandardowego(np.język potoczny,dialekty)czynakładaniesięgłosów, któremogąznacznieutrudnićsłuchanie. Wartoteżwłączyćucznióww proceswyboru odpowiedniego audiobooka na lekcję. Nieograniczonadostępność książekdosłuchania pozwalateż,abyuczniowienawyższympoziomieznajomościjęzykasamikorzystalinacodzieńz bogatejofertyobcojęzycznychportali,np.: dlaj.angielskiego: dlaj.niemieckiego: dlaj.francuskiego: dlaj.hiszpańskiegohttp://www.spanishbookworld.com/spanish-audio-books.html, dlaj.polskiegojakoobcego(i nietylko): Niezależneodtego,jakiemediumzastosujemynalekcji,naszwybórmusibyćzakażdym razem przemyślany, dostosowany do grupy,poziomubiegłościjęzykowej,zainteresowań, omawianego zakresu tematycznego,celulekcjiitd.bezprawidłowejdydaktyzacjidanegoaudiobookanieodniesiemy sukcesu,a zamiastzmotywować,zniechęcimyuczniówdonaukijęzykaobcego. Zachęcamdosięganiapo książkidosłuchania nalekcjijęzykaobcego,a możeuda namsięprzekonaćuczniów,abyw dobierozwojutechnologiiinformacyjno-komunikacyjnychniezapominalio książkach,niezależnie odichpostaci. 1 Zob. Kyzioł A., Czytanie uchem, Polityka 2008 nr 33 Żukiewicz D., Audiobook zamiast tradycyjnych książek [online] 2 Travkina E., Zur Arbeit mit dem Hörbuch im Phonetik- Unterricht. [w:] Zeitschrift für interkulturellen Fremdsprachenunterricht, 2007 [online] 3 Zob. Komorowska H., Metodyka nauczania języków obcych, Warszawa Adamczak-Krysztofowicz S., Fremdsprachliches Hörverstehen im Erwachsenenalter. Theoretische und empirische Grundlagen zur adressatengerechten und integrativen Förderung der Hörverstehenskompetenz am Beispiel Deutsch als Fremdsprache in Polen, Poznań 2009 Katarzyna Trojan doktorantka w Instytucie Lingwistyki Stosowanej UAM w Poznaniu, lektor języka niemieckiego w Leader School 10 Uczyć lepiej 4/2011

11 Wychowanie Gry interpersonalne w środowisku szkolnym W co grają uczniowie a w co nauczyciele? Gry nie zawsze są źródłem zabawy i przyjemności. Konsekwencją gier interpersonalnych bywa rozgoryczenie, konsternacja i złość. Środowisko szkolne to szczególnie żyzny grunt dla gier międzyludzkich. W co najczęściej gramy? D lanaukspołecznychideagiermiędzyludzkichnarodziłasięwrazz koncepcją AnalizyTransakcyjnej,stworzonąw połowieubiegłegowiekuprzezericaberne a. Zdefiniowałongręinterpersonalnąjakosposóbzaspokojeniapotrzeb,gdyinnemetody bazującenaszczerymi autentycznymkontakciez drugimczłowiekiem zawiodłylub gdypostrzegamyjejakomniejkorzystneod gier. Jarosław Jagieła zauważa że Gra psychologicznajestrodzajememocjonalnejpułapki,w jakąniejednokrotniesamiwpadamy i którączęstozastawiamyrównieżnainnych. Rzadkojednakuczestniczącw grze,zdajemy sobiez tegosprawę.dlategotakważnajest wiedzanatematgier:czymsąi jakjerozpoznać,orazświadomość:jakiegryjaosobiście inicjuję,a w jakienajczęściejwchodzę. Tamgdziepojawiająsięludzie,tampojawiająsięgry.Sąonenieuniknionymelementem życia społecznego. Szczególnie jednak uaktywniająsięw zamkniętychspołecznie środowiskach, w których brakuje częstych wzmocnieńpozytywnych,a strukturajestsilniezhierarchizowana.tojedenz powodów, dlaktórychgryinterpersonalnetakdoskonale przyjmująsięw środowiskuszkolnym.jest teżinnypowód,dlaktóregoklasyszkolneroją sięodgier.bernepisze,żedzieckow szkolema możliwośćwypróbowanianagrupiezarówno uczniów,jaki nauczycielizasadgier,których nauczyłosięw domu.odrówieśnikówuczy sięnowych.wartojednakwyraźniepodkreślić,żeinicjatoramigierszkolnychw równym stopniu są uczniowie, nauczyciele i ich zwierzchnicy,a takżerodziceuczniów. Scenariusz gry Jakimicechamiodznaczaćsięmusiinterakcjamiędzydwiemaosobami,byśmymogli nazwaćjągrą?popierwszegratoczysięzawsze na dwóch poziomach jawnym i ukrytym. Oficjalnie mieścisięonanajczęściej w kanonie poprawnych ( grzecznych )zachowańspołecznych.trudnoprzecieżw pierwszymmomenciezarzucićcokolwiekdyrektorowiszkoły,którychwaliświeżo zatrudnionegonauczycielaza nareszciekompletnei adekwatneprzygotowaniesiędolekcji.dopieroodczuwanew takiejsytuacjizaniepokojenielubzłośćmogątegożnauczyciela skłaniaćdorefleksji,żepozajawnymkomplementem,komunikattenmożebyćelementemukrytejgry. Podrugie grainterpersonalnajestrelacją przewidywalną i powtarzalną,przytym jednakodbieranąprzezgraczyjakozaskakującai nieunikniona.graczenajczęściejzupełnienieświadomie realizująkrokpokroku ukrytyscenariuszwedługopisanejponiżejsekwencji. 1.Niewinne zaproszenie do gry ( Nareszcie kompletniei adekwatnieprzygotowałeśsię dolekcji.)jestw istocieprzynętą. 2.Przynęta trafia na podatny grunt, czyli słabypunktofiary,np.niskiepoczuciewłasnejwartościlubjegoniewiaręwewłasne kompetencje,a w konsekwencjichęćbycia docenionym. 3.Reakcjaofiary( Dziękujęzadocenienie. ) jestnieświadomąakceptacjąwejściaw grę. 4.Nagłeodwróceniesytuacji,kiedytoinicjator gry [dyrektor] nakazuje z niewinną miną: Tylkonieosiadajnalaurach.Niepotrzebujemy tutaj zadowolonych z siebie leni. 5.Konsternacjaofiaryi tzw.zapłata(negatywnakorzyśćz gry).inicjatorgrywywołujew ofierzeobniżonepoczuciewłasnej wartościwedługzasady: Skorojaczujęsię niekompetentny,toi tysiętakpoczuj. 6.W tymmomenciegrasiękończylubgracze przechodządogrykolejnej. Komplementarność i wymienność ról Prototypemwszelkichgierinterpersonalnychjesttzw.Trójkąt Dramatyczny.Jego wierzchołki wyznaczają uzupełniające się role. Rola Ofiary implikuje bierność, strach i bezsilność.prześladowcęcechujepomniejszaniewartościinnych,agresjai paradoksalnieteżpoczuciewiny.tedwieroleuzupełnia Wybawca pozorniepomagaofierzeuwolnić się od Prześladowcy, najczęściej jednak uzależniaofiaręodswojejpomocy.uczucia i zachowaniatowarzyszącetejrolitopoczucie, że jest się potrzebnym, wyjątkowym. Wartojednakodróżnićzwyczajne, zdrowe pomaganie od pomagania Wybawcy. Ta drugapomocnajczęściejprzychodzi,gdyo nią nie prosimy, zamiast wzmacniać osłabia i uzależnia. Najważniejszącechąinterakcjizachodzącychw TrójkącieDramatycznymjestto,że role,w którewchodzimy,sąwymienne.ten, ktowszedłw rolęprześladowcy,najpewniej odnajdziesiebiezamomentw roliofiary, Ratownikzaśprawdopodobnieznajdziesię w pozycjiprześladującego.jakbowieminaczejopisaćsytuację,w którejnauczycielproponuje sam z siebie dodatkowe wsparcie uczniowiz trudnąsytuacjąrodzinną,stawiając siebie w roli Wybawcy, ucznia Ofiary,rodzicóww roliprześladowców.nie miniezapewnedużoczasu,a nauczycielten znajdzie się w roli Prześladowcy ucznia ( jakonmożetakdużomizadawać ),rodzicezaśprzyjmązupełnienaturalnierolę Wybawcy( nieprzejmujsiętymnadgorliwymbelfrem ). W co gramy w szkole? Trójkąt Dramatyczny to jednak dopiero bazadofinezyjnychgier,jakienapotkaćmożemyw szkolnejrzeczywistości.jednąz najpowszechniejszych,łatwychdozaobserwowaniaw relacjachuczeń-nauczyciellubnauczyciel-rodzicejestgra Tak, ale....osoba inicjująca rozgrywkę zgłasza się z prośbą o pomoc(pozorną,jaksiępóźniejokaże).może tobyćprzykładowouczeńpytający,jakma nadrobićzaległościw nauce.grarozpoczyna się w momencie, gdy nauczyciel zacznie udzielaćrad,uczeńzaśbędziekonsekwentnie odrzucałkażdąz nichpokolei( tak,alewe wtorkiniemogęuczestniczyćw dodatkowych zajęciach ; tak,aleniemogęuczyćsięrano, jestemzaspany itp.).powielokrotnymodrzuceniu wskazówek nauczyciela, uczeń triumfuje, pozostawiając tego pierwszego w poczuciufrustracjiz powodujegoniekompetencji.grabędzietoczyćsiędopóty,dopóki nauczycielnierozpoznaschematukomunikacji,w jakizostałwtłoczony. Kolejną grą stale obecną w ławkach uczniowskich jest Moje lepsze niż twoje. Zapewnekażdyz czytelnikówbyłświadkiem przechwałek uczniów, który z nich ma bogatszychrodziców,ktodostałlepszyprezent napierwsząkomunię,ktoatrakcyjniejspędził wakacje.grakończysię,gdyniedasięjuż drugiejstronyprzelicytować(najczęściejdla- tego,żejej oferta jestzupełnienieprawdo- Uczyć lepiej 4/

12 Wychowanie podobna,np. moirodzicepracująjakotajni agenciprezydentausai dlaniepoznakiwiodą normalneżyciew Polsce ).Osobywchodzące w gręsąprzekonaneo swojejniższości,postrzegają siebie jako Ofiary. Cytowany już wcześniejjagiełazaobserwował,żegratanasila się wraz z konfrontowaniem się dzieci z lepszymiodnichw nauce,bogatszymi,bardziejlubianymikolegami.zauważateż,żedoskonałepoledlatejgrystanowiąrównieżpokojenauczycielskie. Większośćnauczycielinarażonajestna stałeuczestnictwow grze Sąd,którąstreścićmożemysłowami: Panimusiprzyznać racjęmnie,niejemu.nauczycielwystępuje wówczas w roli Wybawcy wobec dwójki uczniówlubrodziców( Onpozwalajejza długooglądaćtelewizję. Aletoonakupiła jejnaurodzinykomputer ).Przyjęciew tej rozgrywcestronyktóregośz uczniówlubrodzicównarażanasnakonfrontacjęz agresjątegodrugiegoi przejścieprzezwszystkie role Trójkąta Dramatycznego. Ukrytym celemtejgryniejestbowiemrozwiązanie problemu,leczznalezieniesprzymierzeńca przeciwkodrugiejstronie.pozostawiaona osobę uwikłaną w grę z poczuciem winy i nieprzydatności. Zaskakującągrąinterpersonalnąjestgra Głupi.Bernestreszczająsłowami: Śmieję sięwrazz tobąz własnejniezgrabności.im skuteczniejgramyw tęgrę,tymmniejmusimy się wysilać. Wykorzystywana często przezuczniów,byuniknąćnadmiernychwymagańzestronynauczycieli( jatojestemzupełnieciemny,gdychodzio teułamki ).Częstow sytuacjipodbramkowejwychodzijednak na jaw, że głupota ucznia jest tylko pozorna. Szczególnieniebezpiecznajestgrainicjowanaprzeznauczyciela,sprowadzającasię doformuły: Złych stopni nie stawiam. Nauczyciel,któryczujesięnieprzygotowany dopełnieniaswojejroli,zaniżawymagania wobecuczniów.dziękitejgrzeuspokajaswoje rozterkii zyskujesympatiępodopiecznych. Negatywnekonsekwencjetejgryodczuwają przedewszystkimnieprzygotowanimerytorycznieuczniowie.nauczycielz roliwybawcy szybkoprzemieszczasiękuroliprześladowcy i Ofiary. Po zapoznaniu się z asortymentem gier czytelnikzapewnezadajesobiepytanie,czy gier skorotakbardzoutrudniająnamone pełnienieroliwychowawczejwobecuczniów możnauniknąć?berneuspokajanas,że niewszystkiegrysąnatyleszkodliwe,by z nimiwalczyć.istniejąteżprzecieżgrykonstruktywne.jestniąnapewnotao nazwie Filantrop,dającasięstreścićw słowach: Pomogęinnymbardziejniżty.I choćrozgrywkatamożebyćraczejprzejawemrywalizacji niż szczerej dobroczynności, jej efektysązazwyczajchlubne. Gryinterpersonalnewpisanesąw strukturężyciaspołecznego.niesposóbwyeliminować ich całkowicie. Ważna jest jednak świadomośćichnegatywnegowymiaru:nie pozwalająnabudowanieautentycznychrelacjiz innymi,sązaledwiesubstytutemintymności,hamująnasw rozwojukompetencjiinterpersonalnych,usztywniającnaszezachowanie. Niewątpliwie, unikanie gier gwarantujepostawawyrażającaakceptację siebiei innych. Sabina Sadecka psycholog, wykładowca i doktorantka w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, trener umiejętności psychospołecznych Bibliografia: Arrivé J. Y., Jak przeżywać emocje, Warszawa Berne E., Dzień dobry... i co dalej?, Poznań Berne E., W co grają ludzie. Psychologia stosunków międzyludzkich, Warszawa Jagieła J., Gry psychologiczne w szkole, Kielce Zarządzanie szkołą Etyka zawodu nauczyciela Błękit przebaczeń i szkarłat oburzeń Precyzyjnej odpowiedzi na pytania o zasady etyki zawodowej nie znajdziemy w dokumentach regulujących działalność pedagogiczną. Do pogłębionej refleksji nad atrybutami etycznymi nauczyciela skłaniają teksty filozofów. C otoznaczy nauczycielmoralny?do czegosprowadzasiępojęcie etykanauczyciela?bezmała30lattemukrystynabielugai NinaJankowskaprzeprowadziłybadaniaankietowenatematpowinności moralnej nauczycieli¹. Odpowiedzi udzielaneprzezstudentówkierunkównauczycielskichzarównostudiówdziennych, jaki zaocznych,czylimającychzasobądoświadczenia pedagogiczne, świadczyły o bardzoróżnymrozumieniuetykizawodowej.mimoupływuczasuodpowiedźnatak postawionepytaniawciążniejestoczywista. O ile bowiem pedagodzy zapytani o etykęlekarzyczyprawnikówzgodniewymieniają szereg atrybutów koniecznych w tychzawodach,powołująsięnaistniejące kodeksy,o tylew przypadkuwłasnegośrodowiskaniepotrafiąsprecyzowaćstawianychmuwymagańmoralnych. Precyzyjnejodpowiedzinapytaniao zasadyetykizawodowejposzukującynauczycielnieznajdziew dokumentachregulujących działalność pedagogiczną. Nakazy etycznezwiązanez wszechstronnymrozwojemuczniadośćogólnieujmowanesąw art. 4. Ustawy o systemie oświaty, w art. 6. Kartynauczyciela czyw podstawieprogramowej.materiałudopogłębionychprzemyśleńpróżnobyteższukaćw większościartykułówo etycezawodowej.najczęściejpowtarzająonetreściwedługlisty powinien / nie może.tymczasemcodziennośćszkolnaniejednokrotniestawianauczycielaprzedwyborami niemieszczącymi się w uproszczonychschematach. Wartozwrócićuwagęnanikłąobecnośćtej tematykiw czasiestudiówprzygotowujących dowykonywaniazawodu,jaki brakjednolitego,przyjętegoprzezogółnauczycielizbioru zasadetycznychdotyczącychwykonywanej przeznichpracy.wobecpowyższegotrudno uniknąćpytania,czynauczycielometykazawodowai regulującyjąkodekssąw ogólepotrzebne? Znaczenie etyki zawodowej nauczycieli W uzasadnieniu ważkości tej kwestii warto przywołać słowa Magdaleny Środy z Etykidlanauczycieli :[ ]etyka zawodowa wspomaga wykonywanie określonego zawodu, wpływa na jego prestiż, pomaga 12 Uczyć lepiej 4/2011

13 Zarządzanie szkołą w rozwiązywaniu konfliktów, przyśpiesza podejmowanie decyzji, daje wskazówki obyczajowe i perfekcjonistyczne (związane z doskonaleniem się), zakreśla i uzasadnia granice odstępstwa od norm powszechnych, w pewnych przypadkach nakazuje traktować obowiązki nadzwyczajne jako podstawowe.² Potwierdzeniemznaczeniaetykiw zawodzienauczycielasątakżeinnepublikacjeetyków,np.pracakazimierzaszewczyka Wychowaćczłowiekamądrego.Zarysetykinauczycielskiej oraz inicjatywy stworzenia kodeksuetycznegodlapracownikówoświaty, podejmowane m.in. przez Polskie TowarzystwoNauczycieli,WyższąSzkołęAdministracji Publicznejw CentrumEdukacjiObywatelskiej. Autorzytekstówzwiązanychz kształtowaniemnormetykizawodowejnauczycielipodkreślająwyjątkowośćzawodu,któryjakżaden innywiążesięz kształtowaniemi wychowaniemkolejnychpokoleń.dlategoteżwśródpożądanychcechpedagogówwskazujesięatrybutymerytorycznei moralne.nauczyciel,jak zauważajanlegowicz,w nauczaniu odpowiada etycznie za swoje wykształcenie, awwychowaniu ponosi odpowiedzialność moralną za swoje postępowanie³.zatemjuż samwybórzawodunauczycielskiegowinien byćdecyzjąmoralną,niepodyktowanąchwilowymkaprysemczyniemożnościąznalezienialepszejpracy. Kluczowaw kształtowaniuetykinauczycielskiejwydajesięświadomośćpowinności zawodowych.zobowiązujeonawykonawców tejprofesjiprzedewszystkimdopogłębionej i ciągłejrefleksjinadswojąpostawą. Autorytet czy autorytety? Napoczątkuwartowprowadzićrozróżnienieautorytetukompetencyjnegoi moralnego. Oczywiście,pożądanymideałemjestichspójność.Doideałuczęściejjednakdążymyniżgo urzeczywistniamy. Dlatego też warunkiem koniecznymdoprawidłowegofunkcjonowaniaw tymspecyficznymzawodziejestprzede wszystkimznajomośćwłasnychograniczeń. Nauczycielpowiniendążyćdoposzerzania wiedzy merytorycznej, doskonalić swój warsztatdydaktycznyi wychowawczy,copozwolimubyćautorytetemkompetencyjnym dla uczniów. Nie może jednak zmuszać uczniówdopodążaniaza jedyniesłusznym tokiemjegowłasnegomyślenia,coczęstozdarzasiępolskimnauczycielom.wartopamiętać,żepodmiotowośćucznianajpełniejrealizujesięw twórczymdialoguz mistrzem. Nauczycielwinienrównieżpamiętaćo doskonaleniuetycznym,co jaksłuszniezauważyłamagdalenaśroda niemusioznaczaćkoniecznościbycianiepodważalnymautorytetemmoralnymdlauczniów.filozofka definiujeautorytetmoralnyjakozbiór wielu kwalifikacji (nie zawsze do wyuczenia), które powodują, że osoba służy innym jako drogowskaz, busola w przypadku problemów moralnych i egzystencjalnych. Autorytet moralny posiada jakąś mądrość (która jest czym innym niż wiedza, inteligencja i umiejętności praktyczne) 4. Gdzież prawda? Kolejnymwymogiemstawianymnauczycielowijestprawdomównośćabsolutna,rozumianajakokoniecznośćwiernościprawdziesubiektywnej,czyliosobistymprzekonaniom nauczyciela (Kazimierz Szewczyk) 5. W obecnejrzeczywistości,wymagającejodpowiedzinaproblemymoralnewynikające z przemian technologicznych (jak choćby kwestiaklonowaniaczyzapłodnieniapozaustrojowego)czyzmianyświadomościcodo przysługującychczłowiekowipraw(eutanazja),jesttozapewnejednoz najtrudniejszych wyzwańdlapedagoga.pociągaonobowiem zasobąkoniecznośćnieuchylaniasięodtrudnychdyskusjiświatopoglądowychprzyjednoczesnymposzanowaniuprawauczniado zachowywaniawłasnychpoglądów. Dylematy odpowiedzialności i lojalności W świetlepublikacjipoświęconychetycezawodu,nauczycieljestpowołanydoodpowiedzialnościzaucznia,czylistawianianapierwszymmiejscujegodobrai wspieraniegow indywidualnym rozwoju. Nie jest to zadanie proste, bowiem pedagog wszystkie bez wyjątku decyzje [...] musi podejmować po dokładnym rozważeniu ich wpływu na psychiczny i moralny stan dziecka (Kazimierz Szewczyk 6 ).Nietrudnozatemwyobrazićsobie, żemożetoprowadzićdokonfliktówpomiędzy różnymi rolami, jakie odgrywa nauczyciel w życiuszkoły.naprzykładpostawawychowawcyprzekonanegoo koniecznościdaniakolejnejszansyuczniowiniesubordynowanemu możestaćw sprzecznościz obowiązkiempodwładnego,któryzobligowanyjestdoinformowaniadyrekcjiszkołyo wybrykachucznia. W takiejsytuacjiodpedagogaoczekujesię,iż będziepodejmowałdecyzje,kierującsięwłasnymrozeznaniem,a ponadtozainicjujepracę swojegośrodowiskanadrozstrzyganiemtrudnychkwestiiwychowawczych. W zawodowymżyciunauczycielaogromne znaczeniematakżeodpowiedzialnośći lojalnośćwobecinnychnauczycieli.jakpodkreśla Kodeks etyki nauczycielskiej opracowany przez Polskie Towarzystwo Nauczycieli: Nauczyciel wraz z nadzorem pedagogicznym i innymi pracownikami oświaty powinien tworzyć zespół ludzi wspomagających się w realizacji wspólnego celu, jakim jest nauczanie i wychowanie. Tworzenie grup nacisku dla obrony własnych korzyści jest niemoralne. Nauczycieli powinny łączyć więzy koleżeństwa, współpracy, pedagogicznej solidarności i szlachetnego współzawodnictwa. 7 Szkołatozłożonyorganizm,któryniejednokrotniewymagarezygnacjiz własnejindywidualnościnarzeczpracyzespołowejdla dobracałegośrodowiska,np.podczasorganizacjiważnychuroczystościszkolnych.tylko wzajemnalojalnośćnauczycieligwarantuje atmosferęzaufaniaw zespolei eliminujechęć kreowania własnego wizerunku w oczach uczniówkoszteminnych.postulatsolidarnościześrodowiskiemnauczycieliniemożejednak służyć ochranianiu kolegów winnych nadużyć.podobniejakrealizacjawspólnego celu nie może polegać na bezkrytycznym i bezwolnymposłuszeństwiewobecnakazów władzszkoły. Sprawiedliwość w ocenianiu Jakoatrybutmoralnynauczycielawymienia się także sprawiedliwość, szczególnie w zakresie ewaluacji. Dzisiejsza ewaluacja zmierzadoobiektywizacji,a cozatymidzie ocenianiagłówniezaefektypracy.niezwalniatojednaknauczycielaz koniecznościdostrzeganiawkładupracyucznia,jegozaangażowania w pokonywanie trudności we wciążbardzonierównymdostępiedowiedzy, szczególniew pracycodziennej.sprawiedliwośći odpowiedzialnośćwymagajątakżeod nauczycielawłaściwego,pozbawionegoironii i kąśliwości,przekazywaniawiedzynatemat osiągnięćuczniów,niefaworyzowanianikogo w trakcieocenianiabezwzględunawłasne preferencjeosobowościowe,a takżeodważnegoprzeciwstawianiasięstereotypomspołecznymi płciowym. Poszanowanie godności Etycy stawiają nauczycielowi również wymógposzanowaniazarównojegowłasnej godnościosobistej,godnościzawodowej,jak i godnościucznia.poszanowaniegodności osobistej można rozumieć jako wierność wartościom,jakieokreślajączłowiekagodnego w kulturze polskiej, czyli m.in. niezwracanieuwaginadoraźnekorzyści,niepodatnośćnaprzekupstwo,wiernośćwłasnemusystemowiwartości,obronawłasnej tożsamości i indywidualności, odpowiedzialnośćw działaniach,bezinteresowność, powściągliwość.godnośćzawodowamastanowićdlanauczycielawartośćszczególną, bowiemjest to fundament zaufania i prestiżu środowiska zawodowego nauczycieli. [ ] Każde naruszenie zasad etyki zawodowej [ ] może mieć negatywny wpływ nie tylko na niego, ale i dla całego środowiska ( Kodeksetycznynauczyciela 8 ).Szacunek dlagodnościuczniaobjawiasiępoprzezjego podmiotowetraktowanie,szacunekdlajego poglądówi przekonańoraznienaruszanie sferyjegoprywatnościponadto,czegowymagaprocesdydaktycznyi wychowawczy (KazimierzSzewczyk).Niedopuszczalnejest zatemnp.dyskutowanieo sytuacjirodzinnej uczniów poza gronem, które powinno byćo niejpoinformowane. Granice tolerancji i wyrozumiałości Etykazawodowanauczycielawinnaobejmowaćtakżerefleksjęnadtolerancjączyina- Uczyć lepiej 4/

14 Zarządzanie szkołą czejwyrozumiałością,któraobjawiasięprzyzwoleniem na poszukiwania intelektualne i moralneucznia,przyjednoczesnychłagodnychdziałaniachdążącychdozmianynieakceptowanejpostawy.obejmujeonatakżesamegonauczyciela,którypowinienprzyznawać sobieprawodobłędu(choćniedonieuctwa) i miećświadomość,żeniejesti niemożebyć wyroczniąwewszystkichsprawachzwiązanychz nauczanymprzedmiotemorazw kwestiachmoralnych.jakinauczycielzatemnie jestwyrozumiały?taki,który lekceważy, nie ufa, podejrzewa, śledzi, przyłapuje, karci, oskarża i karze, szuka dogodnych sposobów, by zapobiec, zabrania i bezwzględnie zmusza, nie widzi wysiłku dziecka, by zapisać starannie kartkę papieru lub godzinę życia: stwierdza oschle, że źle. Rzadki błękit przebaczeń, częsty szkarłat gniewu i oburzeń. 9 Filozofowie zajmujący się etyką zawodu nauczycielamająnadzieję,żedyskusjadotyczącatejproblematykibędziemiaławpływ zarówno na poprawę wizerunku polskiej szkoły,a także poprzezokreślenienajważniejszychwartościwychowawczych wpłynienazmianyw polskimsystemieedukacji i ostatecznie w polskimżyciuspołecznym. Choćdotądniewypracowanojednolitego,pełnegokodeksuetykizawodunauczyciela,któregozałożeniabyłybyakceptowaneprzezcałe środowisko,należyżywićnadzieję,żetakowy powstanie,a w tokupracnadnimtematyka etykizawodowejznajdziesięw obszarzezainteresowańwszystkichnauczycieli. 1 K. Bieluga, N. Janowska, Z czego wynika i czym jest powinność moralna nauczyciela, Zagadnienia Wychowawcze a Zdrowie Psychiczne 1983, nr 3 2 M. Środa, Etyka dla nauczycieli, materiał roboczy przygotowany dla ZNP 3 J. Legowicz, Moralno-etyczne zasady zawodu nauczycielskiego, Kwartalnik Pedagogiczny 1988, nr 2. 4 M. Środa, op. cit. 5 K. Szewczyk, Wychować człowieka mądrego: zarys etyki nauczycielskiej, Warszawa K. Szewczyk, op. cit. 7 Kodeks etyki nauczycielskiej, Warszawa Kodeks etyczny nauczyciela, CEO i WSAP w Białymstoku. 9 K. Szewczyk, op. cit. dr Elwira Jeglińska wykłada w Studium Języka i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców przy Instytucie Filologii Polskiej UAM w Poznaniu; prowadzi szkolenia z etyki zawodu i etykiety dla młodych nauczycieli Rekomendacje Dobra literatura nie pozostawia czytelnika samotnego Joanna Marchewka: Jak Pani jako prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Książki dla Młodych skomentuje naszą narodową awersję do czytania, potwierdzoną najnowszymi badaniami? Maria Kulik: Czytaćtrzeba tooczywiste.należyjednaktakżezwrócićuwagęnato, że czytać trzeba dobre książki. Tymczasem brakujeprofesjonalnegowsparciaw wyborze, coczytać.mamyakcję CałaPolskaczytadzieciom,alepozatymniefunkcjonujesystematyczne poradnictwo. W wysokonakładowej prasie nie znajdziemy informacji o nowościachwydawniczych,o tym,cowartoprzeczytać. Polska sekcja IBBY {International Board on Books for Young People}, którą Pani kieruje, stawia sobie za cel upowszechnianie tzw. wartościowej literatury. Współpracujemy z szeroko pojętym kręgiem ludzi książki pisarzami, tłumaczami,ilustratorami.włączamysięw konferencjei szkoleniachdlabibliotekarzy,nastronieinternetowejinformujemy,codziejesięna światowymrynkuliterackimi graficznym. Przyznajemynagrodyliterackieorazzaupowszechnienieczytelnictwa.Standardemjakościpowinnobyćto,conagradzaIBBY.Niestety,w czasachkryzysuto,cojesttaniei byle jakie,wypierato,coambitnei musikosztować.starazasadakopernikańskamówi,że złypieniądzwypieralepszy sprawdzasię totakżew przypadkuksiążki.a przecieżartysta nie po to się kształcił, aby rozdawać swójdorobek. Myniecenimynaszychtwórców.Takjuż jest,żekulturadladziecijestuważanazaniepoważną,niegodnąwręcz.wielkaszkoda.na przykład odnieśliśmy sukces międzynarodowy,o którymnigdzienieukazałasiężadna informacja. Polacy zyskali uznanie na największychtargachksiążkidladzieciw Europie, jednych z największych na świecie. W konkursie Bologna Ragazzi Award 2011 książka Koreańczyka z ilustracjami Iwony Chmielewskiejzdobyłagłównąnagrodęw kategoriinonfiction.w tejsamejkategoriiwyróżnienieotrzymałaksiążka Coz ciebiewyrośnie? Aleksandryi DanielaMizielińskich, a w kategorii Opera Prima jury wyróżniło Słoniątko AdamaJaromiraz ilustracjami GabrieliCichowskiej. Co stanowi kryterium dobrej literatury dla młodych odbiorców? IBBYnagradzainneksiążkiniżfundacja Cała Polska czyta dzieciom. Literaturoznawcy,reprezentującynaszestowarzyszenie,twierdzą,żeliteraturamożepełnićróżne funkcje. Ma służyć nie tylko zbudowaniu czytelnika.pełniącfunkcjekatarktyczne,nie możebaćsiętematówtrudnychi drastycznych.jeślijestzabardzowygładzona,nie przystajedorzeczywistościi wówczaszostajeodrzuconaprzezczytelnikadziecięcego, a zwłaszczaprzezmłodzież.dobraliteratura niepowinnajednakpozostawiaćmłodego czytelnika samotnego z diagnozą trudnej rzeczywistości. Przykłademksiążkispełniającejtenpostulat jestpowieść Czynnikmiłości AnnyŁaciny. Zdobyła ona wyróżnienie w konkursie KsiążkaRoku2010.Autorkaz wykształcenia jestbiologiem,zajmujesięgenetyką.swojezainteresowaniazawodowewykorzystała,piszącpowieśćo chłopcuchorymnabiałaczkę, któryzakochujesięw dziewczynie.uczucieto zostajepoddaneciężkiejpróbie.onwie,żenie możenadużyćjejzaufania,ona,żeniemoże musięoddaćbezreszty,boniewiadomo,co wydarzysięzamiesiąc,zarok. 14 Uczyć lepiej 4/2011

15 Rekomendacje Takieksiążkipowinnywłaśniepowstawać. Dotykająistotnychproblemów,poruszają,odpowiadającnapotrzebyserca. W ocenie literatury dla młodych odbiorców istnieje niebezpieczeństwo, że aspekt dydaktyczny weźmie górę nad walorami artystycznymi. Waloryliterackiei nowatorstwograficzne odgrywajązasadnicząrolęw ocenieksiążek nagradzanych przez IBBY. Większą aniżeli aspektwychowawczyw tradycyjnymrozumieniu.barbaratylicka,którabyłaprejuroremkonkursuliterackiegoim.astridlindgren, powiedziała: Książka roku to taka, która mówi o tym, o czym nigdy jeszcze nie pisano, albo mówi o sprawach znanych i oczywistych, ale w taki sposób, w jaki nikt tego jeszcze nie czynił. DobrymprzykłademnowatorstwaformalnegojestksiążkaMariuszaSzczygielskiego. Jegopowieść Omega uznanazostałaprzez IBBYzaKsiążkęRoku2010w kategoriiliteraturydlamłodzieżyi wpisananahonorową ListęHalinySkrobiszewskiej patronkikonkursu, organizowanego przez Muzeum KsiążkiDziecięcejw Warszawie.Bohaterkapowieściuwikłanajestw światgrykomputerowej. W dniu dwunastych urodzin dziewczynka otrzymuje SMS z kodem wejścia w wirtualnyświat.kolejnepoziomygrystają siękolejnymietapamiw jejrozwoju.tengatunekdefiniujesięjakobildungstrom powieśćo dojrzewaniu.w literaturzepolskiej czegośtakiegoniebyło.autorjestniezwykle utalentowany, a zważywszy na jego wiek, możemyspodziewaćsię,żewielomaksiążkaminasjeszczezadziwi. W tegorocznejedycjikonkursuim.astrid Lindgrenjegopowieść Czarnymłyn zdobyła GrandPrix.Jestemteżświeżopolekturze Za niebieskimidrzwiami najnowszejpowieściszczygielskiego.choćoperujeondośćznanymmotywem:naciskamyklamkęi wchodzimy do alternatywnego świata, to w książce odnajdujemy wiele literackich smaczków. Z koleiksiążkakatarzynykotowskiej Jeż poruszatematadopcji wydawałobysię,że wyeksploatowanydozarżnięcia. Ale po raz pierwszy napisano o dziecku, którezachowujesięjaktytułowyjeż.o problemiedzieciadopcyjnychmówiteżksiążka Diabełek MariiEwyLetkiz ilustracjamiagnieszki Żelewskiej.Kiedyzaakceptujemyi pokochamy tewcielonediabełki,chciwuski,kłamczuszki, toichróżkii kopytkaodpadają,a noskisięwy- gładzają.towłaściwieteżnicnowego,powta- rzasięto,coznamyz Pinokia. Czy można zauważyć we współczesnej literaturze przeznaczonej dla młodego czytelnika jakieś nowe tendencje? Obserwujemy, że w literaturze dla dzieci i młodzieżyfunkcjonujątesamegatunki,co w literaturze dla dorosłych. Mamy powieść obyczajową,psychologiczną,kryminał,horror. Bardzowidocznyjestteższtafażinternetowy,problemmobbingu,zranienia,wszyscy siedząnagadu Gadu,komunikująsięmailowo.Touwiarygodniatęliteraturę. Jak wspomóc nauczycieli w animacji czytelniczej? Wiem,żewielunauczycielijestzdegustowanychnietylekanonemlekturcozasobami szkolnychbibliotek.niechcęprawićmorałów, boznamkondycjęfinansowąbibliotek.ale uważamzarzeczniedopuszczalną,żew dalszym ciągu w kanonie lektur znajduje się książka OtojestKasia,którazupełnienie przystajedowspółczesnychrealiów.w dzisiejszym świecie nie ma dziecka ośmioletniego,przedktórymmożnabyukryćfakt,że mamaspodziewasiędziecka.rodzicezupełnieinaczejdotegopodchodzą,wspólnieoczekujesięnanadejścienowegoczłonkarodziny. Wracając do meritum, wielu nauczycieli zalecaprowadzeniedzienniczkówlektur.robieniekrótkichnotatek.w starszychklasach częstopadapytanie,jakąksiążkęprzeczytałeś ostatnio i chciałbyś ją polecić kolegom. Myślę,żewartosięgaćpoksiążkinagradzane przezibby,bonaprawdęjestz czegowybierać. Z Marią Kulik, prezesem polskiej sekcji IBBY, rozmawiała Joanna Marchewka nauczyciel konsultant ds. informacji oświatowej ODN w Poznaniu Dobre praktyki Szepty poetów w poznańskich zaułkach O czym zgrzytają tramwaje, kiedy w nocy pod oknem mi stają? O huśtawce im śni się wysokiej, żeby z szyn i żeby w obłoki; żeby leciutko na krótko kolor lila ze złotą obwódką i bez planu, bez kursu, bez celu karuzelą nad Poznaniem, karuzelą! Marzenie,K.Iłłakowiczówna Mieszkanie PracowniaKazimieryIłłakowiczównyprzyul.Gajowej4/8toniezwykłe miejscenakulturalnejmapiepoznania,które ożywione zostało dzięki nawiązaniu kreatywnejwspółpracynauczycielijęzykapolskiegoi uczniówliceówogólnokształcących Poznaniaz paniąkustoszelżbietąandrzejewską.planującspotkaniadoradcymetodycznego z nauczycielami, zaproponowałam w marcu 2010 r. konferencję w zacisznym mieszkaniupoetki:kobieta w Biblii, filozofii, Uczyć lepiej 4/2011 literaturze upani Iłły na Gajowej.Wówczaszrodziłsiępomysłedukacyjnegoprojektu poetycko dziennikarskiego,którymiałswój finałw lutym2011r. Myśląco projekcie,miałamnauwadzezainspirowanie nauczycieli języka polskiego szkółponadgimnazjalnychdopracyz uczniem zdolnym, a jednocześnie oswajanie dostępnych przestrzeni muzealnych w celach dydaktycznych. Polonistki, reprezentujące siedem liceów ogólnokształcących Poznania, 15

16 Dobre praktyki Uczestnicy w zacisznym Mieszkaniu Pracowni Kazimiery Iłłakowiczówny chętniepodjęłysięrealizacjizadańprojektu, któryzatytułowałam:szepty poetów w poznańskich zaułkach. Projektzakładałspopularyzowanietwórczościi biografiikazimiery Iłłakowiczównypoprzezzaangażowanienauczycielijęzykapolskiegoi młodzieżyszkółponadgimnazjalnych w Poznaniu we współpracę z instytucjami kultury (Mieszkanie PracowniaKazimieryIłłakowiczówny),rozwijaniezainteresowańliterackichorazumiejętnościrecytatorskichi dziennikarskichmłodzieży(pracaz uczniemzdolnym),rozwijanie kompetencjijęzykowychuczniów. W trakcierealizacjipowziętychzamierzeń naetapieszkolnym(w listopadziei grudniu 2010r.)odbywałysiękonkursyrecytatorskie, lekcjepoezji,wystawy,audycjeprzezradiowęzełszkolnyi konkursydziennikarskie.ponadto nauczycielei uczniowiezamieszczaliliczneartykułynastronachinternetowychswoichszkópowiedzi, dziennychsposobówodczytaniatekstów,ta- kich jak: graficzne czytanie wierszy, parafrazawiersza,tworzeniepytańdotekstupoetyckiegoczywywiadliteracki.uczniowie chętnieprzystąpilidoparafrazowaniawierszaiłłakowiczówny O jesieni,tworzącopowiadaniezainspirowanetekstempoetyckim. Pomocnaokazałasiękartapracyz przykładowymi pytaniami, ukierunkowującymi działanianatekściepoetyckim.z zapałem tworzyligraficznyobraz Błękitnejchwili, ujmującwyrażanetreściw mapęwiersza przedstawionąnaplakacie.grupaprzygotowującawywiadz KazimierąIłłakowiczównąodniosłasiędowierszyPoetkio Poznaniu ( Jesieńw Poznaniu, W Poznaniunawygnaniu, Marzenie )i doskonaleodzwierciedliłasposóbudzielaniawywiadówprzezpaniąiłłę,zaznaczającenigmatycznośćjejwy- czasami wyrażaną niechęć, i bylistałymigośćmiprzyul.gajowej,wykorzystujączasobypracownipodczaslekcjimuzealnych oraz gromadząc materiał do prac dziennikarskich.nauczycielejęzykapolskiego wrazz podopiecznymiwykazaliniezwykłąinwencjętwórczą. Szepty poetów w poznańskich zaułkach o poezji Kazimiery Iłłakowiczówny to tematlekcjiotwartejdoradcymetodycznego, którąz uczniamiklasy1diiiloim.św.jana Kantegow Poznaniuzaprezentowałamw ramachprojektu.zajęciamiałymiejscew listopadzie2010r.przyul.gajowej.uczniowie, pracującz dużymzaangażowaniem,podczujnymokiemgościi panikustosz,przygotowywali w grupach interpretacje wybranych utworów poetyckich Kazimiery Iłłakowiczówny. Zostaliwyposażeniw kartypracy, które określały zadania i formy realizacji zadań,alenienarzucałyschematycznejinterpretacjipoezji.korzystaliz różnychnieco- a niekiedy osnucie wypowiedzi anegdotą. Osiągnięcietegoefektubyłomożliwedzięki wcześniejszemuwysłuchaniunagraniawypowiedzi Kazimiery Iłłakowiczówny oraz opowieścipanikustoszelżbietyandrzejewskiejo zachowaniachpoetkiw takichsytuacjachwobecdziennikarzy.istotnew pracy młodychinterpretato-rówbyłofunkcjonalne zastosowaniekontekstubiograficznegokazimieryiłłakowiczówny,czemusprzyjałapomocpanikustoszorazdostępnaw Mieszkaniu Pracowniekspozycja. Podczasprezentacjiuczniowskichnawiązał siędialogmiędzyprezentującymiefektypracy uczniamia Gośćmi nauczycielamijęzyka polskiego. Uczniowie sprawnie i rzeczowo przytaczaliargumentyuzasadniająceichstanowiskow kwestiiinterpretacjitekstów. TegopopołudnianaGajowej4/8panowała niezwykłaatmosferabardzotwórczejpracy uczniów,a zarazem,dziękiwszystkimuczest- nikom,wytworzyłsięprzyjaznyklimatlite- rackiegospotkania. W końcowej części realizacji projektu Szepty poetów w poznańskich zaułkach przyul.gajowej4/8spotkalisięw zimowe popołudnie24lutego2011r.uczestnicyfinałukonkursurecytatorskiegoi dziennikarskiegodlauczniówliceówogólnokształcącychw Poznaniu. Osiągnięty został cel, jakim była praca z uczniemzdolnymzaangażowanymw popularyzacjętwórczościi biografiikazimiery Iłłakowiczówny,a zarazemnawiązanieoraz rozwinięciewspółpracyz instytucjamikultury, instytucjami naukowymi wspierającymipracędydaktyczno wychowawcząnauczycieli języka polskiego. Uczniowie mieli możliwość rozwijania swoich zdolności i umiejętności,a takżedoskonaleniaautoprezentacjipodczasfinałowegospotkaniawgroniemłodychrecytatorówi dziennikarzyprzed audytoriumjurorów specjalistówreprezentującychscenęnapiętrze(dyrromualdgrząślewicz przewodniczącyjury),uamw Poznaniu(mgrLucynaMarzec), GłosWielkopolski (red. Elżbieta Podolska), Bibliotekę Raczyńskich(kustoszMieszkania Pracowni KazimieryIłłakowiczównypaniElżbietaAndrzejewska)orazODNw Poznaniu(gośćhonorowy Kierownik Pracowni Doradztwa panigabrielawojciechowska). Szczególnymwyróżnieniemdlauczniów zwycięzcówkonkursudziennikarskiegojest popularyzacjaichosiągnięćpoprzezpublikacjęprackonkursowychw Winiecie,piśmie BibliotekiRaczyńskich. Nauczyciele języka polskiego wraz z uczniami poznańskich liceów ogólnokształcącychokazalidużezainteresowanie przedstawionąprzezemniepropozycjąmetodycznąi chętniezaangażowalisięw prace związanez realizacjązadańnaetapieszkolnymorazw przygotowaniefinałuprojektu. Poloniściprzejawiliogromnąkreatywność izpasjąwspółtworzyliprojekt,porywając dotwórczychdziałańuczniów.dziękitemu potwierdziłosięprzekonaniewieluz nas,iż w pracy nauczyciela języka polskiego doskonalemożnawykorzystaćmuzealnąprzestrzeń w realizacji zadań dydaktyczno- -wychowawczych. Finałowe spotkanie uświetnione zostało dzięki współpracy z instytucjami kultury, nauki,wydawnictwamiedukacyjnymii mediami.instytucjetechętniewspierajątwórczedziałanianauczycielii uczniów.z pewnościąw przyszłościw gronienauczycielijęzyka polskiegoszkółponadgimnazjalnychpoznaniapowstanieniejednointeresująceprzedsięwzięciewewspółpracyz instytucjamikultury, do czego już nie trzeba przekonywać tych,którzyz pasjąrealizowaliprojektszepty poetów w poznańskich zaułkach. Róża Połeć doradca metodyczny w ODN w Poznaniu i nauczyciel języka polskiego w III LO w Poznaniu 16 Uczyć lepiej 4/2011

17 Dobre praktyki Otworzyć drzwi sztuki Ł ączenie działań plastycznych uczniów, absolwentówszkołyoraznauczycielinie jestzjawiskiempowszechnym,a przecież stwarzadoskonałąokazjędointegracjiśrodowiskalokalnego.z takimzałożeniempodjęłamsięopracowaniatrzyletniegoprogramu innowacyjnegopt. Otworzyćdrzwisztuki ¹. Ożywieniei rozwijaniezainteresowańartystycznychmiałoobjąćzarównoprzedszkolaków,jaki uczniówwszystkichetapówkształcenia oraz absolwentów szkół z powiatu wrzesińskiego.nieprzypadkowopołączyłam kilkagrupwiekowychw tymprojekcie.każda ma coś specyficznego do zaoferowania. Ponadtozależałominastworzeniusploturóżnychdoświadczeńplastycznych tworzenia, odbioruorazanalizy.taciągłośćprzyniesie, moimzdaniem,efektyw postacirozbudzenia wrażliwościartystyczneji świadomościtwórczejprzyszłychadeptówsztuki. Zajęcia w przestrzeni Muzeum Narodowego w Poznaniu Jednymz walorówdziałańprojektowych jesturozmaiconastrukturaprogramu.dzięki współpracy z różnymi instytucjami (m.in. UniwersytetemArtystycznym,MuzeumNarodowym,szkołamibiorącymiudziałw projekcie,ośrodkamikulturyw Neklii Wrześni) zyskaliśmybogatąbazęmaterialną.mamy dostępdoróżnychprzestrzeniwystawienniczych(muzeum,galeria)orazmiejscdziałań artystycznych (plenery, pracownie plastyczne).coszczególnieważne,w realizacji projektuuczniowieuczestnicząnaprawach twórców podczasćwiczeńwarsztatowych orazkonkursów.sąteżprzygotowywanido Uczyć lepiej 4/2011 świadomegoi dojrzałegoodbiorusztukidzięki bezpośrednimkontaktomz profesjonalnymi artystami.a wieluspośróducznióww ogóle porazpierwszymaokazjęobcowaćzesztuką. W czasiepleneru,któryzorganizowałam w Schronisku Młodzieżowym w Nekielce, grupanajmłodszazaspokajałaswojepotrzeby twórcze,wybierającrodzajpodłoża,przybory, technikęmalarską(gwasz,laserunek,impast, tempera,akwarela,olej)lubrysunkową.niepowtarzalnyuroknaturalnejprzestrzenipobudził dzieci w szczególny sposób do artystycznychdziałań.powstałykompozycjepełne świeżościorazodwagiestetycznej.bezpośredniośćwyrażaniaświatazewnętrznegoprzez dziecibyłaświetnąnaukąspontanicznościdla starszychuczestnikówwyjazdu. Starsi uczniowie uczestniczyli w spotkaniachzespecjalistamiodrzeźby:prof. Danutą Mączak,prof.JackiemJagielskim,prof.Józefem Petrukiem. Wykładowcy z Wydziału Rzeźbyi DziałańPrzestrzennychUniwersytetu Artystycznego w Poznaniu umożliwili uczniompoznaniekuźni,pracownirzeźbiarskiej,odlewniczej,piecadowypalaniaform. Uczestnicywycieczkizostaliwtajemniczeni w poszczególneetapypowstawaniarzeźby, obiektu,instalacji.przekonalisię,jakdługi i pracochłonnyjesttoprocesi żepracaartysty toczęstotakżeciężkifizycznywysiłek. Warsztatygraficznezorganizowanew szkolnejpracowniz udziałemabsolwentkiliceum Plastycznegow Poznaniuwyzwoliłyu jednych uczestnikówukrytetalenty,u innychwzbudziłychęćczerpaniaprzykładówz pracykolegów.zajęciastałysiętakżeokazjądodobrejzabawyw przyjaznejatmosferzewspółtworzonejprzezuczniówz różnychszkółi środowisk. Umiejętnośćwyrażaniaswoichopinii,dzielenia się wrażeniami, formułowania interpretacji tokompetencje,któresąniezbędne dlakształtowaniadojrzałegoodbiorusztuki. W innowacyjnymprojekcie Otworzyćdrzwi sztuki ichrozwijaniusłużyuczestniczenie w wystawach artystów, przygotowywanie własnychprezentacjiprzezuczniów.zaszczególnieefektywnedziałaniasłużącezdobywaniuomawianychkompetencjiuznaćmożna udziałucznióww lekcjimuzealnej: Jakpatrzećnadziełosztuki (w MuzeumNarodowymw Poznaniu)orazlekcjęotwartąz plastyki,którąprzeprowadziłamw trzeciejklasie gimnazjalnej Malowaćinaczej,czylianaliza dziełamalarskiegoi graficznego. Wśród uczestników projektu można zauważyć dwie grupy: tych, którzy niezobowiązująco pogłębiają swoją wiedzę, są ciekawi świata sztuki, oraz tych, którzy doświadczeniapoznawczepragnąwykorzystać dodalszejedukacjiartystycznej.niezależnie od motywacji angażowania się uczniów w projekt,mamnadzieję,żespełniontozałożenie,naktórezwróciłauwagęprof.danuta Mączak,szefowaPracowniRzeźbyUniwersytetuArtystycznego.OtóżwedługpaniProfesor, najcenniejszym efektem finalnym projektu,pozarozbudzeniemwrażliwościartystycznej,będzieprzygotowaniemłodychludzi do interpretacji realnej rzeczywistości. I trudnosięz tymniezgodzić wszakświat jesttekstem,którynależyumiejętnieczytać. Półmetekdziałańmamyzasobą.Widaćjuż pierwsze efekty. Program rozwija przede wszystkimzainteresowaniaplastyczne,pielęgnujewrażliwośćartystycznąuczniów,wyłaniatychszczególnieuzdolnionych,promuje ichartystycznedokonania,wspomagawymianę doświadczeń nauczycieli plastyki, a tym samym integruje dzieci i młodzież z różnychśrodowiskpowiatuwrzesińskiego. Korzystająnatymuczniowiei nauczyciele, zarównocidoświadczeni,jaki rozpoczynającyswojąpracęw zawodzie. 1 Innowacja pedagogiczna zarejestrowana pod numerem 4440/6.122/10 w Wydziale Kształcenia Wychowania i Opieki w Kuratorium Oświaty w Poznaniu Aldona Kubacka wicedyrektor Zespołu Szkół w Nekli; nauczycielka plastyki; autorka programów nauczania plastyki i zajęć artystycznych w gimnazjum; autorka i koordynatorka projektu Otworzyć drzwi sztuki. 17

18 Nauczyciel z pasją Lubię pisać Łukasz Henel, nauczyciel etyki w Szkole Podstawowej nr 90 oraz w Zespole Szkół Budownictwa nr 1 w Poznaniu. Autor dwóch książek z dziedziny filozofii i etyki, jeden z redaktorów portalu Stanisława Łowińska: Pasjonat kto to taki? Łukasz Henel: Mówiąc najprościej, to osoba, która lubi to, co robi. Uważam, że każdyz nasmożebyćpasjonatem,musitylko odkryćswojewewnętrznepowołanie.czasem niejesttołatwei udajesiępóźno...lubnawet wcale. Z mojego punktu widzenia na tym właśniepolegatajemnicaszczęścia. Przełożeni, Koleżanki i Koledzy postrzegają Pana jako nauczyciela z pasją. Komu lub czemu zawdzięcza Pan swoje zaangażowanie w pracy i działalności edukacyjnej? Na pewno dyrekcji obydwu szkół. Jako młody,początkującynauczycielspotkałemsię z dużymwsparciem.począwszyodzapoznania mnie z innymi nauczycielami, a skończywszynakonkretnychwskazówkachmerytorycznych.niedoprzecenieniasąteżorganizowaneprzezodnzajęciametodyczne z paniąalinąjaniszewską.z każdychwychodzęz pokaźnymplikiemmateriałówi głową pełnąpomysłównakolejnelekcje.chociażzabrzmitoniecopatetycznie,znaczeniemateż poczuciesensuwykonywanejpracy.przecież uczącczytodzieci,czymłodzież wychowujesięprzyszłepokolenia.towielkaodpowiedzialność,aleteżogromnaradośći satysfakcja.toonajest silnikiem, którymnienapędza. Poza tym praca w szkole co jest powszechniewiadome odmładza. Pana droga do zawodu? UkończyłemfilozofięnaUniwersytecieZielonogórskim. Czasy studenckie wspominam wyjątkowodobrze.poznałemwieluinspirującychludzi,wspaniałychprofesorów.poskończeniustudiówprzezjakiśczaspracowałemna różnych stanowiskach, w prywatnych firmach.zajmowałemsięnawetbhp.w międzyczasienapisałemdwieksiążki: Lekcjęfilozofii oraz Materiałydolekcjifilozofiii etyki.czułempotrzebęposzerzaniawiedzywyniesionej zestudiówi jejwykorzystywania chociaż nieprzynosiłomitowiększych,wymiernych korzyści.kilkalattemuetykai filozofiabyły jeszczebardziej niszowymi przedmiotaminiż teraz.w końcunastroniepoznańskiegoserwisuoświatowegonatrafiłemnaofertępracy w charakterzenauczycielaetykiw SzkolePodstawowejnr90.Poszedłemnarozmowękwalifikacyjnąi zgodziłemsiębezwahania. I tak rozpoczęła się przygoda ze szkołą Przyznaję napierwszychzajęciachbyłem niecostremowany.uczniowiechybateż.jednakjużpokilkuudanychlekcjachpoczułem, żechcębyćnauczycielem.niedługopóźniej podjąłempracęw ZespoleSzkółBudownictwa nr1.tutajmamokazjęspotykaćsięnazajęciachz dużostarsząmłodzieżą,lekcjemają inny charakter niż w szkole podstawowej. Młodzież lubi mieć swoje zdanie. Czasem nawettrochęsięspieramy.alesątooczywiściekonstruktywnedyskusje.grupaz etyki niejestcoprawdaliczna,alezatomocnozaangażowana.rozmawiamz niminietylko o abstrakcyjnychproblemach,aletakżeo tym wszystkim,conasotaczai jestmocnozwiązanez etyką:o reklamach,telewizji,kulturze osobistej,tolerancji,poszanowaniuodmienności,ochronieprzyrody,realizacjiwłasnych uzdolnieńi pasji.czasembywa,żei jamogę sięczegościekawegooduczniówdowiedzieć, naprzykładnatematwspółczesnychsubkulturczymody.niekiedynazajęciastaramsię przemycać tematy,któresąmoimzdaniem bardzoważne,a któreniezawszesąuwzględnianew obowiązującychpodręcznikach,na przykładproblemrównouprawnieniakobiet lub neuromarketingu. Często opracowuję wtedyautorskiescenariuszei dzielęsięnimi z innymi nauczycielami za pośrednictwem stronywww.etykawszkole.pl. Co Pan może powiedzieć o wielowymiarowości swoich zainteresowań, również pozazawodowych? A może słowo o przedmiocie szczególnego zamiłowania? Lubiępisać.Podpisałemumowęz wydawnictwemzyski Spółkanapublikacjęmojejdebiutanckiejpowieścigrozy.Powinnaukazaćsię jeszczew tymroku.oczywiścietworzędalej... i kończę już kolejną książkę. Oprócz pisania moją pasją jest jazda na rowerze po lesie. Uwielbiamkontaktz przyrodą.jeżdżąc,wymyślamfabułydoksiążeki pomysłynanowe lekcje.lubiętakżesporoczytać.najbardziejinspirująmnieksiążkierichafromma.aleoczywiścieczęstosięgampomniejpoważnąliteraturę StephenaKinga,GrahamaMastertona, azpolskichpisarzy StefanaDardę. Pisarzem na miarę... Jeślichodzio literaturęgrozy,wedługmnie niekwestionowanymmistrzemgatunkujest StephenKing.Chciałbymw przyszłościpisać tak jak on. W jego twórczości podziwiam głównieumiejętnośćkonstruowanianiebanalnychfabuł,bardzorealistycznychpostaci i zaskakującychscenariuszy.uważam,żejest topisarzz bardzodobrymwarsztatemliterackimi potężnymtalentem,chociażtworzyhorror,gatunekczęstoodbieranyjakomałoambitny.wieluludzimaw swoimżyciukilka, kilkanaścieulubionychksiążek,któresąniczymstarzyprzyjaciele.chciałbymnapisać książkę,którabędziedlakogośważnawłaśnie w tensposób. Czy twórczemu działaniu towarzyszy jakaś idea, przesłanie? Chciałbym,żebyfilozofiai etykapowróciły dołask.niejakoalternatywadlareligii,ale jakopełnoprawneprzedmioty.wierzę,żekiedyśtosięuda,sądzę,żeskorzystalibynatym wszyscyuczniowie.filozofiajestprzecieżjednymz fundamentówkulturyi nauki.w polskichszkołachtodziedzictwojestprawiecałkowiciezapomniane. Co w ludziach, nauczycielach ceni Pan najbardziej? Otwartośćnanowepomysłyi idee.zdaję sobie sprawę, że etyka w szkole nadal jest pewnegorodzajunovum.zdarzasię,żedyrektorzyszkół,nauczyciele,a takżerodziceodnosząsiędoniejz pewnąrezerwą.częstopostrzegajątezajęciaw nieprawdziwymświetlejakowrogiewzględemreligiilubpoprostu jakotylkoi wyłącznie lekcjewychowawcze, któremożeprowadzićkażdy. Czego nie udało się Panu jeszcze zrealizować, osiągnąć? Marzęo własnymdomkuw leśnejgłuszy. Obowiązkowoz duchami.mógłbymtamodpoczywaćczasemodzgiełkumiasta.niestety, zewzględówpraktycznychodsuwamtomarzenienapóźniej. Jak można godzić ten ogrom pracy z życiem osobistym? Udajemisiętojedyniedziękianielskiejcierpliwościmojej drugiejpołówki. Plany, marzenia? Pracowaćnadalw szkolei zostaćpisarzem. Z Łukaszem Henelem rozmawiała Stanisława Łowińska nauczyciel konsultant w ODN w Poznaniu 18 Uczyć lepiej 4/2011

19 No wo ści wy daw ni cze w Bi blio te ce Pe da go gicz nej w Po zna niu Edukacja polonistyczna wobec trudnej współczesności / red. Anna Janusz-Sitarz. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, cop s. ISBN Rozpatrzono szanse i zagrożenia współczesnej dydaktyki literatury. Scharakteryzowano nowe potrzeby uczniów w kształceniu czytelnictwa. Pokazano uniwersalność dawnych lektur na przykładzie Wesela S. Wyspiańskiego. Opisano braki kształcenia językowego, jego miejsce w podstawie programowej i praktyce szkolnej. Zwrócono uwagę m.in. na kształcenie umiejętności oceniania filmów, możliwości wykorzystania internetu, zastosowania pedagogiki Marii Montessori, rozwijania kompetencji społecznych i emocjonalnych uczniów. ŚLIWIERSKI, Bogusław Myśleć jak pedagog. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. ISBN Publikacja jest próbą całościowego spojrzenia na problematykę kształcenia nauczycieli. Zawiera trzynaście scenariuszy zajęć (prowadzonych metodami aktywizującymi) wykorzystywanych w kształceniu nauczycieli i studentów kierunków pedagogicznych. Scenariusze dotyczą np.: zasad wychowania, współpracy między nauczycielami, reformy oświaty, uspołeczniania szkoły. TARASZKIEWICZ-KOTOŃSKA, Małgorzata Bezpieczna i przyjazna szkoła / Małgorzta Taraszkiewicz, Jarosław Kordziński. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, , [1] s. (Biblioteka Klubu Ergo). ISBN Poradnik nawiązuje do rządowego programu ogłoszonego na lata pod nazwą Bezpieczna i przyjazna szkoła. Autorzy proponują rozwiązania w zakresie realizacji celów programu i w przygotowaniu odpowiedniej dokumentacji pracy szkoły. Omawiają zagrożenia, którym należy przeciwdziałać. Komentują akty prawne dotyczące kwestii bezpieczeństwa uczniów w szkole oraz regulujące postępowanie wobec nieletnich. Bi blio te ka Pe da go gicz na w Po zna niu ul. Buł gar ska 19, tel , znan.pl

20

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans. prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu

Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans. prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Paradygmat ryzyka Właściwie od początku badań internetu (por. Kraut)

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Tytuł sieci: Dobry start w świat języków Kontekst Nauczyciele języka obcego na I etapie edukacyjnym oraz nauczyciele kolejnych etapów zwracają uwagę na to,

Bardziej szczegółowo

Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego

Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego Dla: nauczycieli języka polskiego Cel: wprowadzenie do nauczania języka polskiego jako języka obcego dzieci uczących się w polskiej

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych Wstęp Program nauczania edukacji wczesnoszkolnej w języku angielskim dotyczy uczniów klas 1-3 szkoły podstawowej

Bardziej szczegółowo

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej KATARZYNA SKARACZYŃSKA MARTA WOJDAT Technologie informacyjno-komunikacyjne

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Szkoła Podstawowa nr 12 im. Mariana Batki w Łodzi 1. Kryteria oceniania z języka angielskiego zostały opracowane zgodnie ze Statutem Szkoły oraz

Bardziej szczegółowo

3. Nauczyciel wyraża ocenę w skali od 1 do 6 (oceny na bieżąco wstawiane są do dziennika lekcyjnego).

3. Nauczyciel wyraża ocenę w skali od 1 do 6 (oceny na bieżąco wstawiane są do dziennika lekcyjnego). Przedmiotowe zasady oceniania dla II etapu kształcenia w Szkole Podstawowej nr 2 im. Wojska Polskiego w Obornikach opracowane przez nauczycieli języków obcych. Cele oceniania: - kształtowanie pozytywnego

Bardziej szczegółowo

Dokąd idziemy? Co osiągamy?

Dokąd idziemy? Co osiągamy? Dokąd idziemy? Co osiągamy? Partnerzy Szerokiego Porozumienia na Rzecz Umiejętności Cyfrowych Warszawa, 28 kwietnia 2014 r. Misja spowodowanie trwałej zmiany społecznej, w wyniku której mieszkańcy Polski

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ

EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ EDUKACJA EKOLOGICZNA PRZYSZŁOŚCI JUŻ TERAZ Magdalena Machinko-Nagrabecka Kierownik Działu Edukacji Ekologicznej Centrum UNEP/GRID-Warszawa Warszawa, 23 stycznia 2013 r. NFOŚiGW - Konsultacje w sprawie

Bardziej szczegółowo

Ankieta dla ucznia. Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014. Miejsce na kod ucznia

Ankieta dla ucznia. Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014. Miejsce na kod ucznia UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Ankieta dla ucznia Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014 Miejsce na kod ucznia Ankieta, o której wypełnienie Cię prosimy, zawiera

Bardziej szczegółowo

Metody i techniki efektywnego nauczania

Metody i techniki efektywnego nauczania Alternatywne metody nauczania matematyki Dla: nauczycieli matematyki Cel: doskonalenie umiejętności wykorzystania dostępnych narzędzi technologii informacyjnej na lekcjach matematyki ocenianie kształtujące

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015:

Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015: Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015: Przedmiotowy System Oceniania z języków obcych jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

MODUŁ MK_2, Praktyczna Nauka Języka Angielskiego 2

MODUŁ MK_2, Praktyczna Nauka Języka Angielskiego 2 PROGRAM STUDIÓW INFORMACJE OGÓLNE 1. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: WYDZIAŁ FILOLOGICZNY 2.Nazwa kierunku: FILOLOGIA 3.Oferowane specjalności: JĘZYK ANGIELSKI STOSOWANY Z JĘZYKIEM ROSYJSKIM 4.Poziom

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole European Language Label Języki Obce w Szkole Krótko o konkursie ELL 1. Certyfikat przyznawany jest projektom promującym nowatorskie inicjatywy dotyczące nauczania i uczenia się języków, wyróżnia innowacyjne

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie Katedra Pedagogiki Pracy dr hab. Henryk Bednarczyk Technologia kształcenia zawodowego Plan nauczania Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Bardziej szczegółowo

E-learning w gimnazjum Gimnazjum nr 56 im. Józefa Wybickiego ul. Promyk 4

E-learning w gimnazjum Gimnazjum nr 56 im. Józefa Wybickiego ul. Promyk 4 Formularz zgłoszeniowy Przykłady dobrych praktyk w edukacji "Dzielimy się doświadczeniami" Tytuł/nazwa projektu/przedsięwzięcia Organizator projektu/ Projektodawca (nazwa szkoły/placówki, instytucji, organizacji,

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Sulechów, 18.11.2013 r. NAZWA SZKOŁY DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) IMIĘ I NAZWISKO AUTORA/AUTORÓW DOBREJ PRAKTYKI TYTUŁ PRZEDSIĘWZIĘCIA RODZAJ PRZEDSIĘWZIĘCIA ( np. innowacja,

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki.

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach oferuje w bieżącej prenumeracie bogaty zbiór czasopism metodycznych i fachowych dla nauczycieli, wychowawców oraz bibliotekarzy, psychologów, pedagogów szkolnych

Bardziej szczegółowo

Ankieta dla nauczyciela języka angielskiego

Ankieta dla nauczyciela języka angielskiego UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Ankieta dla nauczyciela języka angielskiego Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014 Miejsce na kod nauczyciela Szanowna/y Pani/e,

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE DO NAUCZANIA JĘZYKA NIEMIECKIEGO Niniejszy program studiów podyplomowych przygotowano zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 7 września 2004 r.

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: Praktyka moduł 2 2. Kod przedmiotu: FGN-24 3. Okres ważności karty: 2015-2018 4. Forma : studia pierwszego stopnia 5.

Bardziej szczegółowo

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Instytut Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Głównym celem szkoleń realizowanych przez BD Center w ramach Instytutu Kształcenia

Bardziej szczegółowo

języków obcych Mirosław Pawlak Zakład Filologii Angielskiej, UAM Kalisz

języków obcych Mirosław Pawlak Zakład Filologii Angielskiej, UAM Kalisz Konferencja Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego Niezwykły uczeń indywidualne potrzeby edukacyjne w dydaktyce języków obcych Lublin, 6-8 września 2010 Rozwijanie autonomii ucznia w pracy z uczniem niezwykłym

Bardziej szczegółowo

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna JĘZYK POLSKI Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i platformy Filmoteka Szkolna (45 min) Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Bardziej szczegółowo

Metodyka nauczania języka polskiego

Metodyka nauczania języka polskiego Metodyka nauczania języka polskiego Wymiar: Forma: Semestr: 15 h wykład II 15 h ćwiczenia II Założenia i cele przedmiotu: wyposażenie studentów w wiedzę z zakresu dydaktyki literatury i dydaktyki nauki

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO mgr Katarzyna Kowalik Data rozpoczęcia stażu: 1 września 2013r. Planowany termin zakończenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Język niemiecki B2-2s German B2-2s Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator mgr Anna Fertner Zespół dydaktyczny mgr Romana Galarowicz, mgr

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15 1 Przedmiot ewaluacji: Formy i metodyka procesu dydaktycznego. Zespół ewaluacyjny: Urszula Kowalczyk

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO Nauczyciel mianowany: Magdalena Anna Płatonow Zajmowane stanowisko: nauczyciel bibliotekarz Miejsce pracy: Wojewódzki Ośrodek Metodyczny Biblioteka

Bardziej szczegółowo

Technologia Informacyjno Komunikacyjna -

Technologia Informacyjno Komunikacyjna - Technologia Informacyjno Komunikacyjna - edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna opracowała: Anna Dagmara Pozierak nauczyciel-bibliotekarz CDN PBP w Pile Filia w Złotowie ABC czytam i piszę to portal dla

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW K_W04, K_W06, K_W07, K_W12, K_U01, K_U02, K_U09, K_U10, K_U12, K_U15, K_U18, K_U19, K_K01, K_K04, K_K05, K_K06

PROGRAM STUDIÓW K_W04, K_W06, K_W07, K_W12, K_U01, K_U02, K_U09, K_U10, K_U12, K_U15, K_U18, K_U19, K_K01, K_K04, K_K05, K_K06 PROGRAM STUDIÓW I. INFORMACJE OGÓLNE 1. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Wydział Filologiczny, Wydział Pedagogiki i Psychologii 2. Nazwa kierunku: Kulturoznawstwo 3. Oferowane specjalności: Media

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak. Plan doskonalenia zawodowego

Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak. Plan doskonalenia zawodowego Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak Plan doskonalenia zawodowego na lata 2013-2018 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. Nr 256, poz. 2572 z 2004

Bardziej szczegółowo

Zmieniająca się szkoła nowy model kształcenia nauczycieli Jesień 2010

Zmieniająca się szkoła nowy model kształcenia nauczycieli Jesień 2010 Zmieniająca się szkoła nowy model kształcenia nauczycieli Jesień 2010 Referent: dr Marzena Żylińska, NKJO Toruń 1. Faza online 11-16.10.2010 Poznanie platformy edukacyjnej Moodle i pierwsze logowanie 2.

Bardziej szczegółowo

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty,

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty, MULTIMEDIA W EDUKACJI HUMANISTYCZNEJ opracowała Elżbieta Anioła Szkoła w społeczeństwie informacyjnym. kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, przetwarzania i tworzenia informacji; kształcenie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego orły nie pływają. O wspieraniu talentów i zdolności u dzieci Magdalena Zientalska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 27 września 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego INNOWACJA PEDAGOGICZNA w nauczaniu języka angielskiego na poziomie szkoły podstawowej Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego 1. AUTOR Nauczyciel kontraktowy

Bardziej szczegółowo

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń:

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń: Wymagania na poszczególne oceny z języka angielskiego dla uczniów Technikum Zawodowego, Zasadniczej Szkoły Zawodowej i Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej w

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Dydaktyka przyrody 1, 2 Nazwa w j. ang. Didactic of natural science Kod Punktacja ECTS* 6 Koordynator Dr

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ (2014-2020) PROJEKT TWORZYMY SZKOŁĘ PRZYSZŁOŚCI VI LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W KOSZALINIE

Erasmus+ (2014-2020) PROJEKT TWORZYMY SZKOŁĘ PRZYSZŁOŚCI VI LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W KOSZALINIE Erasmus+ (2014-2020) PROJEKT TWORZYMY SZKOŁĘ PRZYSZŁOŚCI VI LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W KOSZALINIE Cele projektu Pogłębienie wiedzy i umiejętności nauczycieli w zakresie: a) stosowania nowych technologii

Bardziej szczegółowo

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku ROLA SAMORZĄDU w budowaniu szkoły XXI wieku sierpień 2015 Jeżeli nie wiesz dokąd zmierzasz, prawdopodobnie tam nie dotrzesz /myśl Kubusia Puchatka/ LUDZIE DYREKTOR RODZICE NAUCZYCIELE UCZNIOWIE DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu. Dariusz Stachecki

Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu. Dariusz Stachecki Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu Dariusz Stachecki Rozwój e-infrastruktury dla szkoły przyszłości Jak budować nowoczesną (cyfrową) szkołę? Poznań, 17 kwietnia 2013 Dariusz Stachecki Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szanowni Państwo Uczniowie, nauczyciele i rodzice Miejskie Centrum Profilaktyki Uzależnień w Krakowie wychodząc naprzeciw potrzebom edukacyjnym

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli POLSKIE TOWARZYSTWO DYSLEKSJI Oddział w Łodzi www.ptd-lodz.com, ptd.lodz@gmail.com OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli Tytuł szkolenia Adresaci Tematyka Autorstwo i prowadzenie

Bardziej szczegółowo

2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży

2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży 1) 2)Uzależnienie od gier jeden z głównych problemów współczesnej młodzieży a)1. Cele lekcji i)a) Wiadomości Uczeń: zna pozytywne i negatywne skutki grania w gry komputerowe i gry video, odnosi problem,

Bardziej szczegółowo

V. PLAN DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH

V. PLAN DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH V. PLAN DZAŁAŃ PROFLAKTYCZNYCH OBSZARY 1 - występowanie zjawiska wagarowania CELE -Zwiększenie motywacji do systematycznego uczęszczania na zajęcia szkolne -Podniesienie poziomu swoje zachowanie -Wykształcanie

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej

Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej rok szkolny 2014/2015 OPRACOWALI: T. Bembenik, M. Czarnota Diagnoza zachowań problemowych: Z przeprowadzonych obserwacji zachowań dzieci, rozmów z rodzicami,

Bardziej szczegółowo

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa.

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa. język francuski, klasy: 4 6 Zgodnie z WZO, śródroczne i roczne oceny z języka francuskiego w klasach IV VI wyrażone są stopniem w następującej skali: stopień celujący 6, stopień bardzo dobry 5, stopień

Bardziej szczegółowo

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ TYTUŁ PROGRAMU: Edukacja wczesnoszkolna wsparta TIK CELE OGÓLNE: Nauczyciel po zakończeniu szkolenia Ma wiedzę i umiejętności: w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI ZASADY OCENIANIA NA LEKCJI JĘZYKA OBCEGO Nauczanie języka obcego w gimnazjum ma doprowadzić do osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej pozwalającej sprostać

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Konferencja nauczycieli polskich szkół sobotnich 10-12 lipca 2015 Elżbieta Grabska-Moyle Polska Szkoła w Luton i Dunstable www.polskaszkolaluton.org.uk

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA I KLASA 2.10.2015, WARSZAWA

EDUKACJA I KLASA 2.10.2015, WARSZAWA EDUKACJA I KLASA 2.10.2015, WARSZAWA PROGRAM KONFERENCJI 10.00-10.15 Uroczyste otwarcie (Alicja Pacewicz, CEO; Małgorzata Meissner, WCIES) 10.15-10.30 Rok Otwartej Szkoły (Joanna Kluzik-Rostkowska, Minister

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM Przedmioty: Język angielski Język niemiecki PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OKREŚLA: 1. Cele

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Język angielski

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Język angielski PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III Język angielski Nauczanie języka angielskiego w Szkole Podstawowej Nr 2 w Twardogórze odbywa się według programu,, Język angielski w nauczaniu zintegrowanym.

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 przedstawiony na posiedzeniu Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej im. Generała Franciszka Kamińskiego w Ciechlinie w dniu 10.09.2014 roku I. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Oferta kompleksowej promocji na portalu Smaki z Polski

Oferta kompleksowej promocji na portalu Smaki z Polski Oferta kompleksowej promocji na portalu Tel. 668 206 470 Tel. 668 206 480 www.smakizpolski.com.pl biuro@smakizpolski.com.pl O nas to innowacyjna firma, która oferuje najnowocześniejsze rozwiązania z zakresu

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH dr Anna Andrzejewska Dotyczą one głównie nowych wyzwań edukacyjnych i zagrożeń głównie uczniów (dzieci, młodzieży) treściami mediów cyfrowych oraz interaktywnych technologii

Bardziej szczegółowo

Moodle i złudzenia na temat Moodle. dr Małgorzata Miranowicz Zakład Dydaktyki Chemii Wydział Chemii UAM, Poznań

Moodle i złudzenia na temat Moodle. dr Małgorzata Miranowicz Zakład Dydaktyki Chemii Wydział Chemii UAM, Poznań Moodle i złudzenia na temat Moodle dr Małgorzata Miranowicz Zakład Dydaktyki Chemii Wydział Chemii UAM, Poznań Jak nie rozumieć e-learningu? Czy e-learning to jest e-uczenie się? Czy samochód to jest to

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie metod nauczania i oceniania SUS-OK. Warsztat doskonalenia pracy szkoły

Doskonalenie metod nauczania i oceniania SUS-OK. Warsztat doskonalenia pracy szkoły Doskonalenie metod nauczania i oceniania SUS-OK Warsztat doskonalenia pracy szkoły 1 Cele prezentacji 1. Dlaczego przystępujemy do rocznego programu? 2. Dlaczego warto przystąpić do programu? Jakie korzyści

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak I. Ogólne zasady: 1) Uczeń posiada na każdej lekcji podręcznik, zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania oraz zeszyt ćwiczeń. 2) Uczeń powinien zawsze posiadać odrobioną

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny Karta obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 20/202 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki Forma

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA RÓśNE. IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół.

SZKOLENIA RÓśNE. IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół. IX SZKOLENIA RÓśNE IX/1. Warsztat pracy młodego nauczyciela. Nauczyciele rozpoczynający pracę we wszystkich typach szkół. Cel: - Zdobycie praktycznej wiedzy z zakresu podstawowych obowiązków nauczyciela.

Bardziej szczegółowo

Środki dydaktyczne wykorzystywane w nauczaniu dzieci. zabaw językowych w procesie nauczania Motywowanie dzieci do nauki języka obcego

Środki dydaktyczne wykorzystywane w nauczaniu dzieci. zabaw językowych w procesie nauczania Motywowanie dzieci do nauki języka obcego Nauczyciele języków obcych szkół podstawowych Nauczanie języka obcego w edukacji wczesnoszkolnej TREŚCI: Psychorozwojowe uwarunkowania wczesnej edukacji językowej Rozwój sprawności receptywnych i produktywnych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z form doskonalenia zawodowego nauczycieli w CKPiDN w Mielcu w roku szkolnego 2005

Sprawozdanie z form doskonalenia zawodowego nauczycieli w CKPiDN w Mielcu w roku szkolnego 2005 Sprawozdanie z form doskonalenia zawodowego nauczycieli w CKPiDN w Mielcu w roku szkolnego 2005 Lp. Nazwa kursu Zleceniodawca Ilość słuchaczy Ilość kursów Kursy 822 21 1. Kursy modułowe informatyczne nauczyciele

Bardziej szczegółowo

Iv. Kreatywne. z mediów

Iv. Kreatywne. z mediów Iv. Kreatywne korzystanie z mediów Edukacja formalna dzieci Kreatywne korzystanie z mediów [ 45 ] Zagadnienia Wychowanie przedszkolne Szkoła podstawowa, klasy 1-3 Szkoła podstawowa, klasy 4-6 Tworzenie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE. Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE. Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask Celem nauczania języka angielskiego jest przede wszystkim rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW

Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW Uniwersyteckie Kolegium Kształcenia Nauczycieli Języka Angielskiego Ramowy Program Studiów Podyplomowych w specjalności nauczycielskiej

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty:

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów profilaktycznych przeznaczonych dla Uczniów szkoły gimnazjalnej. Trenerzy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka niemieckiego dla klas IV VI

Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka niemieckiego dla klas IV VI Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka niemieckiego dla klas IV VI I. PODSTAWY PRAWNE Statut szkoły Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania II. CELE OCENIANA 1. Cele ogólne rozwój kompetencji językowych umożliwiających

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM 5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! Niedawno rozpoczęliście naukę

Bardziej szczegółowo

Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju. Zbigniew Brzeziński

Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju. Zbigniew Brzeziński Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju Zbigniew Brzeziński Program prezentacji Tło kulturowe Teoria i historia Cechy dobrego mentora Krótki katalog trójstronnych korzyści (organizacja mentee - mentor)

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania e-learningowe jako narzędzia rozwoju kompetencji zawodowych. Paweł Czerwony Global New Business Manager

Rozwiązania e-learningowe jako narzędzia rozwoju kompetencji zawodowych. Paweł Czerwony Global New Business Manager v Rozwiązania e-learningowe jako narzędzia rozwoju kompetencji zawodowych Paweł Czerwony Global New Business Manager Funmedia Nasza historia Rynki i produkty Liczba użytkowników Kursy online Fakty Dot.

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji I ETAP KSZTAŁCENIA KLASY I III Klasy 0a i 0b realizują programy: Czyste powietrz wokół nas, Moje dziecko idzie do szkoły, Bądźmy zdrowi, wiemy wiec działamy. Wybrany obszar KL. I KL. II KL. III Metody

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe. Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej

Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe. Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej Nauczanie języków obcych wsród najmłodszych obywateli WNIOSEK Nauczyciele nie powinni

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Temat bloku: Jesień da się lubić. Temat dnia: Sposoby na jesienną nudę. Termin zajęć: 19.11.2007r. Cele ogólne Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Prowadząca zajęcia Elżbieta Pietrzak

Bardziej szczegółowo

Projekt: Wrzesiński standard wielkopolska jakość. Doskonalenie nauczycieli powiatu wrzesińskiego

Projekt: Wrzesiński standard wielkopolska jakość. Doskonalenie nauczycieli powiatu wrzesińskiego Projekt: Wrzesiński standard wielkopolska jakość. Doskonalenie nauczycieli powiatu wrzesińskiego Udział ODN w Poznaniu w projekcie w projekcie Ośrodek zapewniał: 1. Programy szkoleń w ramach planowanej

Bardziej szczegółowo

Czytanie - kluczem do sukcesu

Czytanie - kluczem do sukcesu Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Teresinie Innowacja Pedagogiczna Czytanie - kluczem do sukcesu Program edukacji czytelniczej przeznaczony do realizacji w klasie drugiej Autor programu: Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Odpowiednie dać rzeczy słowo!

Odpowiednie dać rzeczy słowo! Lekcje języka polskiego w Społecznym Gimnazjum STO nr 27 Odpowiednie dać rzeczy słowo! Cyprian Kamil Norwid Justyna Walczak i Małgorzata Białek Nasi uczniowie: poznają siebie, swoje możliwości, rozwijają

Bardziej szczegółowo