Analiza potencjału rozwojowego Dolnego Śląska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza potencjału rozwojowego Dolnego Śląska"

Transkrypt

1 Analiza potencjału rozwojowego Dolnego Śląska Zagadnienia wybrane 1

2 2

3 Analiza potencjału rozwojowego Dolnego Śląska Zagadnienia wybrane Wrocław, styczeń

4 Opracowanie redakcyjne: dr in. Katarzyna Koz³owska OFFSETdruk i MEDIA Sp. z o.o., Cieszyn, ul. Frysztacka 48 4

5 Spis treści: 1. WSTÊP... 9 Wac³aw Kasprzak, Katarzyna Koz³owska (Politechnika Wroc³awska) 2. PRZEWODNIK PO OPRACOWANIACH Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie nowoczesnych narzêdzi zarz¹dzania regionem Witold Kwaœnicki (Uniwersytet Wroc³awski) Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie biotechnologii Jacek Otlewski (Uniwersytet Wroc³awski) Nowe materia³y i nanomateria³y. Materia³y organiczne i metaloorganiczne wybrane zastosowania Juliusz Sworakowski (Politechnika Wroc³awska) Analiza potencja³u rozwojowego regionu dolnoœl¹skiego w dziedzinie IT 43 Andrzej Jab³oñski (Politechnika Wroc³awska) Analiza potencja³u rozwojowego na Dolnym Œl¹sku w obszarze e-zdrowie 69 Andrzej Fal (Akademia Medyczna) Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie nowoczesnych technologii produkcji ywnoœci Tadeusz Trziszka (Uniwersytet Przyrodniczy we Wroc³awiu) Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie energii konwencjonalnych Zdzis³aw Szalbierz (Politechnika Wroc³awska) Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie energii odnawialnych i alternatywnych Zbigniew Gnutek (Politechnika Wroc³awska) 5

6 6

7 Niniejszy materia³ przedstawia stanowisko ekspertów zgodnie ze stanem na koniec grudnia 2007 r. W dalszym etapie pracy wskazane by³oby uzupe³nienie danych o informacje z przygotowywanych aktualnie programów badawczych Wroc³awskiego Centrum Badañ (EIT+) oraz o koñcowe rezultaty projektu Makroregion innowacyjny. Foresight technologiczny dla województwa dolnoœl¹skiego do 2020 roku. W obu przypadkach nast¹pi to w marcu 2008 r. Wówczas nale y zorganizowaæ kolejn¹ dyskusjê z udzia³em przewodnicz¹cych zespo³ów, które opracowywa³y materia³y i wszystkich osób zaanga owanych w opracowanie strategii rozwoju Dolnego œl¹ska. Mo liwe bêdzie wówczas wprowadzenie uzupe³nieñ i korekt, a nastêpnie przed³o enie W³adzom Regionu wersji zmodyfikowanej raportu. 7

8 8

9 WSTĘP Prof. dr hab. in. Wac³aw Kasprzak *, Dr in. Katarzyna Koz³owska ** I. Za³o enia i zakres opracowania Partnerzy projektu Biuro koordynacji wdra ania Dolnoœl¹skiej Strategii Innowacji, a wiêc Urz¹d Marsza³kowski Województwa Dolnoœl¹skiego oraz Politechnika Wroc³awska uznali za wskazane przygotowanie Analizy potencja³u rozwojowego Regionu. Przyjêto przy tym, i Analiza, powinna spe³niaæ nastêpuj¹ce g³ówne postulaty, a mianowicie: stanowiæ swoiste podsumowanie wybranych dzia³añ prorozwojowych podjêtych w Regionie i finansowanych ze œrodków publicznych, w tym szczególnie ze Œrodków Strukturalnych, w latach Nale a³o w tym zakresie zestawiæ mo liwie wszystkie inicjatywy (ZPORR, SPO WKP, projekty europejskie, itp., ale i wczeœniejsze jak np. Strategia Energetyczna DŒ, itp.), przeanalizowaæ ich efektywnoœæ, wskazaæ osi¹gniêcia i niedobory, przeanalizowaæ wnioski i je uogólniæ, maj¹c na uwadze koniecznoœæ syntetycznego ujêcia zagadnienia. Materia³ stanowiæ powinien podstawê do sformu³owania wytycznych na lata w omawianych obszarach. formu³owaæ postulaty odnoœnie obszarów aktywnoœci wskazanych wczeœniej za najbardziej innowacyjne dla Dolnego Œl¹ska, a wy³onionych wczeœniej w ramach realizacji takich projektów jak DCZT, DCSR, Foresight technologiczny dla województwa dolnoœl¹skiego do 2020 roku, Wroc³awskie Centrum Badañ (EIT+), itp. Chodzi zatem o takie obszary rdzennych kompetencji Regionu jak: IT, In ynieria Materia³owa, Energetyka Alternatywna, Biotechnologie, Socjologiczne Podstawy rozwoju regionalnego. Maj¹c na uwadze powy sze za³o enia w dalszej czêœci dokumentu przedstawiono dorobek zespo³u ekspertów w wymienionych ni ej sprawach: gospodarki Dolnego Œl¹ska pod k¹tem jej mo liwoœci innowacyjnych, prognoz rozwoju technologii i planów innowacyjnych (w oparciu o prognozy obce), w celu wskazania kierunków dzia³alnoœci innowacyjnej, potencja³u innowacyjnego Dolnego Œl¹ska. Pozwoli³o to na wstêpne wytypowanie dzia³ów gospodarki wymuszaj¹cych szybki rozwój regionu. Dodatkowym celem tej analizy by³o sprawdzenie, w jakim stopniu badania zaawansowane przez miejscowe placówki naukowe daj¹ mo liwoœæ wprowadzenia oryginalnych procesów innowacyjnych obecnie * Instytut Informatyki Technicznej Wydzia³ Informatyki i Zarz¹dzania Politechniki Wroc³awskiej ** Instytut Materia³oznawstawa i Mechaniki Technicznej Politechniki Wroc³awskiej 9

10 i najbli szej przysz³oœci. Analiza prognoz pozwala na sprawdzenie z kolei zgodnoœci proponowanych procesów innowacyjnych ze spodziewanymi trendami rozwoju technologii i gospodarki. Obszary specjalnoœci gospodarki i ich potencja³ innowacyjny. Zatwierdzona przez Sejmik Województwa Dolnoœl¹skiego strategia rozwoju, pozwala na wytypowanie nastêpuj¹cych dzia³ów gospodarki, których intensywny rozwój jest mo liwy ze wzglêdu na sprzyjaj¹ce warunki (dotychczasowe doœwiadczenie, potencja³ gospodarczy, potencjalne mo liwoœci Dolnego Œl¹ska). Przyjêto, i do dzia³ów tych nale ¹: 1. Przemys³ 1, a w tym: a. górnictwo i hutnictwo miedzi, wraz z kompleksem surowców towarzysz¹cych (szczególnie przy stosowaniu hydrometalurgii jako wiod¹cej technologii), b. produkcja artyku³ów spo ywczych i napojów (patrz kompleks rolnictwo, hodowla i gospodarka ywnoœciowa), c. produkcja farb i lakierów, d. kompleks energetyczny wykorzystanie surowców odnawialnych i odpadowych, w tym te produkcja urz¹dzeñ umo liwiaj¹cych lokalne przetworzenie surowców odnawialnych i odpadowych. 2. Rolnictwo, uprawa i hodowla sprzê one z produkcj¹ œrodków spo ywczych i napojów. 3. Sport, turystyka i rekreacja Ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa (MŒP). W grupie Przemys³ (ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw MŒP) przewiduje siê znacz¹c¹ rolê kilku ga³êzi (brano tu pod uwagê liczbê przedsiêbiorstw, ich pozycjê w rankingu krajowym oraz zgodnoœæ z prognoz¹ rozwoju patrz Tab.1). 1 W zatwierdzonej strategii Dolnego Œl¹ska w dziale przemys³ wymienia siê jeszcze miêdzy innymi przemys³ œrodków transportu i motoryzacyjny. Tu wobec stwierdzonej niesamodzielnoœci tych ga³êzi przemys³u (patrz raport Przegl¹d œwiatowych prognoz a strategia Dolnego Œl¹ska (www.foresight.wroc.pl)-oœrodki decyzyjne s¹ poza granicami kraju, a lokalni dyrektorzy maj¹ ograniczone decyzje tylko do nadzoru prowadzonej aktualnie produkcji) zajêto siê tylko ugrupowaniami mog¹cymi prowadziæ samodzielne strategie rozwojowe. 2 Dolny Œl¹sk jest regionem, którego walory sportowe, turystyczne i wypoczynkowe mog¹ byæ wykorzystane na szerok¹ skalê. W tym zakresie nie przed³o ono dotychczas kompleksowych analiz potencja³u innowacyjnego i prognoz. Rzecz wydaje siê czêœciowo zrozumia³a, jeœli uwzglêdni siê fakt, e wymaga³oby to szerokiej palety zabiegów organizacyjnych i inwestycyjnych (np. komunikacja, w tym: ³atwoœæ dostêpu, transport szybki i transgraniczny w naturalnie ukszta³towanych regionach, ³¹cz¹cych oœrodki Dolnego Œl¹ska z Czechami). Niezbêdne jest jednak pilne opracowanie szczegó³owych planów dla regionu Jeleniogórskiego i Kotliny K³odzkiej z uwzglêdnieniem przyleg³ych obszarów po stronie czeskiej. 10

11 Tabela 1. Istniej¹ce klastry MŒP 1 Przemys³ Stan obecny w odniesieniu do œredniej krajowej Liczba przedsiêbiorstw Farmaceutyki i œrodki chemiczne dla 1,50 8 Bardzo du a medycyny Elementy elektroniczne 1,76 19 Uwarunkowana Sprzêt medyczny 1,35 Oko³o 100 Bardzo du a Instrumenty pomiarowe 2,18 Bardzo du a Instrumenty optyczne 4,55 4 Bardzo du a Sterowanie procesami 1,88 4 Bardzo du a Sprzêt komputerowy Ma³a W grupie z kolei Us³ugi wskazuje siê g³ównie obszary zawarte w Tabeli 2. Tabela 2. Us³ugi Nazwa ga³êzi Nazwa ga³êzi Stan obecny w odniesieniu do œredniej krajowej Liczba przedsiêbiorstw Poœrednictwo finansowe 1,46 Du a Nauka 1,59 Bardzo du a Doradztwo komputerowe 1,26 Bardzo du a Badania i analizy techniczne 1,06 Bardzo du a Rekrutacja pracowników 2,61 Bardzo du a Szkolnictwo wy sze 1,23 Bardzo du a Zgodnoœæ z prognoz¹ rozwoju Zgodnoœæ z prognoz¹ rozwoju Potencja³ innowacyjny Analizuj¹c z kolei potencja³ naukowy i trzymaj¹c siê nazewnictwa wed³ug ukszta³towanych dyscyplin nauki, nale y uznaæ z kolei, e Dolny Œl¹sk reprezentuje wysoki poziom w nastêpuj¹cych dziedzinach: chemii, w tym fizykochemii cia³a sta³ego, fizyki niskich temperatur i silnych pól magnetycznych, biologii i biochemii, informatyki, medycyny i farmakologii, immunologii, rolnictwa i hodowli, matematyki. Potencja³ naukowy skupiony jest we wszystkich wy szych uczelniach i dwu Instytutach Akademii Nauk tj. Instytucie Niskich Temperatur i Badañ Strukturalnych oraz Instytucie Immunologii i Terapii Doœwiadczalnej. Autorzy analizy prezentuj¹ pogl¹d, i przegl¹d dorobku tych placówek naukowych zabezpiecza potencja³ innowacyjny niezbêdny do intensywnego 11

12 rozwoju we wszystkich dziedzinach gospodarczej specjalnoœci Dolnego Œl¹ska. Analizê potencja³u innowacyjnego podano szerzej w za³¹czonych opracowaniach autorskich, a poni ej skrótowo jedynie omówiono. Witold Kwaœnicki Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie nowoczesnych narzêdzi zarz¹dzana regionem. Opracowanie to omawia badania, które winny byæ prowadzone systematycznie na rzecz prac nad strategiami rozwojowymi oraz badania, które podaj¹ ocenê innowacyjnoœci regionu (jako podatnoœæ na realizowanie procesów innowacyjnych), ocena ta dotyczy jednostek gospodarczych i postaw spo³eczeñstwa. Propozycje oparte o praktykê i badania autorskie w tym zakresie podaje te Raport z Etapu 3. pt. Ma³e i Œrednie Przedsiêbiorstwa. Program ich rozbudowy i rola w przemianach strukturalnych gospodarki, autorzy W. Kasprzak i K. Pelc 3. W raporcie tym podaje siê tak e przyjête w gospodarce amerykañskiej wskaÿniki innowacyjnoœci i przedsiêbiorczoœci, pozwalaj¹ce oceniæ w tym zakresie stan regionu. Jacek Otlewski Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie biotechnologii. Raport wymienia trzy g³ówne kierunki rozwoju zastosowañ biotechnologii na Dolnym Œl¹sku, a s¹ to: biotechnologia medyczna. Badania w tym zakresie, zwi¹zane s¹ g³ównie z przedsiêbiorstwami reprezentuj¹cymi przemys³ farmaceutyczny i us³ugi medyczne, agrobiotechnologia (patrz te T. Trziszka Nowoczesne technologie produkcji ywnoœci). Badania i procesy innowacyjne z tej dziedziny zabezpieczyæ maj¹ rozwój rolnictwa (upraw i hodowli) oraz produkcji ywnoœci, w oparciu o powstaj¹ce konsorcjum i klaster ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw), biotechnologia przemys³owa. Badania z tej dziedziny winny zabezpieczyæ klaster ma³ych i œrednich firm reprezentuj¹cych biotechnologiê przemys³ow¹, produkcjê paliw z surowców odnawialnych i odpadów, a tak e umo liwiæ realne zastosowania w KGHM w zakresie pozyskiwania metali. Juliusz Sworakowski i inni Nowe materia³y i nanomateria³y. Materia³y organiczne i metaloorganiczne Materia³ ten omawia prowadzone badania nakierowane na zastosowanie w przemyœle elektronicznym, holografii, wytwarzaniu laserów i œwiat³owodów. Materia³ w koñcowej czêœci prezentuje aspekty finansowe zwi¹zane z prowadzeniem badañ wdro eniowych i postuluje poszukiwanie partnerów przemys³owych. Badania w tym zakresie dotycz¹ programu przyjêtego dla EIT+ i mog¹ zabezpieczyæ potrzeby innowacyjne istniej¹cych doœæ du ych klastrów MŒP, 3 Raport z Etapu 3. pt. Ma³e i Œrednie Przedsiêbiorstwa. Program ich rozbudowy i rola w przemianach strukturalnych gospodarki, autorzy W. Kasprzak i K. Pelc powsta³ w ramach projektu Makroregion innowacyjny foresiht technologiczny dla województwa dolnoœl¹skiego do 2020 r. (www.foresight.wroc.pl) 12

13 specjalizuj¹cych siê w wytwarzaniu farmaceutyków, budowie sprzêtu medycznego, sterowania procesami i sprzêtu optycznego. Andrzej Jab³oñski Analiza potencja³u regionu w dziedzinie I.T. Opracowanie to analizuje stan przedsiêbiorstw produkcyjnych i us³ugowych w dziedzinie I.T. 4 na Dolnym Œl¹sku i proponuje utworzenie klastra pod nazw¹ Wspólnota Wiedzy i Innowacji w Zakresie Technik Informacyjnych i Komunikacyjnych. Podaje te propozycje preferowanych projektów innowacyjnych. Dzia³alnoœæ w tej dziedzinie (badania i organizacja klastrów) mo e byæ œciœle zwi¹zana z grupami MŒP specjalizuj¹cymi siê w budowie sprzêtu medycznego, pomiarowego i automatyki. Andrzej M.Fal Analiza potencja³u rozwojowego na Dolnym Œl¹sku w obszarze e-zdrowie Opracowanie to analizuje stan badañ i prowadzone prace, które bêd¹ podstaw¹ sta³ej rozbudowy i modyfikacji Programu e-zdrowie. Przedstawia tez zwiêz³y opis opracowanych projektów, a to: Centrum Teleradiologii, Lokalny Elektroniczny Rekord pacjenta, e-skierowanie, e-leki. Tadeusz Trziszka Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie nowoczesnych technologii produkcji ywnoœci Opracowanie przedstawia program rozwoju ca³ego ³añcucha ywnoœciowego na Dolnym Œl¹sku, a wiêc obejmuje produkcjê roœlinn¹, zwierzêc¹ i przetwórstwo. Omawia organizacjê przedsiêwziêcia pod nazw¹ klaster Nutribiomed, który ma obj¹æ wspó³prac¹ producentów i operatorów przemys³u ywnoœciowego i farmaceutycznego. Wskazuje na koniecznoœæ organizacji podobnych klastrów specjalizuj¹cych siê w produkcji roœlin energetycznych i regionalnych produktów ywnoœciowych. Zdzis³aw Szalbierz Analiza potencja³ rozwojowego regionu w dziedzinie energii konwencjonalnych Materia³ przedstawia stan energetyki zawodowej na Dolnym Œl¹sku i mo - liwy jej rozwój. W tej dziedzinie wskazuje te na potrzebê podjêcia decyzji w zakresie zagospodarowania Legnickiego Zag³êbia Wêgla Brunatnego. Zbigniew Gnutek Analiza potencja³u rozwojowego w dziedzinie alternatywnych Ÿróde³ energii Raport omawia potencja³ energetyczny i istniej¹ce opracowania pozwalaj¹ce na wykorzystanie odpadów i surowców odnawialnych. Materia³ dokumentu- 4 Celowo u yto skrótu IT (akronim od ang.: Information Technology). 13

14 je te mo liwoœci specjalizacji Dolnego Œl¹ska w produkcji urz¹dzeñ energetycznych wykorzystuj¹cych surowce odnawialne i odpadowe. Przedstawia te analizê op³acalnoœci wykorzystania odpadów i surowców odnawialnych. II. Aktualnie przygotowywane lub postulowane opracowania w zakresie analizy potencja³u naukowego. Program badañ Wroc³awskiego Centrum EIT + Przygotowywany aktualnie program badawczy EIT+ bêdzie mia³ niew¹tpliwie kluczowe znaczenie dla rozwoju nauki w regionie i mo liwoœci komercjalizacji wyników badañ, a przez to i skutków gospodarczych w regionie. Z aktualnego stanu przygotowañ wiadomo ju, i bêdzie zawiera³ kompleksowy pakiet projektów badawczych g³ównie w zakresie biotechnologii i in ynierii materia³owej (spójny generalnie z zapisami poni szego raportu w tych obszarach), a ponadto w zakresie programów materia³owych i energetycznych opartych na wodorze (np. istniej¹ce ju opracowanie: Materia³y zaawansowane dla magazynowania energii. Pe³ny dokument programowy EIT+, który zostanie przed³o ony do 15 marca 2008 r., powinien stanowiæ integraln¹ czêœæ niniejszego opracowania. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne regionu Postuluje siê pilne podjêcie prac analitycznych i programowych nad tym kierunkiem specjalizacji Dolnego Œl¹ska. Rozeznano, i mo na w tym zakresie wykorzystaæ liczny potencja³ naukowy Uniwersytetu Wroc³awskiego (np. z Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego), Akademii Ekonomicznej, Politechniki Wroc³awskiej (np. Katedra Planowania Przestrzennego), Akademii Wychowania Fizycznego czy Wojewódzkiego Biura Urbanistycznego. W oparciu o te instytucje oraz jednostki samorz¹dowe powiatów: Jelenia Góra, Wa³brzych, Kamienna Góra, K³odzko nale y powo³aæ zespó³, który kompleksowo opracuje plan przedsiêwziêæ regionalnych w tym zakresie. Produkcja wielkotowarowa w rolnictwie i hodowli. Opracowanie obejmuj¹ce tê tematykê, realizowane przez zespó³ Uniwersytetu Przyrodniczego, znajduje siê w koñcowej fazie redakcji i powinno byæ równie w³¹czone do pe³nego opracowania Analizy. 14 III. Infrastruktura i us³ugi niezbêdne dla realizacja programów innowacyjnych na Dolnym Œl¹sku W wysoko rozwiniêtych spo³eczeñstwach Unii Europejskiej, od lat zaanga- owanych w budowê spo³eczeñstwa obywatelskiego, opracowuj¹cych strategie

15 rozwojowe i bior¹cych udzia³ w swoistego rodzaju wspó³zawodnictwie w prowadzeniu procesów innowacyjnych, powsta³a ca³a infrastruktura instytucji i przedsiêbiorstw wspieraj¹cych: opracowanie strategii rozwojowych s¹ to sztabowe zespo³y przygotowuj¹ce politykom warianty strategii, planowanie, nadzór i pomoc w realizacji procesów innowacyjnych, finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych. Doœwiadczenia najbardziej rozwiniêtych regionów UE w tym zakresie nale y szybko przenieœæ i twórczo rozwin¹æ na Dolnym Œl¹sku. Sugestie w zakresie kluczowych dzia³añ sformu³owano poni ej. Dolnoœl¹skie Centrum Studiów Regionalnych W toku prac podjêtych nad wdra aniem Strategii Innowacji Dolnego Œl¹ska doprowadzono do realizacji kilku projektów, a nastêpnie przekszta³cenia ich w nowy podmiot naukowo-badawczy (decyzj¹ z 12 grudnia 2007) pod nazw¹ Dolnoœl¹skie Centrum Studiów Regionalnych (DCSR). Placówki o takim charakterze nie ma w Polsce ani w adnym z s¹siednich regionów UE (w ca³ej Unii zidentyfikowano tylko szeœæ podmiotów o podobnym profilu). Zdaniem zespo³u dzia³ania te nale y konsekwentnie prowadziæ. Stwarza to bowiem szansê rzeczywistego powstania i ugruntowania pozycji Dolnoœl¹skiego Centrum Studiów Regionalnych centrum naukowo-badawczego i doradczego, inicjuj¹cego i integruj¹cego badania w zakresie szeroko rozumianego rozwoju regionalnego oraz d¹ ¹cego do wykreowania tych badañ jako kolejnej, tzw. rdzennej, wroc³awskiej specjalnoœci naukowej. Ta nowa jednostka, jako regionalny think-tank powinna: 1. prowadziæ przegl¹d publikowanych prognoz (z otwartym do nich dostêpem dla samorz¹dów i jednostek gospodarczych), 2. typowaæ, w oparciu o rozeznanie prognostyczne, mo liwe i zalecane kierunki rozwoju gospodarki, 3. dokonywaæ systematycznych przegl¹dów osi¹gniêæ naukowych placówek Dolnego Œl¹ska, pod k¹tem mo liwoœci ich wykorzystania w gospodarce, 4. prowadziæ analizê tzw. rozwojowych kierunków gospodarki Dolnego Œl¹ska, 5. programowaæ przemiany w systemach edukacyjnych, 6. dokonywaæ sta³ej analizy zasobów Dolnego Œl¹ska, 7. przygotowaæ warianty strategii rozwoju 8. analizowaæ stan: a. edukacji, b. badañ, c. gospodarki, d. finansów zwi¹zanych z prowadzeniem procesów innowacyjnych, e. innowacyjnoœci i przedsiêbiorczoœci spo³ecznoœci Dolnego Œl¹ska z wykorzystaniem narzêdzi SPI, opracowanych przez Uniê Europejsk¹ (wskaÿniki te winny byæ ponadto wprowadzone do danych zbieranych przez Urz¹d Statystyczny we Wroc³awiu). 15

16 Analizy wymienione w punkcie 8 s¹ niezbêdn¹ informacj¹ dla w³adz samorz¹dów lokalnych. Dlatego te Dolnoœl¹skie Centrum Studiów Regionalnych winno byæ traktowane jak jednostka sztabowa zapewniaj¹c¹ systematyczn¹ prace nad strategiami dla Urzêdu Marsza³kowskiego i zwi¹zanych z nim samorz¹dów ni szych szczebli. W przypadku uruchomienia wy ej wymienionych prac, objêtych punktami 1 8, szacuje siê, e œwiadczone us³ugi prowadzone systematycznie mia³yby wartoœæ oko³o 20 mln rocznie. Planowanie, nadzór i pomoc w realizacji programów innowacyjnych Sprawne podejmowanie decyzji oraz projektowanie i wdra anie procesów innowacyjnych, wymaga ca³ej sieci us³ug. Nale ¹ do nich: 1. Us³ugi zwi¹zane z ocen¹ procesu innowacyjnego. Polegaj¹ one na ocenie oryginalnoœci proponowanego rozwi¹zania, a tak e ocenie szans sukcesu. Analizy takie s¹ przeprowadzane, a dane uzyskiwane automatycznie w oparciu o odpowiednie zbiory danych (analizy cytowañ, opisy patentów) i specjalistyczne oprogramowanie. Uruchomienie tego typu ocen jest konieczne dla jednostek naukowych i gospodarczych, a tak e ca³ego aparatu decyzyjnego samorz¹dów. W fazie pocz¹tkowej zadania te móg³by podj¹æ niewielki zespó³ przy DCSR. Mo na oszacowaæ wartoœæ jego us³ug w ci¹gu np. trzech lat na oko³o 10 mln z³otych rocznie. Koszty inwestycyjne nie s¹ wysokie i obejmuj¹ zakup i tzw. upgrade licencyjnego oprogramowania (dostawca: Georgia Tech University; nawi¹zano kontakty i przetestowano software), dwa etaty dla informatyków oraz sprzêt komputerowy, co wymaga rocznych nak³adów rzêdu tys. z³otych. 2. Us³ugi zwi¹zane z powo³ywaniem ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw (MŒP). Winny obejmowaæ wszystkie czynnoœci prawne i administracyjne zwi¹zane z uruchomieniem przedsiêwziêcia, od momentu powstania pomys³u przedsiêbiorstwa (pocz¹tkowo w formie np. Spin-Off) do jego zgodnego z prawem powo³ania. Us³ugi te winny byæ podejmowane na zlecenie wnioskodawcy/ za³o yciela. W pocz¹tkowym stadium, wobec braku doœwiadczeñ w pe³nieniu tego typu us³ug rolê tê powinien pe³niæ DCSR, z przewidzian¹ sum¹ kosztów rozpoczêcia dzia³alnoœci oko³o 3 4 mln. z³otych (finansowanie mo liwe pocz¹tkowo ze Œrodków Strukturalnych). Po starcie i uzyskaniu odpowiedniej puli zleceñ, us³ugi te winny byæ œwiadczone odp³atnie przez wydzielon¹ jednostkê typu non-profit. 3. Us³ugi zwi¹zane z uzyskiwaniem funduszy na dzia³alnoœæ. Uzyskiwanie œrodków unijnych i innych nastrêcza, nawet sprawnym organizacyjnie zespo³om naukowym, wielu trudnoœci. Zniechêca to do wystêpowania z projektami i obni a szanse wykorzystania œrodków. Z tego wzglêdu proponuje siê powo³anie wyspecjalizowanego biura (dzia³aj¹cego docelowo na zasadach pe³nej odp³atnoœci za us³ugi), które przygotowywaæ bêdzie projekty, na podstawie me- 16

17 rytorycznych opisów dzia³alnoœci, dostarczonych przez autorów pomys³u. Dotyczy³oby to wniosków na granty badawcze, rozwojowe oraz uruchomienie us³ug i produkcji. Konieczne nak³ady na start takiej palcówki szacowane s¹ na 5 10 mln. z³otych, w zale noœci od skali dzia³ania (finansowanie mo - liwe pocz¹tkowo ze Œrodków Strukturalnych). 4. Finansowanie procesów innowacyjnych. Zak³ada siê, e wszystkie wiêksze i ciekawsze badania naukowe, prowadzone przez dolnoœl¹skie placówki, uzyskaj¹ wsparcie w postaci grantów. Najwa niejsze procesy innowacyjne (np. EIT+), wspierane oryginalnymi badaniami posiadaj¹ ju w znacznej mierze zabezpieczone œrodki. Obok jednak œrodków zdobywanych na prowadzenie procesów innowacyjnych z Funduszy Strukturalnych i unijnych, potrzebne bêd¹ dodatkowo znaczne œrodki na przygotowanie wdro eñ i uruchomienie odpowiednich przedsiêbiorstw (taki mechanizm wystêpuje w rozwiniêtych regionach UE!). W przypadku przedsiêbiorstw zaliczanych do tzw. wysokich technologii i inicjatyw o strategicznym znaczeniu dla proinnowacyjnego rozwoju regionu, powinna istnieæ pula œrodków na kredytowanie tych przedsiêwziêæ. Wed³ug dotychczasowych doœwiadczeñ regionów UE, œrodkami tymi dysponuj¹ specjalne banki i fundusze celowe zwi¹zane z w³adzami regionów. Nale y d¹ yæ do stworzenia regionalnego banku, który funkcje takie pe³ni³by na Dolnym Œl¹sku. Poniewa takiej instytucji w Polsce nie ma, to podjêcie takiego ambitnego, pilotowego zadania mog³oby umo liwiæ uzyskanie kapita³u za³o ycielskiego ze Ÿróde³ zewnêtrznych (np. ze œrodków unijnych). W sytuacji obecnej celowe by³oby wydzielenie okreœlonych kwot z bud etu samorz¹du wojewódzkiego lub RPO, które powinny byæ wykorzystane do wspierania szczególnie cennych inicjatyw gospodarczych i spo³ecznych. Decyzje o przydzieleniu tych œrodków winny byæ podejmowane na Dolnym Œl¹sku przez Marsza³ka Województwa na podstawie specjalnego regulaminu i opinii zespo³u doradców zwi¹zanych z realizacj¹ strategii rozwojowych. Szacuje siê, e na ten cel winny byæ przyznane kwoty w wysokoœci 100 mln z³otych rocznie. By³yby one rozliczane po sfinalizowaniu programu z mo liwoœci¹ odzyskania czêœci lub ca³oœci nak³adów z uzyskanych wp³ywów finansowanego przedsiêwziêcia. W przypadku zwrotu nak³adów winny one trafiæ na specjalny fundusz przeznaczony nastêpnie na finansowanie przedsiêwziêæ wysokiego ryzyka. 17

18 18

19 2. PRZEWODNIK PO OPRACOWANIACH Analiza potencja³u rozwojowego regionu w dziedzinie nowoczesnych narzêdzi zarz¹dzania regionem Prof. dr hab. in. Witold Kwaœnicki I. Zarz¹dzania innowacjami i zarz¹dzanie regionem. Priorytetowe tematy badawcze Analiza dorobku bêd¹cego wynikiem prac badawczych ró nych inicjatyw (projektów) regionalnych prowadzonych w latach oraz potencja³u naukowego wroc³awskiego œrodowiska akademickiego pozwala sformu³owaæ nastêpuj¹ce priorytetowe tematy badawcze dla Dolnego Œl¹ska z zakresu zarz¹dzania innowacjami i zarz¹dzania regionem na lata : 1. Prognozowanie rozwoju nauki i techniki w œwiecie (foresight) i opracowanie postulatów dla racjonalnej polityki gospodarczej, proinnowacyjnej i edukacyjnej w regionie. Punktem wyjœcia bêdzie analiza dostêpnych prognoz renomowanych zagranicznych oœrodków naukowych. 2. Okreœlenie strategii regionu w zakresie badañ naukowych, w tym g³ównie okreœlenie niezbêdnych dzia³añ wspieraj¹cych tzw. obszary rdzennych kompetencji. 3. Opracowanie polityki regionu w zakresie kszta³cenia akademickiego, w tym: aktualne i przewidywane uwarunkowania demograficzne, aktualna i postulowana dostêpnoœæ kszta³cenia w Regionie we wszystkich formach (stacjonarne, zaoczne, permanentne, itp.) i na trzech szczeblach (licencjat, magisterium, doktorat), formy pracy z m³odzie ¹ uzdolnion¹, struktura w³asnoœciowa i bran owa szkolnictwa wy szego na Dolnym Œl¹sku. 4. Badania nad œwiadomoœci¹ innowacyjn¹ mieszkañców (tak e przedsiêbiorców) Dolnego Œl¹ska oraz wypracowanie metodologii wspomagania postaw kreacyjnych i innowacyjnych wœród mieszkañców Dolnego Œl¹ska. 5. Opracowanie metod oceny pomys³ów innowacyjnych, metodyki monitorowania i analizy projektów innowacyjnych. Stworzenie mapy innowacji kategoryzacja innowacji i ocena wielkoœci wp³ywu tych innowacji na rozwój spo³eczny Dolnego Œl¹sk¹ (nie tylko innowacje technologiczne wp³ywaj¹ na rozwój spo³eczny!). 6. Ocena poziomu innowacyjnoœci województwa, budowa alternatywnych wskaÿników innowacyjnoœci regionu i ekspansywnoœci regionu. 7. Analiza mo liwoœci wsparcia obs³ugi grantów badawczych (zw³aszcza europejskich) przez firmy typu non-profit. Utworzenie mo liwoœci programowych i organizacyjnych na rzecz udzielania pomocy JST i MŒP w tworzeniu i wdra aniu strategii. Pracownik Uniwersytetu Wroc³awskiego, Instytut Nauk Ekonomicznych 19

20 8. Badania nad mo liwoœci¹ deregulacji i decentralizacji decyzji organizacji samorz¹dowych i urynkowienia dzia³alnoœci publicznej. Analiza funkcjonowania instytucji publicznych poddanych presji mechanizmów rynkowych. Badanie mo liwoœci wdra ania tzw. narzêdzi SPI do zarz¹dzania Regionem. 9. Badanie mo liwoœci zlikwidowanie, lub przynajmniej obni enie barier dla przedsiêbiorczoœci i innowacyjnoœci na poziomie województwa (regionu) uwzglêdniaj¹c wszelkie ograniczenia wynikaj¹ce z regulacji centralnych pañstwa. Analiza barier rozwoju przedsiêbiorczoœci wynikaj¹ca z polityki rz¹du (braku autonomii województwa) i znalezienie sposobów ich neutralizacji na poziomie województwa. 10. Opracowanie systemu finansowania du ych i ma³ych przedsiêwziêæ badawczych i przedsiêwziêæ innowacyjnych (na wzór bonów innowacyjnych (badawczych, technologicznych) i utworzenie Dolnoœl¹skiego Venture Capital). Badania nad stworzeniem sprzyjaj¹cych warunków zachêcaj¹cych inwestorów (m.in., anio- ³ów biznesu ) do inwestowanie w województwie dolnoœl¹skim. 11. Monitorowanie, ocena i analiza porównawcza (z innymi regionami europejskimi) procesu wdra ania i realizacji Dolnoœl¹skiej Strategii Innowacji. Diagnoza potencjalnych spo³ecznych zagro eñ wdra ania regionalnej polityki innowacyjnej. 12. Ocena przedsiêwziêæ technologicznych i opracowanie metod wspierania wdra- ania nowych, perspektywistycznych rozwi¹zañ technologicznych w regionie. (Quick Technology Inteligence Processes (QTIP), Futureoriented Technology Analysis (FTA)). Opracowanie procedur wczesnego ostrzegania, które szybko wska ¹ obiecuj¹ce kierunki badañ mo liwe do podjêcia na Dolnym Œl¹sku. 13. Dokonanie analizy (przez niezale n¹ instytucjê) efektywnoœci wydatków na wspieranie procesów innowacyjnych w obrêbie MSP oraz oceny skutecznoœci finansowania dzia³añ innowacyjnych w województwie z funduszy publicznych. 14. Badania nad zró nicowaniem podregionów, powiatów i gmin Dolnego Œl¹ska jak sprzyjaæ nadganianiu opóÿnieñ rozwojowych wybranych podregionów województwa dolnoœl¹skiego? Roczny koszt realizacji poszczególnych tematów od ok. 200 do 700 tys. z³. Szacowana œrednia wielkoœæ rocznego finansowania to ok. 5 mln z³otych. Programy powy sze bêd¹ realizowane przez zespo³y badawcze, których cz³onkami bêd¹ naukowcy wywodz¹cy siê z uczelni wroc³awskich (zw³aszcza Uniwersytetu Wroc³awskiego, Politechniki Wroc³awskiej, Akademii Ekonomicznej, Uniwersytetu Przyrodniczego i Akademii Medycznej) oraz praktycy (z przemys³u, sektora us³ug oraz Jednostek Samorz¹du Terytorialnego). Wydaje siê, e znaczna czêœæ tych dzia³añ badawczych mo e byæ efektywnie koordynowana przez Dolnoœl¹skie Centrum Studiów Regionalnych (DCSR) 5, które œciœle wspó³pracuje z Biurem Koordynacji Wdra ania Dolnoœl¹skiej Strategii Innowacji. DCSR pozwoli na wykorzystanie potencja³u naukowego oœrodka wroc³awskiego na rzecz stworzenia 5 20

21 warunków do optymalnego podejmowania decyzji strategicznych w Regionie. Dwuletnie doœwiadczenia prac koordynowanych przez DCSR pokazuj¹, e instytucja ta dobrze s³u y integracji lokalnych elit badawczych i sprzyja kszta³towaniu proinnowacyjnych postaw spo³eczeñstwa na Dolnym Œl¹sku. Ostatnie dwa lata pokaza³y, e DCSR mo e staæ siê w najbli szych latach wiod¹ca i trwa³¹ jednostkê naukow¹ w zakresie studiów regionalnych i prognostycznych o silnej pozycji w ramach Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Dobr¹ podstaw¹ stanowi¹ prowadzone obecnie w ramach DCSRu programy badawcze dotycz¹ce m. in. analizy kilkudziesiêciu strategii regionalnych wdro onych w wybranych krajach nale ¹cych do UE i wykorzystanie wyników tej analizy do modyfikacji Strategii Innowacyjnej Dolnego Œl¹ska, opracowywania ekspertyz i materia³ów studyjnych zwi¹zanych ze strategiami bran owymi, gminnymi i powiatowymi, oceny i prognozowania skutków du ych przedsiêwziêæ gospodarczych i spo³ecznych w Regionie. W prace DCSRu w³¹czone zostan¹ te badania prognostyczne, które bêd¹ kontynuacj¹ realizowanego z powodzeniem w ostatnich latach projektu Makroregion innowacyjny. Foresight technologiczny dla województwa dolnoœl¹skiego do 2020 roku 6, w tym kontynuacja takich projektów jak np. analiza prognoz: japoñskiej, amerykañskiej i europejskiej i opracowanie raportu nt. prognoz technologicznych i spo³ecznych w œwiecie (dziêki czemu mo liwe jest dokonanie wspomnianych modyfikacji Dolnoœl¹skiej Strategii Innowacji), ocena potencja³u kadrowego i naturalnych bogactw Regionu, analiza dorobku badawczego i innowacyjnego Dolnego Œl¹ska zakoñczona propozycjami wdro eñ oraz wytypowaniem specjalizacji Regionu. Wa nymi elementami programu regionalny foresight jest opracowanie metodologii oceny ekspansywnoœci innowacyjnej œrodowisk spo³eczno-gospodarczych w Regionie, opracowanie scenariuszy zagro eñ spo³ecznych dla Regionu oraz stworzenie prognozy rozwoju sieci osiedleñczej i komunikacyjnej po³¹czonej z analiz¹ wp³ywu tych sieci na sytuacjê spo³eczn¹ i rynek pracy oraz podatnoœæ innowacyjn¹. Realizacji powy szych priorytetów badawczych z zakresu zarz¹dzania innowacjami i zarz¹dzania regionem sprzyjaæ bêd¹ (w czym nale y upatrywaæ przewagi kompetencyjnej Dolnego Œl¹ska nad innymi regionami): 1. Tradycje w prowadzenia badañ nad przysz³oœci¹ i oceny rozwoju technologicznego (w latach i 1980.we Wroc³awiu funkcjonowa³ Oœrodek Badañ Prognostycznych PWr). 2. Istnienie silnego oœrodka badañ psychologicznych (PWr) i prê nego œrodowiska ekonomistów (AE i UWr). 3. Œcis³e kontakty i dobra wspó³praca z instytutami badañ regionalnych w wielu rejonach Europy (m.in., Lombardzia, (W³ochy), Extremadura (Hiszpania), Saloniki (Grecja), Dublin (Irlandia), Studgard i Saksonia (Niemcy)) 4. Dobre relacje pomiêdzy oœrodkami naukowymi i uczelniami wy szymi z w³adzami samorz¹dowymi województwa, miast, powiatów i gmin

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP?

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Kamil Bromski Kierownik, Dolnośląski Ośrodek Transferu Wiedzy i Technologii Specjalista ds. transferu technologii, Agencja Rozwoju Innowacji S.A. Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 4 do SIWZ BZP.243.1.2012.KP Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Usługa polegająca na przygotowaniu i przeprowadzeniu badania ewaluacyjnego projektu pn. Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 PO Inteligentny Rozwój 2014-2020 Przyjęty w dniu 8 stycznia 2014 r. przez Radę Ministrów, Jeden z 6 programów operacyjnych zarządzanych z poziomu krajowego

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

ZMIENIAMY ŁÓDZKIE Z FUNDUSZAMI www EUROPEJSKIMI. www.rpo.lodzkie.pl

ZMIENIAMY ŁÓDZKIE Z FUNDUSZAMI www EUROPEJSKIMI. www.rpo.lodzkie.pl ZMIENIAMY ŁÓDZKIE Z FUNDUSZAMI www EUROPEJSKIMI www.rpo.lodzkie.pl DOTACJE z RPO WŁ SZANSĄ NA ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM ZASTANAWIASZ SIĘ SKĄD CZERPAĆ FUNDUSZE NA WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku.

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w roku 2013, realizuje działania na rzecz wsparcia i rozwoju przedsiębiorstw. Obowiązkiem spoczywającym na PARP jest

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Mutual Learning Platform - platforma wymiany wiedzy i wspólnego. innowacyjnych w regionach europejskich. Jan Skonieczny

Mutual Learning Platform - platforma wymiany wiedzy i wspólnego. innowacyjnych w regionach europejskich. Jan Skonieczny - platforma wymiany wiedzy i wspólnego uczenia się o przedsięwzięciach innowacyjnych w regionach europejskich Jan Skonieczny Projekt europejski MLP został uruchomiony w kwietniu 2005 jako wspólna inicjatywa

Bardziej szczegółowo

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AKADEMII GÓRNICZO - HUTNICZEJ im. S. STASZICA w KRAKOWIE (CTT AGH) Regulamin

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AKADEMII GÓRNICZO - HUTNICZEJ im. S. STASZICA w KRAKOWIE (CTT AGH) Regulamin CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AKADEMII GÓRNICZO - HUTNICZEJ im. S. STASZICA w KRAKOWIE (CTT AGH) Regulamin 1 Celem powołania Centrum Transferu Technologii AGH, zwanego dalej CTT AGH, jest stworzenie mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

HORIZON 2020. Naukowych i Innowacji (2014-2020) 2020) Ewa Szkiłądź. Podstawy 7. Programu Ramowego Warszawa, 12 kwietnia 2012

HORIZON 2020. Naukowych i Innowacji (2014-2020) 2020) Ewa Szkiłądź. Podstawy 7. Programu Ramowego Warszawa, 12 kwietnia 2012 Podstawy 7. Programu Ramowego Warszawa, 12 kwietnia 2012 HORIZON 2020 Program Ramowy w zakresie Badań Naukowych i Innowacji (2014-2020) 2020) Ewa Szkiłądź Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych

Bardziej szczegółowo

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE Druga połowa 2013 r. to czas intensywnej pracy instytucji zaangażowanych w przygotowanie systemu wdrażania funduszy europejskich w latach 2014 2020. Podczas wakacji opracowano

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ Rozdział I ZałoŜenia wstępne 1. Narkomania jest jednym z najpowaŝniejszych problemów społecznych w Polsce. Stanowi wyzwanie cywilizacyjne

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy. Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks

Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy. Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks 2 Projekt Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Realizowany przez PTE w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej Program szkolenia Standardy współpracy międzysektorowej przygotowany w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim współfinansowanego ze środków Unii Priorytet V Dobre Rządzenie,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu współpracy miasta stołecznego Warszawy w roku 2004 z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci ORUM LIDERÓW Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci orum Programy liderów realizowane przez Polsk¹ Agencjê

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!!

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Nowy międzywydziałowy kierunek Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny 2. Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6. Cel operacyjny 2.

Cel strategiczny 2. Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6. Cel operacyjny 2. strategiczny 2 Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6 2.1 Rozwój społeczeństwa informacyjnego w regionie. szkolenia kadry e instytucji, budowa regionalnych

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r.

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016 Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Raport o rozwoju społeczno-gospodarczym, regionalnym i przestrzennym. Zgodnie z zapisem art. 35b

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

2 Ocena operacji w zakresie zgodno ci z dzia aniami KSOW, celami KSOW, priorytetami PROW, celami SIR.

2 Ocena operacji w zakresie zgodno ci z dzia aniami KSOW, celami KSOW, priorytetami PROW, celami SIR. 1 Ocena formalna. Prowadzona jest przez CDR/WODR i odpowiada na pytania: 1. Czy wniosek zosta z ony przez partnera SIR. Negatywna ocena tego punktu skutkuje odrzuceniem wniosku? 2. Czy wniosek zosta z

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Informacje organizacyjne dot. konferencji. w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012

Informacje organizacyjne dot. konferencji. w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012 Informacje organizacyjne dot. konferencji w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012 Organizatorzy Śląski Związek Gmin i Powiatów to stowarzyszenie, którego misją jest słuŝba na

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej dotyczy planów studiów zatwierdzonych uchwałami od 27/2012/2013 do 30/2012/2013 z dnia 19 czerwca 2013 r. i od 45/2012/2013

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Rekrutacja 2016/2017

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Rekrutacja 2016/2017 WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Rekrutacja 2016/2017 Studia I stopnia - licencjackie zarządzanie ekonomia Studia I stopnia - inżynierskie zarządzanie i inżynieria produkcji Studia II stopnia - zarządzanie ekonomia

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Budowa elektronicznej administracji w ramach POIG Konferencja podsumowuj realizacj projektu pn. E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjno

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych STRESZCZENIE Przemysł mleczarski jest jednym z ważniejszych sektorów w przemyśle spożywczym, stale rozwijającym się zwłaszcza w segmentach

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny Projekt wspóùfinansowany przez Uniê Europejsk¹ w ramach Europejskiego Funduszu Spoùecznego Dziaùanie 5.2. Wzmacnianie potencjaùu administracji samorz¹dowej Plan Komunikacji na temat projektu w Urzêdzie

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna Uwaga: ubiegaj cy si o dofinansowanie projektu nie wype nia pól ciemnych. Data z o enia wniosku o dofinansowanie realizacji

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie mieniem Województwa

Gospodarowanie mieniem Województwa Projekt pn. Budowa zintegrowanego systemu informatycznego do zarządzania nieruchomościami Województwa Małopolskiego i wojewódzkich jednostek organizacyjnych 1/13 Gospodarowanie mieniem Województwa Zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku Uchwała Nr 27/2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie Wewnętrznego Sytemu Zapewniania Jakości Kształcenia Na podstawie 9 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wprowadzenie nowego pracownika wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8 Autor: Justyna Tyborowska Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C.H. Beck Ul. Gen. Zajączka 9, 01-518 Warszawa Tel. (022) 311 22 22 Faks

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-418 Fundusze UE European Union funds. Ekonomia I stopieñ. ogólnoakademicki. stacjonarne

Z-EKO-418 Fundusze UE European Union funds. Ekonomia I stopieñ. ogólnoakademicki. stacjonarne KARTA MODU U / KARTA PRZEDMIOTU Kod moduùu Nazwa moduùu Nazwa moduùu w jêzyku angielskim Obowi¹zuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-EKO-418 Fundusze UE European Union funds A. USYTUOWANIE MODU U W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach projektu Nauka i rozwój Założenia programu studiów Człowiek

Bardziej szczegółowo

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku W sprawie przyj cia Statutu Zespo u Administracyjnego Placówek O wiatowych w Trzebnicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 w zwi

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Załącznik nr 5 Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów turystyka

Bardziej szczegółowo

Program Innowacje Społeczne Narodowego Centrum Badań i Rozwoju

Program Innowacje Społeczne Narodowego Centrum Badań i Rozwoju Program Innowacje Społeczne Narodowego Centrum Badań i Rozwoju Joanna Makocka NCBR kim jesteśmy? agencja wykonawcza nadzorowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego agencja powołana w 2007 roku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K. 1. Nazwa podmiotu i adres siedziby Pełna nazwa... Adres... (ulica, numer, kod pocztowy, miejscowość)

W N I O S E K. 1. Nazwa podmiotu i adres siedziby Pełna nazwa... Adres... (ulica, numer, kod pocztowy, miejscowość) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Białej Podlaskiej... Dział Pomocy Osobom Niepełnosprawnym pieczęć Wnioskodawcy... (nr akt i data wpływu kompletnego wniosku) W N I O S E K o dofinansowanie ze środków

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne)

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) 1. Specjalność: Menedżer personalny Prowadzący seminarium: prof. UG dr hab. Halina Czubasiewicz Tytuł seminarium: Zarządzanie ludźmi 1. Procesy doboru

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA NAUKI I PRZEMYSŁU W ROZWOJU POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO POLSKI I UE

WSPÓŁPRACA NAUKI I PRZEMYSŁU W ROZWOJU POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO POLSKI I UE WSPÓŁPRACA NAUKI I PRZEMYSŁU W ROZWOJU POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO POLSKI I UE dr hab. J. Guliński Podsekretarz Stanu MNiSW Kwiecień, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2015 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ]

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ] Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 roku OD: Family Fund Sp. z o.o. S.K.A ul. Batorego 25 (II piętro) 31-135 Kraków DO: Zarząd Starhedge S.A. ul. Plac Defilad 1 (XVII piętro) 00-901 Warszawa biuro@starhedge.pl

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Zarządzanie Innowacjami Innovation management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Poziom studiów: studia II stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Jaka metropolila i??

Jaka metropolila i?? Jaka metropolia? KPZK a Bydgoszcz i Toruń Cyt.: W skład podstawowych węzłów sieci powiązań funkcjonalnych miast w roku 2030 wchodzą: stolica i największe polskie miasta Warszawa oraz: Aglomeracja Górnośląska

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna.

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 w Gminie Opinogóra Górna. Gminny Program profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura we Wrocławiu

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura we Wrocławiu Najwyższa Izba Kontroli Delegatura we Wrocławiu Wrocław, dnia 9 listopada 2011 r. Pan Zygmunt WORSA Starosta Świdnicki w Świdnicy LWR-4101-12-02/2011 P/11/002 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ ZASTOSOWANIE W ADMINISTARCJI PUBLICZNEJ

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ ZASTOSOWANIE W ADMINISTARCJI PUBLICZNEJ E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw z wykorzystaniem innowacyjnych modeli referencyjnych procesów Administracji Publicznej STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Dochody budżetu. 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%)

Dochody budżetu. 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%) Dochody budżetu 010 - Rolnictwo i łowiectwo: Plan 441 425,00 zł Wykonanie 421 926,46 zł (95,58%) Zrealizowane dochody pochodzą z dotacji z budżetu państwa na realizację: - zadań zleconych z zakresu administracji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości z funduszy strukturalnych w latach 2007 2013

Wsparcie przedsiębiorczości z funduszy strukturalnych w latach 2007 2013 Wsparcie przedsiębiorczości z funduszy strukturalnych w latach 2007 2013 Agnieszka Jankowska Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 1 Wsparcie dla przedsiębiorców w programach operacyjnych, 2007-2013 Program

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo