Optymalizacja algorytmów wyboru trybu pracy stacji w sieciach standardu IEEE łączności nomadycznej i ruchomej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Optymalizacja algorytmów wyboru trybu pracy stacji w sieciach standardu IEEE 802.11 łączności nomadycznej i ruchomej"

Transkrypt

1 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji Rozprawa doktorska Marek Sikora Optymalizacja algorytmów wyboru trybu pracy stacji w sieciach standardu IEEE łączności nomadycznej i ruchomej Optimization of data rate selection algorithms in IEEE networks for nomadic and mobile services Promotor: dr hab. inŝ. Wiesław Ludwin

2 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji Katedra Telekomunikacji Al. Mickiewicza 30, Kraków, Polska Tel Fax Copyright Marek Sikora, 013 Wszystkie prawa zastrzeżone

3 Podziękowania Szczególne podziękowania chciałbym złożyć rodzicom oraz promotorowi niniejszej rozprawy.

4

5 Streszczenie Standardy z grupy IEEE a/b/g dopuszczają możliwość pracy stacji abonenckich w wielu różnych trybach, w których transmisja danych odbywa się ze zmienną przepływnością i odpornością na błędy. Wraz z upowszechnieniem się urządzeń typu PDA (Personal Digital Assistant), wyposażonych w interfejsy sieciowe zgodne ze standardem IEEE a/b/g, jak również pojawieniem się łączności między pojazdami w ruchu, tzw. łączności car to car (IEEE 80.11p), zaczęły rozwijać się nowe zastosowania sieci WLAN, charakteryzujące się większą ruchliwością stacji abonenckich, a to z kolei wiązało się z większą dynamiką zmian parametrów kanału radiowego. Ponieważ dotychczasowe, opisane w literaturze algorytmy doboru optymalnych przepływności stacji abonenckich w sieci WLAN nie uwzględniają wyżej wymienionego zjawiska, dlatego dla potrzeb niniejszej rozprawy zaproponowano nowe, oryginalne algorytmy doboru optymalnych przepływności dla stacji abonenckich. Prezentowana praca składa się z siedmiu rozdziałów. W rozdziale pierwszym przytoczono ogólnie znane informacje, dotyczące problematyki rozprawy oraz sformułowano tezę i wymieniono szczegółowe zagadnienia, za pomocą których postanowiono jej dowieść. W rozdziale drugim przedstawiono istotne z punktu widzenia rozprawy właściwości bezprzewodowych sieci lokalnych standardu IEEE W rozdziale trzecim opisano metodologię symulacji sieci bezprzewodowych łączności ruchomej z wykorzystaniem pakietowego symulatora NS-. Rozdział czwarty zawiera przegląd najpopularniejszych, opisanych w literaturze, algorytmów doboru trybu pracy stacji bezprzewodowej. W rozdziale piątym przedstawiono autorski algorytm doboru trybu pracy stacji RADIOMAN oparty na znajomości parametrów ruchowych sieci oraz predykcji stanu kanału radiowego. Kolejny, szósty rozdział zawiera opisy trzech algorytmów SILESiA, EMIRATE oraz LATERAN, będących uproszczonymi wersjami algorytmu RADIOMAN. Rozdział siódmy stanowi podsumowanie oraz wskazuje kierunki dalszych badań.

6 VI STRESZCZENIE

7 Abstract The IEEE a/b/g standards enable mobile stations to use multiple transmission modes characterized by different data rates and resilience against channel induced noise. With the introduction of the wireless LAN enabled PDA (Personal Data Assistant) devices and car-to-car communication (IEEE 80.11p) a new area of the wireless local area network application was born. Since data rate adaptation algorithms used so far are not prepared for such a abruptly changing environment there was a need to develop a new versatile data rate selection algorithm for wireless LAN devices. The dissertation introduces a family of four new algorithms designed to operate in a various radio communication scenarios, ranging from the most popular nomadic scenario to the highly mobile car-to-car use case. The dissertation consists of seven chapters. The first chapter introduces the thesis of the dissertation and methods that will be used to prove it. The second chapter gives an overview of the relevant aspects of the wireless LAN technology and presents the state of the art in the field of data rate adaptation algorithms for IEEE networks. The succeeding chapter presents a methodology of simulation of the multirate wireless networks using the packet based NS- simulator. A derivation and performance evaluation of the new versatile data rate selection algorithm (RADIOMAN) is presented in chapter five. Three modifications of the RADIOMAN algorithm called SILESiA, EMIRATE and LATERAN are derived and their performance is evaluated in chapter six. The last chapter provides final conclusions and presents directions of the further research.

8

9 Spis treści PODZIĘKOWANIA... III STRESZCZENIE... V ABSTRACT... VII SPIS TREŚCI... IX WYKAZ SKRÓTÓW... XI 1. WSTĘP PROBLEMATYKA ROZPRAWY CEL I TEZA ROZPRAWY ORAZ NARZĘDZIA BADAWCZE UKŁAD ROZPRAWY SIECI WLAN STANDARDU IEEE TECHNIKI DOSTĘPU DO KANAŁU RADIOWEGO PROBLEM STACJI UKRYTEJ I ODKRYTEJ TECHNIKI TRANSMISJI DANYCH DSSS I ERP OFDM PROTOKÓŁ PLCP (PHYSICAL LAYER CONVERGENCE PROCEDURE) MODEL SYMULACYJNY SIECI WLAN ZE STACJAMI PRACUJĄCYMI Z WIELOMA PRZEPŁYWNOŚCIAMI WYBRANE MODELE KANAŁÓW Z ZANIKAMI W SIECIACH ŁĄCZNOŚCI NOMADYCZNEJ I RUCHOMEJ ZMODYFIKOWANY W ASPEKCIE ŁĄCZNOŚCI NOMADYCZNEJ I RUCHOMEJ SYMULATOR NS- SIECI WLAN STANDARDU IEEE ALGORYTMY WYBORU TRYBU PRACY STACJI ABONENCKICH W SIECIACH WLAN... 46

10 X SPIS TREŚCI 4.1. ALGORYTMY HEURYSTYCZNE ALGORYTMY OPARTE NA ESTYMACJI PARAMETRÓW KANAŁU PODSUMOWANIE PODSTAWY BUDOWY NOWEGO ALGORYTMU WYZNACZANIA TRYBU PRACY STACJI W SIECI WLAN ŁĄCZNOŚCI NOMADYCZNEJ I RUCHOMEJ OCENA WPŁYWU DŁUGOŚCI RAMKI I NATĘŻENIA RUCHU NA PRACĘ STACJI ABONENCKIEJ KRYTERIUM WYBORU OPTYMALNEGO TRYBU PRACY STACJI W SIECI WLAN PRAWDOPODOBIEŃSTWO UDANEJ TRANSMISJI RAMKI W KANALE Z ZANIKIEM RAYLEIGHA PROCEDURA WYBORU OPTYMALNEGO TRYBU PRACY STACJI STANDARDU IEEE NOWE ALGORYTMY WYZNACZANIA OPTYMALNEGO TRYBU PRACY STACJI W SIECI WLAN ŁĄCZNOŚCI NOMADYCZNEJ I RUCHOMEJ ALGORYTM RADIOMAN (RATE ADAPTATION ALGORITHM FOR MOBILE AND NOMADIC SERVICES) ALGORYTM SILESIA (RECURSIVE LEAST SQUARES RATE ADAPTATION) ALGORYTM EMIRATE (EXPONENTIAL MOVING AVERAGE RATE ADAPTATION) ALGORYTM LATERAN (LAST SAMPLE RATE ADAPTATION ALGORITHM) WNIOSKI I UWAGI KOŃCOWE SPIS LITERATURY ANEKS A MODULACJA CCK

11 Wykaz skrótów AARF AHN AP APN ARF AWGN CARA CCK CHARM COLLIE CSMA-CA CTS DBPSK DCF DFE DIFS DLA DQPSK DSSS EIFS Adaptive Auto Rate Fallback Ad Hoc Networks Access Point Access Point Networks Auto Rate Fallback Additive White Gaussian Noise Collision AwaRe Autorate Complementary Code Keying Channel Aware Rate adaptation algorithm Collision Inferencing Engine Carrier Sense Multiple Access - Collision Avoidance Clear To Send Differential Binary Phase Shift Keying Distributed Coordination Function Decision Feedback Equalizer Distributed Inter-frame Space Dynamic Link Adaptation Differential Quaternary Phase Shift Keying Direct Sequence Spread Spectrum Extended Inter-Frame Space

12 XII WYKAZ SKRÓTÓW EMA EMIRATE ERP-OFDM ESS FBM FHSS FLA ICI LATERAN LLC MAC NAV OAR PCF PDA PDU PLCP PMD RADIOMAN RBAR RLS RRA RSSI RTS SGRA SIFS SILESiA WLAN WOOF Exponential Moving Averages Exponential MovIng average rate Adaptation Extended rate PHY Extended Service Set Full Buffer Model Frequency Hopping Spread Spectrum Fast-responsive Link adaptation Algorithm InterCarrier Interference LAsT sample Rate AdaptatioN algorithm Logical Link Control Media Access Control Network Allocation Vector Opportunistic Auto Rate Point Coordination Function Personal Digital Assistant Protocol Data Unit Physical Layer Convergence Procedure Physical Media Dependent Rate ADaptatIon algorithm for Mobile And Nomadic Services Receiver Based Autorate Recursive Least Squares Robust Rate Adaptation Received Signal Strength Indicator Request To Send SNR Guided Rate Adaptation Short Inter-Frame Space recursive LEast Squares rate Adaptation Wireless Local Area Networks Wireless congestion Optimized Fallback

13 WYKAZ SKRÓTÓW XIII

14 1. Wstęp Bezprzewodowe sieci lokalne WLAN (Wireless Local Area Networks) należą do najbardziej dynamicznie rozwijających się obecnie systemów telekomunikacyjnych. Współczesne sieci WLAN umożliwiają stacjom abonenckim pracę z infrastrukturą APN (Access Point Networks), czyli z wykorzystaniem punktów dostępu oraz ad-hoc, czyli w sieci o strukturze okazjonalnej lub improwizowanej AHN (Ad Hoc Networks). Standardy z grupy IEEE a/b/g dopuszczają możliwość pracy stacji abonenckich w wielu różnych trybach, w których przesył danych odbywa się ze zmienną przepływnością i odpornością na błędy transmisji. Zmienną przepływność oraz odporność na błędy transmisji uzyskuje się dzięki zastosowaniu odpowiednich technik modulacji wielopoziomowych oraz schematów kodowania nadmiarowego o różnych współczynnikach sprawności użytego kodu korekcyjnego. Standardy IEEE a/b/g określają sposoby łączenia technik modulacji i kodowania korekcyjnego, definiując tym samym skończoną liczbę możliwych trybów pracy stacji abonenckiej. Dzięki istnieniu wielu różnych trybów pracy, możliwy jest w danej chwili wybór takiej kombinacji techniki modulacji i metody kodowania korekcyjnego, która zapewni z punktu widzenia warunków propagacyjnych panujących w torze radiowym oraz możliwości technicznych stacji abonenckich biorących udział w wymianie danych najbardziej wydajną transmisję informacji. W sieciach standardu IEEE a/b/g odpowiedzialność za wybór odpowiedniego, to znaczy najlepszego z możliwych na daną chwilę czasu trybu pracy, spoczywa na stacji abonenckiej. Przy czym ze względu na zmienność właściwości transmisyjnych toru radiowego wybór optymalnego trybu pracy stacji odbywa się adaptacyjnie. Jedynym ograniczeniem wpływającym na szybkość przejścia stacji abonenckiej z jednego trybu do następnego jest czas trwania pojedynczej ramki.

15 WSTĘP Problematyka rozprawy Standardy IEEE 80.11a/b/g nie opisują metod wyboru optymalnego trybu pracy stacji abonenckiej. Wraz z pojawianiem się kolejnych urządzeń sieciowych zdolnych do pracy w trybie z wieloma przepływnościami zaczęły pojawiać się propozycje kolejnych metod i algorytmów doboru trybu pracy stacji. Istniejące algorytmy doboru optymalnego trybu pracy stacji abonenckiej w sieci WLAN można podzielić na proste algorytmy heurystyczne dobierające przepływność w sposób iteracyjny metodą prób i błędów oraz na algorytmy oparte na estymacji parametrów kanału radiowego. Algorytmy heurystyczne, z uwagi na zbyt wolną zbieżność, nie nadają się do zastosowania w środowiskach radiokomunikacyjnych cechujących się dużą dynamiką zmian funkcji przenoszenia kanału radiowego. W opracowanych do tej pory i opisanych w literaturze algorytmach optymalnego doboru przepływności [holl_01] [kame_97] [bick_05] [chev_03] [kim_07] [pavo_03] [qiao_05] [laca_04] [kim_07] [acha_08], wyboru trybu pracy stacji abonenckich w sieci standardu IEEE dokonywano na podstawie tylko jednej wielkości, którą był albo poziom mocy sygnału odbieranego RSSI (Received Signal Strength Indicator) albo liczba utraconych ramek. Żaden z dotychczas opracowanych algorytmów nie brał pod uwagę rozmiaru nadawanych ramek ani też wielkości natężenia ruchu telekomunikacyjnego generowanego w sieci WLAN. Ponadto większość zaproponowanych algorytmów była przystosowana jedynie do pracy w sieci z infrastrukturą [kame_97] [laca_04] [kim_07] [acha_08] [bick_05], a dokładniej w sieci o architekturze gwiazdy z wyróżnionym punktem dostępowym. Prawie wszystkie algorytmy doboru trybu pracy stacji abonenckiej w sieci WLAN były przeznaczone dla systemów łączności nomadycznej [kame_97] [bick_05] [chev_03] [kim_07] [pavo_03] [qiao_05] [laca_04] [kim_07] [acha_08], w których podczas trwania połączenia terminal użytkownika nie zmieniał swojego położenia, tzn. pozostawał w bezruchu. A to oznacza, że dynamika zmian parametrów kanału była niewielka. Wraz z upowszechnieniem się urządzeń typu PDA (Personal Digital Assistant), wyposażonych w interfejsy sieciowe zgodne ze standardem IEEE a/b/g, jak również pojawieniem się łączności między pojazdami w ruchu, tzw. łączności car to car (IEEE 80.11p), zaczęły rozwijać się nowe zastosowania sieci WLAN charakteryzujące się większą ruchliwością stacji abonenckich, a to z kolei wiązało się z większą dynamiką zmian parametrów kanału radiowego. Ponieważ dotychczasowe, opisane w literaturze algorytmy doboru optymalnych przepływności stacji abonenckich w sieci WLAN nie uwzględniają wyżej wymienionego zjawiska, dlatego dla potrzeb niniejszej rozprawy w celu jego eliminacji zaproponowano nowe, oryginalne algorytmy doboru optymalnych przepływności dla stacji abonenckich. Algorytmy te oparto na wynikach pomiarów poziomu mocy sygnału RSSI na wejściu odbiornika, rozmiaru transmitowanych ramek oraz współczynnika rywalizacji o dostęp do kanału radiowego.

16 16 WSTĘP 1.. Cel i teza rozprawy oraz narzędzia badawcze Celem niniejszej rozprawy było opracowanie takiego algorytmu doboru trybu pracy stacji abonenckiej, który zapewniałby maksymalną przepływność pojedynczej stacji z punktu widzenia warstwy aplikacji. Ponadto algorytm przystosowano do pracy zarówno w sieciach typu ad-hoc, jak i w sieciach z infrastrukturą. W celu praktycznej implementacji algorytmu w już istniejących bezprzewodowych sieciach lokalnych WLAN jego działanie oparto na danych pomiarowych dostępnych w typowych i łatwo osiągalnych na rynku urządzeniach sieciowych zgodnych ze standardem IEEE W związku z tym sformułowano następującą tezę niniejszej rozprawy doktorskiej, mówiącą o tym, że: Możliwe jest opracowanie bardziej wydajnego od obecnie stosowanych algorytmu wyboru trybu pracy stacji abonenckiej w bezprzewodowej sieci lokalnej WLAN standardu IEEE 80.11, opartego na znajomości rozmiaru przesyłanych ramek oraz na wynikach pomiarów czasu oczekiwania stacji na dostęp do kanału radiowego i uśrednionego na horyzoncie czasu trwania jednej ramki poziomu mocy sygnału nośnej RSSI na wejściu odbiornika. W celu udowodnienia tak postawionej tezy dokonano szczegółowych rozważań teoretycznych, ważnych z punktu widzenia poruszonych w rozprawie problemów. Ponadto zaprojektowano i wykonano odpowiednie modele symulacyjne wybranych sieci WLAN standardu IEEE i przeprowadzono za ich pomocą szereg eksperymentów symulacyjnych. W szczególności zaś: 1. Dokonano analizy teoretycznej problemu wykorzystania wyników pomiarów wielkości opisujących stan kanału radiowego do wyznaczania optymalnej z punktu widzenia pojedynczej stacji abonenckiej przepływności, której rezultatem było określenie, tzw. współczynnika korelacji średnich mocy sygnałów sinusoidalnych, zmierzonych w kolejnych chwilach czasu na wejściu odbiornika.. Dla potrzeb algorytmu optymalnego doboru trybu pracy stacji abonenckiej w sieci WLAN sformułowano funkcję celu, którą oparto nie tylko na znajomości mocy sygnału RSSI na wejściu odbiornika, lecz także na rozmiarach transmitowanych ramek oraz na czasie oczekiwania stacji na dostęp do kanału radiowego. 3. Opracowano cztery nowe, oryginalne algorytmy RADIOMAN, SILESiA, EMIRATE i LATERAN optymalnego doboru trybu pracy stacji abonenckiej w sieci WLAN wykorzystujące funkcję celu uwzględniającą długości ramek oraz wyniki pomiarów poziomu mocy sygnału RSSI na wejściu odbiornika i czasu oczekiwania stacji na dostęp do kanału.

17 WSTĘP Zmodyfikowano i rozbudowano symulator pakietowy NS- o tryby pracy stacji oparte na wielu przepływnościach oraz na modelach kanałów radiowych z zanikami, czyli na wszystkich tych elementach, które były konieczne do przeprowadzenia wiarygodnych eksperymentów symulacyjnych sieci WLAN standardu IEEE dla znanych z literatury oraz opracowanych w ramach niniejszej rozprawy czterech nowych algorytmów optymalnego doboru trybu pracy stacji. 5. Przeprowadzono szczegółowe symulacje komputerowe algorytmów optymalnego doboru trybu pracy stacji abonenckiej w różnych konfiguracjach i scenariuszach pracy sieci bezprzewodowej WLAN standardu IEEE w wybranych środowiskach radiokomunikacyjnym, w tym w szczególności badano sieci WLAN łączności nomadycznej i ruchomej we wnętrzu budynku oraz sieci łączności ruchomej na wolnym powietrzu. 6. Dokonano analizy porównawczej, opracowanych w ramach rozprawy, czterech nowych, oryginalnych algorytmów optymalnego doboru trybu pracy stacji w sieci WLAN standardu IEEE pod kątem maksymalnej przepustowości osiąganej przez pojedynczą stację abonencką oraz z punktu widzenia wpływu liczby kolizji ramek w sieci na przepustowość osiąganą przez poszczególne stacje abonenckie Układ rozprawy Prezentowana praca składa się z siedmiu rozdziałów. W rozdziale pierwszym przytoczono ogólnie znane informacje, dotyczące problematyki rozprawy oraz sformułowano tezę i wymieniono szczegółowe zagadnienia, za pomocą których postanowiono jej dowieść. W rozdziale drugim przedstawiono istotne z punktu widzenia rozprawy właściwości bezprzewodowych sieci lokalnych standardu IEEE W rozdziale trzecim opisano metodologię symulacji sieci bezprzewodowych łączności ruchomej z wykorzystaniem pakietowego symulatora NS-. Rozdział czwarty zawiera przegląd najpopularniejszych, opisanych w literaturze, algorytmów doboru trybu pracy stacji bezprzewodowej. W rozdziale piątym przedstawiono autorski algorytm doboru trybu pracy stacji RADIOMAN oparty na znajomości parametrów ruchowych sieci oraz przedykcji stanu kanału radiowego. Kolejny, szósty rozdział rawiera opisy trzech algorytmów SILESiA, EMIRATE oraz LATERAN stanowiących uproszczoną wersję algorytmu RADIOMAN. Rozdział siódmy stanowi podsumowanie oraz wskazuje kierunki dalszych badań.

18 18 SIECI WLAN STANDARDU IEEE Sieci WLAN standardu IEEE Standard IEEE należy do grupy standardów IEEE 80, opisujących organizację transmisji danych w lokalnych sieciach komputerowych i definiujących protokoły wykorzystywane w obrębie dwóch pierwszych warstw modelu referencyjnego ISO/OSI (rys..1.). Ponadto precyzuje zasady działania bezprzewodowych sieci lokalnych opartych na różnych technikach transmisji. Parametry i protokoły związane z daną techniką transmisji informacji cyfrowych są określone przez warstwę PMD (Physical Media Dependent), stanowiącą odpowiednik warstwy pierwszej modelu ISO/OSI. Aby zapewnić między dwoma stacjami sieci WLAN niczym niezakłóconą transmisję należy przede wszystkim zdefiniować sposób dostępu stacji do medium transmisyjnego, którym najczęściej jest kanał radiowy. Sposób dostępu do kanału definiuje warstwa MAC (Media Access Control), która wraz z warstwą sterowania łączem logicznym LLC (Logical Link Control) odpowiada warstwie drugiej modelu ISO/OSI. W celu uzgodnienia trybu wymiany informacji między stacjami w sieci WLAN standardu IEEE koniecznym okazało się wprowadzenie protokołu, który nazwano protokołem doboru warstwy fizycznej PLCP (Physical Layer Convergence Procedure). Warstwa PLCP pośredniczy między warstwą pierwszą i drugą modelu ISO/OSI.

19 SIECI WLAN STANDARDU IEEE LLC MAC PLCP DSSS HR-DSSS ERP-OFDM PMD Warstwa łącza danych Warstwa fizyczna Rys..1. Model warstwowy sieci standardu IEEE Techniki dostępu do kanału radiowego Standard IEEE definiuje dwa podstawowe rodzaje sieci WLAN. Sieć typu ad-hoc, wykorzystującą funkcję DCF (Distributed Coordination Function) oraz sieć z infrastrukturą, zarządzaną centralnie i opartą na funkcji PCF (Point Coordination Function). Ponieważ funkcja PCF nie cieszy się zbytnią popularnością, a większość punktów dostępu w sieciach z infrastrukturą, zgodnych ze standardem IEEE 80.11, jest oparta na funkcji DCF, dlatego w niniejszej rozprawie modelowano i analizowano tylko sieci pracujące z tą właśnie funkcją. Należy jednakże zaznaczyć, że uzyskane dla funkcji DCF wyniki można z powodzeniem rozszerzyć także na sieci WLAN z funkcją PCF. W sieci WLAN z funkcją DCF stacja przed rozpoczęciem nadawania musi wykonać szereg operacji przewidzianych przez protokół warstwy MAC dostępu do kanału radiowego. W standardzie IEEE sieci pracujące z funkcją DCF jako protokołu dostępu używają CSMA-CA (Carrier Sense Multiple Access - Collision Avoidance) oraz posługują się dyskretną skalą czasu, w której jednostką podstawową jest szczelina czasowa. W protokole CSMA-CA stacja każdorazowo przed wysłaniem ramki sprawdza zajętość kanału radiowego. Jeśli kanał pozostaje wolny przez czas DIFS (Distributed Inter-frame Space), to ramka zostaje nadana. W przeciwnym wypadku stacja przechodzi do stanu oczekiwania (backoff), w którym przebywa przez czas równy całkowitej wielokrotności liczby szczelin czasowych. Przy czym liczba szczelin czasowych jest losowana z przedziału od zera do CW min (Minimum Contention Window) nazywanego oknem współzawodnictwa (rys...). Po upływie czasu oczekiwania, czyli wylosowanej liczbie szczelin, odliczanych tylko wtedy, gdy kanał radiowy jest wolny, stacja podejmuje kolejną próbę nadania ramki. Udana transmisja zostaje potwierdzona przez odbiorcę ramką potwierdzenia ACK, wysyłaną po upływie czasu SIFS (Short Inter-Frame Space). Czas SIFS jest zawsze liczony od momentu poprawnego odebrania ramki. W przypadku nieotrzymania ramki ACK przed upływem czasu EIFS (Extended Inter-Frame Space), stacja podejmuje kolejną próbę nadania ramki, która każdorazowo rozpoczyna się stanem oczekiwania.

20 0 SIECI WLAN STANDARDU IEEE Przy czym w kolejnych stanach oczekiwania rozmiar okna współzawodnictwa 0 CW (Contention Window), z którego losuje się liczbę szczelin składających się na czas oczekiwania, jest podwajany. Takie iteracyjne podwajanie okna trwa aż zostanie osiągnięty jego maksymalnego rozmiaru CW max (Maximum Contention Window). Procedura podwajania rozmiarów okna, z którego losuje się czas oczekiwania stacji na dostęp do kanału, zmniejsza prawdopodobieństwo kolizji ramek wysyłanych jednocześnie przez więcej niż jedną stację. Dzięki podwojeniu zakresu, z którego jest losowany czas oczekiwania, prawdopodobieństwo wylosowania przez dwie lub więcej stacji identycznych czasów oczekiwania na zwolnienie kanału radiowego ulega znacznej redukcji. Zwiększenie czasu oczekiwania na nadawanie nie eliminuje jednak drugiej przyczyny nieudanych transmisji ramek, wynikającej z ich uszkodzenia na skutek błędów transmisji powstałych w kanale radiowym. Nie trudno więc zauważyć, że jeśli w sieci WLAN, dopuszczającej transmisję danych z wieloma przepływnościami, stacja dokona niewłaściwego wyboru techniki modulacji i/lub kodowania korekcyjnego, to może nastąpić wzrost prawdopodobieństwa retransmisji ramek i w konsekwencji znacząco pogorszy się przepustowość sieci. Śledzenie stanu zajętości kanału radiowego może odbywać się na dwa sposoby. Pierwszym i najprostszym jest bezpośredni jego nasłuch. Jednak sposób ten, z uwagi na konieczność ciągłego monitorowania stanu kanału, jest kosztowny. Konkurencyjnym rozwiązaniem jest wirtualne nasłuchiwanie kanału oparte na wykorzystaniu informacji przesyłanych w ramkach. Większość ramek zawiera informację o czasie zajęcia kanału radiowego. Zatem na podstawie informacji o czasie zajęcia kanału i czasie trwania ramki stacje mogą bardzo precyzyjnie ustawić swoje zegary NAV (Network Allocation Vector) na chwilę następnej operacji fizycznego nasłuchu kanału. Należy zaznaczyć, że na dostatecznie długim horyzoncie czasu protokół CSMA-CA zapewnia wszystkim stacjom w sieci sprawiedliwy dostęp do medium transmisyjnego, czyli gwarantuje im jednakowe prawdopodobieństwa dostępu do kanału radiowego [mede_05]. Zazwyczaj zakłada się, że każda ze stacji w sieci WLAN jest w stanie wykryć sygnał radiowy nadawany przez pozostałe. Jednak w praktyce sytuacja ta nie zawsze ma miejsce, a wynika to z możliwości wystąpienia w sieci WLAN dwóch bardzo niekorzystnych zjawisk, określanych w literaturze jako problem stacji ukrytej (hidden terminal problem) oraz problem stacji odkrytej (exposed terminal problem).

21 SIECI WLAN STANDARDU IEEE Natychmiastowy dostęp gdy kanał wolny dłużej niż DIFS DIFS DIFS PIFS Okno rywalizacji Kanał zajęty SIFS Procedura Backoff Kolejna ramka Slot czasowy Oczekiwanie na zwolnienie kanału Procedura Backoff przerywana gdy kanał jest zajęty Rys... Dostęp do kanału radiowego w sieciach standardu IEEE Problem stacji ukrytej i odkrytej Protokół CSMA-CA przestaje spełniać swoje zadanie, gdy w przypadku trzech komunikujących się ze sobą stacji dwie z nich nie słyszą się. Opisaną sytuację przedstawiono na rysunku.3. Pomimo poprawnego działania procedury realizowanej w stanie oczekiwania stacji na zwolnienie kanału, prowadzącej do wyznaczenia dwóch różnych czasów oczekiwania na dostęp do medium, stacje A i C rozpoczynają nadawanie, co z punktu widzenia odbierającej sygnał stacji B powoduje nałożenie się na siebie obu transmisji, czyli kolizję ramek, uniemożliwiając tym samym poprawną wymianę informacji. Problem stacji ukrytej Dane NAV Procedura RTS-CTS RTS Stacja A Stacja B Stacja C ACK NAV Stacja A Stacja B Stacja C CTS NAV Stacja A Stacja B Stacja C Dane Stacja A Dane Stacja B Stacja C NAV Stacja A Stacja B Stacja C Dane Dane Stacja A ACK Stacja B Stacja C NAV Stacja A Stacja B Stacja C Stacja A Stacja B Stacja C Rys..3. Problem stacji ukrytej W celu wyeliminowania problemu stacji ukrytej wprowadzono procedurę

22 SIECI WLAN STANDARDU IEEE RTS/CTS, polegającą na wymianie krótkich, a więc cechujących się niskim prawdopodobieństwem kolizji ramek. Zarówno ramka RTS (Request To Send), wysyłana przez nadawcę, jak i ramka CTS (Clear To Send) wysyłana przez odbiorcę, po czasie SIFS, zawierają pola informujące o czasie trwania planowanej transmisji. Pozwala to sąsiadującym ze sobą stacjom dokonać aktualizacji wirtualnego stanu śledzenia kanału i wyeliminować tym samym problem stacji ukrytej. Niestety procedura wymiany ramek RTS/CTS oprócz zalety, jaką jest bez wątpienia eliminacja problemu stacji ukrytej, posiada również wady. Jej podstawową wadą jest obniżenie wydajności sieci WLAN wynikające z konieczności przesyłania dodatkowych ramek. Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadku sieci standardu IEEE z techniką OFDM, w której dopuszczono do pracy stacje IEEE z techniką DSSS. Problem stacji odkrytej RTS Stacja A Stacja B Stacja C Stacja D CTS NAV Stacja A Stacja B Stacja C Dane NAV RTS Stacja D Stacja A ACK Stacja B Stacja C NAV Stacja D Stacja A Stacja B Stacja C Stacja D Rys..4. Problem stacji odkrytej Kolejnym problemem, generowanym przez procedurę RTS/CTS, jest problem stacji odkrytej, który zilustrowano na przykładzie sieci przedstawionej na rysunku.4.

23 SIECI WLAN STANDARDU IEEE W sieci tej stacje A i B, używające procedury RTS/CTS, realizują transmisję danych. Prowadzi to do ustawienia w stacji C zegara NAV na czas, w którym przestaje ona śledzić stan kanału radiowego. W tym samym czasie stacja D, znajdująca się poza zasięgiem radiowym stacji A oraz B, inicjuje transmisję do stacji C. Nie otrzymując odpowiedzi, stacja D rozpocznie próby nawiązania połączenia ze stacją C, niepotrzebnie zajmując zasoby transmisyjne. Taki stan rzeczy będzie trwał aż do momentu zakończenia wymiany danych przez stacje A i B..3. Techniki transmisji danych DSSS i ERP OFDM Od samego początku standard IEEE dopuszczał istnienie kilku wariantów warstwy fizycznej modelu OSI/ISO, charakteryzujących się różnymi technikami transmisji. W kolejnych jego wersjach, oprócz podstawowych technik wymiany informacji, stosowanych na poziomie warstwy fizycznej, przewidziano również pewne techniki opcjonalne. Jednak w praktyce techniki te nie znalazły uznania wśród producentów sprzętu. Zatem można śmiało powiedzieć, że pozostają one, jak do tej pory, jedynie w sferze koncepcji. W niniejszej pracy rozważono jedynie te techniki transmisji, które są obecnie szeroko stosowane, oraz te parametry sieci WLAN, do których dostęp nie wymaga modyfikacji oprogramowania zawartego w pamięci stałej typowych kart sieciowych WLAN standardu IEEE W wersji podstawowej standard IEEE przewidywał 3 warianty realizacji warstwy fizycznej. Dwa z nich oparto na falach radiowych pasma ISM.4 GHz. W jednym zastosowano skokową zmianę częstotliwości nośnej FHSS (Frequency Hopping Spread Spectrum), zaś w drugim bezpośrednie rozpraszanie widma DSSS. W wariancie trzecim zaimplementowano transmisję danych w podczerwieni. Przy czym największą popularność wśród producentów i użytkowników sieci WLAN zyskał wariant z bezpośrednim rozpraszaniem widma DSSS. Technika DSSS polegająca na mnożeniu sygnału użytecznego z szybkozmiennym sygnałem pseudolosowym czyni transmisję w kanale radiowym trudną do wykrycia i odporną na zakłócenia. Ceną płaconą za wysoką odporność na zakłócenia jest poszerzenie widma sygnału proporcjonalne do stosunku czasu trwania jednego symbolu sygnału rozpraszającego, tzw. chipu (chip) do czasu trwania jednego symbolu informacyjnego (rys..5.). 0dB -30dB -50dB f c -MHz f c -11MHz f c f c +11MHz f c +MHz Rys..5. Widmo sygnału IEEE 80.11

24 4 SIECI WLAN STANDARDU IEEE Można wykazać [proa_06] [hayk_04], że wzrost odporności sygnałów przesyłanych w technice DSSS na zakłócenia, nazywany również zyskiem przetwarzania G (Processing Gain) można zapisać wzorem: P T b G = P (.1) T c gdzie: T b czas trwania jednego bitu, T c czas trwania jednego chipu. Standard IEEE przewiduje pracę z szybkością chipową 11 Mchip/s oraz przepływnością symbolową 1 Msymbol/s. W urządzeniach zgodnych z tym standardem do rozpraszania widma jest stosowany jedenastobitowy kod Barkera postaci [ ]. Kod ten cechuje się bardzo dobrymi właściwościami korelacyjnymi. W odróżnieniu od klasycznego zwielokrotnienia z rozpraszaniem kodowym, w przypadku standardu IEEE wszystkie stacje używają tej samej sekwencji rozpraszającej. Celem zastosowania rozpraszania widma jest bowiem jedynie zwiększenie odporności sygnałów danych na zakłócenia w kanale radiowym, natomiast wielodostęp do kanału radiowego odbywa się na zasadach rywalizacji, zawartych w protokole warstwy MAC. DSSS (Direct Sequence Spread Spectrum) Podstawowa wersja standardu IEEE pozwala na pracę z dwoma przepływnościami: 1 Mbit/s oraz Mbit/s. Wybór jednej z dwu przepływności jest możliwy dzięki zastosowaniu dwóch technik modulacji: dwupoziomowej DBPSK (Differential Binary Phase Shift Keying) oraz czteropoziomowej DQPSK (Differential Quaternary Phase Shift Keying). Dla kanału radiowego z addytywnym szumem białym AWGN (Additive White Gaussian Noise) bitowa stopa błędów BER 1 na wyjściu odbiornika, w stacji stosującej modulację DBPSK [proa_06] dla przepływności 1Mbit/s, wyraża się wzorem: gdzie: 1 E BER = exp b G 1 P (.) N 0 E b wyrażony w jednostkach nielogarytmicznych stosunek energii N 0 sygnału nośnej, liczonej na jeden bit niekodowanej nadmiarowo informacji, do widmowej gęstości mocy szumu. Dla stacji pracującej z przepływnością 1 Mbit/s zysk przetwarzania G P, wyznaczony ze wzoru (.1), wynosi 11, czyli około 10,41 db. Dla stacji stosującej czteropoziomową modulację DQPSK, a więc dla przepływności równej Mbit/s, przy założeniu szumu AWGN w kanale

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point dr inż. Krzysztof Hodyr Sieci Bezprzewodowe Część 4 Topologie sieci WLAN sieć tymczasowa (ad-hoc) sieć stacjonarna (infractructure) Topologie sieci WLAN Standard WiFi IEEE 802.11 Sieć tymczasowa (ad-hoc)

Bardziej szczegółowo

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH 1. WSTĘP Radiofonię cyfrową cechują strumienie danych o dużych przepływnościach danych. Do przesyłania strumienia danych o dużych przepływnościach stosuje się transmisję z wykorzystaniem wielu sygnałów

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1 Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu R. Krenz 1 Wstęp Celem projektu było opracowanie cyfrowego system łączności dla bezzałogowych statków latających średniego

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Cyfrowej

Podstawy Transmisji Cyfrowej Politechnika Warszawska Wydział Elektroniki I Technik Informacyjnych Instytut Telekomunikacji Podstawy Transmisji Cyfrowej laboratorium Ćwiczenie 4 Modulacje Cyfrowe semestr zimowy 2006/7 W ramach ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 2 Wprowadzenie część 2 Treść wykładu modulacje cyfrowe kodowanie głosu i video sieci - wiadomości ogólne podstawowe techniki komutacyjne 1 Schemat blokowy Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

Alokacja zasobów w kanałach komunikacyjnych w LAN i MAN

Alokacja zasobów w kanałach komunikacyjnych w LAN i MAN Alokacja zasobów w kanałach komunikacyjnych w LAN i MAN Single broadcast channel - random access, multiaccess Statyczna ( FDM,TDM etc.) Wady słabe wykorzystanie zasobów, opóznienia Dynamiczne Założenia:

Bardziej szczegółowo

Wielodostęp a zwielokrotnienie. Sieci Bezprzewodowe. Metody wielodostępu TDMA TDMA FDMA

Wielodostęp a zwielokrotnienie. Sieci Bezprzewodowe. Metody wielodostępu TDMA TDMA FDMA dr inż. Krzysztof Hodyr Sieci Bezprzewodowe Część 3 Metody wielodostępu w sieciach WLAN Protokoły dostępu do łączy bezprzewodowych Wielodostęp a zwielokrotnienie Wielodostęp (ang. multiple access) w systemach

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej

CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej O autorach......................................................... 9 Wprowadzenie..................................................... 11 CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej 1. Komunikacja bezprzewodowa.....................................

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 4 Media transmisyjne część Program wykładu Widmo sygnałów w. cz. Modele i tryby propagacji Anteny Charakterystyka kanału radiowego zjawiska propagacyjne 1 Transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane 24 Metody wielodostępu podział, podstawowe własności pozwalające je porównać. Cztery własne przykłady metod wielodostępu w rożnych systemach telekomunikacyjnych Metody wielodostępu do kanału z możliwością

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćw. 4 WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ 1. Zapoznać się z zestawem do demonstracji wpływu zakłóceń na transmisję sygnałów cyfrowych. 2. Przy użyciu oscyloskopu cyfrowego

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Projektowanie i Realizacja Sieci Komputerowych. WLAN (Wireless Local Area Network) 1. Technologie sieci. 2. Urządzenia sieci WLAN

Wykład 7. Projektowanie i Realizacja Sieci Komputerowych. WLAN (Wireless Local Area Network) 1. Technologie sieci. 2. Urządzenia sieci WLAN Projektowanie i Realizacja Sieci Komputerowych Wykład 7 1. Technologie sieci WLAN (Wireless Local Area Network) 2. Urządzenia sieci WLAN dr inż. Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl dr inż. Łukasz Sturgulewski

Bardziej szczegółowo

Rozproszony system zbierania danych.

Rozproszony system zbierania danych. Rozproszony system zbierania danych. Zawartość 1. Charakterystyka rozproszonego systemu.... 2 1.1. Idea działania systemu.... 2 1.2. Master systemu radiowego (koordynator PAN).... 3 1.3. Slave systemu

Bardziej szczegółowo

Protokoły dostępu do łącza fizycznego. 24 października 2014 Mirosław Juszczak,

Protokoły dostępu do łącza fizycznego. 24 października 2014 Mirosław Juszczak, Protokoły dostępu do łącza fizycznego 172 Protokoły dostępu do łącza fizycznego Przy dostępie do medium istnieje możliwość kolizji. Aby zapewnić efektywny dostęp i wykorzystanie łącza należy ustalić reguły

Bardziej szczegółowo

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe)

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe) 1. Deinicja systemu szerokopasmowego z celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) 2. Ogólne schematy nadajników i odbiorników 3. Najważniejsze modulacje (DS, FH, TH) 4. Najważniejsze własności

Bardziej szczegółowo

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie:

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie: Wykład 5 Ethernet IEEE 802.3 Ethernet Ethernet Wprowadzony na rynek pod koniec lat 70-tych Dzięki swojej prostocie i wydajności dominuje obecnie w sieciach lokalnych LAN Coraz silniejszy udział w sieciach

Bardziej szczegółowo

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Seminarium poświęcone sieci bezprzewodowej w Politechnice Krakowskiej - projekt Eduroam USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Wprowadzenie Problematyka

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

TCP/IP. Warstwa łącza danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko

TCP/IP. Warstwa łącza danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko TCP/IP Warstwa łącza danych mgr inż. Krzysztof Szałajko Modele odniesienia 7 Aplikacji 6 Prezentacji 5 Sesji 4 Transportowa 3 Sieciowa 2 Łącza danych 1 Fizyczna Aplikacji Transportowa Internetowa Dostępu

Bardziej szczegółowo

VLAN 450 ( 2.4 + 1300 ( 5 27.5 525787 1.3 (5 450 (2.4 (2,4 5 32 SSID:

VLAN 450 ( 2.4 + 1300 ( 5 27.5 525787 1.3 (5 450 (2.4 (2,4 5 32 SSID: Access Point Dwuzakresowy o Dużej Mocy Gigabit PoE AC1750 450 Mb/s Wireless N ( 2.4 GHz) + 1300 Mb/s Wireless AC ( 5 GHz), WDS, Izolacja Klientów Bezprzewodowych, 27.5 dbm, Mocowanie ścienne Part No.:

Bardziej szczegółowo

WLAN wiadomości wstępne

WLAN wiadomości wstępne WLAN wiadomości wstępne Wstęp Wymagania stawiane sieciom WLAN Niezawodność. Bezprzewodowa sieć WLAN powinna oferować taką samą jakość transmisji jak sieci przewodowe, zapewniając ciągłość transmisji w

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Grzegorz Stępniak Instytut Telekomunikacji, PW 24 lutego 2012 Instytut Telekomunikacji, PW 1 / 26 1 Informacje praktyczne 2 Wstęp do transmisji przewodowej 3 Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Podstawy transmisji sygnałów

Podstawy transmisji sygnałów Podstawy transmisji sygnałów 1 Sygnał elektromagnetyczny Jest funkcją czasu Może być również wyrażony jako funkcja częstotliwości Sygnał składa się ze składowych o róznych częstotliwościach 2 Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Systemy Bezprzewodowe. Paweł Kułakowski

Systemy Bezprzewodowe. Paweł Kułakowski Systemy Bezprzewodowe Paweł Kułakowski Tematyka kursu - dekada łączności bezprzewodowej Gwałtowny rozwój sieci bezprzewodowych w ostatniej dekadzie: popyt na usługi łączności radiowej rozwój technologii

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia: rok I, semestr II

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia: rok I, semestr II SIECI KOPMPUTEROWE I TECHNOLOGIE INTERNETOWE (SKiTI) Wykład 9 Sieci WLAN - WiFi Opracowanie: dr inż. Tomasz Rutkowski Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11 ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 Zespół Szkół im. ks. S. Staszica w Tarnobrzegu SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11 Streszczenie Bezprzewodowa sieć lokalna (WLAN)

Bardziej szczegółowo

ISO/OSI warstwach 2 i 1 Standardy IEEE podwarstwy

ISO/OSI warstwach 2 i 1 Standardy IEEE podwarstwy Ethernet Standard Ethernet zorganizowany jest w oparciu o siedmiowarstwowy model ISO/OSI. Opisuje funkcje toru komunikacyjnego, umieszczonego w modelu ISO/OSI w warstwach 2 i 1 (fizyczna i łącza danych).

Bardziej szczegółowo

Przesyłania danych przez protokół TCP/IP

Przesyłania danych przez protokół TCP/IP Przesyłania danych przez protokół TCP/IP PAKIETY Protokół TCP/IP transmituje dane przez sieć, dzieląc je na mniejsze porcje, zwane pakietami. Pakiety są często określane różnymi terminami, w zależności

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki PS Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki Instytut Informatyki P.S. Topologie sieciowe: Sieci pierścieniowe Sieci o topologii szyny Krzysztof Bogusławski

Bardziej szczegółowo

Kody splotowe. Zastosowanie

Kody splotowe. Zastosowanie Kody splotowe Zastosowanie Niekiedy potrzeba buforowania fragmentu wiadomości przed zakodowaniem, tak jak to ma miejsce w koderze blokowym, jest przeszkodą, gdyż dane do zakodowania napływają strumieniem.

Bardziej szczegółowo

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Komórkowe naziemne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Założenia systemu GSM Usługi: Połączenia głosowe, transmisja danych, wiadomości tekstowe I multimedialne Ponowne użycie częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. -Sterownie przepływem w WŁD i w WT -WŁD: Sterowanie punkt-punkt p2p -WT: Sterowanie end-end e2e

Sieci komputerowe. -Sterownie przepływem w WŁD i w WT -WŁD: Sterowanie punkt-punkt p2p -WT: Sterowanie end-end e2e Sieci komputerowe -Sterownie przepływem w WŁD i w WT -WŁD: Sterowanie punkt-punkt p2p -WT: Sterowanie end-end e2e Józef Woźniak Katedra Teleinformatyki WETI PG OSI Model Niezawodne integralne dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Kwestie organizacyjne Prowadzący wykłady: Paweł Kułakowski D5 pokój 122, telefon: 617 39 67 e-mail: kulakowski@kt.agh.edu.pl Wykłady: czwartki godz. 12:30 14:00 Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody emisji ucyfrowionego sygnału telewizyjnego

Nowoczesne metody emisji ucyfrowionego sygnału telewizyjnego Nowoczesne metody emisji ucyfrowionego sygnału telewizyjnego Bogdan Uljasz Wydział Elektroniki Wojskowej Akademii Technicznej ul. Kaliskiego 2 00-908 Warszawa Konferencja naukowo-techniczna Dzisiejsze

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja WDS na module SCALANCE W Wstęp

Konfiguracja WDS na module SCALANCE W Wstęp Konfiguracja WDS na module SCALANCE W788-2 1. Wstęp WDS (Wireless Distribution System), to tryb pracy urządzeń bezprzewodowych w którym nadrzędny punkt dostępowy przekazuje pakiety do klientów WDS, które

Bardziej szczegółowo

Sygnał vs. szum. Bilans łącza satelitarnego. Bilans energetyczny łącza radiowego. Paweł Kułakowski. Zapewnienie wystarczającej wartości SNR :

Sygnał vs. szum. Bilans łącza satelitarnego. Bilans energetyczny łącza radiowego. Paweł Kułakowski. Zapewnienie wystarczającej wartości SNR : Sygnał vs. szum Bilans łącza satelitarnego Paweł Kułakowski Bilans energetyczny łącza radiowego Zapewnienie wystarczającej wartości SNR : 1 SNR i E b /N 0 moc sygnału (czasem określana jako: moc nośnej

Bardziej szczegółowo

Kompresja sekwencji obrazów - algorytm MPEG-2

Kompresja sekwencji obrazów - algorytm MPEG-2 Kompresja sekwencji obrazów - algorytm MPEG- Moving Pictures Experts Group (MPEG) - 988 ISO - International Standard Organisation CCITT - Comité Consultatif International de Téléphonie et TélégraphieT

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE PODEJŚCIE - ALOHA

PIERWSZE PODEJŚCIE - ALOHA PIERWSZE PODEJŚCIE - ALOHA ALOHA standard Stosowana w Packet Radio Kiedy stacja posiada dane do wysłania, formuje ramkę i wysyła ją. Stacja nadawcza nasłuchuje nośnik (czas ustalany losowo) i oczekuje

Bardziej szczegółowo

25. ALOHA typy i własności. 1) pure ALOHA czysta ALOHA:

25. ALOHA typy i własności. 1) pure ALOHA czysta ALOHA: 25. ALOHA typy i własności Aloha to najprostszy (a jednocześnie najmniej efektywny) protokół przypadkowego dostępu do kanału, zwany inaczej pure ALOHA. Zaprojektowany i uruchomiony w 1971 roku w University

Bardziej szczegółowo

Sieci Bezprzewodowe. Charakterystyka fal radiowych i optycznych WSHE PŁ wshe.lodz.pl.

Sieci Bezprzewodowe. Charakterystyka fal radiowych i optycznych WSHE PŁ wshe.lodz.pl. dr inż. Krzysztof Hodyr 42 6315989 WSHE 42 6313166 PŁ khodyr @ wshe.lodz.pl Materiały z wykładów są umieszczane na: http:// sieci.wshe.lodz.pl hasło: ws123he Tematyka wykładu Charakterystyka fal radiowych

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowa transmisja danych. Paweł Melon

Bezprzewodowa transmisja danych. Paweł Melon Bezprzewodowa transmisja danych Paweł Melon pm209273@students.mimuw.edu.pl Spis treści Krótka historia komunikacji bezprzewodowej Kanał komunikacyjny, duplex Współdzielenie kanałów komunikacyjnych Jak

Bardziej szczegółowo

co to oznacza dla mobilnych

co to oznacza dla mobilnych Artykuł tematyczny Szerokopasmowa sieć WWAN Szerokopasmowa sieć WWAN: co to oznacza dla mobilnych profesjonalistów? Szybka i bezproblemowa łączność staje się coraz ważniejsza zarówno w celu osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONIKA W EKSPERYMENCIE FIZYCZNYM

ELEKTRONIKA W EKSPERYMENCIE FIZYCZNYM ELEKTRONIKA W EKSPERYMENCIE FIZYCZNYM D. B. Tefelski Zakład VI Badań Wysokociśnieniowych Wydział Fizyki Politechnika Warszawska, Koszykowa 75, 00-662 Warszawa, PL 28 marzec 2011 Modulacja i detekcja, rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych INSTYTUT TELEKOMUNIKACJI ZAKŁAD RADIOKOMUNIKACJI Instrukcja laboratoryjna z przedmiotu Podstawy Telekomunikacji Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych Warszawa 2010r. 1. Cel ćwiczeń: Celem ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.03 Podstawowe zasady modulacji amlitudy na przykładzie modulacji DSB 1. Podstawowe zasady modulacji amplitudy

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL PL 219313 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219313 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 391153 (51) Int.Cl. H04B 7/00 (2006.01) H04B 7/005 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003 Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6 Marcin Tomana WSIZ 2003 Ogólna Tematyka Wykładu Lokalne sieci bezprzewodowe System dostępowy LMDS Technologia IRDA Technologia Bluetooth Sieci WLAN [2/107] Materiały

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r.

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r. (TEM) Telekomunikacja mobilna 1. Pasmo zajmowane przez transmisję cyfrową, a szybkość transmisji i przepustowość łącza radiowego. 2. Kodowanie informacji transmitowanej w cyfrowych systemach wizyjnych.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Akademia OSBRIDGE

Biuletyn Akademia OSBRIDGE Biuletyn Akademia OSBRIDGE Temat: Standard 802.11n w paśmie 2,4GHz nowe możliwości, które warto wykorzystać w praktycznych zastosowaniach Standard 802.11n Mimo został opracowany i może być stosowany dla

Bardziej szczegółowo

WLAN bezpieczne sieci radiowe 01

WLAN bezpieczne sieci radiowe 01 WLAN bezpieczne sieci radiowe 01 ostatnim czasie ogromną popularność zdobywają sieci bezprzewodowe. Zapewniają dużą wygodę w dostępie użytkowników do zasobów W informatycznych. Jednak implementacja sieci

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Metoda zwiększenia odległości w sieciach WSN Transmisja wieloskokowa (ang. multi-hop) Sensor Koordynator / Brama 2 Transmisja radiowa Według Frank

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski.

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. 1 ARCHITEKTURA GSM Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. SIEĆ KOMÓRKOWA Sieć komórkowa to sieć radiokomunikacyjna składająca się z wielu obszarów (komórek), z których każdy

Bardziej szczegółowo

Sieci urządzeń mobilnych

Sieci urządzeń mobilnych Sieci urządzeń mobilnych Część 3 wykładu Mobilne-1 Mapa wykładu Wprowadzenie Dlaczego mobilność? Rynek dla mobilnych urządzeń Dziedziny badań Transmisja radiowa Protokoły wielodostępowe Systemy GSM Systemy

Bardziej szczegółowo

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX.

Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX. Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX. Autor: Paweł Melon. pm209273@zodiac.mimuw.edu.pl Podział sieci ze względu na zasięg lub sposób użycia: WAN MAN LAN PAN VPN Możemy też do każdego skrótu

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE METODY EMISJI UCYFROWIONEGO SYGNAŁU TELEWIZYJNEGO

NOWOCZESNE METODY EMISJI UCYFROWIONEGO SYGNAŁU TELEWIZYJNEGO dr inż. Bogdan Uljasz Wojskowa Akademia Techniczna, Wydział Elektroniki, Instytut Telekomunikacji ul. Gen. S.Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa tel.: 0-22 6837696, fax: 0-22 6839038, e-mail: bogdan.uljasz@wel.wat.edu.pl

Bardziej szczegółowo

System trankingowy. Stacja wywołująca Kanał wolny Kanał zajęty

System trankingowy. Stacja wywołująca Kanał wolny Kanał zajęty SYSTEMY TRANKINGOWE Systemy trankingowe Tranking - automatyczny i dynamiczny przydział kanałów (spośród wspólnego i ograniczone do zbioru kanałów) do realizacji łączności pomiędzy dużą liczbę użytkowników

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire Wykład 4 Interfejsy USB, FireWire Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 7: rozległe sieci bezprzewodowe

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 7: rozległe sieci bezprzewodowe Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 7: rozległe sieci bezprzewodowe Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Konferencja

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH

SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH Lublin 06.07.2007 r. SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH URZĄDZEŃ BITSTREAM Copyright 2007 BITSTREAM 06.07.2007 1/8 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 2. Moc nadajnika optycznego... 3. Długość fali optycznej...

Bardziej szczegółowo

Detekcja i korekcja błędów w transmisji cyfrowej

Detekcja i korekcja błędów w transmisji cyfrowej Detekcja i korekcja błędów w transmisji cyfrowej Błędy w transmisji cyfrowej pojedyncze wielokrotne. całkowita niepewność względem miejsca zakłóconych bitów oraz czy w ogóle występują paczkowe (grupowe)

Bardziej szczegółowo

Adapter bezprzewodowy istream HD do Gier oraz Multimediów 300Mb/s, b/g/n, 2T2R MIMO Part No.:

Adapter bezprzewodowy istream HD do Gier oraz Multimediów 300Mb/s, b/g/n, 2T2R MIMO Part No.: Adapter bezprzewodowy istream HD do Gier oraz Multimediów 300Mb/s, 802.11b/g/n, 2T2R MIMO Part No.: 525282 Graj w gry, oglądaj filmy i dużo więcej z prędkością 300 Mb/s! Intellinet Network Solutions istream

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Opracowanie na postawie: Noty Texas Instruments: SWRS048, DN503 (SWRA112b), SWRS040C, SWRS041B Nordic Semiconductor: nrf2401 Single Chip 2,4 GHz

Bardziej szczegółowo

teoria informacji Kanały komunikacyjne, kody korygujące Mariusz Różycki 25 sierpnia 2015

teoria informacji Kanały komunikacyjne, kody korygujące Mariusz Różycki 25 sierpnia 2015 teoria informacji Kanały komunikacyjne, kody korygujące Mariusz Różycki 25 sierpnia 2015 1 wczoraj Wprowadzenie matematyczne. Entropia i informacja. Kodowanie. Kod ASCII. Stopa kodu. Kody bezprefiksowe.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa:

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Dlaczego architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Brak konieczności planowania kanałów i poziomów mocy na poszczególnych AP Zarządzanie interferencjami wewnątrzkanałowymi, brak zakłóceń od

Bardziej szczegółowo

Propagacja fal w środowisku mobilnym

Propagacja fal w środowisku mobilnym Propagacja fal w środowisku mobilnym Spektrum fal radiowych Prędkość, długość, częstotliwość fali Prędkość światła=długość fali x częstotliwość = =3 x 10 8 m/s =300 000 km/s Typy fal Propagacja fali przyziemnej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne ELEKTRONIKA I TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się przed r.

Zagadnienia egzaminacyjne ELEKTRONIKA I TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się przed r. (EAE) Aparatura elektroniczna 1. Podstawowe statyczne i dynamiczne właściwości czujników. 2. Prawa gazów doskonałych i ich zastosowania w pomiarze ciśnienia. 3. Jakie właściwości mikrokontrolerów rodziny

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Zadania warstwy łącza danych. Ramka Ethernet. Adresacja Ethernet

Sieci komputerowe. Zadania warstwy łącza danych. Ramka Ethernet. Adresacja Ethernet Sieci komputerowe Zadania warstwy łącza danych Wykład 3 Warstwa łącza, osprzęt i topologie sieci Ethernet Organizacja bitów danych w tzw. ramki Adresacja fizyczna urządzeń Wykrywanie błędów Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Systemy telekomunikacyjne

Systemy telekomunikacyjne Instytut Elektroniki Politechniki Łódzkiej Systemy telekomunikacyjne prezentacja specjalności Łódź, maja 006 r. Sylwetka absolwenta Studenci specjalności Systemy telekomunikacyjne zdobywają wiedzę z zakresu

Bardziej szczegółowo

Modele propagacyjne w sieciach bezprzewodowych.

Modele propagacyjne w sieciach bezprzewodowych. Laboratorium nr 3 Modele propagacyjne w sieciach bezprzewodowych. Potrzebne oprogramowanie do przeprowadzenia zajęć; Network Stumbler - http://www.stumbler.net/index.php?m=201002 Jperf 2.0.2 - http://xjperf.googlecode.com/files/jperf-2.0.2.zip

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa:

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Brak konieczności planowania kanałów i poziomów mocy na poszczególnych AP Zarządzanie interferencjami wewnątrzkanałowymi, brak

Bardziej szczegółowo

Features: Specyfikacja:

Features: Specyfikacja: Router bezprzewodowy dwuzakresowy AC1200 300 Mb/s Wireless N (2.4 GHz) + 867 Mb/s Wireless AC (5 GHz), 2T2R MIMO, QoS, 4-Port Gigabit LAN Switch Part No.: 525480 Features: Stwórz bezprzewodowa sieć dwuzakresową

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Opracowanie na postawie: Frank Karlsen, Nordic VLSI, Zalecenia projektowe dla tanich systemów, bezprzewodowej transmisji danych cyfrowych, EP

Bardziej szczegółowo

SEGMENT TCP CZ. II. Suma kontrolna (ang. Checksum) liczona dla danych jak i nagłówka, weryfikowana po stronie odbiorczej

SEGMENT TCP CZ. II. Suma kontrolna (ang. Checksum) liczona dla danych jak i nagłówka, weryfikowana po stronie odbiorczej SEGMENT TCP CZ. I Numer portu źródłowego (ang. Source port), przeznaczenia (ang. Destination port) identyfikują aplikacje wysyłającą odbierającą dane, te dwie wielkości wraz adresami IP źródła i przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Sieci bezprzewodowe. Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej. dr inż. Andrzej Opaliński. www.agh.edu.

Sieci komputerowe. Sieci bezprzewodowe. Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej. dr inż. Andrzej Opaliński. www.agh.edu. Sieci komputerowe Sieci bezprzewodowe Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej dr inż. Andrzej Opaliński Plan wykładu Wprowadzenie Transmisja sygnału, fale elektromagnetyczne Topologie sieci

Bardziej szczegółowo

Filtry cyfrowe procesory sygnałowe

Filtry cyfrowe procesory sygnałowe Filtry cyfrowe procesory sygnałowe Rozwój wirtualnych przyrządów pomiarowych Algorytmy CPS działające na platformie TMX 320C5515e ZDSP USB STICK realizowane w laboratorium FCiPS Rozszerzenie ćwiczeń o

Bardziej szczegółowo

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o.

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. AGENDA Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. Zagadnienia projektowe dla sieci WLAN skomplikowane środowisko dla propagacji

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 4 Temat: Modulacje analogowe

Bardziej szczegółowo

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami Struktury sieciowe Struktury sieciowe Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne 15.1 15.2 System rozproszony Motywacja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia. (Dz. U. Nr 38, poz. 6 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Bezprzewodowa sieć 2,4 GHz, optymalizowana dla transferu danych z małą prędkością, z małymi opóźnieniami danych pomiędzy wieloma węzłami ANT Sieć PAN (ang. Personal

Bardziej szczegółowo

Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu

Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu Łukasz Naumowicz Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu radiowego Zwielokrotnienie przepływności

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet

Sieci komputerowe. Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet Sieci komputerowe Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet Zadania warstwy łącza danych Organizacja bitów danych w tzw. ramki Adresacja fizyczna urządzeń Wykrywanie błędów Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

TCP/IP formaty ramek, datagramów, pakietów...

TCP/IP formaty ramek, datagramów, pakietów... SIECI KOMPUTEROWE DATAGRAM IP Protokół IP jest przeznaczony do sieci z komutacją pakietów. Pakiet jest nazywany przez IP datagramem. Każdy datagram jest podstawową, samodzielną jednostką przesyłaną w sieci

Bardziej szczegółowo

Internet. dodatkowy switch. Koncentrator WLAN, czyli wbudowany Access Point

Internet. dodatkowy switch. Koncentrator WLAN, czyli wbudowany Access Point Routery Vigor oznaczone symbolem G (np. 2900Gi), dysponują trwale zintegrowanym koncentratorem radiowym, pracującym zgodnie ze standardem IEEE 802.11g i b. Jest to zbiór protokołów, definiujących pracę

Bardziej szczegółowo

Jarosław Szóstka. WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO

Jarosław Szóstka. WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO Jarosław Szóstka WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO Kabelkom Sp. z o.o. Biuro handlowe Adres: ul. Bukowa 30 43-300 Bielsko-Biała, POLSKA Tel.: (+48) 33 821 35 38 Tel.: (+48) 33 819 11 43 Tel.: (+48)

Bardziej szczegółowo

Transmisja w paśmie podstawowym

Transmisja w paśmie podstawowym Rodzaje transmisji Transmisja w paśmie podstawowym (baseband) - polega na przesłaniu ciągu impulsów uzyskanego na wyjściu dekodera (i być moŝe lekko zniekształconego). Widmo sygnału jest tutaj nieograniczone.

Bardziej szczegółowo

WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB

WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB PLANET WNL-U555HA to bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB i odłączaną anteną 5dBi. Zwiększona moc

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Matematyki

Bardziej szczegółowo

(1.1) gdzie: - f = f 2 f 1 - bezwzględna szerokość pasma, f śr = (f 2 + f 1 )/2 częstotliwość środkowa.

(1.1) gdzie: - f = f 2 f 1 - bezwzględna szerokość pasma, f śr = (f 2 + f 1 )/2 częstotliwość środkowa. MODULACJE ANALOGOWE 1. Wstęp Do przesyłania sygnału drogą radiową stosuje się modulację. Modulacja polega na odzwierciedleniu przebiegu sygnału oryginalnego przez zmianę jednego z parametrów fali nośnej.

Bardziej szczegółowo

Wpływ szumu na kluczowanie fazy (BPSK)

Wpływ szumu na kluczowanie fazy (BPSK) Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.9 Wpływ szumu na kluczowanie fazy () . Wpływ szumu na kluczowanie fazy () Ćwiczenie ma na celu wyjaśnienie wpływu

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA KATEDRA NAWIGACJI TECHNICZEJ

AKADEMIA MORSKA KATEDRA NAWIGACJI TECHNICZEJ AKADEMIA MORSKA KATEDRA NAWIGACJI TECHNICZEJ ELEMETY ELEKTRONIKI LABORATORIUM Kierunek NAWIGACJA Specjalność Transport morski Semestr II Ćw. 2 Filtry analogowe układy całkujące i różniczkujące Wersja opracowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 2 585 Poz. 8 6. 57,0 66,0 GHz 40 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy 13 dbm/mhz e.i.r.p. 25 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy -2 dbm/mhz e.i.r.p. b) w aneksie nr 6 dodaje się poz. 12 w brzmieniu:

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 1 Temat: Pomiar widma częstotliwościowego

Bardziej szczegółowo

Interfejs DXI dostępu do sieci szerokopasmowej opartej na technice ATM

Interfejs DXI dostępu do sieci szerokopasmowej opartej na technice ATM Zbigniew Zakrzewski Jacek Majewski Instytut elekomunikacji AR - Bydgoszcz Interfejs dostępu do sieci szerokopasmowej opartej na technice AM W referacie przedstawiono realizację podłączenia strumienia danych

Bardziej szczegółowo

Transmisja przewodowa

Transmisja przewodowa Warszawa, 2.04.20 Transmisja przewodowa TRP Ćwiczenie laboratoryjne nr 3. Jakość transmisji optycznej Autorzy: Ł. Maksymiuk, G. Stępniak, E. Łukowiak . Teoria Do podstawowych metod oceny transmisji sygnałów

Bardziej szczegółowo

OSI Data Link Layer. Network Fundamentals Chapter 7. ITE PC v4.0 Chapter 1 2007 Cisco Systems, Inc. All rights reserved.

OSI Data Link Layer. Network Fundamentals Chapter 7. ITE PC v4.0 Chapter 1 2007 Cisco Systems, Inc. All rights reserved. OSI Data Link Layer Network Fundamentals Chapter 7 1 Objectives Explain the role of Data Link layer protocols in data transmission. Describe how the Data Link layer prepares data for transmission on network

Bardziej szczegółowo

Rozdział 9. Wpływ warstwy fizycznej na wydajność protokołu IEEE Wprowadzenie

Rozdział 9. Wpływ warstwy fizycznej na wydajność protokołu IEEE Wprowadzenie Rozdział 9 Wpływ warstwy fizycznej na wydajność protokołu IEEE 802.11 Bartłomiej ZIELIŃSKI Politechnika Śląska, Instytut Informatyki Bartłomiej.Zielinski@polsl.pl Streszczenie W rozdziale omówiono wpływ

Bardziej szczegółowo