%*$*+ Analiza systemowa rozwoju teleedukacji. Jan Kucharski, Piotr Sienkiewicz. 1. Wprowadzenie. 2. Zmieniaj¹ca siê edukacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "%*$*+ Analiza systemowa rozwoju teleedukacji. Jan Kucharski, Piotr Sienkiewicz. 1. Wprowadzenie. 2. Zmieniaj¹ca siê edukacja"

Transkrypt

1 Analiza systemowa rozwoju teleedukacji Jan Kucharski, Piotr Sienkiewicz Wszelka edukacja wynika z pewnego obrazu przysz³oœci i jednoczeœnie ów obraz kszta³tuje. Alvin Toffler 1. Wprowadzenie Kraje, które jako pierwsze wkroczy³y w fazê rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego, to przede wszystkim te, które przeznacza³y wysokie nak³ady na badania naukowe i edukacjê. Tam te tworzy³y siê podstawy gospodarki opartej na wiedzy. Postkapitalistyczne spo³eczeñstwo wymaga ustawicznego uczenia siê trwaj¹cego ca³e ycie. Z tego powodu potrzebujemy wiedzy o tym, jak siê nieustannie uczyæ. Ale uczenie siê przez ca³e ycie wymaga tak e, by uczenie by³o atrakcyjne, by stawa³o siê satysfakcj¹ sam¹ w sobie, jeœli nie czymœ, czego jednostka rzeczywiœcie pragnie (Drucker, 2000). Dla rozwa añ o przysz³oœci edukacji nale y przyj¹æ mo liwy i prawdopodobny obraz œwiata (spo³eczeñstwa), a nastêpnie skoncentrowaæ uwagê na dopuszczalnych strategiach edukacyjnych. Jest to postulat nie tylko analizy systemowej, ale po prostu racjonalnego namys³u nad mo liwoœciami efektywnej realizacji jakiejkolwiek strategii. Na prze³omie wieków obraz przysz³oœci by³ ukszta³towany w znacznym stopniu przez rozwój technik i technologii informacyjnych (teleinformatycznych). Rozwój ten mia³ tak- e istotny wp³yw na projekty zmian w systemie edukacji spo³eczeñstwa informacyjnego. Jednym z najbardziej atrakcyjnych projektów jest teleedukacja lub e-learning. Dla jednych jest to kolejny wariant kszta³cenia zdalnego, dla innych jeden z istotnych czynników rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego. 2. Zmieniaj¹ca siê edukacja W 1996 roku zosta³ opublikowany raport miêdzynarodowej komisji powo³anej przez UNESCO do opracowania kierunków i wskazañ rozwoju edukacji w XXI wieku, znany jako raport Komisji J. Delorse`a: Learning: the treasure within. Komisjê obowi¹zywa³y uniwersalne zasady przyjête przez UNESCO, a mianowicie: 1) edukacja jest uniwersaln¹ wartoœci¹ i podstawowym prawem cz³owieka, 2) edukacja szkolna i pozaszkolna musz¹ s³u yæ spo³eczeñstwu jako instrument tworzenia, poprawy i upowszechniania wiedzy, 3) trzy cele edukacji: równoœæ, wa noœæ treœci i motywacja powinny stwarzaæ podstawê polityki oœwiatowej, 387

2 388 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego 4) reforma oœwiaty powinna opieraæ siê na sprawdzonych w praktyce eksperymentach, 5) ró norodnoœæ ekonomiczna, spo³eczna i kulturowa wspó³czesnego œwiata wymaga w³aœciwych dla poszczególnych regionów decyzji, ale tak e przestrzegania uniwersalnych wartoœci, jakimi s¹: prawa cz³owieka, tolerancja i zrozumienie, demokracja, poczucie odpowiedzialnoœci, uniwersalizmu i kulturowa to samoœæ, d¹ enie do pokoju, ochrona œrodowiska, zdrowie, planowanie rodziny, przeciwdzia³anie biedzie, 6. za edukacjê odpowiada ca³e spo³eczeñstwo. W raporcie Komisji Delorse a stwierdza siê, e celem edukacji jest planowanie i budowanie naszej wspólnej przysz³oœci, któr¹ bêdzie ucz¹ce siê spo³eczeñstwo zgodnie z ide¹ i zasad¹ kszta³cenia ustawicznego. Przyjêto, e edukacja w XXI wieku bêdzie rozwijaæ siê zgodnie z czterema filarami: uczenie siê dla wiedzy, uczenie siê dla pracy i kompetencji, uczenie siê dla zrozumienia innych, uczenie siê dla w³asnego rozwoju. Formu³owan¹ lat temu tezê o koniecznoœci rozwoju systemów kszta³cenia ustawicznego (continuing education) zast¹piono silniejsz¹ tez¹ o koniecznoœci uczenia siê przez ca³e ycie (life long education), a do wprowadzenia pojêcia ucz¹cego siê spo³eczeñstwa (learning society). Antoni Kukliñski, odpowiadaj¹c na pytanie o produkt koñcowy permanentnego procesu edukacji, formu³uje koncepcjê indywidualnoœci innowacyjnej zarówno w sensie umiejêtnoœci i woli poszukiwañ twórczych, jak i zdolnoœci adaptacji do zmienionych warunków miejsca i czasu. Theodore W. Shultz (Nagroda Nobla w 1979 roku) stwierdzi³, e niewiele krajów, jeœli w ogóle jakiœ, wesz³o na œcie kê szybkiego i zrównowa onego wzrostu bez znacz¹cych inwestycji w cz³owieka. Teza, e inwestycje w kapita³ ludzki stanowi¹ pierwszy warunek i przes³ankê wejœcia na œcie kê trwa³ego wzrostu gospodarczego i postêpu technicznego nale y do najwa niejszych odkryæ myœli ekonomicznej ostatniego æwieræwiecza. Stworzenie ca³oœciowej teorii kapita³u ludzkiego ³¹czy siê z nazwiskiem G.S. Beckera (Nagroda Nobla w 1992 roku), zaœ teoria ta nawi¹zuje do równania wymiany sformu³owanego przez J. Fishera na pocz¹tku XX wieku. Przypomnijmy, e model wyceny kapita³u ludzkiego (H (T)) opiera siê na sumie skapitalizowanych kosztów utrzymania (K) i edukacji (E) powiêkszonej o czynnik doœwiadczenia (Q (T)), (T lata pracy zawodowej) okreœlonej nastêpuj¹c¹ formu³¹: H (T) = (K + E) * [1 + Q (T)] Model ten pozwala na okreœlenie kilku kategorii pochodnych zwi¹zanych z niektórymi aspektami kapita³u ludzkiego, jak kapita³ intelektualny i kapita³ doœwiadczenia zawodowego.

3 J. Kucharski, P. Sienkiewicz Analiza systemowa rozwoju teleedukacji 389 Mo na zatem stwierdziæ, e inwestycje w kapita³ ludzki, czyli w edukacjê, jest wyrazem nie tylko sprostania wyzwaniom cywilizacyjnym, lecz jest po prostu op³acalne z punktu widzenia rozwoju gospodarczego kraju. 3. Istota teleedukacji Terminu teleedukacja nie znajdziemy w klasycznej literaturze pedagogicznej. Jest to po³¹czenie dwóch terminów: tele i edukacja. Teleedukacja oznaczaæ wiêc bêdzie edukacjê na odleg³oœæ. Edukacja to: ogó³ procesów, których celem jest zmienianie ludzi, ( ) stosownie do panuj¹cych w danym spo³eczeñstwie idea³ów i celów wychowawczych ( ) Obecnie upowszechnia siê szerokie rozumienie tego terminu jako oznaczaj¹cego ogó³ procesów oœwiatowo-wychowawczych, obejmuj¹cych kszta³cenie i wychowanie oraz szeroko pojmowan¹ oœwiatê (Okoñ, 1995). Termin teleedukacja wi¹ e siê jeszcze z innymi terminami, takimi jak: Kszta³cenie na odleg³oœæ (ang. distance learning), Kszta³cenie zdalne, Kszta³cenie korespondencyjne. Wyró nia siê kszta³cenie stacjonarne i korespondencyjne, ostatnie zaœ uto samiaj¹c ponadto z kszta³ceniem zaocznym, uto samianym na ogó³ z teleedukacj¹. Jedna z definicji na edukacji odleg³oœæ (Kubiak, 1997) traktuje ja jako metodê prowadzenia procesu dydaktycznego w warunkach, gdy: uczniowie i nauczyciele s¹ oddaleni od siebie, do przekazu informacji pomiêdzy nimi stosowane s¹ wspó³czesne media, istnieje dwustronna komunikacja miêdzy nimi (niekoniecznie w tym samym czasie), grupy ucz¹ce siê s¹ nieobecne w jednym miejscu, nad ca³ym procesem nauczania czuwa jakaœ instytucja edukacyjna. Do podstawowych typów nauczania na odleg³oœæ zalicza siê (Jasek, 1999): nauczanie asynchroniczne w którym istnieje interwa³ czasu pomiêdzy aktywnoœci¹ nauczyciela i ucznia, nauczanie synchroniczne ma miejsce, gdy student i nauczyciel jednoczeœnie uczestnicz¹ w procesie nauczania. Teleedukacja wystêpowa³a dotychczas w ró nych formach, a mianowicie: Kszta³cenie korespondencyjne, Kszta³cenie synchroniczne wykorzystuj¹ce radio i telewizjê, Kszta³cenie synchroniczne wykorzystuj¹ce sieci komputerowe, Kszta³cenie asynchroniczne poprzez sieci komputerowe, Kszta³cenie mieszane (blended learning). Najstarsza forma nauczanie korespondencyjne, choæ liczy sobie oko³o 300 lat, to z powodzeniem jest stosowane do dzisiaj.

4 390 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego W Polsce kszta³ceniem korespondencyjnym zajmuje siê dziœ: Centrum Kszta³cenia Doros³ych (CKD) z Krakowa, Europejska Szko³a Kszta³cenia Korespondencyjnego (ESKK) z Poznania. Tabela 1 Ewolucja nauczania na odleg³oœæ 1. Generacja Skrypty i podręczniki Model korespondencyjny Materiały drukowane Lekcje nadawane przez radio 2. Generacja Lekcje na taśmach audio, Model multimedialny Lekcje na taśmach wideo Dyskietki komputerowe z programami Interaktywne taśmy i dyski wideo, 3. Generacja Audiokonferencje. Model synchroniczny Wideokonferencje teleedukacyjny Lekcje przez radio i TV 4. Generacja Interaktywne multimedia, dyski CD i DVD Model asynchroniczny Materiały prezentowane w sieciach przez Internet INTERNET Teleedukacja z komputerem jako medium ród³o: Galwas, Tabela 2 Generacje nauczania na odleg³oœæ 1. Generacja Materiały drukowane, skrypty, podręczniki, instrukcje Model korespondencyjny Lekcje nadawane przez radio i TV 2. Generacja Materiały drukowane Model multimedialny Lekcje na taśmach audio Lekcje na taśmach wideo Dyskietki komputerowe z programami dydaktycznymi (Computer-based learning CML/CAL) Interaktywne taśmy i dyski wideo 3. Generacja Audiotelekonferencje Model teleedukacyjny Videotelekonferencje. Lekcje przez radio i TV i audiotelekonferencje 4. Generacja Interaktywne multimedia Model wirtualny Materiały prezentowane w sieciach INTERNET i INTRANET Teleedukacja z komputerem jako medium ród³o: Galwas, 2002a. CKD posiada uprawnienia szko³y publicznej i prowadzi kszta³cenie korespondencyjne (tak e przez Internet) na poziomie szko³y œredniej (liceum ogólnokszta³c¹cego).

5 J. Kucharski, P. Sienkiewicz Analiza systemowa rozwoju teleedukacji 391 Kszta³cenie korespondencyjne posiada wa n¹ zaletê: do jego zastosowania nie potrzebna jest adna infrastruktura telekomunikacyjna, wystarczy obecnoœæ na rynku firm kurierskich. Kszta³cenie to posiada te szereg wad: brak osobistego kontaktu nauczyciel uczeñ, brak wspó³pracy pomiêdzy uczniami i chyba najwa niejsza problem weryfikacji wyników nauczania. U ycie oko³o 100 lat temu techniki filmowej spowodowa³o zastosowanie jej w edukacji. Film edukacyjny (zarówno ten wykonany w technice tradycyjnej, jak i wideo) bywa doskona³¹ pomoc¹ naukow¹ do dnia dzisiejszego zwiêkszaj¹c efektywnoœæ kszta³cenia tradycyjnego. Podobnie wynalazek radia i telewizji nie zosta³ niezauwa ony przez dydaktyków. Z polskich osi¹gniêæ wypada tutaj wspomnieæ funkcjonuj¹c¹ w latach Politechnikê Telewizyjn¹, Radiowo Telewizyjn¹ Szko³ê Œredni¹ czy istniej¹c¹ i dzisiaj Telewizjê Edukacyjn¹. Ta forma kszta³cenia posiada szereg wartoœciowych cech: atwy dostêp (do telewizji bez interakcji), Kontakt z nauczycielem i innymi uczestnikami procesu kszta³cenia mocno ograniczony (przy wykorzystaniu telewizji tradycyjnej), Zastosowanie telewizji interaktywnej mo liwe tylko w ograniczonym zakresie (oœrodki szkoleniowe du ych organizacji), Problemem jest weryfikacja nabytych umiejêtnoœci (wiedzy). W czasie pierwszych badañ z wykorzystania sieci komputerowych (w tym Internetu) stworzono wiele modeli kszta³cenia na dystans, które póÿniej zosta³y zweryfikowane. W latach tych skupiono siê na rozwijaniu dwóch modeli: synchronicznego i asynchronicznego. W modelu asynchronicznym za³o ono mo liwoœæ pobierania przez ucznia-studenta partii materia³u ze strony www szko³y, kontakt student nauczyciel przewidywano drog¹ komunikacji wykorzystuj¹cej pocztê elektroniczn¹ i grupy dyskusyjne. Kszta³cenie zdalne w oparciu o model asynchroniczny posiada nastêpuj¹ce cechy: Pobieranie materia³ów dokonuje siê poprzez portale edukacyjne zarówno w trybie on- -line, jak i off-line, atwy dostêp do materia³ów (32% badanych deklarowa³o w marcu 2003 roku dostêp do Internetu. 25% wszystkich badanych stanowi¹ internauci badania TNS OBOP), Zauwa yæ mo na du y koszt podczas pracy z materia³ami on-line przy dostêpie komutowanym, Wystêpuj¹ problemy: jak nauczyæ siê uczyæ, weryfikacja nabytych umiejêtnoœci, Kontakt nauczyciel student g³ównie podczas czatów i na grupach dyskusyjnych. W modelu synchronicznym skupiono siê na tworzeniu klas wirtualnych oraz systemów telekonferencyjnych. Wymienione powy ej klasy wirtualne i telekonferencje nie s¹ ³atwe i tanie do zastosowania. Wymagaj¹ szybkich sta³ych ³¹czy cyfrowych, a te s¹ zbyt drogie zarówno dla studenta, chc¹cego uczestniczyæ w zajêciach w domu, jak i dla ma³ych szkó³.

6 392 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego Telekonferencja o dobrej jakoœci, obrazie bez gubionych ramek i nieprzerywanego dÿwiêku jest ³atwa do zastosowania w sieci lokalnej, zw³aszcza takiej, która oferuje us³ugê rezerwacji pasma, czyli sieci GigabitEthernet lub ATM. Dla po³¹czenia znacznie oddalonych uczestników telekonferencji wymagane jest po³¹czenie punkt-punkt. Prowadzenie dwukierunkowej telekonferencji z jakoœci¹ obrazu VCD (tj. 352 na 288 punktów) z kompresj¹ MPEG-1 wymaga ³¹cza o przepustowoœci 384Kbps. Takie ³¹cze mo na zestawiæ z trzech linii dostêpu podstawowego ISDN. Koszt korzystania z niego równa siê szeœciokrotnoœci rozmowy telefonicznej na danej trasie, tj. oko³o 108 z³ za godzinê lekcyjn¹. Du e koszty telekonferencji powoduj¹, e tylko dobrze wyposa one sale bogatych organizacji staæ na ich ponoszenie. W sieciach lokalnych klasy wirtualne mog¹ byæ tworzone przy pomocy oprogramowania umo liwiaj¹cego zdalny podgl¹d przez nauczyciela ekranu komputera studenta. Dla sieci rozleg³ych problem klas wirtualnych rozwi¹zywano najczêœciej przy pomocy techniki MOO (ang. Multi user Object Oriented environment). Technika ta opisywana by³a przez wielu autorów, (m.in. przez M. Kubiaka) (Kubiak, 1997: 93). Jest programowanym w jêzyku LPC œrodowiskiem dla tworzenia interaktywnych aplikacji do nauczania. Technika ta nie jest ju rozwijana, jej mo liwoœci s¹ wykorzystywane przez obecnie znane systemy IRC czy ICQ. Klasy wirtualne (u ywaj¹ce technik typu MUD i MOO) wymagaj¹ doœæ szybkich ³¹czy internetowych ich u ytkowników oraz instalowania na komputerach studentów specjalnego oprogramowania. Wymagaj¹ ponadto pracy synchronicznej. Na tak¹ naukê mog¹ sobie pozwoliæ tylko ci studenci, którzy nie pracuj¹ lub maj¹ sta³e godziny pracy. Najbardziej obiecuj¹c¹ form¹ edukacji zdalnej jest dziœ kszta³cenie mieszanie (ang. blended learning). Kszta³cenie to posiada nastêpuj¹ce cechy: Studenci maj¹ dostêp do materia³ów na stronach www oraz na kr¹ kach CD, Kontakt z nauczycielem mo liwy przy wykorzystaniu czatów i grup dyskusyjnych, Spotkania bezpoœrednie podczas: kursu wstêpnego, zajêæ laboratoryjnych, egzaminów i konsultacji. Kszta³cenie mieszane rozwi¹zuje problem wolnych ³¹czy studentów: materia³y dostarcza siê na kr¹ kach CD. Kszta³cenie mieszane rozwi¹zuje ponadto problem tych zajêæ, których w œwiat wirtualny przenieœæ siê nie da, np. zajêæ ze skomplikowan¹ aparatur¹ pomiarowo-kontroln¹. Kszta³cenie to rozwi¹zuje wreszcie problem weryfikacji: egzaminy odbywaj¹ siê tylko w trybie face-to-face. Du a czêœæ inicjatyw edukacyjnych na odleg³oœæ wykorzystuje w³aœnie to rozwi¹zanie. Studia wy sze na odleg³oœæ w Polsce Studia wy sze na odleg³oœæ prowadzi³o w Polsce pod koniec 2002 roku kilka uczelni: Politechnika Warszawska OKNO jako efekt projektu SPRINT,

7 J. Kucharski, P. Sienkiewicz Analiza systemowa rozwoju teleedukacji 393 Polsko-Japoñska Wy sza Szko³a Technik Komputerowych w Warszawie prowadz¹ca studia na kierunku: informatyka, studia in ynierskie, zaoczne, Wy sza Szko³a Biznesu w Nowym S¹czu Zarz¹dzanie i Marketing: studia uzupe³niaj¹ce magisterskie, zaoczne, Wy sza Szko³a Ekonomiczno-Humanistyczna w Bielsku-Bia³ej Zarz¹dzanie i Marketing: studia licencjackie, zaoczne, Polski Uniwersytet Wirtualny jednostka miêdzyuczelniana Uniwersytetu im. Marii Curie Sk³odowskiej w Lublinie i Wy szej Szko³y Humanistyczno-Ekonomicznej w odzi, Politechnika Gdañska, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. Materia³y dydaktyczne s¹ coraz czêœciej dystrybuowane za pomoc¹ CD-ROM-ów. Oszczêdza to kosztów tym studentom, którzy nie posiadaj¹ sta³ego ³¹cza. Uczelnie nie ufaj¹ wynikom egzaminów zdawanych przez Internet, dlatego sesje egzaminacyjne odbywaj¹ siê na miejscu w uczelni przy pomocy bardziej tradycyjnych metod. Wyj¹tkowo do egzaminów zdalnych dopuszczeni s¹ studenci z du ym stopniem inwalidztwa. Jako najbardziej efektywny œrodek komunikacji pomiêdzy grup¹ szkoleniow¹ a prowadz¹cym przedmiot, uznawana jest grupa dyskusyjna moderowana przez prowadz¹cego oraz oczywiœcie archiwizowana. Komunikacja w ramach grup dyskusyjnych okaza³a siê lepsza od komunikacji przez pocztê elektroniczn¹. Niektóre uczelnie traktuj¹ edukacjê zdaln¹ jako dodatkow¹ formê pomocy nawet tym studentom, które uczestnicz¹ w tradycyjnych formach studiów. Przyk³adem studiów prowadzonych w formie blended english jest inicjatywa Politechniki Warszawskiej (Piwowarska, 2002) pod nazw¹ SPRINT (Studia Przez Internet). Materia³y dydaktyczne dostarczane s¹ studentowi w postaci podrêcznika multimedialnego dostêpnego na CD-ROM-ie. Zaskakuj¹co du y jest koszt takiego podrêcznika: w czasie dyskusji przedstawicielka Politechniki Warszawskiej oceni³a koszt przygotowania jednego podrêcznika na oko³o z³. Wszystkie materia³y publikowane s¹ równie w oknie portalu edukacyjnego 1, który ponadto umo liwia tworzenie w³asnych stron www przez studentów i dostêp do wielu us³ug internetowych, takich jak: IRC, ICQ, Gadu-Gadu, Voice over IP. Powsta³y portal edukacyjny zosta³ nazwany OKNO. Wykorzystuje platformê LearningSpace (Lotus-IBM). Obok œrodowisk wspieraj¹cych prowadzenie edukacji zdalnej, w portalu funkcjonuje szereg rozwi¹zañ pozwalaj¹cych na zapewnienie u ytkownikom nale ytego poziomu bezpieczeñstwa przetwarzanych informacji. Prowadzone jest równie monitorowanie transakcji portalu. Bezpoœrednie spotkania pomiêdzy studentem i nauczycielem s¹ bardzo rzadkie w modelu SPRINT, ale istniej¹ i stanowi¹ wa ny element kszta³cenia. 1 Dostêp tylko dla zarejestrowanych u ytkowników.

8 394 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego Istniej¹ trzy typy spotkañ bezpoœrednich (face-to-face): zajêcia laboratoryjne. Ze wzglêdu na in ynierski charakter studiów musi istnieæ ograniczona liczba zajêæ, w których studenci maj¹ bezpoœredni kontakt z aparatur¹ pomiarow¹ i mog¹ przeprowadziæ badania. Nie wszystkich umiejêtnoœci in ynierskich mo - na nauczyæ na odleg³oœæ, wirtualnie. W ramach studiów przewidzianych jest piêæ tygodniowych zjazdów laboratoryjnych, konsultacje przed egzaminami. Studenci maj¹ mo liwoœæ spotkaæ siê z nauczycielem na krótko przed egzaminem, egzaminy zaliczaj¹ce kurs. Ka dy przedmiot koñczy siê egzaminem przeprowadzonym na uczelni. Z tej formy egzaminu wy³¹czeni s¹ jedynie studenci niepe³nosprawni. W modelu SPRINT rok akademicki podzielony zosta³ na cztery pó³semestry. Ka dy semestr trwa 8 tygodni i koñczy siê dwutygodniow¹ sesj¹ egzaminacyjn¹. W czasie pó³semestru student studiuje jednoczeœnie nie wiêcej ni dwa przedmioty. Model ten zostanie prawdopodobnie wykorzystany przez Wirtualn¹ Politechnikê (www.okno.pw.edu.pl/index/wp/cele1.html) inicjatywê za³o on¹ 10 grudnia 2002 roku przez: Akademiê Górniczo-Hutnicz¹ z Krakowa, Politechnikê Bia³ostock¹, Politechnikê Gdañsk¹, Politechnikê Krakowsk¹, Politechnikê Poznañsk¹, Politechnikê Warszawsk¹ i Politechnikê Wroc³awsk¹. W za³o eniach do programu czytamy m.in., e Wirtualna Politechnika (WP) nie jest samodzieln¹ uczelni¹. WP umo liwi studentom wszystkich rodzajów studiów uczelni wymienionych powy ej dostêp do Wirtualnej Przestrzeni Kszta³cenia przez Internet. Wybrane systemy Prowadzenie nauczania zdalnego wymaga oprogramowania do zarz¹dzania nauczaniem LMS (Learning Management System) oraz oprogramowania do zarz¹dzania treœci¹ nauczania LCMS (Learning Content Management System). Zwykle LCMS jest czêœci¹ LMS. Zadaniem systemów LMS jest m.in.: Zarz¹dzanie treœci¹ materia³ów, Œledzenie aktywnoœci nauczycieli i studentów, Wspó³praca z innymi systemami LMS. Na rynku istnieje wiele systemów LMS i LCMS, 13 z nich przedstawia tabela 3. Ze stosowaniem tych produktów wi¹ e siê kilka problemów: przenaszalnoœci kursów pomiêdzy systemami ró nych producentów, pog³êbiony tym, e czêœæ uczelni stosuje w³asne rozwi¹zania (np. SPRINT Politechniki Warszawskiej ma w³asny LCMS), kosztów licencji oprogramowania (zwykle ok. 100 USD za studenta razy semestr), podnosz¹cy znacznie koszt studiów.

9 J. Kucharski, P. Sienkiewicz Analiza systemowa rozwoju teleedukacji 395 Ewentualna wspó³praca ró nych uczelni w zakresie wymiany treœci nauczania jest ³atwa do zastosowania tylko wówczas, gdy uczelnie te pracuj¹ w oparciu o oprogramowanie wykorzystuj¹ce uznawane standardy. Wœród standardów niezwi¹zanych z konkretnym producentem wymieniê: Standard SCORM Advanced Distributed Learning, Aviation Industry Computer-based Training Committee (AICC). ADL (Advanced Distributed Learning) to organizacja za³o ona w 1997 roku przez Departament Obrony USA (DoD). Tabela 3 Zestawienie komercyjnego oprogramowania LMS i LCMS 1. Generacja Skrypty i podręczniki Model korespondencyjny Materiały drukowane Lekcje nadawane przez radio 2. Generacja Lekcje na taśmach audio, Model multimedialny Lekcje na taśmach wideo Dyskietki komputerowe z programami Interaktywne taśmy i dyski wideo, 3. Generacja Audiokonferencje. Model synchroniczny Wideokonferencje teleedukacyjny Lekcje przez radio i TV 4. Generacja Interaktywne multimedia, dyski CD i DVD Model asynchroniczny Materiały prezentowane w sieciach przez Internet INTERNET Teleedukacja z komputerem jako medium ród³o: Rzewuski, Efektem pracy ADL jest opracowany wspólnie z AICC oraz IEEE model SCORM Sharable Content Object Reference Model, który jest szczególnym przypadkiem modelu ADL (rys. 1). Model ADL zak³ada podzia³ przekazywanej treœci na najmniejsze i niepodzielne cz¹stki zwane Shareable Content Objects (SCO). Obiekty te mog¹ funkcjonowaæ samodzielnie lub w ramach scenariusza. Wszystkie obiekty SCO i scenariusze znajduj¹ siê w bazie, co umo liwia ich ponowne wykorzystanie równie poprzez tworzenie nowych scenariuszy przez eksperta-wyk³adowcê. Ka dy SCO mo e zawieraæ dowolne informacje (rysunki, animacje, tekst, itp.). W modelu ADL ka dy SCO mo e mieæ inn¹ postaæ. SCORM jest to otwarty standard reprezentacji zawartoœci dydaktycznej zapewniaj¹cy przenaszalnoœæ zawartoœci dydaktycznej pomiêdzy systemami ró nych producentów.

10 396 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego The ADL Model Sharable Content Objects (SCO) Learning Management System (LMS) Delivery Device Learner Repository WWW Database DVD 4/12/02 Course Tracking Testing Intelligent Tutoring Adaptive Learning Steve Slosser Browser PDA Wireless Phone Human Dialogue System Warfighter Student Technician Laborer Professional Anyone! 4 Rys. 1 Model ADL (Slosser, 2002) Model SCORM, podobnie jak model ADL, zak³ada podzia³ przekazywanej treœci na najmniejsze i niepodzielne cz¹stki zwane Shareable Content Objects (SCO). W modelu SCORM przyjêto, e wszystkie SCO bêd¹ przygotowywane w technologii, która jest wykorzystywana na stronach www. Umo liwia to dostêp do materia³ów z ró nych platform komputerowych, o ile te wyposa one s¹ w przegl¹darkê www. SCORM jest techniczn¹ specyfikacj¹ modelu ADL. SCORM nie narzuca jêzyka opisu strony, ale zalecany jest XML. Przyk³ad danych meta pliku przedstawia rysunek 2. Metadata XML Example <?xml version = "1.0"?> <!DOCTYPE record SYSTEM "IMS_METADATAv1p1.dtd"> <record xmlns = "http://www.imsproject.org/metadata/"> <metametadata> <metadatascheme>adl SCORM 1.1</metadatascheme> </metametadata> <general> <title> <langstring>navigation Lights while Run Aground</langstring> </title> <catalogentry> <catalogue>adl Sample Courses Catalog</catalogue> <entry> <langstring>aground.jpg</langstring> </entry> </catalogentry> <language>en</language> 4/12/02 Steve Slosser 25 Rys. 2 Przyk³adowa zawartoœæ pliku z SCO napisanym w XML. Infromacje meta (Slosser, 2002)

11 J. Kucharski, P. Sienkiewicz Analiza systemowa rozwoju teleedukacji 397 Zakoñczenie Rewolucja informacyjna jest rewolucj¹ spo³eczn¹ porównywaln¹ z industrializacj¹. Przynios³a rozwój sektora us³ug informacyjnych i wzrost liczby nowych stanowisk pracy, wymagaj¹cych wiedzy i nowych umiejêtnoœci. Dziêki Internetowi zmieni³ siê radykalnie system komunikowania spo³ecznego. Stworzone zosta³y podstawy Nowej Gospodarki, która przynios³a tzw. Gospodarkê Cyfrow¹ wyra aj¹c¹ siê w ró nych formach E-biznesu, E-handlu itp., a tak e wirtualnej organizacji. W ramach tego zjawiska pojawi³a siê, bo pojawiæ musia³a E-edukacja wraz z koncepcjami zdalnego i wirtualnego kszta³cenia. St¹d zaœ wynikaj¹ pewne ogólne dylematy edukacyjne, takie jak: Autonomia podporz¹dkowanie celom utylitarnym, Elitarnoœæ masowoœæ kszta³cenia, Iloœæ jakoœæ absolwentów, Humanizm in ynieria (jako rdzeñ edukacji) Treœci technologia. Rozstrzygniêcie zasygnalizowanych dylematów wydaje siê niemo liwe, zw³aszcza gdy brak jest analiz systemowych rozwoju spo³eczeñstwa z racjonaln¹ identyfikacj¹ szans rozwojowych i zagadnieñ spo³ecznych (raczej psycho-spo³ecznych). Nie mo na bowiem pomijaæ kontekstu kulturowego, kreowanego nie bez wp³ywu np. mediów elektronicznych, którego wyrazem mo e byæ postmodernizm w kulturze wraz z dominacj¹ kultury masowej. Uwa a siê, e skoro ju wszystko zosta³o powiedziane, to pozostaje ju tylko gra konwencjami, repetycja wzorów, logiczna tautologia, autoironia i parodia. ¹czy siê to z akceptacj¹ zw¹tpienia i przekonaniem o nieuporz¹dkowanej strukturze rzeczywistoœci, a w technice artystycznej z fragmentarycznoœci¹, niespójnoœci¹ fabu³y, zasad¹ cytatu, intertekstualnoœci¹, przemieszaniem regu³ gatunkowych, itp. To nie jest s¹d wartoœciuj¹cy, lecz po prostu konstatacja. Powszechnoœæ multimediów i hipertekstów, surfowanie w Internecie, przebywanie w wirtualnym œwiecie gier komputerowych, itp. sprzyja ró nym formom myœlenia sieciowego, w istocie myœlenia nieliniowego, odmiennego wszak od klasycznych, czyli linearnych form uczenia siê i nauczania. Z tym kierunkiem zmian trzeba siê po prostu pogodziæ, co nie oznacza biernej akceptacji, lecz sprostaæ p³yn¹cym st¹d wyzwaniom. Wspó³czesna edukacja wymaga bowiem zmian, rezygnacji z nadmiernych informacji (do nich mo na bez trudu dotrzeæ dziêki Internetowi) i niepotrzebnych treœci. Komputer wywiera coraz wiêkszy wp³yw na wyobraÿniê, kreuje œwiat postrzeganej przez nas rzeczywistoœci, niew¹tpliwie ma te wp³yw na sposób naszego myœlenia i dzia³ania. Cz³owiek staje siê elementem przestrzeni cybernetycznej (cyberspace), która ma charakter nieliniowy i nieci¹g³y, staj¹c siê autonomicznym œwiatem. Cyberprzestrzeñ mo e prowadziæ do globalnej wioski McLuhana z jak¹œ form¹ jej plemiennej œwiadomoœci, ale mo e byæ te zal¹ kiem zupe³nie odmiennej, w³asnej kultury. Jak¹ stanie siê w XXI wieku zale y od tego, jaki system edukacyjny stworzymy ju dziœ i jakie strategie edukacyjne zostan¹ przyjête. Rozwój teleedukacji na œwiecie najlepiej charakteryzuje fakt, e 50% college ów amerykañskich oferuje jak¹œ formê teleedukacji (Harris, 2002). W roku 2004 ten odsetek ma

12 398 Czêœæ III Techniczne uwarunkowania rozwoju spo³eczeñstwa informacyjnego wzrosn¹æ do 90%. Massachusetts Institute of Technology ju udostêpni³ materia³y ze wszystkich swoich kursów za darmo, a do 2010 roku planuje ich udostêpniæ 2 tysi¹ce. Ju w Polsce powsta³o wiele inicjatyw promuj¹cych kszta³cenie na odleg³oœæ. Dostêpne s¹ ró ne formy wykorzystuj¹ce telekszta³cenie. Od edukacji zdalnej jako jedynej metody nauczania, po uzupe³nianie technikami internetowymi zajêæ na studiach tradycyjnych. Wystarczy porównaæ liczbê studentów wy³¹cznie na odleg³oœæ, to OKNO ma oko³o 270, kilka uczelni podobnie, z liczb¹ 1718 tysiêcy studentów w 2001/2002 roku (GUS, 2002). Mo na jednak zauwa yæ, e formy studiów wy³¹cznie na odleg³oœæ stanowi¹ w Polsce margines. W³¹czenie wielu nowych polskich uczelni w badania nad teleedukacj¹ mo e spowodowaæ zmianê tej sytuacji. Bibliografia 0[1] Drucker P.F. 2000: Zarz¹dzanie w XXI wieku, Muza SA, Warszawa. 0[2] Galwas B. 2002: Edukacja w Internecie, Oœrodek Kszta³cenia na Odleg³oœæ Politechniki Warszawskiej, Mewa, nr 1. 0[3] Galwas B. 2002a: Wspó³czesne systemy kszta³cenia ustawicznego i kszta³cenia na odleg³oœæ, Wydzia³ Elektroniki i Technik Informacyjnych PW, Mewa, nr 1. 0[4] Goban-Klas T., Sienkiewicz P. 1999: Spo³eczeñstwo informacyjne: szanse, zagro enia, wyzwania, Kraków. 0[5] GUS 2002: Ma³y rocznik statystyczny, Warszawa [6] Harris P. 2002: Uniwersytety odkrywaj¹ elearning, t³um. Anna K. Stanis³awska, Polski Uniwersytet Wirtualny. 0[7] Jasek D. 1999: Distance Learning Defined, Texas Transportation Institute, 0[8] Kubiak M. J. 1997: Internet dla nauczycieli, Edu Mikom, Warszawa. 0[9] Materia³y prasowe OBOP: [10] Materia³y ze strony: [11] Okoñ W. 1995: Nowy s³ownik pedagogiczny, Wydawnictwo ak, Warszawa. [12] Piwowarska E. 2002: Internetowe Studia In ynierskie na Politechnice Warszawskiej model, narzêdzia, doœwiadczenia, [w:] Materia³y z konferencji E-Learning analiza rozwi¹zañ i wdro eñ, 4 5 XII, Poznañ. [13] Rzewuski M. 2002: Dystans do distance learning, PCkurier, nr18. [14] Slosser S. 2002: ADL and the Sharable Content Object Reference Model (SCORM), Joint ADL Co-Laboratory, Orlando, [15] Toffler A. 1984: Trzecia fala, PIW, Warszawa.

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

%*$*+ Modelowa koncepcja kultury informatycznej spo³eczeñstwa. Krystyna Polañska. Za³o enia teoretyczne

%*$*+ Modelowa koncepcja kultury informatycznej spo³eczeñstwa. Krystyna Polañska. Za³o enia teoretyczne Modelowa koncepcja kultury informatycznej spo³eczeñstwa Krystyna Polañska Za³o enia teoretyczne Prowadz¹c badania nad kultur¹ informatyczn¹ studentów Szko³y G³ównej Handlowej opracowano modelow¹ charakterystykê

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o.

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. 1 Agenda Część 1 O firmie Część 2 System Komunikacji Niewerbalnej Seventica Część 3 Wdrożenia SKNS

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Wsparcie kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020. Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Żyrardów, 31 maja 2016 r. Departament Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Marketing us³ug w teorii i praktyce Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski seria wydawnicza Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Jolanta

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MODELE KSZTAŁCENIA I DOSKONALENIA NA ODLEGŁOŚĆ ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Warszawa, 12-13.10.2010 r. Józef Bednarek ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE ANALIZ 1. ZłoŜoność

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Marketing i animacja kultury Kod modułu: xxx Koordynator modułu: dr Małgorzata Okupnik Punkty ECTS: 1 Status

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku.

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI BIURO MINISTRA WYDZIAŁ INFORMACJI Warszawa, dnia 13 października 2007 r. INFORMACJA PRASOWA Minione dwa lata przyniosły przełom w informatyzacji polskiego

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Spis treści XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Rozdział 1 8 Badanie tajemnic psychiki i zachowania 11 Psychologia: definicje, cele i zadania 20 Historyczne podstawy psychologii 23 Wspó³czesne

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24 Sieci komputerowe Wprowadzenie dr inż. Maciej Piechowiak Definicja grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów Elementy Cztery elementy

Bardziej szczegółowo

Praca w grupie. UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się

Praca w grupie. UMIEJĘTNOŚCI: Kompetencje kluczowe w uczeniu się Praca w grupie 131 Praca w grupie jest jednym z założeń kompetencji zdolność uczenia się i zarazem jednym z aktualnych społecznie tematów. Chodzi o wymianę myśli i wzajemne uzupełnianie się w grupie oraz

Bardziej szczegółowo

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy

Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i metod aktywizujących (45 min) Telewizja publiczna z misją Opracowała: Anna Równy CC BY-NC-ND Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 05/06 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Nowa Biblioteka nr 4 (19), 2015

Nowa Biblioteka nr 4 (19), 2015 Nowa Biblioteka nr 4 (19), 2015 Agnieszka Modrok Zakład Kultury Czytelniczej i Informacyjnej Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytet Śląski w Katowicach e-mail: agnieszkamodrok@interia.pl

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

liwości dostosowania programu studiów w do potrzeb rynku pracy w sektorze IT

liwości dostosowania programu studiów w do potrzeb rynku pracy w sektorze IT Możliwo liwości dostosowania programu studiów w do potrzeb rynku pracy w sektorze IT Jacek Migdałek Katedra Informatyki i Metod Komputerowych Akademia Pedagogiczna w Krakowie Produkt Informatyk Producent

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Akty prawne Konstytucja Rzeczpospolitej Kodeksy Ustawy Rozporządzenia O DOBRĄ JAKOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja Projektowanie Interakcji Człowiek-Technologia

Specjalizacja Projektowanie Interakcji Człowiek-Technologia Specjalizacja Projektowanie Interakcji Człowiek-Technologia Opracowanie i nadzór merytoryczny dr Kamila Jankowiak-Siuda Dyrektor Instytutu Neurokognitywistyki i Informatyki Społecznej Opracowanie merytoryczne

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

1 Logowanie: 2 Strona startowa: WY SZA SZKO A FINANSÓW I ZARZ DZANIA W WARSZAWIE. Instrukcja korzystania z systemu

1 Logowanie: 2 Strona startowa: WY SZA SZKO A FINANSÓW I ZARZ DZANIA W WARSZAWIE. Instrukcja korzystania z systemu WY SZA SZKO A FINANSÓW I ZARZ DZANIA W WARSZAWIE SYSTEM SK ADANIA WNIOSKÓW O WYDANIE ZAŒWIADCZEŃ STUDENCKICH W roku akademickim 2006/2007 uruchomiony zosta³ internetowy system zg³aszania wniosków o wydanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R Z E D M I O T U

K A R T A P R Z E D M I O T U Uczelnia Wydział Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Prawa i Administracji Kierunek studiów Poziom kształcenia Profil kształcenia Kierunek prawno-biznesowy Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie:

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Klub Absolwenta Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Pierwszy, problem wysokiego bezrobocia wśród absolwentów uczelni wyższych (gwarancja

Bardziej szczegółowo

Z-EKON-461 Rachunkowoœã korporacyjna Corporate Accounting. Ekonomia I stopieñ. Ogólnoakademicki. Niestacjonarne

Z-EKON-461 Rachunkowoœã korporacyjna Corporate Accounting. Ekonomia I stopieñ. Ogólnoakademicki. Niestacjonarne KARTA MODU U / KARTA PRZEDMIOTU Kod moduùu Nazwa moduùu Nazwa moduùu w jêzyku angielskim Obowi¹zuje od roku akademickiego 2012/13 Z-EKON-461 Rachunkowoœã korporacyjna Corporate Accounting A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS Dzia³anie nauczyciela, w tym równie katechety, jest œciœle

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec poradni psychologiczno-pedagogicznych jako instrument podnoszenia efektywności jej pracy.

Wymagania wobec poradni psychologiczno-pedagogicznych jako instrument podnoszenia efektywności jej pracy. Wymagania wobec poradni psychologiczno-pedagogicznych jako instrument podnoszenia efektywności jej pracy. "Jakość nigdy nie jest dziełem przypadku, zawsze jest wynikiem wysiłku człowieka" - J. Ruskin.

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 16/2016 Burmistrza Tyszowiec z dnia 07 marca 2016 roku

Zarządzenie Nr 16/2016 Burmistrza Tyszowiec z dnia 07 marca 2016 roku Zarządzenie Nr 16/2016 Burmistrza Tyszowiec z dnia 07 marca 2016 roku w sprawie ustalenia wytycznych do opracowania arkuszy organizacyjnych szkół i przedszkola samorządowego prowadzonych przez Gminę Tyszowce

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Priorytetu VIII i IX

Priorytetu VIII i IX Możliwo liwości wsparcia w ramach Priorytetu VIII i IX Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Urząd d Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicz redniczącaca Łęczyca, 2.04.2012

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA

PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA Załącznik do Uchwały nr XLVI/328/2014 Rady Miejskiej Gminy Dobrzyca z dnia 30 czerwca 2014r. PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA 1 Cele i formy realizacji programu 1. Tworzy się Program Stypendialny Gminy

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r. ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli zatrudnionych w jednostkach oświatowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Literatura specjalistyczna Instrumenty historyczne Kod modułu: xxx Koordynator modułu: wykł. Henryk Kasperczak

Bardziej szczegółowo

Ida Kurcz. Psychologia języka i komunikacji

Ida Kurcz. Psychologia języka i komunikacji Ida Kurcz Psychologia języka i komunikacji Spis treœci PRZEDMOWA DO WYDANIA DRUGIEGO............................... 9 ROZDZIA I. PSYCHOLOGIA JÊZYKA A PSYCHOLINGWISTYKA I SOCJOLINGWISTYKA. UWAGI WSTÊPNE..................

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny BM Medical S.A.

Raport kwartalny BM Medical S.A. Raport kwartalny BM Medical S.A. IV kwartał 2011r. Warszawa, 14 lutego 2012r. ZAWARTOŚĆ RAPORTU KWARTALNEGO: 1. PODSTAWOWE DANE O EMITENCIE 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

S-10. Sprawozdanie o studiach dziennych, wieczorowych, zaocznych, eksternistycznych według stanu w dniu 30 XI 200 r.

S-10. Sprawozdanie o studiach dziennych, wieczorowych, zaocznych, eksternistycznych według stanu w dniu 30 XI 200 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, 00-925 Warszawa, al. Niepodległości 2 Wypełnia US Oddział terenowy Nr formularza Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny REGON S- Sprawozdanie o studiach

Bardziej szczegółowo

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Działanie 9.5 PO KL Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich Kielce, 6 września 2013 PRZEDMIOT KONKURSU Projekty określone dla

Bardziej szczegółowo

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku DOP-0212-90/13 Poznań, 20 czerwca 2013 roku Zarządzenie nr 90/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 roku w sprawie wprowadzenia procedury zasięgania opinii absolwentów

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

Zamierzenia województwa pomorskiego w zakresie wsparcia kształcenia ogólnego w RPO 2014-2020 UMWP DEFS Z-ca Dyrektora Kamila Siwak

Zamierzenia województwa pomorskiego w zakresie wsparcia kształcenia ogólnego w RPO 2014-2020 UMWP DEFS Z-ca Dyrektora Kamila Siwak Zamierzenia województwa pomorskiego w zakresie wsparcia kształcenia ogólnego w RPO 2014-2020 UMWP DEFS Z-ca Dyrektora Kamila Siwak Warszawa, dn. 04.04.2013 r. WARSZTATY EFS- PODSUMOWANIE I WNIOSKI W OBSZARZE

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/014 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kazimierz Krzysztofek Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej Fundacja Pro Cultura Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kongres Bibliotek Publicznych Warszawa, 22-23.11. 2010

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!!

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Nowy międzywydziałowy kierunek Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Sylabus e-nauczyciel Test

Sylabus e-nauczyciel Test Sylabus e-nauczyciel Test Sylabus e-nauczyciel test jntegralną częścią sylabusa certyfikatu e-nauczyciel. Obszary 1-2 opisują wymagania metodyczne stawiane nauczycielowi przy realizacji części teoretycznej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji. podać definicję pojęcia cywilizacja informacyjna ; scharakteryzować społeczeństwo informacyjne;

Scenariusz lekcji. podać definicję pojęcia cywilizacja informacyjna ; scharakteryzować społeczeństwo informacyjne; Scenariusz lekcji 1 TEMAT LEKCJI Cywilizacja informacyjna i kultura mediów 2 CELE LEKCJI 2.1 Wiadomości Uczeń potrafi: podać definicję pojęcia cywilizacja informacyjna ; scharakteryzować społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 4 do SIWZ BZP.243.1.2012.KP Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Usługa polegająca na przygotowaniu i przeprowadzeniu badania ewaluacyjnego projektu pn. Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej dotyczy planów studiów zatwierdzonych uchwałami od 27/2012/2013 do 30/2012/2013 z dnia 19 czerwca 2013 r. i od 45/2012/2013

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ

Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ Załącznik nr 4 UMOWA O REALIZACJI PRAKTYKI STUDENCKIEJ W dniu 200.. roku, w Płocku pomiędzy: 1. Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica w Płocku Filia w Wyszkowie, z siedzibą w Wyszkowie przy ul. Geodetów 45a,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie ustalenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Rocznik studiów 2012/2013 Wydział Kierunek studiów Administracja

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz 8. Oś Priorytetowa: Społeczeństwo informacyjne zwiększanie innowacyjności gospodarki Działanie 8.3 Przeciwdziałanie wykluczeniu

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA OŚWIADCZENIA o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA OŚWIADCZENIA o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA OŚWIADCZENIA o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych Proszę wypełnić wszystkie pola według poniższych informacji. Czytelnie, literami drukowanymi (w szczególności imię

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ w analizach i modelowaniu finansowym. - dane z rynków finansowych DANE RÓD OWE

PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ w analizach i modelowaniu finansowym. - dane z rynków finansowych DANE RÓD OWE DANE RÓD OWE PREZENTACJA INFORMACJI FINANSOWEJ - dane z rynków finansowych - w formie baz danych - w formie tabel na stronach internetowych - w formie plików tekstowych o uk³adzie kolumnowym - w formie

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej Program szkolenia Standardy współpracy międzysektorowej przygotowany w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim współfinansowanego ze środków Unii Priorytet V Dobre Rządzenie,

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

17-20 LISTOPADA 2009 Patronat Honorowy Prezydent Miasta Tarnobrzeg Starosta Powiatu Mieleckiego Starosta Powiatu Jaros³awskiego Prezydent Miasta Przemyœla Patronat Medialny: Serwis edukacyjny kierunkistudiow.pl

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Załącznik do Uchwały nr.. /2010 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 12 października 2010 r. REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Regulamin ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Portalu społecznościowego "sprawdzwykladowce.pl"

Regulamin Portalu społecznościowego sprawdzwykladowce.pl Regulamin Portalu społecznościowego "sprawdzwykladowce.pl" 1 Definicje Usługodawca - 3K-Infrastructure Sp. z o.o. z siedzibą w Zabierzowie Bocheńskim (32-007) przy Zabierzów Bocheński 529 Wykładowca pracownik

Bardziej szczegółowo

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Akademia Młodego Ekonomisty Globalizacja gospodarki prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Myśl globalnie, działaj lokalnie. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 10 maja 2011 r. Plan spotkania 1. Czym jest globalizacja?

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi.

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi. TEMAT: Nierówności społeczne 6. 6. Główne obszary nierówności społecznych: płeć; władza; wykształcenie; prestiż i szacunek; uprzedzenia i dyskryminacje; bogactwa materialne. 7. Charakterystyka nierówności

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się E-podręczniki do kształcenia ogólnego Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się Warszawa 2016 Strona 2

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do projektu. Warszawa Lokalnie

Zaproszenie do projektu. Warszawa Lokalnie Zaproszenie do projektu Warszawa Lokalnie CO WYDARZY SI W SZKOŁACH? 2 Lekcje wychowawcze Na temat możliwo ci, jakie stoją przed mieszańcami a dotyczą podejmowania oddolnych, lokalnych, sąsiedzkich działań.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221)

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221) Załącznik Nr 5 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221) 2. KIERUNEK: MATEMATYKA 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/3 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu

Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013r. w

Bardziej szczegółowo