WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI. POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII. POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI. POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII. POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII"

Transkrypt

1 POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII POLSKIE DUSZPASTERSTWO KATOLICKIE w SZWAJCARII POLSKA MISJA KATOLICKA w SZWAJCARII WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI WIADOMOŚCI NR 431 LIPIEC - SIERPIEŃ 2007 NR 431 LIPIEC - SIERPIEŃ 2007 NR 439 KWIECIEŃ 2008 DE LA PASTORALE CATHOLIQUE POLONAISE EN SUISSE DER KATHOLISCHEN POLENSEELSORGE IN DER SCHWEIZ DELLA PASTORALE CATTOLICA POLACCA IN SVIZZERA DE LA PASTORALE CATHOLIQUE POLONAISE EN SUISSE DER KATHOLISCHEN POLENSEELSORGE IN DER SCHWEIZ DELLA MISSIONE CATOLICA POLACCA DI SVIZZERA DE LA PASTORALE CATHOLIQUE POLONAISE EN SUISSE DER KATHOLISCHEN POLENSEELSORGE IN DER SCHWEIZ DELLA MISSIONE CATOLICA POLACCA DI SVIZZERA WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 1

2 PIELGRZYMKA DO EINSIEDELN Rektor Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii 3 Maja 2008 o godz serdecznie zaprasza całą Polonię Szwajcarską oraz Przyjaciół i Sympatyków w uroczystość Matki Bożej Królowej Polski i w rocznicę uchwalenia Konstytucji na pielgrzymkę do Sanktuarium Czarnej Madonny w Einsiedeln 2 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

3 SŁOWO KSIĘDZA REKTORA Drodzy Czytelnicy W tym czasie wielkanocnym pragnę Was wszystkich pozdrowić i jeszcze raz życzyć, aby tajemnica Zmartwychwstania Chrystusa przeżywana w liturgii i na co dzień, była źródłem nowych sił, nowej nadziei, wiary i radości. To właśnie w tym celu przeżywaliśmy rekolekcje przed Wielkanocą, za które z głębi serca pragnę podziękować wszystkim Rekolekcjonistom na czele z ks. Prof. Waldemarem Chrostowskim, wszystkim kapłanom zaangażowanym w duszpasterstwo przy PMK i świeckim, którzy nie szczędzili wysiłków, aby rekolekcje wydały dobre owoce. Miesiąc Marzec to czas bardzo ważnych wydarzeń. Podczas Konferencji Plenarnej Episkopatu Polski w Warszawie został wybrany na 5-letnią kadencję nowy Delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji, ks. bp Zygmunt Zimowski. W tym miejscu chciałbym serdecznie podziękować dotychczasowemu Delegatowi KEP biskupowi Ryszardowi Karpińskiemu za wszelki trud i ogromne starania dla ratowania Polskiej Misji Katolickiej - chociaż przyszło mu działać w bardzo trudnym czasie i skomplikowanej sytuacji PMK. Księdzu Biskupowi Zygmuntowi Zimowskiemu życzymy, aby miał wystarczająco zdrowia, siły, a przede wszystkim czasu do systemowych rozwiązań dotyczących Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii, na szczeblu Episkopatów. Ufamy, że uda się znaleźć takie rozwiązania, które zapewnią PMK większą stabilizację i pozwolą na spokojną i efektywną pracę duszpasterską. To, że udaje się nam rozwijać duszpasterstwo i jakos sobie radzimy - to zasługa pięknej postawy kapłanów zaangażowanych w duszpasterstwo PMK oraz tak wielu ludzi świeckich, którzy wspierają naszą Misję modlitwą oraz wsparciem finansowym. To dzięki Wam nie musiałem do tej pory alarmować i prosić o pomoc, bo np. Misji grozi zamknięcie. Stąd nasze wielkie oczekiwania związane z posługą Księdza Biskupa Zygmunta Zimowskiego. Pragniemy zapewnić Księdza Biskupa o naszym wsparciu modlitewnym, a także o tym, że z naszej strony robimy wszystko, aby relacje między PMK a Kościołem Szwajcarskim były jak najlepsze. Szwajcaria jest krajem, gdzie ustalenia zapadają z dużym wyprzedzeniem i dlatego nie podjęte na czas decyzje mają bardzo poważne konsewncje. Warto przypomnieć, że decyzje dotyczące Misji Katolickich w Szwajcarii podjęte w 2006 r. są wprowadzane w życie dopiero teraz. Co więcej, przynajmniej do końca roku nie ma możliwości wprowadzenia zmian. W marcu zakończyło bieg ziemskiego życia wiele osób, a wśród nich emerytowany biskup Fryburga-Lozanny-Genewy Pierre Mamie, który bardzo życzliwie traktował emigrantów. Swoje słynne powiedzenie: W Kościele nie ma obcokrajowców realizował na co dzień. W przeszłości Polacy doświadczyli wiele życzliwości ze strony biskupa Mamie. Wielkim wydarzeniem dla Kościoła powszechnego był pogrzeb Chiary Lubich, założycielki Ruchu Focolari. Temu wydarzeniu poświęcamy sporo miejsca w tym wydaniu Wiadomości, ponieważ duchowość fokolari może być także propozycją dla ludzi świeckich z naszej PMK. Cieszę się, że ks. dr Roberto Saltini z Ruchu Fokolari wyraził gotowość poprowadzenia rekolekcji. W Lozannie uczestniczyliśmy w pogrzebie śp. Wandy Kot. Żyła tak krótko, a pozostawiła po sobie piękny ślad u tych wszystkich, którzy spotkali ją na swojej drodze życia. Chciałbym zaproponować na naszej stronie internetowej specjalne miejsce dla wspomnień o naszych drogich zmarłych... Potem przeżywaliśmy Triduum Paschalne. Chociaż warunki pogodowe nie sprzyjały, to na uznanie zasługuje postawa naszych parafian. Po raz pierwszy poświęcenie pokarmów w Wielką Sobotę miało miejsce w Aarau. Dziękuję za tę inicjatywę. Dla naszego duszpasterstwa stolica kantonu jest ważnym miejscem i dlatego w Aarau, 20 kwietnia o godz rozpoczniemy odprawianie mszy świętych w języku polskim. Cieszy także piękna frekwencja na mszy świętej rezurekcyjnej w Charrat koło Martigny. Jest tam duże skupisko Polaków i dlatego od maja będzie odprawiana msza święta w każdą niedzielę. Jak widzicie, przybywa nowych zadań. Mam nadzieję, że podołamy nowym wyzwaniom, ponieważ jest bardzo duża szansa, że od wakacji będziemy mieli do pomocy nowego księdza, który przybędzie na studia doktoranckie. Jest to możliwe dzięki Waszemu zaangażowaniu na rzecz Funduszu stypendialnego PMK. Moi Drodzy, 2 maja minie rok od decyzji Konferencji Episkopatu Polski, która powierzyła mi odpowiedzialność za duszpasterstwo Polaków w Szwajcarii. Postaram się w następnym numerze Wiadomości przedstawić szczegółowo stan duszpasterstwa w PMK. W kwietniu najważniejszymi wydarzeniami są: rocznica śmierci Jana Pawła II oraz przygotowania do Pielgrzymki do Einsiedeln. Postarajmy się na nowo przemyśleć, jak wielkim DAREM dla świata, dla Polski, a także każdego z nas był i jest Jan Paweł II. Pielgrzymka w dniu 3 maja niech stanie się spotkaniem wszystkich Polaków, którym zależy na rozwoju naszej Misji Katolickiej w duchu jedności. Za wszelkie dobro serdecznie dziękuję. Szczęść Boże. Wasz Rektor Ks. Sławomir Kawecki WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 3

4 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO Na pytanie Pana: Karolu, czy miłujesz mnie? Arcybiskup Krakowa odpowiedział z głębi swego serca: Panie, Ty wszystko wiesz. Ty wiesz, że Cię kocham. Z homilii kardynała Józefa Ratzingera w czasie Mszy św. pogrzebowej Jana Pawła II, Rzym, 2 kwietnia 2005 r. BYŁ JAK DROGOWSKAZ... Refleksje ks. profesora Waldemara Chrostowskiego w trzecią rocznicę śmierci Ojca Świętego Jana Pawła II Chciałbym odnieść się do jednej chwili, która pozostała we mnie na całe życie i stała się zrobiła się symbolicznie wymowna. Z grupą kapłanów polskich studiujących w Rzymie przebywałem na pielgrzymce w Ziemi Świętej. Pogrzeb Jana Pawła II odbywał się w piątek, a w sobotę, czyli nazajutrz, mieliśmy wracać do Rzymu. W hotelu Eden w Tyberiadzie oglądaliśmy przebieg uroczystości pogrzebowych w telewizji. Właściciel hotelu zadbał, żeby telewizor był bardzo duży, żebyśmy mieli to, co nam potrzeba, zadbał o napoje: o wodę, herbatę i kawę. Okazywał nam dużo serca. Widział, że my (czterdziestu mężczyzn, z których większość była w wieku około lat trzydziestu lat) przeżywamy to w sposób, który trudno wyrazić. Umożliwił nam przeżywanie żałoby, za co zawsze będziemy mu bardzo wdzięczni. Kiedy uroczystości pogrzebowe dobiegały końca i zobaczyliśmy trumnę wnoszoną do Bazyliki św. Piotra weszliśmy do autokaru i za dwanaście minut byliśmy w kościele Prymatu Piotra nad Jeziorem Galilejskim, w miejscu, w którym Jezus powierzył Piotrowi władzę pasterską. Byliśmy tam jedyną grupą, dlatego, że inni pielgrzymi oglądali nadal transmisję telewizyjną z pogrzebu. Natomiast my byliśmy jedyną grupą, która w momencie, kiedy ciało Ojca Świętego było składane do podziemi Bazyliki Watykańskiej, przebywała nad Jeziorem Galilejskim, dokładnie w tym samym miejscu, w którym Chrystus pytał Piotra: Czy ty mnie miłujesz? i usłyszał trzykrotne Panie, ty wszystko wiesz, ty wiesz, że cię miłuję. Właśnie tam Piotr usłyszał od Chrystusa: Paś baranki moje! Te słowa zostały przytoczone przez kardynała Józefa Ratzingera w homilii na Mszy św. pogrzebowej - i my w tym miejscu staliśmy! Może więc było tak, że musieliśmy przebywać najpierw w Egipcie i na Synaju, a potem w Ziemi Świętej i przeżyć tę rozłąkę, tę prawdziwie dramatyczną nieobecność w Polsce lub w Rzymie, po to, by w ciągu tej godziny być właśnie tam, w tym wyjątkowym miejscu, i być tam jako rodacy Ojca Świętego - nad Jeziorem Galilejskim. Każdy z nas patrzy na pontyfikat Jana Pawła II w sposób bardzo osobisty. Wszyscy mamy jakieś skojarzenia i wspomnienia, które się z Papieżem łączą, i każdy z nas mógłby coś ciekawego powiedzieć, co by się składało na wielką księgę życia Jana Pawła II. Moglibyśmy rozważać najważniejsze momenty pontyfikatu Papieża z Polski. Nie sposób ich wyliczyć. Tak dramatyczne, jak zamach na życie Ojca Świętego, tak ważne, jak różne spotkania międzyreligijne, jak przygotowanie i przeżywanie Wielkiego Jubileuszu Roku Wśród tych wspomnień szczególne znaczenie mają te, które wiążą się z cierpieniem Papieża. Dopiero teraz, z książki kard. Stanisława Dziwisza, dowiedzieliśmy się, że pierwsza diagnoza o tym, że Jan Paweł II cierpi na chorobę Parkinsona, pojawiła się już w pierwszej połowie lat 90-tych. Od tamtej pory stan zdrowia Ojca Świętego systematycznie się pogarszał. Można by powiedzieć, że był ogołacany ze wszystkiego, co miał i co lubił. Nie były to rzeczy materialne lubił przyrodę, jazdę na nartach, lubił korzystać z życia i jego uroków w tym najlepszym tego słowa znaczeniu. Choroba sprawiła, ze musiał z tego wszystkiego zrezygnować. Lubił podróżować, rozmawiać, lubił się spotykać, lubił się uśmiechać także z tego wszystkiego miesiąc po miesiącu musiał rezygnować. Lubił się poruszać, lubił wszędzie być obecny, wychodzić do ludzi, brać dzieci na ręce i z tego też musiał rezygnować. Kolejne operacje, kolejne pobyty w szpitalu... Pod koniec lat 90-tych na pół żartobliwie, a na pół boleśnie powiedział, że ma właściwie trzy Watykany: jeden to ten z placem Świętego Piotra, drugi to Castel Gandolfo, a trzeci to poliklinika Gemelli. I że między tymi trzema Watykanami rozgrywa się jego życie. I tak już 4 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

5 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO pozostało do końca jego pontyfikatu, przy czym coraz więcej miejsca zaczął zajmować Watykan nr 3, do którego po raz pierwszy trafił 13 maja 1981 r., a później już trafiał wielokrotnie. Pamiętam szczególnie mocno jedno z wydarzeń, które bardzo przeżyłem. 15 grudnia 2001 roku Ojciec Święty przyjął doktorat honoris causa od Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Miałem zaszczyt od strony uczelni przygotowywać tę uroczystość, a potem być obecny na tej uroczystości. Nazajutrz zostaliśmy zaproszeni w gronie rektorów - oraz biskup Piotr Jarecki - do Papieża na obiad. To była niedziela. Czekając na Ojca Świętego, stałem przy oknie i patrzyłem na plac Św. Piotra, na Bazylikę, na ludzi, którzy tam przychodzą... I w pewnym momencie podszedł biskup Dziwisz i patrząc na to moje zapatrzenie - nawet go nie zauważyłem - je przerwał i pyta, o czym tak myślę. Podzieliłem się swoimi myślami, m.in. że teraz, za tego pontyfikatu, tworzy się historia, która się nie powtórzy. I zapytałem go, jak on się czuje w tej historii. Odpowiedział, że nigdy te mury watykańskie nie słyszały tyle języka polskiego, co za pontyfikatu Jana Pawła II, że do niego się zdążyły niemal przyzwyczaić, zdążyły się go nauczyć. Ale że to nie będzie trwało wiecznie. I że zapewne nigdy, a za naszego życia na pewno, ten czas się nie powtórzy. Zatem każda chwila tego pontyfikatu to jest wielki dar. Jan Paweł II, zwyczajem ludzi gościnnych i wielkich, wyszedł, by nas powitać. Czynił tak zawsze, nie był to żaden specjalny gest, lecz gest wobec każdego, kto był gościem Papieża. Wyszedł na korytarz, który przylegał do maleńkiego refektarza. Widziałem, z jakim trudem opierał się jedną ręką o małą komodę, z jakim trudem stał. Po raz pierwszy, patrząc na tego Człowieka, w którego oczach i na twarzy było widać ogromne cierpienie - był to rok uzmysłowiłem sobie, że właściwie jest to pontyfikat cierpienia. I tak właśnie patrzyłem na ten pontyfikat do samego jego końca. Ucałowaliśmy rękę z największym szacunkiem rękę Ojca Świętego. Patrzyliśmy na Papieża, który z wielkim trudem wszedł do jadalni. Usiadł i uczestniczył w naszej rozmowie poddając pewne wątki, tematy, o których trzeba było rozmawiać, o których chciał czegoś więcej się dowiedzieć. Zauważyłem wtedy, że nie może wypowiedzieć wszystkiego, co by chciał oraz że to go bardzo krępuje. Ta niemoc wywołuje u niego dodatkowe cierpienie psychiczne, bo ma pełną świadomość, że chce wypowiedzieć jakieś słowo, jakieś dłuższe zdanie, złożyć sylaby w całość, żeby brzmiały dobrze - a jednocześnie ma z tym wielkie trudności. To właśnie ten moment zbliżył mnie do Papieża najbardziej, bo uświadomiłem sobie, że mniej teraz będzie znaczyło to, co Ojciec Święty czyni i mniej to, czego uczy, natomiast najwięcej będzie znaczyło to, jak Papież cierpi. Cały schyłek jego pontyfikatu stał się, w gruncie rzeczy, wielkim świadectwem heroizmu w cierpieniu. Mijają trzy lata od jego śmierci. Może kiedy 2 kwietnia przyjdzie godzina obudzi w nas ona wspomnienia, ale nade wszystko wdzięczność Bogu, że staliśmy się świadkami takiego pontyfikatu i takiego wielkiego życia. Bo najwznioślejszą formą modlitwy, w każdych warunkach, nawet wtedy, kiedy odbywa się to przez łzy, jest adoracja. Zachęcam więc również wszystkich, aby obecnością i modlitwą podczas adoracji Najświętszego Sakramentu dopełnić tej naszej refleksji. Ks. Profesor dr hab. Waldemar Chrostowski, wybitny biblista, wykładowca na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Rozważanie, które za zgodą Księdza Profesora zamieściliśmy w obecnym numerze Wiadomości, pochodzi ze spisanych nagrań konferencji biblijnych prowadzonych przez ks. prof. W. Chrostowskiego w Parafii Zwiastowania Pańskiego w Warszawie; pełna wersja, jak i inne teksty konferencji dostępne są na stronie WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 5

6 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO ZACHOWAĆ ŚWIEŻĄ I ŻYWĄ PAMIĘĆ O NAJWIĘKSZYM Z RODU POLAKÓW Ks. Prałat dr Jan Główczyk o Ośrodku Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II, z siedzibą w Domu Polskim przy via Cassia 1200 w Rzymie, został powołany do istnienia w 1981 roku przez fundację Jana Pawła II. Sekcją dokumentacji Ośrodka kieruje Ks. Prałat dr Jan Główczyk. W związku z trzecią rocznicą śmierci Ojca Świętego Jana Pawła II, poprosiliśmy Księdza Dyrektora o przedstawienie Ośrodka czytelnikom Wiadomości. Księże Dyrektorze, jakie są najważniejsze osiągnięcia Ośrodka? W odpowiedzi na tak postawione pytanie należy oddzielnie potraktować codzienne funkcjonowanie Ośrodka w jego rzymskiej siedzibie i oddzielnie różnorodne inicjatywy realizowane przez tę instytucję na zewnątrz. Niekwestionowanym osiągnięciem ponad dwudziestopięcioletniej działalności Ośrodka przy via Cassia 1200 w Rzymie jest ilość i różnorodność zdobytych i zgromadzonych tutaj dokumentów. To ilość i różnorodność sprawiły, że trzeba było wyodrębnić trzy działy: archiwum, bibliotekę i muzeum w dynamicznie rozrastającym się zbiorze. Kilkadziesiąt tysięcy kart, kilkaset fotografii i kilkaset kaset audio-wideo w zbiorze archiwalnym, ponad 30 tysięcy książek w tym 16 tysięcy wielojęzycznych publikacji odnoszących się do osoby i dzieła Jana Pawła II w dziale bibliotecznym oraz ponad 13 tysięcy obiektów muzealnych, oto cyfry, które najlepiej ilustrują to niebywałe bogactwo. Do dokonań rzymskiego ośrodka zasługujących na szczególne uznanie należy ponadto zaliczyć: objęcie elektronicznym katalogiem księgozbioru papieskiego z działu bibliotecznego, zaawansowaną inwentaryzację dokumentów archiwalnych i obiektów muzealnych, urządzoną w Domu Polskim ekspozycję niektórych darów papieskich oraz realizację 35 publikacji... Natomiast spośród inicjatyw realizowanych przez Ośrodek na zewnątrz należałoby wyliczyć kilkanaście wystaw, kilka sesji naukowych oraz kilka programów artystycznych i koncertów zorganizowanych pod patronatem tej instytucji. Na szczególne wspomnienie zasługują: wystawa z najciekawszych darów papieskich zorganizowana z okazji XXV- lecia pontyfikatu w pięciu miastach w Polsce pt. Pontyfikat przełomu tysiącleci. 25 lat Jana Pawła II na stolicy Św. Piotra, oraz przygotowany z tej samej okazji w Watykanie wieczór poezji Karola Wojtyły pt. Błogosławiona siejba. Które pamiątki związane z Janem Pawłem II należą do najcenniejszych w Domu na via Cassia? Z pewnością do najciekawszych i budzących szczególne emocje pamiątek związanych z osobą Jana Pawła II należą jego rzeczy osobiste i przedmioty codziennego użytku. Sutanna papieska i niektóre elementy jego stroju oraz pióro wieczne i chociażby papieski serwis obiadowy w sposób naturalny przywołują na pamięć osobę Ojca Świętego Jana Pawła II. 6 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

7 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO Ponadto trwają prace: nad redakcją kolejnego tomu "Bibliografii polskiej Jana Pawła II"; nad opracowaniem nowej strony internetowej Ośrodka oraz nad przygotowaniem zaplanowanego na październik Międzynarodowego Sympozjum: Chrystus - Kościół - Człowiek. Vaticanum II w pontyfikacie Jana Pawła II. Plany Ośrodka na przyszłość? Znamienne miejsce wśród pamiątek zgromadzonych w kolekcji muzealnej Ośrodka zajmują świadectwa męczeństwa Polaków w XX w. tj. przedmioty, jakie towarzyszyły więźniom obozów koncentracyjnych i łagrów, czy też żołnierzom walczącym o wolność Ojczyzny oraz cenne ze względu wartość dla dziedzictwa kultury polskiej pamiątki po królach Polski i twórcach kultury. Wśród tych ostatnich na szczególną uwagę zasługują: oryginalne listy królów Zygmunta Augusta i Jana III Sobieskiego, zaginiona kartka z brulionu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza i jedyny zachowany brulion wiersza Na smętne wieści z Watykanu Cypriana Kamila Norwida. W najbliższej przyszłości, w perspektywie obecnego roku, wszelkie wysiłki Ośrodka będą się koncentrować na realizacji wyżej wspomnianych prac. Z pewnością niektóre z nich uda się zakończyć w tym roku. Zakończenie prac inwentaryzacyjnych w dziale muzealnym z pewnością pomoże w bardziej racjonalnym prowadzeniu działalności wystawienniczej. Sprawne przeprowadzenie sympozjum będzie również w tej sprawie sprawdzianem zdolności Ośrodka, zwłaszcza dla działającej w nim od roku Sekcji Studium. Przemyślana działalność wystawiennicza, sympozja i seminaria, publikacje i być może stały biuletyn Ośrodka oraz interaktywnie działająca strona internetowa, to najważniejsze plany i perspektywy na przyszłość, którym przyświeca zasadniczy cel: zachować świeżą i żywą pamięć o największym z rodu Polaków, o Jego o życiu i dziele. Dziękuję za rozmowę Rozmawiała Grażyna T. Górzna Jakie projekty są obecnie realizowane w Ośrodku Dokumentacji? W każdym z trzech wspomnianych powyżej działów prowadzone są stosowne prace. Zgromadzone w archiwum dokumenty inwentaryzuje się i grupuje w odpowiednie kolekcje. Najbardziej zagrożone dokumenty pisane skanuje się, a rejestracje dźwiękowe i filmowe przenosi na bardziej trwałe i odpowiednie dla archiwizacji nośniki elektroniczne. W dziale bibliotecznym kontynuowane są elektronicznym skatalogowaniem całego zbioru. Natomiast obiekty muzealne poddaje się inwentaryzacji i digitalizacji. WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 7

8 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO Ksiądz biskup dr Zygmunt Zimowski delegatem Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji Bóg powołuje mnie do jeszcze większej służby, do jeszcze większej odpowiedzialności za Kościół W dniu 6 marca 2008 roku podczas Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie wybrano księdza biskupa Zygmunta Zimowskiego, Ordynariusza diecezji radomskiej, delegatem ds. Duszpasterstwa Emigracji. Biskup Zimowski zastąpił na tym stanowisku księdza biskupa Ryszarda Karpińskiego, pełniącego przez ostatnie pięć lat funkcję odpowiedzialnego za Polskie Ośrodki Misji Katolickiej na całym świecie. Po ogłoszeniu nominacji, ksiądz biskup Zygmunt Zimowski powiedział m. in: Trzeba wypracować nowy styl duszpasterstwa i będzie to moje pierwsze zadanie. Chciałbym większego kontaktu, przede wszystkim z rektorami polskich misji katolickich, bliższej współpracy. Powinniśmy razem pójść do biskupów danych krajów i tam wspólnie zastanowić się, jak lepiej duszpasterzować wśród emigracji, to znaczy dać im środowisko zbawcze, którego potrzebują, jak również środowisko kulturowe. Oni rzeczywiście potrzebują Kościoła. Poniżej prezentujemy życiorys księdza biskupa Zygmunta Zimowskiego. Biskup Zygmunt Zimowski był przez dziewiętnaście lat bliskim współpracownikiem Prefekta Kongregacji Nauki Wiary, Kardynała Josepha Ratzingera, obecnego papieża Benedykta XVI. Kardynał Joseph Ratzinger udzielił biskupowi Zimowskiemu w maju 2002 w Radomiu święceń biskupich. Trzeci biskup radomski urodził się 7 kwietnia 1949 roku w Kupieninie na terenie parafii Mędrzechów w diecezji tarnowskiej. Rodzicami jego byli Stanisław i Maria z domu Nowakowska. W Mędrzechowie uczęszczał do szkoły podstawowej, a liceum ogólnokształcące ukończył 8 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

9 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO w Dąbrowie Tarnowskiej w roku Następnie wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie, które ukończył przyjmując 27 maja 1973 roku święcenia kapłańskie z rąk biskupa Jerzego Ablewicza, ordynariusza tarnowskiego. Po święceniach został mianowany wikariuszem parafii pod wezwaniem św. Elżbiety w Starym Sączu. W roku 1975 skierowany został na studia specjalistyczne z zakresu teologii dogmatycznej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Tam uzyskał licencjat z teologii pod tytułem Pneumatologiczny wymiar Konstytucji dogmatycznej «Lumen gentium». Następnie, zgodnie z wolą biskupa tarnowskiego Jerzego Ablewicza, kontynuował studia w Innsbrucku w Austrii. Wyjazd ten opóźnił się ze względu na fakt, że władze państwowe nie chciały wydać mu paszportu, uzależniając pozytywne załatwienie sprawy od zgody na współpracę. Ksiądz Zimowski zdecydowanie wyrażał sprzeciw wobec takiej praktyki. O determinacji i złośliwości władz świadczy fakt, że dwanaście razy zgłaszał się po odbiór paszportu. W Innsbrucku słuchał między innymi wykładów emerytowanego już wtedy profesora, jezuity księdza Karla Rahnera. Ostatecznie ten etap studiów zakończył w roku 1982, uzyskując doktorat z teologii dogmatycznej na fakultecie teologicznym Uniwersytetu Leopolda Franciszka. Tytuł rozprawy doktorskiej napisanej pod kierunkiem księdza profesora Raymunda Schwagera brzmiał: Einflu der östlichen Bischöfen auf Theologie «der Lumen gentium» ( Wpływ Biskupów Kościołów wschodnich na teologię «Lumen gentium» ). Od 1 lutego 1983 roku rozpoczął pracę w watykańskiej Kongregacji Nauki Wiary. Warto zaznaczyć, że prefektem tej dykasterii był kardynał Joseph Ratzinger. Pracując w urzędzie watykańskim ksiądz Zimowski angażował się też w latach w pracę duszpasterską w rzymskiej parafii pod wezwaniem Matki Bożej Dobrej Rady. Z kolei począwszy od roku 1991 pełnił posługę kapelana w Domu Macierzystym Sióstr Benedyktynek Wynagradzających Najświętszemu Obliczu Chrystusa Pana w Bessano Romano. 14 kwietnia 1988 roku ksiądz Zimowski został kapelanem Jego Świątobliwości, a 10 lipca 1999 roku obdarzono go godnością prałata honorowego. W czasie pracy w Watykanie ksiądz Zimowski był postulatorem w Kongregacji do Spraw Kanonizacyjnych przy procesach Karoliny Kózkówny i księdza Romana Sitki z diecezji tarnowskiej, jak też Marii Julitty Ritz z diecezji Würtzburg w Niemczech. Podejmował też prace nad przygotowaniem Katechizmu Kościoła Katolickiego, zwłaszcza jego polskiego wydania oraz współpracował z Radiem Watykańskim. Ksiądz Zimowski podjął starania, by w rodzinnym Kupieninie powstał Dom Radosnej Starości im. Jana Pawła II i kaplica pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W domu tym schronienie może znaleźć 75 osób. Biskupem radomskim został mianowany przez Jana Pawła II w Wielki Czwartek 28 marca 2002 roku. Nominacja ta została ogłoszona w Rzymie i jednocześnie w radomskiej katedrze. Po raz pierwszy przybył do swej nowej diecezji i przebywał w niej w dniach kwietnia. Nawiedził miejsce tragicznej śmierci swego poprzednika, modlił się przy jego grobie, spotkał się z pracownikami kurii i seminarium duchownego, był też między innymi w Błotnicy, Jedlińsku, Skarżysku-Kamiennej i Kałkowie. Uroczysta konsekracja biskupia i ingres odbyły się 25 maja 2002 roku w radomskiej katedrze. Głównym konsekratorem był kardynał Joseph Ratzinger, dzisiejszy papież Benedykt XVI. Współkonsekratorami byli: arcybiskup Józef Kowalczyk i biskup Edward Materski. W homilii kardynał Józef Glemp, prymas Polski, zaznaczył, że uroczystość udzielenia sakry biskupiej biskupowi Zimowskiemu jest pierwszą konsekracją biskupią w Polsce w XXI wieku. Hasłem posługi pasterskiej biskupa Zygmunta Zimowskiego są słowa Non ministrari sed ministrare Nie przyszedłem, aby mi służono, lecz aby służyć. Biskup Zimowski przygotował koronację obrazu Matki Bożej w Skarżysku-Kamiennej i w Kałkowie-Godowie. Biskupi zebrani na 318. Zebraniu Plenarnym Episkopatu Polski wybrali biskupa Zimowskiego członkiem Rady do Spraw Ekumenizmu Konferencji Episkopatu Polski, natomiast na 320. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski został przewodniczącym Komisji Nauki Wiary konferencji. Od października 2007 roku członek Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski. 6 marca wybrany delegatem Konferencji Episkopatu Polski do spraw Duszpasterstwa Emigracji. Życiorys ks. bpa Zygmunta Zimowskiego na podstawie: Wywiad z Księdzem Biskupem Z. Zimowskim przedstawimy w jednym z najbliższych numerów Wiadomości WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 9

10 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO Polska Misja Katolicka nie stanowi getta O sytuacji Polonii na świecie i w Szwajcarii z księdzem biskupem Ryszardem Karpińskim, byłym delegatem Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji, rozmawia ksiądz Artur Cząstkiewicz z PMK w Marly Przez ostatnich pięć lat był Ksiądz Biskup jako przedstawiciel Konferencji Episkopatu Polski odpowiedzialny za duszpasterstwo polonijne na świecie. Czy mógłby Ksiądz Biskup na podstawie swoich doświadczeń opowiedzieć, jak w tym czasie zmieniła się Polonia na świecie i Kościoły tych krajów, do których jeżdżą Polacy? W niektórych krajach europejskich sytuacja Polonii uległa zasadniczym zmianom, ponieważ przybyło bardzo dużo emigrantów z Polski. Tak naprawdę nikt nie jest w stanie określić tej liczby, ponieważ ani mnie, ani władzom kościelnym, ani ministerstwom nie są znane konkretne cyfry. Wiele osób przebywa w krajach, gdzie zarejestrowanych emigrantów jest niewielu to na przykład studenci, którzy podejmują pracę sezonową, żeby zarobić na dalsze studia. Mam wrażenie, że to nie tylko dotyczy ludzi młodych. W tym czasie Kościół polski we współpracy z Kościołami lokalnymi potrafił zorganizować duszpasterstwo polskie - zaczynając prawie od zera np. w Irlandii. W Dublinie była tylko jedna msza św., a teraz jest odprawiana w prawie w stu pięćdziesięciu punktach, choć nieregularnie. Struktury duszpasterstwa polonijnego w Wielkiej Brytanii pękają w szwach, aby otworzyć swoje podwoje dla nowo przybyłych emigrantów. Konieczna jest tu pomoc Kościoła miejscowego, aby można było skorzystać z pomieszczeń i budynków tegoż kościoła. Co w tej niełatwej posłudze dla Polonii sprawiało Księdzu Biskupowi najwięcej radości? Najwięcej radości sprawiała mi obecność wśród Polaków np. na Wschodzie, ale także i na Zachodzie, podczas takich uroczystości, jak np. 25-lecie pontyfikatu Jana Pawła II, wejście Polski do Unii Europejskiej czy też smutna okoliczność śmierci papieża Jana Pawła II. Nie zapomnę także odwiedzin w szpitalu w Dublinie u poważnie chorego polskiego kapłana, który wcześniej był jedynym duszpasterzem Polonii na Zielonej Wyspie. Wiemy, że czynił Ksiądz Biskup wiele starań na rzecz Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii. Jakie zmiany widoczne są w Kościele w Szwajcarii? Od początku mojej posługi duszpasterze polscy w Szwajcarii nawiązali ze mną kontakt, aby mnie zaprosić, żebym mógł na miejscu zapoznać się z realiami tego duszpasterstwa, które skądinąd było mi znane, ponieważ kilkakrotnie wcześniej odwiedzałem księdza prałata Ksawerego Sokołowskiego i nawet prowadziłem rekolekcje wielkopostne w kilku ośrodkach. Podziwiałem zawsze zaangażowanie katolików świeckich i ich chęć niesienia pomocy duszpasterzom. Jako delegat odwiedziłem kilkakrotnie większe i małe skupiska polonijne niemal w całej Szwajcarii. Zaobserwowałem wzrost liczby naszych rodaków i trudności dotarcia do wszystkich z powodu przedziwnych warunków ekonomicznych, w jakich pracuje Kościół szwajcarski w różnych kantonach. Przeprowadziłem rozmowy z wieloma biskupami, którzy czasem się tłumaczyli, że nie mają wpływu na zmianę tych warunków, choć oczywiście okazywali zawsze chęć niesienia pomocy duszpasterstwu polonijnemu w tym kraju. Wiele wysiłku kosztowało mnie wykazanie, że to duszpasterstwo jest trudniejsze od duszpasterstwa lokalnego, bo np. łączenie parafii w jednostki pastoralne (unite pastoral) w promieniu kilku kilometrów jest oczywiście łatwiejsze od łączenia punktów duszpasterstwa polskiego odległego nieraz o kilkaset kilometrów. Poważny problem w duszpasterstwie polonijnym stanowi katecheza dzieci, duszpasterstwo tak licznej młodzieży, duszpasterstwo i konferencje dla środowisk (inteligencji) opiniotwórczych, a także odwiedziny osób starszych i chorych w szpitalach i domach prywatnych. Dużym wyzwaniem jest również przygotowanie do małżeństwa. Stąd też widzę konieczność zaangażowania w Polskiej Misji Katolickiej kilku duszpasterzy. 10 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

11 Z ŻYCIA KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO Ks. Biskup Ryszard Karpiński ze swoim rozmówcą, księdzem Arturem Cząstkiewiczem, w mieszkaniu w Lublinie Jak się na przestrzeni tych lat zmienił Kościół i Polonia w Szwajcarii? Wydaje mi się, ze trudności ekonomiczne tej Misji zmobilizowały wielu wiernych do bardzo świadomego uczestnictwa w duszpasterstwie polonijnym i współodpowiedzialności za istnienie Misji, jej rozwój, całokształt pracy duszpasterskiej. Równocześnie jestem świadomy, że wiele osób korzystających z duszpasterstwa polskiego jest czynnie zaangażowana równocześnie w duszpasterstwo lokalne. W ten sposób Polska Misja Katolicka nie stanowi żadnego getta. Tym bardziej, że dla wielu osób w dziedzinie zawodowej czy społecznej nie istnieje problem języka. Mimo to, w dziedzinie religijnej są przywiązani do polskich tradycji i wyrażania uczuć w ojczystym języku. Co w tej chwili jest dla duszpasterstwa polonijnego w Szwajcarii najważniejsze? Najważniejsza jest jedność, o którą zresztą modlił się Chrystus Pan w Wieczerniku, oraz aktywna współpraca z duszpasterzami pod przewodnictwem Księdza Rektora, który został posłany przez Episkopat Polski i mile przyjęty przez hierarchię Kościoła w Szwajcarii. Czego Ksiądz Biskup życzyłby Polonii w Szwajcarii? Podobnie jak w innych krajach, życzę rodakom w Szwajcarii zachowania skarbu wiary wywiezionej przez nich z Ojczyzny i świadectwa tej wiary w nowym środowisku, które czasem może jest obojętne, ale chyba nie jest wrogie wartościom religijnym. Do dawania tego świadectwa zachęcał nas zawsze nasz wielki rodak Jan Paweł II w kraju i podczas licznych spotkań z Polonią i Polakami za granicą. Dziękuję za rozmowę. Na stronie internetowej PMK: zamieszczamy Sprawozdanie z działalności Ks. Biskupa R. Karpińskiego, byłego Delegata KEP ds. Duszpasterstwa emigracji i Komisji Episkopatu Polski ds. Polonii i Polaków za Granicą za rok 2007 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 11

12 ZE SZWAJCARII KONCERT RAFAŁA BLECHACZA W GENEWIE Victoria Hall, 3 marca 2008 Chłodny i deszczowy wieczór trzeciego marca, Genewa. Dla tutejszej Polonii dzień, o którym się mówiło już dużo wcześniej. Mam bilet na Blechacza,...w poniedziałek? nie mogę, idę na Blechacza, w końcu zobaczę Blechacza.... Czekaliśmy na Artystę, ale chyba nie tylko my, Polacy. Przed koncertem w foyer Victoria Hall można było usłyszeć różne języki. Jak się po chwili okazało: na widowni nie było wolnych miejsc. Zatem 22-letni Rafał Blechacz to już Polak o światowej sławie... Pojawienie się Artysty na scenie wywołało żywe uczucia. Opanowany, skupiony, bynajmniej nie gwiazdorski, zasiadł do fortepianu i tak zaczęła się pierwsza część koncertu. Na początek Mozart (sonata 9, KV 311), potem Debussy Estampes i przerwa. Rozmawiamy o wrażeniach: gra lekko, z gracją, ale nie kokieterią. Zdaje się nam, że łączy przeciwieństwa pogodę z powagą, spokój z dynamizmem... Ale już niecierpliwie czekamy na interpretacje utworów naszych polskich kompozytorów z programu drugiej części, już myślimy zwłaszcza o utworach Chopina, których wykonaniem zachwycił jury XV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego trzy lata temu. Podczas przerwy można także kupić płytę Rafała Blechacza ( Chopin. The Complete Preludes ) wydaną przez Deutsche Grammophon; wymieniamy na ten temat uwagi, wiedząc, że wytwórnia hołubi tylko wielkich artystów. Ale już dzwonek zaprasza na drugą część - otwiera ją muzyka Karola Szymanowskiego (Wariacje b-mol op.3). Słychać w niej coś naszego, swojskiego... I to jest odpowiednie preludium do Preludiów Chopina (24 preludes op.28). Nie jest łatwo wyrazić słowami wrażenia, gdy się słucha Chopina w wykonaniu Rafała Blechacza. Wiele mówią rumieńce na twarzach słuchaczy (wzruszenie?), niezwykła łagodność spojrzeń (rozmarzenie?)... Muzyka zdaje się opowiadać jakieś czarowne baśnie, tajemnicze opowieści, a przy tym jest to tak sugestywne i przekonujące, że - jak się wyraziła jedna polskich słuchaczek miałam wrażenie, że to sam Chopin gra. Trudno było się wrócić do rzeczywistości, więc rzęsistymi brawami wielu słuchaczy na stojąco prosiliśmy o bisy. Były, Mistrz fortepianu Rafał Blechacz podpisuje dedykację autorce artykułu Beacie Daniluk dwa razy, znowu Chopin, i znowu wielkie emocje i uczta dla ducha. Niestety, to juz koniec. Artysta kłania się bardzo uprzejmie, bardzo grzecznie, taktownie zwracając się do wszystkich a na tej sali publiczność otacza go ze wszystkich stron. I jeszcze ciepły, ludzki incydent podchodzi wielbicielka i podaje Artyście różę. Zanim ją przejmie, chwilę się przygląda łodydze i kolcom... I chyba nie wszyscy wiedzą, że po koncercie Artysta będzie podpisywał swoje płyty, bo hall szybko pustoszeje. Po chwili zasiada przy stoliku. Patrzymy na niego i komentujemy że wygląda na mniej niż 22 lata, trochę niepozorny, ale że ma w sobie coś ujmującego, coś, co sprawia, że tak trudno odejść od stolika po otrzymaniu autografu i krótkiej wymianie zdań. Nie wygląda także, w naszych spostrzeżeniach, na zmęczonego, tak jakby ten koncert sprawił i jemu wielką przyjemność.. Prosimy o wspólne zdjęcia, na które Artysta się oczywiście zgadza. Niestety, oba aparaty fotograficzne bojkotują naszą sesję... wyczerpane baterie. Uśmiechnięty pianista obiecuje, że szybko do nas wróci, aby dać się uwiecznić na wspólnych zdjęciach... Już czekamy. Beata Daniluk 12 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

13 ZE SZWAJCARII SYDNEY W SZWAJCARII CZYLI ZAPROSZENIE NA ŚWIĘTO MŁODYCH DO ST-MAURICE Młodzież ze Szwajcarii, która nie będzie mogła pojechać do Sydney, jest zaproszona na Święto Młodych do miejscowości St-Maurice w dniach lipca 2008 r. Polska Misja Katolicka włącza się w lipcowe świętowanie i serdecznie zachęca młodych Polaków i Polki do wzięcia udziału w szwajcarskich obchodach XXIII Światowego Dnia Młodzieży w St-Maurice. Szczegółowy program będzie podany w kolejnym numerze. Ks. Biskup Denis Theurillat z Solothurn, odpowiedzialny za młodzież z ramienia Konferencji Episkopatu Szwajcarii w liście wystosowanym z okazji Święta Młodych w Sydney zachęca: Wierzę w nowe Zesłanie Ducha Świętego w Sydney i na całym świecie. Gromadźmy się i przygotowujmy do świętowania tego wielkiego wydarzenia, abyśmy mogli przynosić owoce. Niezależnie od tego, czy zdecydowaliśmy się jechać do Sydney, czy też nie, zacieśniajmy więzi pomiędzy sobą, które nam pomogą wspólnie stać się świadkami Chrystusa i Jego Kościoła. Jakże wspaniały to dar dla świata, szukającego pokoju i jedności. Warto podjąć to wezwanie! (Solothurn, ) Saint-Maurice (Saint-Maurice d'agaune) - miasto w południowo-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Valais (Wallis) na rzece Rodan. Na terenie miasta istniała starożytna kolonia rzymska Agaunum. Miasto słynie ze średniowiecznego opactwa św. Maurycego. Należy odróżniać Saint-Maurice od znanego kurortu górskiego Sankt-Moritz, ulokowanego w niemieckojęzycznej części Szwajcarii. Wszelkie informacje na temat Światowego Dnia Młodzieży w Sydney i w Szwajcarii można znaleźć na stronach: reffen.ch; WIELKOPIĄTKOWA DROGA KRZYŻOWA WE FRYBURGU Mimo bardzo trudnych warunków pogodowych, ok. 200 osób uczestniczyło w Wielki Piątek, 21 marca 2008 r. w Drodze Krzyżowej z Kościoła św. Jana we Fryburgu do Kościoła Notre-Dame de Bourguillon. Przewodniczył jej Ks. Proboszcz Pascal Burri. Nabożeństwo rozpoczęło się o godz w Kościele św. Jana na fryburskiej starówce, krótkim koncertem instrumentalnym, modlitwą i wspólnym śpiewem. Stacje Drogi Krzyżowej wiodły na wzgórze do Kościoła Notre-Dame de Bourguillon. Kilkumetrowy drewniany Krzyż nieśli na zmianę przedstawiciele dziesięciu różnych narodowości. Także rozważania do poszczególnych stacji Drogi Krzyżowej odczytane były w dziesięciu różnych językach. Modlitwę przy VI Stacji poprowadzili przedstawiciele Polskiej Misji Katolickiej. Osobą odpowiedzialną za przygotowanie Wielkopiątkowej Drogi Krzyżowej była asystentka pastoralna, Pani Marlena Schuwey, Polka, pracująca od szesnastu lat w diecezji Fryburg. WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 13

14 Z ŻYCIA MISJI REKOLEKCJE PRZED WIELKANOCĄ GENEWA EUCHARYSTIA JAKO OBECNOŚĆ JEZUSA ORAZ JEGO OFIARA I UCZTA Tegoroczne rekolekcje wielkopostne w Genewie odbyły się w dniach pod przewodnictwem ks. prof. dra hab. Waldemara Chrostowskiego, wybitnego biblisty i wykładowcy na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pierwsza piątkowa nauka rekolekcyjna w Genewie uwieńczona została spotkaniem z Polakami. Ksiądz Profesor nazwał Nowy Testament Ewangelią cierpienia, ponieważ to właśnie w cierpieniu Jezusa Chrystusa objawia się pełnia zbawienia. Wszechmogący Bóg tak umiłował ludzi, iż swego jedynego Syna ofiarował, aby nas zbawić. Dlatego najwyższą miarą wiary, którą wyznajemy, jest nasza postawa w cierpieniu. Odrzucenie cierpienia jest odrzuceniem prawdy głoszonej przez Odkupiciela. Natomiast poprzez akceptację cierpienia, które ma rolę oczyszczającą, mamy sposobność - na podobieństwo Chrystusa - przybliżyć się do Ojca Niebieskiego, pozwalając Mu w ten sposób na szczególne działanie w nas i przez nas. Podczas sobotniej nauki rekolekcyjnej, Ksiądz Profesor poruszył zagadnienie Eucharystii, podkreślając, iż to właśnie kryzys Eucharystii powoduje problemy z wiarą i osłabienie duchowości. Rekolekcjonista wyszczególnił trzy wymiary Eucharystii. Pierwszy to szczególna obecność Chrystusa, obecność sakramentalna. Wejście w żywy kontakt z Eucharystią to rozpoznanie w Niej Chrystusa Pana. Niezwykle ważne jest zatem głębokie uczestniczenie we Mszy Świętej, któremu towarzyszy szczere pragnienie spotkania Jezusa i głębokiego doświadczenia Jego obecności. Drugi wymiar Eucharystii, to ofiara jako uobecnienie w sposób bezkrwawy tego, co wydarzyło się na Golgocie. Jezus stał się człowiekiem dla naszego zbawienia. Przyjął nasz los i przeszedł przez cierpienie, wyrwał nas z mroku zła oraz z tego, co nas przytłacza, ponosząc śmierć krzyżową. Każda Msza Święta stanowi uobecnienie tej ofiary. Ponadto jest ona wspaniałą okazją, aby przeżywać swoje życie wraz z Panem Jezusem. Msza Święta i Eucharystia pomagają przezwyciężać to, co jest w nas grzeszne i szukać wsparcia w Bogu. Ten, kto ufa Ojcu Niebieskiemu, nigdy nie jest sam. Trzeci wymiar Eucharystii stanowi uczta, ponieważ w Komunii Świętej Jezus nam się udziela i daje jako pokarm duchowy. Dzięki Eucharystii mamy sposobność prawdziwie rozwijać oraz pogłębiać nasze życie duchowe i skutecznie pracować nad własnymi słabościami. Ksiądz Profesor dodał, że powinniśmy stale ożywiać świadomość, czym jest Eucharystia i poprzez uczęszczanie na Mszę Świę- Ks. prof. W. Chrostowski podczas spotkania ze wspólnotą polską w Genewie tą wzrastać w tym, co dobre. Msza Święta przybliża nas do Boga, a Bóg wskazuje nam drogę, którą mamy podążać, aby osiągnąć życie wieczne. Mimo naszych potknięć, upadków, załamań, Bóg kieruje ku nam swoje nieustannie otwarte ramiona, by nas przygarnąć, ukoić i wzmocnić w życiu i w wierze. Podczas trzeciej, niedzielnej i tym samym ostatniej nauki rekolekcyjnej, ks. profesor Waldemar Chrostowski podkreślił, iż dzisiejszy świat, gdzie sprawy duchowe spychane są na margines, potrzebuje dojrzałych chrześcijan, którzy są żywymi świadkami Chrystusa. Okres Wielkiego Postu stanowi szczególną sposobność do ożywienia naszej wiary, zaufania Panu Bogu i do budowania wrażliwości wobec każdego człowieka. Ksiądz Profesor zaznaczył, iż istnieją trzy okoliczności, które rozwijają nasze życie duchowe. Pierwszą jest modlitwa, w szczególności ta najwznioślejsza: adoracyjna i uwielbiająca Stwórcę i Zbawiciela. Modlitwa to osobiste, głębokie spotkanie z Bogiem, któremu powinno się przeradzać w nasze dziękczynienie za Jego obecność i miłosierdzie. Modlitwie dziękczynienia powinna towarzyszyć modlitwa przebłagania, odzwierciedlająca świadomość naszej grzeszności oraz wielkiej potrzeby łaski i dobroci Boga. Modlitwa jest ściśle związana z drugą okolicznością, jaką jest nasza umiejętność pełnego zaufania Ojcu Niebieskiemu. Zawierzenie Bogu jest ściśle związane z układaniem naszego życia w zgodzie z Jego wolą wyrażoną w przykazaniach. Bóg powinien stanowić nasz najwyższy cel i przeznaczenie. Trzecią okolicznością, która przesądza o naszym życiu duchowym, jest otwarcie się na drugiego człowieka. Miarę wiary w Boga stanowi zwłaszcza wrażliwość na 14 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

15 Z ŻYCIA MISJI człowieka potrzebującego. Stąd bardzo ważne jest dokonywanie uczynków miłosierdzia, czyli codziennej dobroczynności. Człowiek dobry to taki, który naśladując dobroć Bożą, potrafi rozpoznać potrzeby bliźnich, tak materialne jak i duchowe, oraz chętnie wychodzić im naprzeciw. Nauki rekolekcyjne ks. prof. W. Chrostowskiego były dla nas cennym darem. Jesteśmy mu wdzięczni za głoszone słowo Boże, mądrość i prostotę, z jaką ten niezwykły kapłan potrafił przekazać nam złożone zagadnienia teologiczne. Dziękując za tegoroczną obecność z nami, życząc wszelkich potrzebnych łask i światła Bożego w posłudze kapłańskiej, żywimy nadzieję na ponowne spotkanie, tym razem na pielgrzymce do Ziemi Świętej. Bóg zapłać, Księże Profesorze! Joanna Puławska ZURYCH CNOTY CHRZEŚCIJAŃSKIE Ani miłość bez nadziei, Ani nadzieja bez miłości Ani jedno ni drugie bez wiary. (św. Augustyn) Rekolekcje wielkopostne w Zurychu w dniach od 7 do 9 marca 2008 poprowadził ojciec Maciej Roszkowski, dominikanin z Fryburga. Tegoroczne spotkania stanowiły głębokie wezwanie do pielęgnowania i rozwijania w sobie trzech najpiękniejszych i największych cnót chrześcijańskich: wiary, nadziei i miłości. Poprzez nie człowiek jednoczy się z Bogiem i z ludźmi stając się takim, jakim chce widzieć go Chrystus. Dla chrześcijan owe cnoty są nie tylko darem, ale i ziemskim zadaniem. Kazania ojca Roszkowskiego uczyły radości życia, uśmiechu na co dzień, miłości do drugiego człowieka. Uczyły odwagi. Mówiły o tym, że stawanie się człowiekiem, jakiego pragnie Chrystus, tzn. szczęśliwym i świadomym własnej godności, odbywa się poprzez planowanie i budowanie teraźniejszości w perspektywie przyszłości wiecznej. Pokazywały, jak otworzyć się na Boga i na drugiego człowieka i jak ważne przy tym jest powierzenie się opiece Stwórcy. Bogata treść zawarta w tym trzydniowym nauczaniu, przedstawiona w tak ludzki sposób, pozwoliła przyjrzeć się nam naszej wierze. Pozwoliła zrozumieć, że pierwszą rzeczą, na której powinniśmy skupić uwagę, jest nasza zdolność do poznawania, a dalej do wzajemnego przyjmowania i obdarowywania się wiarą, nadzieją i miłością. Ojciec Roszkowski uświadomił wiernym, że szczęście bez tych cnót nie jest możliwe. Często podziwiamy kogoś za jego zdolność do mądrego, optymistycznego patrzenia na świat, doceniamy umiejętność podnoszenia upadłych na duchu, wytrwałość w dążeniu do wyznaczonego celu i sztukę porządkowania spraw według ich miejsca w hierarchii ważności. Nie pociąga nas człowiek bojaźliwy, trwający w rozpaczy, pełen nienawiści i nieufny. Dążenie do pozyskania tych wspaniałych cnót chrześcijańskich: wiary, nadziei i miłości, nie jest więc banalne. Czy osiągnięcie tego celu leży poza możliwościami człowieka? Raczej nie, bo nasza nadzieja opiera się na obietnicy Kogoś, kto nie może ani się mylić, ani nikogo oszukać. Objawił nam to w Jezusie Chrystusie przez Ducha Świętego, abyśmy znali Jego zamysł miłosiernej, nieskończonej dobroci, o której zapewnił ludzkość, gdy Jezus umarł i zmartwychwstał dla nas. Kamila Neupert Ojciec Maciej Roszkowski OP WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 15

16 Z ŻYCIA MISJI WIELKI TYDZIEŃ 2008 W OŚRODKACH PMK Niedziela Palmowa w Marly Niedziela Palmowa w Genewie Wielki Piątek w Bernie Wielka Sobota w Marly 16 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

17 Z ŻYCIA MISJI Rektor z Koszalina, ks. dr Dariusz Jastrząb święci pokarmy w St. Gallen Rektor z Koszalina, ks. dr Dariusz Jastrząb święci pokarmy w Winterthur Młodzież z Lozanny ze święconką Wierni podczas poświęcenia pokarmów w Bernie Ks. Artur Cząstkiewicz święci pokarmy w Bernie Poświęcenie pokarmów w Marly Adoracja przy Bożym Grobie w Marly Ze święconką przy Bożym Grobie w Marly WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 17

18 Z ŻYCIA MISJI SPOTKAŁEM TU DOPRAWDY LUDZI WYJĄTKOWYCH Rozmowa z Rektorem Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, księdzem doktorem Dariuszem Jastrząbem W Wielkim Tygodniu Polska Misja Katolicka w Szwajcarii miała radość goszczenia Rektora Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie księdza doktora Dariusza Jastrząba. Wyrażamy wielką wdzięczność Księdzu Rektorowi za posługę duszpasterską, którą sprawował m.in. w Ośrodkach PMK: w St. Gallen, Zugu, Lucernie, Wintenthurze i w Marly, a przede wszystkim w Zurychu. Korzystając z okazji pobytu Księdza Rektora, poprosiliśmy o rozmowę na temat sytuacji powołań kapłańskich w Polsce. Co dla Rektora Seminarium Duchownego jest największym wyzwaniem? Ks. dr D. Jastrząb: Niewątpliwym wezwaniem dla wychowawców w seminarium duchownym jest dogłębne zrozumienie tak zwanych znaków czasu. Na tle przemian kulturowo-społecznych, niczym na fali spiętrzonej mocą wielu prądów, niesiony jest człowiek. Trzeba rozumieć wszystkie determinanty, które oddziaływają na tego człowieka w czasach ponowoczesnych, poindustrialnych Do seminarium wstępują przecież dzieci tych czasów. Co przynosi Księdzu największą satysfakcję i radość? Ks. dr D. Jastrząb: Niezmierną radością serca jest doświadczanie, że Jezus wzywa nieustannie robotników na swoje żniwo. To doprawdy zdumiewające, że pomimo ogromnej presji środowisk nieprzychylnych chrześcijaństwu, zgłaszają się do seminarium wspaniali młodzieńcy, pragnący całym sercem służyć Mistrzowi z Nazaretu, Zbawicielowi świata. Wielu z nich przynosi ze sobą do seminarium czystość intencji, ogromną kulturę osobistą, pragnienie pracy wśród ludzi Jeśli tylko nie zniweczą tych i innych darów, cieszymy się, kiedy po okresie sześciu lat formacji, biskup święci ich na kapłanów. Patrząc od strony sensu naszej pracy, nie ma w seminarium większego święta jak święcenia prezbiterów. Czy według Księdza Rektora utrzyma się ten wielki spadek powołań, który obserwujemy w Polsce? Ksiądz dr Dariusz Jastrząb przed ośrodkiem Polskiej Misji Katolickiej w Marly Ks. dr D. Jastrząb: Na razie jest za wcześnie, aby powiedzieć, że jest to wielki spadek powołań. To zagadnienie trzeba rozpatrywać w kontekście każdej diecezji. Są diecezje, gdzie sytuacja jest całkiem dobra i diecezje, które mają naprawdę bardzo mało powołań... Ogólnie odczuwany jest mniejszy nabór kandydatów do seminariów w Polsce, ale używanie terminu kryzys byłoby nadużyciem. Przynajmniej w chwili obecnej jestem o tym przekonany. Zmniejszająca się liczba powołań wiąże się z wieloma czynnikami takimi jak: niż demograficzny, ciągle trwająca transformacja społeczna, medialne kreowanie negatywnego wizerunku Kościoła, poprzez nieproporcjonalne (w stosunku do dobrych stron działalności Kościoła) ukazywanie wypadków skandalicznych Do naszego seminarium zgłasza się ta sama liczba kandydatów do kapłaństwa, co 5 czy 10 lat temu. Problem tkwi w tym, że młode pokolenie jest dzisiaj niejednokrotnie osłabione duchowo poprzez nieciekawe doświadczenia w rodzinie bądź w grupie rówieśniczej Niestety, wielu z nich nie jest w stanie sprostać wymaganiom, które przed nimi stawiamy. Muszą wtedy opuścić wspólnotę albo sami odchodzą. Jak radzi sobie Ksiądz Rektor w tych ciężkich czasach, żeby utrzymać seminarium duchowne? Ks. dr D. Jastrząb: Jak każde seminarium, tak i nasze, jest źrenicą oka w funkcjonowaniu diecezji. 18 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

19 Z ŻYCIA MISJI Dotyczy to także spraw ekonomicznych. Wkomponowani jesteśmy w cały krwioobieg sprawności ekonomicznej diecezji. Nie brakuje też osób wspierających nas poszczególnymi datkami, niektórzy klerycy opłacają seminaristicum z ofiar swych proboszczów i osób, które często pragną pozostać anonimowe. Niewątpliwą pomocą jest, powołana w 1994 roku przez biskupa Czesława Domina tak zwana Rodzina Przyjaciół Seminarium w Koszalinie, która ma już 5000 członków. Ta ogromna rzesza wierzących znacząco przyczynia się do naszego funkcjonowania. Co zdaniem Księdza Rektora trzeba robić, aby w przyszłości nie zabrakło kapłanów pracujących także w ośrodkach Polskich Misji Katolickich? W jaki sposób osoby świeckie skupione wokół Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii mogą wspierać powołania kapłańskie? Ks. dr D. Jastrząb: Niewątpliwie do polskich misji katolickich powinni trafiać kapłani wyjątkowi pod względem przeżywania cnót teologalnych (wiary, nadziei i miłości), czy posiadanych cech charakterologicznych (radości, zdolności animacji, sprawności intelektualnej, empatii ). Na emigracji problemy są niejako zwielokrotnione poprzez oddalenie Polaków od ich rodzin i wyrwanie z bezpośredniego kontaktu z ojczyzną. Ile potrzeba taktu i mądrości kapłańskiej, by zrozumieć dogłębnie niejeden ludzki dramat, by nie dzielić wspólnoty przez egoizm, by kreować jedność, animować życie religijne także wśród młodzieży Stawiając wymagania księżom, musimy zawsze pamiętać, że dawcą powołania jest sam Bóg. Wśród Polaków poza granicami Polski nie może zabraknąć modlitwy w intencji kapłanów tam pracujących. Niewątpliwie liczy się tu także każda ofiara duchowa, np. duchowe ofiarowanie cierpienia za księży pracujących w poszczególnych placówkach Misji. Dużą pomocą jest wspieranie kształcących się za granicą księży. Wielu z nich pracuje przecież ofiarnie w Polskich Misjach Katolickich. Z naszej diecezji jeden ksiądz został już oddelegowany przez biskupa i pracuje w Zurychu. Ksiądz Rektor Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii zapewnił mnie, że jest duża szansa, aby od wakacji studia doktoranckie z filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu podjął młody kapłan naszej diecezji, który zresztą ma już bogate doświadczenie Kościoła we Francji. Tak więc jest realna szansa, że ksiądz Radosław od wakacji będzie także angażował się w pomoc duszpasterską PMK. Czy potrzebuje modlitwy? Bez wątpienia. Potrzebuje pewnie też wsparcia finansowego, ale poznawszy Polaków w Szwajcarii nie wątpię, że mu dopomogą, jak pewnie wspierają wiele innych dzieł. Spotkałem tu doprawdy ludzi wyjątkowych...to właśnie oni, w trosce o zapewnienie opieki duszpasterskiej w środowisku polonijnym w Szwajcarii, zaproponowali rektorowi Polskiej Misji Katolickiej, ustanowienie Funduszu Stypendialnego dla Polskich Kapłanów. W Wielką Sobotę - z okazji poświęcenia pokarmów - były zbierane w Ośrodkach Misji w Szwajcarii ofiary na ten cel. Co Ksiądz sądzi o pomyśle Funduszu Stypendialnego Polskiej Misji Katolickiej? Ks. dr D. Jastrząb: Bardzo uradowała mnie ta inicjatywa. Jestem przekonany, że inwestowanie w ludzi (w tym wypadku w kształcenie kapłanów) jest niezwykle potrzebne dla Kościoła w Polsce i na obczyźnie. Stajemy dzisiaj wobec duszpasterskiej konieczności podejmowania dialogu z ateistami czy innowiercami. Europa czyni się coraz bardziej pluralistyczna. Potrzeba zatem światłych teologów, by ten dialog podejmować i wskazywać rzetelnie na Jezusa Chrystusa jako prawdę. Ja również dzięki polonijnemu stypendium z USA mogłem ukończyć studia w Rzymie. Nie mam najmniejszej wątpliwości, że każdy frank zagospodarowany w intencji kształcenia polskich kapłanów przynosić będzie w przyszłości owoce trzydziesto-, sześćdziesięcio-, a nawet stukrotne. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiała Grażyna T. Górzna FUNDUSZ STYPENDIALNY POLSKIEJ MISJI KATOLICKIEJ W SZWAJCARII Ustanowienie Funduszu Stypendialnego PMK, mającego na celu zapewnienie opieki duszpasterskiej w środowisku polonijnym w Szwajcarii, znalazło pozytywny oddźwięk w Ośrodkach PMK. Do tej pory udało się zebrać na cel Funduszu ok CHF. Do tego należy dodać deklaracje prywatnych osób, które chcą się włączyć w to Dzieło. Dziękuję tym, którzy już zaangażowali się na rzecz Funduszu Stypendialnego. Wszystkich, którzy chcieliby wesprzeć nasze wspólne Dzieło prosimy o przesyłanie ofiar na konto: Mission Catholique Polonaise En Suisse 1723 Marly Konto z dopiskiem: STYPENDIUM WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ) 19

20 Z ŻYCIA MISJI KOBIETA O NIEUGIĘTEJ WIERZE, CICHA ZWIASTUNKA NADZIEI I POKOJU Włoskie słowo donna kobieta pochodzi z łacińskiego słowa domina i oznacza pani. Pani własnego serca, pani domu, pani życia. Mądrość kobiety ujawnia się wówczas, kiedy jest ona w pełni kobietą, a więc panią siebie samej, kiedy rozpoznaje w sobie powołanie kobiety na wzór największej z kobiet, Matki Chrystusa. Dziękujemy ci, kobieto, za to, że jesteś kobietą! wołał Ojciec święty Jan Paweł II - Zdolnością postrzegania cechującą twą kobiecość wzbogacasz właściwe zrozumienie świata i dajesz wkład w pełną prawdę o związkach między ludźmi (por. Jan Paweł II, List do Kobiet, A ciascuna di Voi, 1995). Słowa Papieża możemy odnieść dzisiaj do Chiary Lubich: Donna Chiara dziękujemy Ci za to, że byłaś wspaniałą kobietą! Odeszłaś, aby dla tysięcy kobiet stać się wzorem i fascynacją. 18 marca 2008 roku w Bazylice św. Pawła za Murami, świat pożegnał jedną z największych kobiet naszej epoki, założycielkę Ruchu Focolari Chiarę Lubich. W Liście wysłanym z okazji pogrzebu Ojciec Święty Benedykt XVI napisał: Wiele jest powodów, by dziękować Panu za dar, jaki uczynił Kościołowi w postaci tej niewiasty nieustraszonej wiary, cichej zwiastunce nadziei i pokoju, założycielce wielkiej rodziny duchowej, która obejmuje rozliczne pola ewangelizacji. Chciałbym przede wszystkim podziękować Panu Bogu za służbę Chiary na rzecz Kościoła: służbę cichą i wyrazistą, zawsze w harmonii z urzędem nauczycielskim Kościoła. Redakcja Wiadomości Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii pragnie włączyć się w hołd, oddawany Chiarze Lubich, prezentując na łamach naszego pisma słowa uznania dla Chiary, wybrane spośród setek przesłań nadesłanych od osobistości świeckich i kościelnych z różnych Kościołów i religii, rozmaitych ruchów kościelnych i od osób prywatnych. Kardynał Stanisław Dziwisz, Arcybiskup Metropolita Krakowski: Przybyłem na pogrzeb Chiary tak ją wszyscy nazywaliśmy aby być z całym ruchem Focolari obecnym także w Polsce. 18 marca wspólnie dziękujemy za dzieło powstałe z natchnienia Ducha Świętego, aby poprzez miłość budować jedność w Kościele i w świecie. Taki był charyzmat Chiary i taki był charyzmat Jana Pawła II. To ich łączyło. W tym duchu się spotkali, wpatrzeni w Chrystusa, tego z Wieczernika i tego z krzyża, Chrystusa opuszczonego. Zawierzyli Kościół i ruch Matce Najświętszej Totus Tuus. Ojciec Święty doceniał geniusz tej kobiety. Ona działała w Kościele i zapalała poprzez serce, poprzez miłość. Ojciec Święty to dobrze rozumiał, wyczuwał i był blisko Chiary. Mogę powiedzieć, że na każde jej imieniny osobiście telefonował czy spotykał się z nią. Wiele razy ją przyjmował w apartamencie, rozmawiając o różnych sprawach, zwłaszcza o ekumenizmie, o dialogu z religiami niechrześcijańskimi. Ona mu w tym wszystkim pomagała kobiecym sercem, wrażliwością kobiety. On zaś wspierał ruch, zawsze był blisko, we wszystkich okolicznościach był z nią. ( ) 20 WIADOMOŚCI NR 439 (KWIECIEŃ)

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r.

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r. Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016 Luty 2016 r. 08.02.2016 poniedziałek Początek zajęć dydaktycznych w sem. letnim wybór seniorów 09.02.2016 wtorek Rada Pedagogiczna Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka Wizytacja ks. bpa Zdzisława 7 maja 2012 Fortuniaka Plan wizytacji w parafii Wszystkich Świętych w Tarnowie Podgórnym 7 maja 2012 r. 9.00 Eucharystia z udzieleniem Sakramentu chorych (koncelebracja, Prezbiter

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

XXIV Niedziela Zwykła

XXIV Niedziela Zwykła XXIV Niedziela Zwykła Nikt inny jak tylko Pan Bóg wspomaga i prowadzi tych, którzy pragną Mu służyć. Ta droga wymaga ofiary i poświęcenia w pokonywaniu przeciwności. Ten duchowy trening wzmaga odwagę,

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II. "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II

Jan Paweł II. Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię! Jan Paweł II Jan Paweł II "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II Krótkie kalendarium ur. 18 maja 1920 - w Wadowicach 1.11.1946- przyjęcie święceń kapłańskich 4.07. 1958- minowanie na biskupa 16.10.1978-

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Informator dla Przyjaciół CeDeH-u

Informator dla Przyjaciół CeDeH-u CDH w Zakroczymiu jest kapucyńskim klasztorem oraz miejscem formacji w duchowości franciszkańskiej, kapucyńskiej i honorackiej, dla osób konsekrowanych i świeckich. Ma tu swoją siedzibę Biblioteka, Archiwum

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej W dniu 13 marca 2015 roku uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej w Krasnymstawie wyjechali

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r.

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. W dniach 25 26 kwietnia odbyły się w naszym domu w Chełmnie rekolekcje dla rodziców sióstr nowicjuszek. Niektórzy rodzice

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16 Tradycja w Rodzinie s. 11 w n u m e r z e : Tradycja w Kościele s. 16 od redakcji Przygotuj się do Liturgii Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, 31 marca: I czytanie: Dz 10,34a,37-43; II czytanie: Kol

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 LUTY 06 II (n) Koniec przerwy międzysemestralnej. Powrót alumnów do seminarium do godziny 20.00. 07 II (po) Rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz Opiekun: s. Irena Różycka ur. 10 czerwca 1902 w Jedlińsku; zm. 2 listopada 1980 w Nałęczowie Sługa Boży Piotr Gołębiowski ur. 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Wybrane wydarzenia z Duszpasterstwa Szpitala nr 2 ul.lwowska w Rzeszowie Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Przez wiarę Maryja przyjęła słowa Anioła i uwierzyła w zwiastowanie, że stanie się

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO

ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO ROK 2015 REMONT OŁTARZA BOCZNEGO Rok 2015 rozpoczęliśmy z zamiarem kontynuowania prac konserwatorskich w naszym kościele. 26 stycznia 2015 rozpoczęła się renowacja bocznego ołtarza Matki Bożej Niepokalanie

Bardziej szczegółowo

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle JAN PAWEŁ II Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle pożądanym. Niektórzy zdają się nie interesować

Bardziej szczegółowo

Życie parafialne we wrześniu 2011

Życie parafialne we wrześniu 2011 Życie parafialne we wrześniu 2011 Kochani! Witam po wakacyjnej przerwie. Mędrzec Pański pisał: Wszystko ma swój czas jest czas odpoczynku i czas pracy. Dla części spośród nas zakończył się czas wakacji,

Bardziej szczegółowo

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 19 stycznia 2014 można było obejrzeć kronikę naszej wspólnoty na stronie internetowej parafii: PODWÓRKOWE KOŁO RÓŻAŃCOWE DZIECI - KRONIKA Zachęcamy

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 29

Gimnazjum kl. I, Temat 29 Rok liturgiczny Okres zwykły Wielki Post Okres Bożego Narodzenia Triduum Paschalne Okres wielkanocny Adwent Okres zwykły Dopasuj nabożeństwo do okresu liturgicznego. Dopisz kolor szat liturgicznych obowiązujący

Bardziej szczegółowo

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE Spis treści Słowo wstępne MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE O. ANTONI BOCHM OMI Przygotować drogę Chrystusowi Kazanie odpustowe z okazji Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela. 11 O. ANTONI BOCHM OMI Wzór odwagi

Bardziej szczegółowo

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY Pana Jezusa Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 Wprowadzenie do pracy z podręcznikiem do

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

M O D L I T W A P O W S Z E C H N A

M O D L I T W A P O W S Z E C H N A M O D L I T W A P O W S Z E C H N A MODLITWA WIERNYCH Jest modlitwą błagalną lud odpowiada na słowo Boże przyjęte z wiarą i zanosi do Boga prośby wykonując wynikającą z chrztu funkcję kapłańską Powinna

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów.

Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów. Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów. Dla organizujących po raz pierwszy oazę modlitwy, a także dla innych w celu przypomnienia, podajemy poniżej wskazania dotyczące

Bardziej szczegółowo

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie.

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. nr 1 (1) marzec kwiecień 2014 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. św. Ojciec

Bardziej szczegółowo

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia.

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia. KRYTERIA OCENIANIA z katechezy w zakresie I klasy szkoły podstawowej do programu nr AZ-1-01/10 i podręcznika nr AZ-11-01/10-RA-1/11 Jesteśmy w rodzinie Jezusa pod redakcją ks. Stanisława Łabendowicza Kryteria

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK

TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK TRIDUUM PASCHALNE MĘKI, ŚMIERCI I ZMARTWYCHWSTANIA CHRYSUSA ŚPIEWNIK PARAFIA ŚWIĘTEGO STANISŁAWA BISKUPA I MĘCZENNIKA W ŁABOWEJ A.D. 2015 TRIDUUM PASCHALNE Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Pana Ogólne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: posiada religijne wykraczające poza program nauczania i potrafi je zaprezentować, jest bardzo aktywny na lekcji, chętnie włącza się

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html Zakres tematyczny: Podczas powitalnego przemówienia Jana Pawła II na krakowskim lotnisku Balice, w czasie ostatniej Pielgrzymki do Ojczyzny, której główną myślą były słowa: Bóg bogaty w miłosierdzie, najmocniej

Bardziej szczegółowo

KALENDARIUM. Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie. 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej etap szkolny

KALENDARIUM. Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie. 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej etap szkolny Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie www.katecheza.diecezja.krakow.pl e-mail: katecheza@diecezja.pl tel. +48/ 12/ 628 81 59; +48/ 12/ 628 81 60 KALENDARIUM 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA Szkoła podstawowa Etap I Klasy I- III Cele katechetyczne: 1. Zachęcanie do aktywnego

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić Tekst zaproszenia Tekst 1 Mamy zaszczyt zaprosić Sz.P. Na uroczystość PIERWSZEGO PEŁNEGO UCZESTNICTWA WE MSZY ŚIĘTEJ Naszej córki Leny Kardas która odbędzie się dnia 5 maja 2015o godz. 9.30 w kościele

Bardziej szczegółowo

Życie i nauczanie Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Życie i nauczanie Kardynała Stefana Wyszyńskiego Życie i nauczanie Kardynała Stefana Wyszyńskiego Młodość 3 sierpnia 1901; Zuzela- narodziny drugiego dziecka Stanisława i Julianny Wyszyńskich. 1910- rodzina przenosi się do Andrzejewa, gdzie umiera mu

Bardziej szczegółowo

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015 ZELATOR czerwiec2015 2 PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY W sobotę, 6 czerwca, odbyła się III Ogólnopolska Pielgrzymka Żywego Różańca do Częstochowy. Według oceny organizatorów uczestniczyło w niej

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej Wielki Tydzień Ostatnie dni Wielkiego Postu od Niedzieli Palmowej do wieczora Wielkiego Czwartku, a następnie Triduum Paschalne to Wielki Tydzień. Najstarsze świadectwa o liturgii Wielkiego Tygodnia pochodzą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

Światowe Dni Młodzieży

Światowe Dni Młodzieży Światowe Dni Młodzieży 2016 Czym są ŚDM? Światowe Dni Młodzieży to międzynarodowe spotkanie młodych całego świata, którzy razem ze swoimi katechetami, duszpasterzami, biskupami i papieżem gromadzą się

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Bożego Narodzenia 2015/16... 3 Spotkania na uroczystości i niedziele Okresu Bożego Narodzenia 2015/16: LITURGIA DOMOWA Uroczystość Bożego Narodzenia

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM Numer programu : AZ-4-01/10 Tytuł programu: Świadek Chrystusa Numer podręcznika AZ-41-01/10-Wa-1/12 Tytuł podręcznika: Być świadkiem Zmartwychwstałego

Bardziej szczegółowo

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty?

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? - *** - Jak odmawiać Koronkę lub Różaniec? Pytanie to może wyda Wam się banalne, ale czy takie jest w rzeczywistości. Wielu ludzi bardzo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REKOLEKCJI w OGNISKU ŚWIATŁA I MIŁOŚCI 2015 ROK

PROGRAM REKOLEKCJI w OGNISKU ŚWIATŁA I MIŁOŚCI 2015 ROK PROGRAM REKOLEKCJI w OGNISKU ŚWIATŁA I MIŁOŚCI 2015 ROK STYCZEŃ 02 04 Dzień skupienia dla mężczyzn Być i mieć prowadzący: ks. dr Adam Rybicki, profesor KUL 31 I 02 II Szkoła Modlitwy dla dzieci Maryjo

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Jak w kilku zdaniach ująć naukę, jaką odebraliśmy z tego, co mówił do nas Ksiądz Profesor. Czym dla nas była Jego obecność w polskiej rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11 Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) czasser CA dwumiesięcznik religijno-społeczny dwum iesięcę znik religij ijno no-s -spo łeczny temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ?

Bardziej szczegółowo

Jezus przyznaje się do mnie

Jezus przyznaje się do mnie Jezus przyznaje się do mnie Natalia Podosek: ( ) w świecie aktorstwa, w którym na co dzień się obracasz, temat Pana Boga jest spychany na margines zainteresowania, a czasami wręcz wyśmiewany przez niektóre

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Grupa pięciolatków JESTEŚMY DZIEĆMI BOŻYMI

Grupa pięciolatków JESTEŚMY DZIEĆMI BOŻYMI Grupa pięciolatków JESTEŚMY DZIEĆMI BOŻYMI pod redakcją ks. Stanisława Łabendowicza Radom 2012 Przewodniczący redakcji: ks. Stanisław Łabendowicz Zespół redakcji: Katarzyna Kosmala, Ewa Świtka, Aneta Wawer,

Bardziej szczegółowo

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.) Przybywam do was jako syn tej ziemi, tego narodu, a zarazem, z niezbadanych wyroków Opatrzności, jako następca Świętego Piotra na tej właśnie rzymskiej stolicy. Dziękuję wam, żeście nie zapomnieli o mnie,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Przedmiot: religia Klasa: pierwsza gimnazjum Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH 1. KALENDARZ OKRESÓW LITURGICZNYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM 2012-2111 2. KALENDARZ DIECEZJI POLSKICH - 2013-02-28 3. WPROWADZENIA TEOLOGICZNO PASTORALNE DO KSIĄG LITURGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCEN Z RELIGII

KRYTERIA OCEN Z RELIGII KRYTERIA OCEN Z RELIGII Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: posiada religijne wykraczające poza program nauczania i potrafi je zaprezentować, jest bardzo aktywny na lekcji, chętnie włącza się w dyskusje

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE,

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, D O M S Ł O W A - KOŚCIÓŁ to temat przewodni rejonowego WIELKOPOSTNEGO DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, który odbył się12.03.11r. w parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Malborku.

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE

PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE I LO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KLASA MEDICUS-2 Wychowawca klasy: mgr Renata Mikołajczyk-Szwaczkowska POZNAŃ 2013/2014 25 października 2013r. - w naszej szkole

Bardziej szczegółowo

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI W styczniu 2013 roku wzorem lat ubiegłych w Domu Rekolekcyjnym Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej w Strachocinie rozpoczęły się rekolekcje dla prezesów

Bardziej szczegółowo

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Serwus Witam Dobry wieczór Dzień dobry Szczęść Boże Chrystus zmartwychwstał Króluj nam, Chryste Grupa 1 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Zapoznajcie się z tekstem

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą OŚWIADCZENIE Rady Miejskiej w Wilamowicach z dnia 26 września 2012 roku w sprawie ustanowienia Św. Abpa Józefa Bilczewskiego Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic,

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

POWITANIE PRZEZ RODZICÓW

POWITANIE PRZEZ RODZICÓW POWITANIE PRZEZ RODZICÓW Czcigodny Księże Infułacie! W czasie tej Najświętszej Ofiary nasza młodzież, ma przyjąć sakrament bierzmowania. Zdajemy sobie sprawę, że jest to dla naszych dzieci trudny okres,

Bardziej szczegółowo

Warszawskie Studia Teologiczne XXIV/2/2011

Warszawskie Studia Teologiczne XXIV/2/2011 Warszawskie Studia Teologiczne XXIV/2/2011 Warszawskie Studia Teologiczne XXIV/2/2011 Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej Warszawa 2011 Recenzenci tomu Ks. prof. dr hab. Jerzy Lewandowski (UKSW), Ks.

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia.

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Źródło zdjęć: 1. Drogowskazy. [online], [dostęp: 16 maja 2013], Dostępny w Internecie: . 2.

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Parafia Św. Alberta Wielkiego Burbank, IL - Lektorzy i Komentatorzy PONIEDZIAŁEK WTOREK ŚRODA CZWARTEK PIĄTEK SOBOTA NIEDZIELA.

Parafia Św. Alberta Wielkiego Burbank, IL - Lektorzy i Komentatorzy PONIEDZIAŁEK WTOREK ŚRODA CZWARTEK PIĄTEK SOBOTA NIEDZIELA. Marzec 2013 1 Pierwszy Piątek 6:30 pm Droga Krzyżowa oraz Msza Św. 2 3 III Niedziela Wielkiego Postu 6:15 am K:. Kwak B L: Rusin R. L: Gromska M. K: Kupiec L. L:. Ciesla S. 4:30 pm Gorzkie Żale K: Maturlak

Bardziej szczegółowo

DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH. cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014. BÓG chlebem NADZIEI

DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH. cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014. BÓG chlebem NADZIEI DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014 BÓG chlebem NADZIEI Duchowy na dobry Patronat początek Misyjny Misjonarze do adopcji ks. Piotr Chmielecki SCJ Lublin 24 Kiedy

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie z działalności. Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. przy parafii. Niepokalanego Poczęcia NMP. w Kamionnie.

Roczne sprawozdanie z działalności. Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. przy parafii. Niepokalanego Poczęcia NMP. w Kamionnie. Kamionna, 31.12.2009r. Miejscowość, data Roczne sprawozdanie z działalności Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży przy parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Kamionnie za okres od 01.01.2009 r. do 31.12.2009

Bardziej szczegółowo

MIEĆ WYOBRAŹNIĘ MIŁOSIERDZIA

MIEĆ WYOBRAŹNIĘ MIŁOSIERDZIA MIEĆ WYOBRAŹNIĘ MIŁOSIERDZIA Działamy przy Zespole szkół Miejskich Nr 1 W Mszanie Dolnej od 2009 roku. Zachęceni wezwaniem Jana Pawła II do gotowości niesienia pomocy potrzebującym, przystąpiliśmy do projektu,,mieć

Bardziej szczegółowo