procesem gospodarowania produkcja, podział, wymiana i konsumpcja Produkcją Dobra materialne usługi prawami ekonomicznymi teorię ekonomii.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "procesem gospodarowania produkcja, podział, wymiana i konsumpcja Produkcją Dobra materialne usługi prawami ekonomicznymi teorię ekonomii."

Transkrypt

1 1. Ekonomia jest to nauka badająca prawidłowości rządzące procesem gospodarowania (produkcja, podział, wymiana i konsumpcja) pod kątem określenia metod racjonalnego spożytkowania ograniczonych zasobów, mających alternatywne zastosowania. b) Produkcją nazywamy działalność ludzką, w wyniku której powstają środki zaspokojenia różnorodnych potrzeb człowieka (dobra materialne i usługi). Dobra materialne powstają w wyniku przetworzenia bogactw naturalnych ( dobra wolne, np. powietrze, woda). Wytworzone w procesie produkcji dobra materialne składają się ze środków produkcji (dóbr inwestycyjnych) oraz środków konsumpcji. Pierwsze służą człowiekowi pośrednio, albowiem z nich i przy ich pomocy produkuje się środki konsumpcji. Drugie bezpośrednio zaspokajają potrzeby ludzkie, zalicza się bowiem do niech zarówno żywność, jak też tzw. trwałe artykuły konsumpcyjne (buty, telewizory, samochody, itp.). W ramach procesu produkcji powstają także usługi. Pewna ich część związana jest z przechowywaniem, konserwacją i przenoszeniem dóbr materialnych od wytwórcy do konsumenta. Inną część stanowią usługi o charakterze administracyjnym, świadczone np. przez administrację państwową i samorządową, sądy, itp. Większość stanowią usługi konsumpcyjne, świadczone np. przez szkoły wszystkich szczebli, szpitale, instytucje związane z działalnością kulturalną, żywieniem zbiorowym, a także przez fryzjerów, krawców, szewców, itp. b) Kolejną częścią procesu gospodarowania jest podział wytworzonych wartości. Wytworzone w procesie produkcji dobra i usługi muszą zostać podzielone między poszczególne potrzeby i poszczególnych ludzi. W każdym kraju zasoby wytworzonych środków zaspokojenia potrzeb są mniejsze od samych potrzeb. Trzeba rozstrzygnąć, które z nich winny być już zaspokojone, a które można odłożyć na okres późniejszy. Powstaje problem podziału wytworzonych wartości pomiędzy bieżącą konsumpcję, a inwestycje. c) Podział wytworzonych produktów praktycznie dokonuje się głównie w drodze wymiany (kupno - sprzedaż). Wymiana, będąc jakoby technicznym narzędziem podziału, jest tym samym nieodłączną częścią procesu gospodarowania. d) Ostatecznym efektem procesu gospodarowania jest konsumpcja, która jest także jego celem. Pomiędzy produkcją, a konsumpcją występuje zależność o charakterze sprzężenia zwrotnego: produkcja stanowi o rozmiarach konsumpcji, lecz z drugiej strony konsumpcja warunkuje produkcję. Prawidłowości występujące we wszystkich wyżej wskazanych płaszczyznach procesu gospodarowania (produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji) nazywamy prawami ekonomicznymi - nieustanne, w danych warunkach, powtarzające się związki pomiędzy poszczególnymi zjawiskami ekonomicznymi, występującymi w trakcie procesu gospodarowania. System logicznie i rzeczowo zebranych praw ekonomicznych stanowi teorię ekonomii. Ekonomia jest nauką teoretyczną przedstawiającą mniej lub bardziej dokładne odbicie prawidłowości rządzących procesem gospodarowania. Polityka ekonomiczna to działalność polegająca na określeniu bieżących i perspektywicznych celów gospodarowania oraz metod i środków ich osiągania wynikających z zasady racjonalnego gospodarowania. 2. Wyjściowym etapem procesu gospodarowania jest produkcja. Jej uruchomienie wymaga dysponowania odpowiednimi zasobami czynników produkcyjnych niezbędnych do wytwarzania dóbr i usług. Zalicza się do nich: ziemię, kapitał i pracę. Termin ziemia ekonomia używa w szerokim znaczeniu, dotyczy on nie tylko obszarów rolnych czy

2 budowlanych, ale też wszystkich bogactw ukrytych pod ziemią. Zasoby kapitału nie są darem natury, lecz wynikiem procesu produkcji, przeznaczonym do dalszej produkcji. Jest to więc ta część wyprodukowanych dóbr, która nie jest przeznaczona do bezpośredniej konsumpcji (Maszyny, urządzenia, narzędzia, budynki fabryczne, surowce, półfabrykaty - kapitał realny. Kapitał finansowy to pieniądze). Zasoby pracy rozumiemy jako nagromadzenie fizycznych i umysłowych zdolności ludzi do produkowania dóbr i usług. W ujęciu ilościowym zasoby pracy zależą od rozmiarów tej grupy ludności, którą zaliczamy do zawodowo czynnej oraz od czasu jej pracy. W ujęciu jakościowym zależą zaś od poziomu kwalifikacji ludzi zdolnych do pracy. 3. Wymienione trzy rodzaje zasobów czynników produkcji są, z punktu widzenia wymogów procesu gospodarowania, komplementarne (zależne) w stosunku do siebie. Są też zawsze ograniczone, a więc ograniczone są możliwości rozwoju produkcji. Ograniczoność zasobów przy nieograniczoności potrzeb rodzi konieczność nieustannego dokonywania wyborów i takiej alokacji (rozkładu, rozdziału pomiędzy alternatywne cele) zasobów, która zapewni najbardziej efektywne ich użycie. Najbardziej efektywne to znaczy: - z punktu widzenia całej gospodarki - zapewnienie maksymalnego, w długim okresie, tempa wzrostu gospodarczego, - z punktu widzenia producentów - osiągnięcie maksymalnego, w długim okresie, zysku (poprzez tzw. bezpieczny rozwój), - z punktu widzenia konsumentów - osiągnięcie maksymalnego stopnia zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych. Wybór oznacza przyjęcie jednej z możliwych alternatyw. 4. Koszt alternatywny to koszt rezygnacji z najlepszego spośród niezrealizowanych wariantów (alternatyw) możliwości produkcyjnych. Alternatyw a Chleb Zatrudnieni e Produkcja Buty Zatrudnieni e A B C D E F Produkcja 5. Badaniem zasad racjonalnego gospodarowania ograniczonymi zasobami, mającymi alternatywne zastosowania w skali gospodarki jako całości, zajmuje się makroekonomia. Stąd też badania te dotyczą tworzenia, podziału i wzrostu produktu narodowego, równowagi i nierównowagi gospodarczej, polityki pieniężno - kredytowej i fiskalnej, skutków regionalnej integracji gospodarczej i internacjonalizacji kapitału, kształtowania się cen na rynku światowym itp. 6. Mikroekonomia zajmuje się badaniem zasad racjonalnego gospodarowania (postępowania) indywidualnych uczestników procesu gospodarowania. Indywidualnych, to znaczy: konsumentów, producentów, poszczególnych towarów i rynków czynników produkcji. Stąd też badania te dotyczą czynników określających popyt na poszczególne dobra i ich podaż, zagadnień relacji kosztów i rozmiarów produkcji, prawidłowości rządzących rynkiem papierów wartościowych,

3 rynkiem pieniężno - kredytowym, rynkiem pracy itp. Badania mikro- i makroekonomii dotyczą każdego etapu procesu gospodarowania. Odnoszone są do procesu produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji. 2) Granica możliwości produkcyjnych. (Prawo malejących przychodów). Alternatyw a Chleb Zatrudnieni e Produkcja Buty Zatrudnieni e A B C D E F Produkcja Tabela opisuje możliwości produkcyjne małej firmy produkującej chleb i buty. Jeżeli więcej pracowników będzie przydzielone do produkcji chleba, to wyprodukują mniej butów. Trzeba wybrać pewną opcję. Funkcja produkcji to zależność między wielkością produkcji (w jednostkach fizycznych) a zastosowanymi w procesie produkcji nakładami (kapitału i pracy). Wykres tej funkcji jest zdeterminowany prawem malejących przychodów. Zasada malejących przychodów mówi, że od pewnego poziomu nakładów danego czynnika, będącego w modelu zmienną, jego produkcyjność krańcowa się zmniejsza (tzn. wzrost produkcji jest coraz mniejszy na kolejną jednostkę czynnika). Prawo to jest formułowane przy założeniu niezmiennych innych czynników produkcji. 3) Rynek, podział rynków, modele rynków. 2. Rynek to całokształt transakcji kupna - sprzedaży, dokonujących się w określonych warunkach wynikających z relacji pomiędzy podażą, a popytem. Transakcje te można rozpatrywać z różnych punktów widzenia: a) Według przedmiotu obrotu wyróżniamy rynek: dóbr i usług konsumpcyjnych, dóbr inwestycyjnych, pracy, pieniężno kredytowy i papierów wartościowych. b) Rynek dóbr i usług można dalej dzielićc) z punktu widzenia rodzaju towarów będących przedmiotem obrotu, np. rynek: pszenicy, telewizorów, maszyn, ropy naftowej. d) Każdy z powyższych rodzajów transakcji może mieće) różny zasięg geograficzny, stąd też można mówićf) o rynku: lokalnym (miasta, gminy), krajowym, regionalnym, światowym, poznańskim rynku mięsa, wspólnotowym. g) Biorąc pod uwagę stopień swobody zawiązywanych transakcji, rozróżnia się rynek wolny i regulowany. Rynek wolny daje jego uczestnikom swobodę w określaniu zarówno rozmiarów transakcji, jak też cen, po jakich są one dokonywane. Natomiast na rynku regulowanym

4 warunki wymiany określane przez władze gospodarcze (poprzez ustalanie limitów obrotów oraz minimalnych lub maksymalnych cen) nakładają na uczestników wymiany określone ograniczenia. h) W zależności od długotrwałej relacji pomiędzy podażą i popytem rozróżnia się rynek producenta i rynek nabywcy. Pierwszy jest korzystniejszy dla sprzedawcy, bowiem charakteryzuje się nadwyżką popytu nad podażą (więcej nabywców niż towarów, co daje producentowi możliwośći) dyktowania warunków kupna). MONOPOL - wyłączność jednego sprzedawcy MONOPSON - wyłączność jednego nabywcy. 2. Cztery rodzaje modeli rynku: a) Konkurencja doskonała charakteryzuje się tym, że: - Na rynku występuje duża liczba producentów i konsumentów. - Ceny kształtują się swobodnie na rynku w wyniku relacji pomiędzy podażą, a popytem, przy czym żaden pojedynczy uczestnik rynku nie ma decydującego wpływu na tę relację. Konsekwencją tego jest, że żaden z nich nie ma możliwości dyktowania wysokości cen. - Wszystkie przedsiębiorstwa danej gałęzi wytwarzają standardowy produkt, bez nadawania mu jakichkolwiek indywidualnych cech. - Brak zróżnicowania produktu sprawia, że nie występuje konkurencja pozacenowa. - Istnieje pełna swoboda przenoszenia zasobów, gdyż koszty wejścia i wycofania się z rynku są minimalne. - Rynek jest w pełni przejrzysty, co znaczy, że zarówno nabywcy, jak i sprzedawcy, są zorientowani w poziomie cen. b) Konkurencja monopolistyczna: - Na rynku występuje wielu producentów o różnym stopniu udziału w całkowitej produkcji danej gałęzi. - Poszczególne przedsiębiorstwa wytwarzają towary w pewnym stopniu zróżnicowane, będące jednak względem siebie substytutami. - Pewne zróżnicowanie wyrobów umożliwia producentom stosowanie własnej ceny. - Przeważają formy konkurencji pozacenowej. - Swoboda przenoszenia zasobów jest w pewnym stopniu ograniczona, ponieważ wejście na rynek wiąże się z ponoszeniem kosztów (niewielkich) związanych z pozyskaniem nabywców w początkowej fazie obecności na rynku. c) Oligopol jest drugą - po konkurencji monopolistycznej formą konkurencji nazywaną niedoskonałą. Charakteryzuje się tym, że: - Na rynku występuje niewielka liczba producentów danej branży. Oligopol tzn. monopol wielu. Jeśli na rynku występuje dwóch producentów, to taką sytuację nazywamy duopolem. - Poszczególne firmy mogą wytwarzać zarówno produkty jednorodne, jak też bardzo zróżnicowane. - Niewielka liczba wytwórców sprawia, że każdy z nich ma istotny udział w łącznej produkcji danej branży. W tej sytuacji cena ustalona przez jednego wpływa na rozmiary sprzedaży pozostałych. Takie wzajemne uzależnienie cenowe sprawia, że przedsiębiorstwa działające w warunkach oligopolu starają się uzgadniać ze sobą ceny poprzez wchodzenie w zmowy lub uzgodnienia co do przywództwa cenowego. Przywódca cenowy - a jest nim przedsiębiorstwo albo o największym udziale w łącznej produkcji, albo produkujące po najniższych kosztach - dyktuje cenę, a pozostali przystosowują się do jego ustaleń. - W sytuacjach, w których porozumienia cenowe są trudne do wynegocjowania lub niemożliwe do

5 osiągnięcia ze względu na antymonopolowe działania państwa, szeroko stosowane są metody konkurencji pozacenowej, związane zwłaszcza ze zróżnicowaniem jakości typu. - Istnieją bardzo silne bariery wejścia nowych producentów na rynek oligopolistyczny. d) Monopol pełny: - Na rynku występuje jeden producent. Może to dotyczyć sytuacji przedsiębiorstwa państwowego i wtedy wyłączność produkcji wynika z decyzji ustawowych. Może jednak dotyczyć to także przedsiębiorstwa prywatnego i wtedy wyłączność produkcji wynika z sytuacji tzw. monopolu naturalnego. Monopol pełny może także dotyczyć jednego nabywcy - wtedy nazywamy go monopsonem. Taki przypadek wystąpi wtedy, kiedy np. duży koncern samochodowy kupuje całą produkcję od współpracującego z nim mniejszego przedsiębiorstwa produkującego lusterka samochodowe. - Towar wytwarzany przez przedsiębiorstwo monopolistyczne nie ma swojego substytutu na danym rynku. - Bardzo wysokie bariery wejścia na rynek zabezpieczają monopolistów przed konkurencją ze strony innych przedsiębiorstw. - W sytuacji jednego producenta pozbawionego konkurencji monopolista może dyktować ceny na rynku. - W tej sytuacji nie występuje konkurencja pozacenowa, co oczywiście ni9e wyklucza specyficznych form reklamy. Przedstawione wyżej warianty organizacji rynku są modelami teoretycznymi. Typową dla rzeczywistości jest sytuacja konkurencji niedoskonałej, będącą mieszanką konkurencji monopolistycznej i oligoplistycznej z rynkiem wolnokonkurencyjnym. Działając w warunkach tej mieszanki, firmy starają się zdobywać pozycję zbliżoną w mniejszym lub większym stopniu do monopolu. W tym celu wchodzą ze sobą w zmowę nazywaną kartelem lub dążą do różnego typu fuzji. Wszystkie te rozwiązania, podnosząc siłę ekonomiczną przedsiębiorstw, ograniczają konkurencję. Są więc rozwiązaniami pogarszającymi pozycję nabywców na rynku. Kartel jest okresową umową niezależnych producentów tej samej gałęzi produkcji. Umowa ta określa minimalne ceny zbytu lub maksymalne rozmiary produkcji i podział rynków zbytu pomiędzy każdego z jej uczestników. Kartel jest nietrwałą formą zmowy. Fuzje przedsiębiorstw mogą być wynikiem umowy pomiędzy producentami lub wykupu akcji przedsiębiorstwa mniejszego przez większe. Dochodzi w ten sposób do powstania trustów, koncernów i konglomeratów. Trust jest połączeniem poziomym dwóch lub więcej przedsiębiorstw w jedną firmę. Koncern jest to połączenie poziome lub pionowe przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej, należących jednak do wspólnego właściciela. Konglomerat jest to połączenie szeregu przedsiębiorstw działających w różnych branżach w jedną firmę. 4) Pojęcie ceny i jej funkcje. Ceny maksymalne i minimalne. (Ceny realne i nominalne). Cena należy, obok popytu i podaży, do podstawowych elementów rynku. Od niej, tzn. od poziomu cen i relacji między cenami różnych towarów, zależy wszystko to, co się dzieje na rynku. Podstawą wyznaczania poziomu ceny są koszty wytwarzania. Cena musi być ustalona na takim poziomie, by pokryła koszty wytwarzania oraz zapewniła producentowi odpowiedni zysk. Ceny występujące na rynku nie są wielkościami stałymi.

6 Cena rynkowa - cena występująca na danym rynku w danym czasie, jest kształtowana przez aktualną relację pomiędzy popytem a podażą. Ceny pełnią funkcję: agregacyjną, informacyjną oraz redystrybucyjną. Agregacyjna funkcja cen odnosi się do tego, że są one narzędziem umożliwiającym sprowadzenie różnorodnych towarów do wspólnego mianownika, a tym samym umożliwiają ustalenie relacji wymiennych między nimi. Ceny umożliwiają mierzenie zarówno nakładów, jak i efektów, co tworzy warunki do prowadzenia rachunku ekonomicznego. Informacyjna funkcja cen odzwierciedla się w tym, że stają się one parametrem, w oparciu o który podejmują swoje decyzje zarówno konsumenci, jak i producenci. Redystrybucyjna funkcja cen polega na tym, że poprzez zmiany poziomu cen i relacji między nimi można powodować przesunięcia dochodów przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz różnych grup społecznych. Państwo dokonuje pewnych przesunięć dochodów poprzez różnicowanie obciążenia poszczególnych towarów lub przyznawanie subwencji na produkcję innych towarów. Ceny maksymalne ustalane są przez państwo na produkty pierwszej potrzeby w przypadku występowania niedoboru rynkowego. Określane są one na poziomie niższym od ceny równowagi. Ich przekroczenie jest zabronione. Ma to zapewnić ubogim warstwom społecznym dostęp do tych towarów. Ceny minimalne wprowadzane są niekiedy przez państwo na produkty rolne oraz siłę roboczą. Mają one podwyższyć ceny rynkowe dla dostawców odpowiednich towarów. Określane są one na poziomie wyższym od ceny równowagi. Dostawcom siły roboczej ma to zapewnić odpowiednią egzystencję, a dostawcom produktów rolnych odpowiednią opłacalność produkcji. Cena jest liczba jednostek pieniądza, którą trzeba zapłacić za jednostkę towaru. 4 Cena nominalna - ile trzeba zapłacić, żeby kupić jednostkę towaru; 5 Cena realna - cena uwzględniająca zagregowaną miarę cen. 5) Popyt - prawo popytu. Podaż - prawo podaży. (Popyt - prawo popytu. Podaż - prawo podaży). 1. Popyt to taka ilość towaru, jaką nabywcy są skłonni kupić przy różnych poziomach ceny (przy założeniu stałości innych czynników). Natomiast konkretną ilość towaru nabywaną przy danym poziomie ceny nazywamy rozmiarem popytu. Przez pojęcie popytu rozumie się ilości dobra, które nabywcy pragną i mogą kupić w danym czasie, po danych cenach. Ilość dobra, którą konsumenci chcą kupić po danej cenie jest ilością żądaną. Wariant Cena w zł Rozmiary popytu w kostkach masła (rocznie) A B C D E F G

7 Tabela jako całość (wszystkie warianty) ilustruje popyt w rozumieniu zbioru ilości masła, jakie nabywcy są skłonni kupić przy różnych poziomach ceny. Należy zauważyć odwrotną zależność między poziomem ceny, a rozmiarami popytu. Zależność tę określamy mianem prawa popytu. Prawo to stwierdza, że wzrost ceny powoduje spadek rozmiarów popytu, zaś obniżenie ceny wywołuje wzrost rozmiarów popytu. Zależność przejawiająca się w tym, że gdy cena towaru wzrośnie przy innych czynnikach stałych kupujący skłania się do kupowania go mniej i - odwrotnie nazywana jest prawem popytu. Generalnie istnieje odwrotna zależność między ceną, a rozmiarami popytu. Od tej zasady istnieją jednak pewne wyjątki. Pierwszy nosi nazwę paradoksu Veblena. Dotyczy on towarów luksusowych, kupowanych przez ludzi zaliczanych do kręgu tzw. nowobogackich w krajach stosunkowo biednych. Paradoks Giffena dotyczy towarów pierwszej potrzeby, w przypadku jeśli kupowane są przez ludzi biednych. Przykładem może być chleb. Krzywa popytu jest graficznym wyrażeniem prawa popytu. 2. Podaż to taki zbiór ilości towaru, jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować przy różnych możliwych poziomach ceny (przy założeniu stałości innych czynników). Natomiast konkretną ilość towaru przeznaczoną do sprzedaży przy danym poziomie ceny nazywamy rozmiarami podaży. Przez pojęcie podaż dobra rozumie się ilość dobra, które producenci chcą dostarczyć na rynek i sprzedać w danym czasie po danych cenach. Wariant Cena w zł Rozmiary podaży w kostkach masła (rocznie) A B C D E F G 20 40

8 Tabela jako całość ilustruje podaż w rozumieniu zbioru ilości masła, jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować przy różnych możliwych poziomach ceny. Zależność tę określamy mianem prawa podaży. Prawo to stwierdza, że wzrost ceny powoduje wzrost rozmiarów podaży, zaś obniżenie ceny wywołuje spadek rozmiarów podaży. Zależność przejawiającą się w tym, że: gdy cena rośnie, wzrasta dostarczona ilość a gdy cena spada, zmniejsza się dostarczona ilość dobra nazywana jest prawem podaży. Krzywa podaży jest graficznym wyrażeniem prawa podaży. Reasumując Jeśli cena jest stała, to popyt rośnie, gdy: - rosną dochody nabywców (wyjątek: dobra niższego rzędu), - rośnie liczba i korzystnie zmienia się struktura nabywców, - rośnie cena dóbr substytucyjnych, - spada cena dóbr komplementarnych, - oczekuje się wzrostu ceny danego dobra w przyszłości, - oczekuje się wzrostu dochodów w bliskiej przyszłości, - gusty i preferencje kierują się w stronę wzrostu zainteresowania danym towarem. Odpowiednio, popyt spada, gdy: - spadają dochody nabywców (wyjątek: dobra niższego rzędu), - spada liczba i niekorzystnie zmienia się struktura nabywców, - spada cena dóbr substytucyjnych, - rośnie cena dóbr komplementarnych, - oczekuje się spadku ceny danego towaru w przyszłości, - oczekuje się spadku dochodów w bliskiej przyszłości, - gusty i preferencje kierują się w stronę spadku zainteresowań danym towarem. Jeśli cena jest stała, to podaż rośnie, gdy: - spadają ceny czynników produkcji,

9 - rośnie efektywność produkcji jako wynik postępu technicznego, - spadają podatki lub rosną subwencje, - spadają ceny innych towarów, a tym samym relatywnie rośnie opłacalność produkcji danego dobra, - liczba producentów wchodzących na rynek jest wyższa od liczby opuszczających go (przy założenie, że dysponują jednakowymi zdolnościami produkcyjnymi) Odpowiednio, podaż spada, gdy: - rosną ceny czynników produkcji, - rosną podatki lub spadają subwencje, - rosną ceny innych towarów, a tym samym relatywnie spada opłacalność produkcji danego dobra, - liczba producentów opuszczających rynek jest wyższa od liczby wchodzących. 6) Determinanty niecenowe popytu i podaży. 1. Niecenowe czynniki wyznaczające rozmiary popytu: a) Dochody nabywców. Wzrost dochodów wywołuje wzrost popytu, a spadek dochodów prowadzi do obniżenia popytu. Wyjątek dotyczy dóbr niższego rzędu, np. kiepskiej jakości kaszanki czy też gorszych gatunków mięsa. Z kupowania tych dóbr nabywcy chętnie rezygnują w sytuacji kiedy stać ich na towary lepsze, lepiej zaspokajające określone potrzeby. b) Liczba i struktura nabywców. Im więcej nabywców na danym rynku, tym wyższy popyt. Ważna jest struktura kupujących. Jeśli przyrasta liczba niemowląt, to wzrośnie popyt na bieliznę niemowlęcą, odżywki itp. Jeśli natomiast przyrasta liczba ludzi dorosłych, to wzrośnie popyt na odpowiednie ubiory, mieszkania, książki, koncerty w filharmonii itp. Przyrost ludności w grupie dobrze sytuowanej spowoduje wzrost popytu na szynkę, samochody itp. Natomiast jeśli przyrasta liczba ludności w grupie zaliczanej do biedoty (gorzej sytuowanych), to wzrośnie popyt na chleb, usługi komunikacji masowej itp. c) Ceny innych towarów. Te inne towary mogą być albo dobrami substytucyjnymi, albo komplementarnymi w stosunku do danego, poddawanego analizie towaru. Substytutami są dobra, które mogą być wzajemnie zastępowane (masło - margaryna), natomiast dobrami komplementarnymi są takie, które muszą być stosowane równocześnie (samochód - benzyna). d) Oczekiwania dotyczące przyszłych cen. Spodziewany w przyszłości wzrost cen spowoduje bieżący wzrost popytu (kupując na zapas kupi się taniej). Jeśli natomiast w przyszłości spodziewany jest spadek cen, to skutkiem tego będzie obniżenie bieżącego popytu. e) Oczekiwania dotyczące przyszłych dochodów. Jeśli potencjalni nabywcy spodziewają się wzrostu swoich dochodów w przyszłości, to już na bieżąco wzrośnie ich popyt (kupno na kredyt spłacany z przyszłych dochodów). Jeśli natomiast potencjalni nabywcy spodziewają się spadku swoich dochodów w przyszłości, to już na bieżąco mogą ograniczać popyt dlatego, by zgromadzić odpowiednie oszczędności na tzw. czarną godzinę. f) Gusty i preferencje nabywców. Wzrost zainteresowania określonym towarem powoduje wzrost popytu, i na odwrót (np. moda). 2. Niecenowe czynniki wyznaczające rozmiary podaży:

10 a) Czynniki wpływające na wysokość kosztów wytwarzania. Zmiany kosztów wytwarzania oddziałują na rozmiary zysków i tą drogą kształtują rozmiary podaży. b) Ceny czynników produkcji. Ceny czynników produkcji, tj. ziemi, pracy i kapitału, są podstawową determinantą kosztów produkcji. Spadek dostępności do tych zasobów, w związku z ich stopniowym wyczerpywaniem się przy danym poziomie wiedzy, prowadzi do wzrostu cen. c) Postęp techniczny. Pomiędzy postępem technicznym, a rozmiarami podaży występuje zależność o charakterze wprost proporcjonalnym. Wzrost efektywności produkcji towarzyszący postępowi technicznemu prowadzi do obniżenia jednostkowych kosztów wytwarzania, a to - poprzez wzrost zysków - stanowi bodziec do wzrostu podaży. d) Podatki lub subsydia. Wzrost podatków i obniżenie subsydiów wpływają na wzrost kosztów wytwarzania, a to wpływa - poprzez obniżenie zysków - na spadek podaży. e) Zmiany opłacalności produkcji innych towarów. Spadek opłacalności produkcji deskorolek skłania do przestawienia się na wytwarzanie łyżworolek. f) Liczba producentów. 7) Równowaga rynkowa. Wariant Cena (w zł) Rozmiary popytu (w kostkach) Rozmiary podaży (w kostkach) A B C D E Nadwyżka lub rozmiary niedoborów F G Przy wysokiej cenie występuje nadwyżka rynkowa. Jest to ilość, o jaką rozmiary podaży przewyższają rozmiary popytu przy danej cenie. Niedobór rynkowy rozumiemy jako ilość, o jaką rozmiary popytu przewyższają rozmiary podaży przy danej cenie. Sytuację, w której rozmiary podaży równają się rozmiarom popytu, nazywamy równowagą rynkową. Cena odpowiadająca takiemu stanowi określana jest mianem ceny równowagi. Natomiast, jeżeli rozmiary podaży nie odpowiadają rozmiarom popytu w danym czasie, to wtedy występuje nierównowaga rynkowa. Cena odpowiadająca takiemu stanowi określana jest mianem ceny nierównowagi. 8) Przedsiębiorstwo i jego majątek. Formy własności przedsiębiorstwa. (Przedsiębiorstwo i jego majątek. Formy własności przedsiębiorstwa). Przedsiębiorstwo jest podmiotem gospodarczym prowadzącym na własny rachunek działalność produkcyjną lub usługową w celu osiągnięcia określonych korzyści. W ujęciu przedmiotowym przedsiębiorstwo jest pojmowane jako kompleks majątkowy, zorganizowany w celu prowadzenia działalności gospodarczej.

11 Przedsiębiorstwo może być definiowane w dwóch ujęciach: 1) ekonomicznym; 2) formalno-prawnym. Wybrane definicje ekonomiczne:...zbiór aktywów*, które ono posiada (S.J. Grossman);...zespół aktywów do kreowania zysków (W.S. Buchanan);...konwerter czynników produkcji w produkt (C.W. Cobb, P.H. Douglas);...kombinacja: ziemia + kapitał + praca (J. Say). 1. Majątek będący w dyspozycji przedsiębiorstwa, wyrażony w ujęciu wartościowym, określa się jako aktywa. Składają się z: a) Majątku trwałego. Stanowią go: ziemia, budynki, maszyny i urządzenia. Na bieżąco majątek trwały nie jest określany według cen jego zakupu, lecz po odliczeniu amortyzacji. Środki trwałe charakteryzują się tym, że wykorzystywane są w wielu cyklach produkcyjnych, stopniowo się zużywając. Wartośćb) zużycia w ciągu jednego roku nazywa się amortyzacją. Oblicza się ją, dzieląc cenę zakupu, np. maszyny, przez ilośćc) lat przyjętą jako okres jej zużycia. d) Majątku obrotowego. Składa się on z: zapasów, należności zewnętrznych oraz środków pieniężnych. Zapasy stanowią różne dobra przechowywane przez przedsiębiorstwo na potrzeby przyszłej produkcji i sprzedaży. Są to zatem surowce, półfabrykaty i paliwa, pozostające na składzie, jeszcze nie sprzedane wyroby gotowe. Pozostałą częśće) aktywów przedsiębiorstwa stanowią należności zewnętrzne (głównie z tytułu nie uregulowanych rachunków za sprzedaż wytworzonych towarów innym podmiotom gospodarującym oraz z tytułu posiadania obcych obligacji) oraz zasoby środków pieniężnych (gotówki i obcych czeków). 2. Źródła finansowania aktywów przedsiębiorstwa określa się jako pasywa. Składają się z: a) Funduszy własnych. Stanowią one równowartość wkładu majątkowego właścicieli przedsiębiorstwa oraz reinwestowane zyski nie podzielone, przeznaczone na dalszy rozwój firmy. b) Funduszy obcych. Składają się one z: zobowiązań wobec dostawców czynników produkcji, zobowiązań wobec banków i innych zobowiązań. Te dwa rodzaje funduszy nie pełnią aktywnej roli w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Majątek przedsiębiorstwa powinien znajdować pokrycie w źródłach finansowania. Suma aktywów musi równać się sumie pasywów. Ich wartościowe zestawienie nazywamy bilansem przedsiębiorstwa. Zysk dodany do funduszy własnych i obcych musi się równać aktywom. Zysk netto określamy w wyniku następującej operacji rachunkowej: przychody ze sprzedaży - koszty produkcji sprzedanej - podatek = zysk netto (lub strata netto). AKTYWA 1. Majątek trwały: - ziemia - budynki - maszyny i urządzenia 2. Majątek obrotowy: - zapasy - należności zewnętrzne - środki pieniężne PASYWA 1. Fundusze własne - wkłady majątkowe - reinwestycje 2. Fundusze obce - zobowiązania wobec dostawców - zobowiązania wobec banków - inne zobowiązania 3. Zysk netto po

12 opodatkowaniu Z punktu widzenia form własności wyróżnia się: A. Przedsiębiorstwa państwowe B. Przedsiębiorstwo prywatne A. Przedsiębiorstwo państwowe posiada osobowość prawną. Jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się podmiotem gospodarczym. Właścicielem jest Skarb Państwa. W jego imieniu występuje organ założycielski (minister, wojewoda), powołując przedsiębiorstwo do życia. Organem zarządzającym przedsiębiorstwem jest dyrektor podejmujący decyzje, co prawda samodzielnie, lecz w imieniu właścicieli. Przedsiębiorstwo państwowe stanowi niezbędne ogniwo w strukturze gospodarki narodowej. Jest niezbędne w dwóch przypadkach. Po pierwsze, kiedy to dotyczy produkcji, której ze względów strategicznych nie można przekazać w ręce prywatnych właścicieli. W drugim przypadku dotyczy to sytuacji, kiedy sektor prywatny nie podejmuje pewnej produkcji dóbr i usług, których wytwarzanie jest dla społeczeństwa niezbędne, ale prywatnemu właścicielowi nie zapewnia odpowiedniej rentowności. Jest to głównie produkcja dóbr i usług publicznych, czyli takich, które przynoszą korzyści wszystkim obywatelom danego kraju (budowa dróg publicznych, powszechny system oświaty, opieka społeczna). B. Gospodarka rynkowa oparta jest głównie na przedsiębiorstwach prywatnych. Przedsiębiorstwa prywatne są własnością osób, a nie instytucji. Zalicz się do nich przedsiębiorstwa własności indywidualnej oraz spółki. Specyficzną formą własności prywatnej są także przedsiębiorstwa spółdzielcze. 1. Przedsiębiorstwem własności indywidualnej jest każde przedsięwzięcie gospodarcze prowadzone przez jedną osobę i będące jej własnością. Właściciel takiego przedsiębiorstwa sam decyduje o tym: co i ile produkować, jak wytwarzać (rodzaj stosowanej techniki i technologii), gdzie i za ile sprzedawać, na co przeznaczyć zyski. Zalety: - firmę taką łatwo zawiązać i rozwiązać, - posiada duże zdolności do tworzenia silnej motywacji do realizacji celów firmy, elastycznego działania i szybkiego dostosowywania się do sytuacji rynkowej. Wady: - ta forma własności posiada ograniczenia kapitału przedsiębiorstwa do zasobów posiadanych przez jedną osobę. 2. W celu uniknięcia ograniczenia kapitału pojedynczy jego właściciele zawiązują spółki. Spółka stanowi związek co najmniej dwóch osób, które działają dla osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Wyróżnia się spółki osobowe i kapitałowe. a) Spółki osobowe, do których zalicza się spółki cywilne i jawne, nie mają osobowości prawnej. Istnieje nieograniczona odpowiedzialność każdego ze wspólników za działalność firmy. Nieograniczona, to znaczy poręczona nie tylko majątkiem firmy, ale także całym osobistym majątkiem wspólników. Na majątek firmy składają się wkłady wspólników oraz osiągane przez nią przychody. Majątek ten stanowi tzw. współwłasność łączną, co znaczy, że żaden ze wspólników nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału majątku wspólnego firmy. Jeżeli spółka zawarta została na czas krotki, to podział i wypłata zysku następują z reguły po rozwiązaniu spółki. W przypadku jej zawarcia na czas dłuższy dokonuje się tego z końcem każdego roku obrachunkowego. Wkład może polegać na wniesieniu do spółki

13 własności lub innych praw albo na świadczeniu usług. WW razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników mają być równe. Każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zysku i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. b) Drugim rodzajem spółek są spółki kapitałowe. Zalicza się do niech spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne. Obydwie formy zostały nazwane spółkami kapitałowymi, ponieważ swą działalność opierają o zgromadzony kapitał zakładowy. Ten kapitał jest też podstawą zabezpieczenia wierzycieli spółki. Firmy zorganizowane na zasadach tego typu spółek są osobami prawnymi, prowadzącymi działalność we własnym imieniu, a nie w imieniu właścicieli. Właściciele odpowiadają tylko do wysokości swoich udziałów w firmie. Wnoszone wkłady - pieniężne lub rzeczowe - są podstawą do uczestnictwa w zyskach przeznaczonych do podziału (dywidendy) oraz uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników (walnym zgromadzeniu). Zgromadzenie to jest najwyższym organem spółki. Podejmuje ono większością głosów - liczba głosów zależna jest od wartości udziału wspólnika (liczby akcji) - najważniejsze decyzje związane z rozwojem firmy: powołuje radę nadzorczą lub komisję rewizyjną oraz decyduje o podziale zysków na tzw. nierozdzielne zyski, służące finansowaniu nowych inwestycji i zyski przeznaczone do rozdziału pomiędzy udziałowców (akcjonariuszy). Mając podstawowe cechy wspólne, spółki kapitałowe (z o.o. i akcyjna) różnią się pewnymi cechami szczególnymi: 4 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być tworzona przez dwie lub więcej osób. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Umowa spółki ustala, ile udziałów może mieć jeden wspólnik. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, zbycie udziału może nastąpić jedynie za zgodą spółki i wymaga zgody pisemnej. Zysk przypadający wspólnikom dzieli się w stosunku do udziałów. Są to małe firmy. 5 Spółka akcyjna może być utworzona przez przynajmniej trzech założycieli. Kapitał akcyjny dzieli się na akcje. Jeden wspólnik może mieć dowolną ilość akcji. Nie ma żadnych ograniczeń - poza akcjami uprzywilejowanymi - w ich zbywaniu. Swobodny obrót akcjami dokonuje się na giełdzie po aktualnej cenie rynkowej. Zysk rozdziela się proporcjonalnie do nominalnej wartości akcji, a jeżeli akcje nie są całkowicie opłacone, zysk rozdziela się proporcjonalnie do dokonanych wpłat na akcje. Są to tzw. wielkie korporacje. 9) Korporacje międzynarodowe. Korzyści i straty wynikające z ich funkcjonowania. Korporacją międzynarodową staje się firma jakiegoś kraju (korporacja narodowa) z momentem rozpoczęcia - poza działalnością we własnym kraju - bezpośrednich operacji na rynkach zagranicznych. Jest to więc firma działająca w co najmniej dwóch krajach. Operacje na rynkach zagranicznych prowadzone są przez filie zagraniczne, firmy stowarzyszone oraz oddziały zagraniczne. 3. Filie zagraniczne są podstawową organizacyjną formą tych operacji. Powstają one albo przez wybudowanie od podstaw nowych przedsiębiorstw, albo przez wykup udziałów przedsiębiorstwa już istniejącego. Mogą być tworzone zarówno dla prowadzenia działalności produkcyjnej, jak też handlowej i finansowej. Mają osobowość prawną i są zarejestrowane w państwach swej siedziby jako samodzielne jednostki gospodarcze, niekiedy pod nazwą odmienną od nazwy firmy macierzystej. 4. Firmy stowarzyszone (joint ventures) są zorganizowane na zasadzie podziału własności między kapitał miejscowy (kraju, na rynku którego korporacja międzynarodowa prowadzi zagraniczne operacje) i macierzystą firmą korporacji. Regułą jest, że gros udziału w tych spółkach

14 mieszanych posiada kapitał miejscowy. Może to być zarówno kapitał państwowy, jak i prywatny. Prowadzą działalność produkcyjną oraz usługową. 5. Oddziały zagraniczne nie są wyodrębnione prawnie od firmy macierzystej, są całkowicie podporządkowane jej radzie dyrektorów naczelnych. Firma macierzysta jest odpowiedzialna za ich działalność. Oddziały zagraniczne przedsiębiorstw produkcyjnych pełnią najczęściej funkcje biur sprzedaży towarów wytwarzanych przez firmę macierzystą lub jej filie. Natomiast oddziały zagraniczne banków i przedsiębiorstw usługowych (głównie transportowych) pełnią wszystkie funkcje swej firmy macierzystej na określonym obszarze rynku zagranicznego. Działając na terytoriach różnych państw, korporacje międzynarodowe wywierają poważny wpływ na gospodarkę kraju lokaty jako całości oraz na miejscowe przedsiębiorstwa. Do najważniejszych pozytywnych skutków tej działalności należy zaliczyć: uzupełnienie zasobów kapitału w krajach lokaty, a tym samym tworzenie możliwości szybszego zrealizowania różnych zamierzeń inwestycyjnych, transfer do krajów lokaty nowoczesnych technologii, transfer nowoczesnych metod organizacji i zarządzania, pobudzający wpływ na firmy miejscowe w zakresie stosowania postępu technicznego. Do najważniejszych negatywnych skutków tej działalności zalicza się: 1 wypieranie miejscowych przedsiębiorstw z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi produkcji; odcinanie miejscowego kapitału od tych gałęzi prowadzi do powstania w krajach lokaty tzw. wbudowanej luki technologicznej, 2 transferowanie za granicę (do metropolii lub do innego kraju) niereinwestowanej części zysków, 3 pośredni drenaż środków poprzez stosowanie tzw. cen transferowych, a więc zaniżanie lub zawyżanie cen na dobra i usługi w obrotach między filiami tej samej korporacji międzynarodowej lub między filią, a firmą macierzystą. Nie chcąc w niektórych przypadkach dopuszczać korporacji międzynarodowej do udziału we własności, kraje słabiej rozwinięte mogą zawierać z nią umowę o prowadzenie przedsiębiorstwa, tzw. kontrakt usługowy (nakłada na zagranicznego partnera obowiązek zarządzania operacjami [przedsiębiorstwa oraz świadczenia innych związanych z tym usług, bez przyznawania mu prawa własności). Kraj lokaty może określić korporacji międzynarodowej wymogi dotyczące struktury gałęziowej, a nawet towarowej podejmowanej przez nią produkcji. Może także wprowadzać narzędzia ograniczające drenaż środków finansowych (określenie dolnej granicy: produkcji, udziału reinwestycje w zysku netto). Pod uwagę winny być wzięte: opodatkowanie w oparciu o łączne zyski całej korporacji, rozszerzenie pakietu akcji w rękach lokalnych akcjonariuszy oraz takie zgranie opodatkowania i taryf celnych, by dochody kraju goszczącego nie mogły ucierpieć na manipulacjach cenowych. Wszystkie te działania nakierunkowane winny być na stworzenie ram funkcjonowania korporacji międzynarodowych w krajach lokaty. Nie powinny jednak być to restrykcje pozbawiające korporacje możliwości osiągania godziwego zysku. Stosunki pomiędzy krajami lokaty, a korporacjami międzynarodowymi wymagają zachowania dwustronnych korzyści. 10) Cenowa i dochodowa elastyczność popytu. Rodzaje elastyczności. Reakcje popytu na dany towar na zmianę jego ceny nazywamy zwykłą cenową elastycznością popytu. Jest to stosunek względnej zmiany rozmiarów popytu na dany towar do względnej zmiany jego ceny.

15 Wyrażamy go więc jako: E zc = d : p = d x p d p p d gdzie: E zc - współczynnik zwykłej cenowej elastyczności popytu, d - zmiana popytu wywołana zmianą ceny, d - wielkość popytu na dane dobro w okresie wyjściowym, p - zmiana ceny wpływająca na zmianę popytu, p - cena danego dobra w okresie wyjściowym. Wzrostowi ceny towarzyszy spadek popytu, a spadkowi ceny odpowiada wzrost popytu. Stosownie do tego wskaźnik zwykłej cenowej elastyczności popytu przyjmuje najczęściej wartość ujemną. Wartość większa od zera może wystąpić tylko w odniesieniu do paradoksu Veblena oraz paradoksu Giffena. Dzieje się tak dlatego, że w tych marginesowych przypadkach wzrost ceny powoduje wzrost rozmiarów popytu, natomiast spadek ceny powoduje obniżenie rozmiarów popytu. Współczynnik zwykłej cenowej elastyczności popytu przyjmuje najczęściej następujące wartości: 3. E zc = -1, co oznacza, że wzrostowi lub spadkowi cen danego towaru towarzyszy dokładnie taki sam (procentowo) spadek lub wzrost popytu na ten towar. O takim towarze mówi się, że posiada jednostkową elastyczność popytu. Przykładem może być popyt na niektóre usługi. 4. E zc < -1, co oznacza, że wzrostowi cen danego towaru towarzyszy znacznie poważniejszy spadek popytu, a skutkiem spadku cen jest wyższy (procentowo) wzrost popytu. O takim towarze mówi się, że popyt na niego jest elastyczny względem zmian ceny. Przykładem może być popyt na wysokiej klasy samochody, sprzęt elektroniczny, wycieczki zagraniczne. 5. E zc > -1 (lecz < 0), co oznacza, że wzrostowi lub spadkowi cen danego towaru towarzyszy mniej niż proporcjonalny spadek lub wzrost popytu na ten towar. W takiej sytuacji popyt określa się mianem nieelastycznego. Przykładem mogą być artykuły żywnościowe powszechnego użytku: chleb, ziemniaki oraz buty i podstawowe elementy odzieży. 6. E zc = 0, co oznacza, że zmianom cen danego towaru nie towarzyszą żadne zmiany popytu na niego. Jest to szczególny przypadek popytu nieelastycznego. O takim towarze mówi się, że popyt na niego jest sztywny. Przykładem mogą być niezbędne konsumentowi artykuły nie posiadające swoich substytutów, np. sól. Poziom zwykłej cenowej elastyczności popytu zależy od znaczenia danego towaru dla zaspokojenia potrzeb konsumentów, od dostępności substytutów, natężenia zmian ceny oraz długości okresu, w jakim poziom elastyczności jest rozpatrywany. Reakcję popytu na dany towar na zmianę ceny towarów pokrewnych (substytucyjnych lub komplementarnych) nazywamy mieszaną cenową elastycznością popytu. Jest to stosunek względnej zmiany rozmiarów popytu na dany towar do względnej zmiany cen towarów pokrewnych. Wyrażamy go jako: E mc = d x : p y = d x x p y d x p y p y d x gdzie: E mc - współczynnik mieszanej cenowej elastyczności popytu, d x - zmiana popytu na dobro x wywołana zmianą ceny dobra y, będącego substytutem lub dobrem komplementarnym z dobrem x,

16 d x - wielkość popytu na dobro x w okresie wyjściowym, p y - zmiana ceny dobra y, p y - cena dobra y w okresie wyjściowym. W odniesieniu do dóbr substytucyjnych współczynnik mieszanej elastyczności popytu jest wielkością dodatnią. Wynika to z tego, że zmiana ceny dobra y odbywa się w tym samym kierunku co zmiana popytu na dobro x, np. wzrost ceny kawy powoduje wzrost popytu na herbatę (przy założeniu, że cena herbaty nie zmienia się lub rośnie w mniejszym tempie niż cena kawy). W przypadku, kiedy rozpatrywane dobra są względem siebie komplementarne, współczynnik mieszanej cenowej elastyczności popytu jest wielkością ujemną. Spowodowane jest to tym, że zmiana ceny dobra y dokonuje się w odwrotnym kierunku niż zmiana popytu na dobro x, np. wzrost ceny benzyny prowadzi do spadku popytu na samochody. Współczynnik mieszanej cenowej elastyczności popytu w odniesieniu do dóbr substytucyjnych będzie przyjmował wartości: E mc > 1 dla popytu elastycznego, E mc < 1 dla popytu nieelastycznego. W odniesieniu do dóbr komplementarnych współczynnik mieszanej cenowej elastyczności popytu będzie przyjmował wartości: E mc < -1 dla popytu elastycznego, E mc > -1 (lecz <0) dla popytu nieelastycznego. Na kierunki zmian oraz stopień reakcji popytu na dany towar wpływają także, poza zmianą jego ceny oraz cen towarów pokrewnych, zmiany dochody nabywców. Reakcję popytu na dany towar na zmianę dochodów konsumentów nazywamy dochodową elastycznością popytu. Jest to stosunek względnej zmiany rozmiarów popytu na dany towar do względnej zmiany dochodów. Wzrostowi dochodów na ogół towarzyszy wzrost popytu na dobra i usługi, a ze spadkiem dochodów związane jest obniżenie popytu. Współczynnik dochodowej elastyczności popytu wyrażamy jako: E i = d : i = d x i d i i d gdzie: E i - współczynnik dochodowej elastyczności popytu, d - zmiana popytu na dane dobro wywołana zmianą dochodów, d - wielkość popytu na dane dobro w okresie wyjściowym, i - zmiana dochodów, i - dochody w okresie wyjściowym. Współczynnik dochodowej elastyczności popytu przyjmować może następujące wartości: 1. E i = 1, co oznacza, że wzrostowi lub spadkowi dochodów towarzyszy dokładnie taki sam (procentowo) wzrost lub spadek popytu na dany towar (np. popyt na niektóre usługi). 2. E i > 1, co oznacza, że zmianą w dochodach towarzyszą więcej niż proporcjonalne zmiany w popycie na dany towar. O takim towarze mówi się, że popyt na niego jest elastyczny względem zmian dochodów. Przykładem może być popyt na luksusowe wille. 3. E i < 1, co oznacza, że wzrostowi lub spadkowi dochodów towarzyszy mniej niż proporcjonalny wzrost lub spadek popytu na dany towar. W takiej sytuacji popyt określa się mianem nieelastycznego. Przykładem może być mleko i przetwory.

17 4. E i = 0, co oznacza, że zmianom dochodów nie towarzyszą żadne zmiany popytu na dany towar. O takim towarze mówi się, że popyt na niego jest sztywny. Przykładem może być woda używana do celów spożywczych, sól itp.. 5. E i < 0, co oznacza, że zmianom dochodów towarzyszą odwrotnie ukierunkowane zmiany w popycie na dane dobro. Są to przypadki ujemnej elastyczności dochodowej. Dotyczą takich towarów, jak np. kaszanka, wątrobianka, przejazdy środkami komunikacji miejskiej itp. Dodatnią dochodową elastycznością popytu charakteryzują się dobra wyższego rzędu (E i >1) oraz dobra pierwszej potrzeby zaliczane do tzw. dóbr normalnych (E i <1, lecz >0). Natomiast ujemną dochodową elastyczność popytu wykazują te dobra pierwszej potrzeby, które zaliczane są do tzw. dóbr niższego rzędu. Badania nad wysokością współczynników dochodowej elastyczności popytu na różne towary są niezwykle przydatne dla polityki gospodarczej. Bez znajomości elastyczności dochodowych nie można w sposób prawidłowy prognozować zmian w strukturze popytu konsumpcyjnego, dokonujących się pod wpływem wzrostu stopy życiowej społeczeństwa. 11) Użyteczność marginalna a użyteczność całkowita. Optimum konsumenta. (Użyteczność marginalna a użyteczność całkowita. Optimum konsumenta). Użyteczność - subiektywna przyjemność, satysfakcja czy zadowolenie z konsumowania dóbr. Podstawową zasadą kierującą zachowaniami konsumenta na rynku jest dążenie do maksymalnego zaspokojenia swoich potrzeb. Miarą stopnia zaspokojenia potrzeb jest użyteczność nabywanych towarów, rozumiana jako satysfakcja czerpana z ich konsumpcji. Sumę satysfakcji uzyskiwanej z wszystkich nabywanych jednostek nazywamy użytecznością całkowitą. Natomiast przyrost satysfakcji, wynikający z nabycia dodatkowej jednostki dobra lub usługi zaspokajającej potrzeby konsumenta nazywamy użytecznością krańcową. Prawo malejącej użyteczności stwierdza, że użyteczność krańcowa spada wraz z przyrostem ilości nabywanego dobra lub usługi. Równowaga konsumenta wskazuje na stan, w którym przy danych dochodach maksymalizuje on użyteczność całkowitą wynikającą z określonej proporcji konsumpcji dobra A i B. Efekt dochodu może powiększać lub zmniejszać nabywaną ilość dobra B w zależności od tego, czy jest to tzw. dobro normalne, czy też zalicza się do tzw. dóbr niższego rzędu. Efekt substytucji zawsze prowadzi do zastępowania dobra A przez dobro B i tym samym prowadzi do wzrostu konsumpcji B. Ponieważ siła działania efektu substytucji jest wyższa aniżeli efektu dochodu, w ogólnym rachunku spadek ceny dobra B prowadzi najczęściej do wzrostu jego zakupu, nawet jeśli jest to dobro niższego rzędu. 12) Rynek pieniężno - kredytowy. Kreacja pieniądza kredytowego. W ujęciu standardowym pojęcie pieniądza obejmuje: gotówkę i depozyty bankowe uruchamiane czekami. Pieniądzem bezgotówkowym są zapisy na rachunkach bankowych należących do przedsiębiorstw lub osób fizycznych, które powstają albo w wyniku lokaty pieniądza gotówkowego w banku, albo udzielania przez bank kredytu swojemu klientowi. Technicznym narzędziem uruchamiającym wkłady jest najczęściej czek lub karta bankomatowa. Czek jest papierem wartościowym będącym technicznym narzędziem uruchamiającym depozyty

18 bankowe. Jest dokumentem, na którym właściciel rachunku poleca bankowi dokonanie wypłaty określonej kwoty pieniężnej osobie wymienionej w czeku (czek imienny) lub okazicielowi (czek na okaziciela). Nie jest on prawnym środkiem płatniczym, tzn. że można nie zgodzić się na przyjęcie zapłaty w formie bezgotówkowej. W ujęciu szerszym jednak, do pieniądza zalicza się także inne wkłady bankowe, przede wszystkim wkłady terminowe. Tego typu wkłady nazywa się pieniądzem potencjalnym. Rozróżnienie pomiędzy pieniądzem standardowym, a potencjalnym znajduje odniesienie w rozumieniu funkcji pieniądza. Wyróżnić można funkcje pieniądza jako: 1 Miernika wartości. 2 Środka wymiany. 3 Środka płatniczego. 4 Środka przechowywania wartości. Funkcję miernika wartości (jednostki rozrachunkowej) pełni pieniądz niezależnie od zakresu, w jakim jest pojmowany. Funkcja ta polega na tym, że w pieniądzu wyraża się ceny innych towarów. Funkcje środka wymiany oraz środka płatniczego pełni bezpośrednio tylko pieniądz standardowy. Jako środek wymiany, pieniądz pośredniczy w akcie kupna - sprzedaży jakiegoś towaru. Jako środek płatniczy, pieniądz służy do wyrównania wcześniej powstałych zobowiązań. Równanie obiegu pieniądza: M x V = P x Q M - iloczyn zasobów pieniądza V - szybkość obiegu pieniądza P - iloczyn poziomu cen Q - rozmiary produkcji Z równania tego wynika, że jeśli szybkość obiegu pieniądza pozostaje bez zmiany, a rozmiary produkcji nie mogą ulec dalszemu powiększeniu, to zwiększenie zasobów pieniądza musi doprowadzić do wzrostu cen. Funkcje środka przechowywania wartości pełni bez zastrzeżeń pieniądz kruszcowy. Pieniądz standardowy funkcji tej nie pełni dlatego, że nie przynosząc procentu, nieustannie traci na sile nabywczej wskutek postępujących tendencji inflacyjnych. Pieniądz potencjalny spełnia ją wtedy, kiedy stopa procentowa od wkładów terminowych nie jest niższa od stopnia inflacji. W każdym kraju występują trzy rodzaje instytucji bankowych: bank centralny, banki handlowe oraz instytucje pośrednictwa finansowego (kasy oszczędnościowe). Naczelna rola w systemie bankowym przypada bankowi centralnemu. Jest on najczęściej bankiem państwowym. Pełni on cztery funkcje. 1. Emisja pieniądza gotówkowego, tj. papierowych biletów bankowych oraz bilonu. 2. Oddziaływanie na działalność oraz nadzorowanie działalności wszystkich banków w kraju. Pełni on rolę banku banków. Rola ta polega na wypełnianiu dwóch rodzajów czynności: a) Refinansowanie w określonych granicach kredytów udzielanych przez inne banki. b) Prowadzenie dla tych banków rachunków, na których gromadzą one swoje rezerwy gotówkowe. 3. Prowadzenie wszystkich rachunków rządowych oraz przeprowadzanie zleconych przez rząd operacji finansowych w kraju i za granicą. Dlatego też bank ten prowadzi rachunki skarbu państwa, gromadzi dochody budżetowe i realizuje wydatki. Administruje długiem publicznym, sprzedając i skupując państwowe papiery wartościowe. W razie potrzeby udziela także państwu

19 kredytu. 4. Związana z międzynarodowymi stosunkami pieniężno - kredytowymi. Dotyczy to regulowania kursu własnej waluty (poprzez wykup lub sprzedaż walut obcych na własnym rynku oraz waluty własnej na rynkach obcych). Bank centralny kontroluje też przebieg operacji kredytowych z zagranicą prowadzonych przez inne banki, a w razie potrzeby sam zaciąga kredyty zagraniczne. Funkcje banków dzielimy na pasywne i aktywne. Pasywne polegają na gromadzeniu wkładów na żądanie oraz terminowych wkładów oszczędnościowych. Pierwsze najczęściej nie są oprocentowane, drugie przynoszą ich właścicielom dochody z tytułu odsetek. Aktywne funkcje banków polegają na prowadzeniu rozliczeń swoich klientów (właścicieli wkładów) oraz na udzielaniu kredytów. Działalność kredytowa jest dla banków źródłem zysków. Podstawowym elementem zysku bankowego jest różnica pomiędzy odsetkami uzyskanymi przez bank od kredytobiorców, a płaconymi właścicielom wkładów terminowych. Rozróżniamy trzy formy udzielania kredytów: pożyczki udzielane na podstawie umowy kredytowej, dyskonto weksli, zakup obligacji. Pożyczki udzielane na podstawie umowy uruchamiane są albo na odrębnym rachunku pożyczkowym, albo w tzw. rachunku otwartym. Przy pożyczkach udzielanych na podstawie umowy kredytowej często stosuje się różne formy zabezpieczenia spłaty: weksel finansowy poręczony przez inną osobę (firmę lub inny bank), zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomość, zastaw papierów wartościowych (bank ma prawo sprzedać w przypadku niewypłacalności dłużnika) oraz zastaw towarowy. Pożyczki uzyskiwane na podstawie umowy kredytowej są najwyżej oprocentowaną formą kredytu. Drugą formą jest dyskonto weksli towarowych, tj. wystawionych w związku z zawartą na kredyt transakcją towarową pomiędzy dostawcą towaru, a jego nabywcą. Weksel jest zobowiązaniem dłużnika do zapłacenia wierzycielowi określonej sumy pieniędzy w określonym czasie. Suma ta jest powiększona o kwotę wynikającą z należnych odsetek. Dyskonto weksli przez bank polega na zakupie weksli, których termin płatności jeszcze nie nadszedł. Dotychczasowy właściciel, sprzedając weksel, otrzymuje kwotę w nim wymienioną pomniejszoną o odsetki, zwane stopą dyskontową oraz o koszty manipulacyjne. W analogiczny sposób bank może sprzedać dalej ten weksel, zamieniając go na gotówkę w banku centralnym. Jest to tzw. redyskonto weksla. Trzecią formą jest zakup obligacji publicznych (rządu lub władz lokalnych) oraz prywatnych (emitowanych przez przedsiębiorstwa). Emisja obligacji stanowi formę zaciągania kredytu przez remitenta od nabywcy. Obligacje są narzędziem zaciągania kredytu długoterminowego. Kredyt ten charakteryzuje się stałym oprocentowaniem, płatnym w stałych terminach do czasu wykupu obligacji przez emitenta. Pieniądz gotówkowy to zapisy na rachunkach bankowych będące albo wynikiem lokaty pieniądza gotówkowego w banku, albo udzielania przez bank kredytu swojemu klientowi. W pierwszym przypadku mówimy o wkładach pierwotnych, w drugim o pochodnych. W przypadku wkładów pochodnych środki pieniężne nie napływają do banku, lecz bank sam te środki tworzy i stawia je do dyspozycji klienta. Wkład jest więc w tej sytuacji elementem pochodnym w stosunku do udzielonej pożyczki, jest pieniądzem nowo kreowanym przez bank. Możliwości kreowania nowego pieniądza bezgotówkowego w drodze udzielania pożyczek nie są nieograniczone. Pamiętać trzeba o tym, że właściciel wkładu na żądanie, powstałego w wyniku udzielonej mu przez bank pożyczki, ma prawo zażądać od banku w każdej chwili wypłaty tego wkładu w gotówce. Bank, więc musi dysponować odpowiednimi rezerwami.

20 Rezerwy gotówkowe banków składają się z dwóch składników: rezerw gotówkowych w kasie banków oraz rezerw posiadanych przez banki na rachunkach w banku centralnym. Bank centralny określa w każdym czasie konieczną relację rezerw gotówkowych do wysokości tworzonych przez banki wkładów na żądanie (udzielanych pożyczek). Relację tę określa się mianem obowiązkowych rezerw bankowych. Wzrost wskaźnika obowiązkowych rezerw, np. z 0,1 do 0,2, oznacza zmniejszenie możliwości kreowania nowych wkładów (udzielania pożyczek) przez banki. Regulowanie wysokości tego wskaźnika daje bankowi centralnemu szansę skutecznego oddziaływania na ilość pieniądza bezgotówkowego w kraju, na rozmiary udzielanych pożyczek. Przyjęta w danym czasie wysokość obowiązkowych rezerw bankowych wyznacza poziom tzw. mnożnika kreacji pieniądza bezgotówkowego (m). m = 1 R R - wskaźnik obowiązkowych rezerw bankowych m = 1 = 5 0,2 Mnożnik kreacji pieniądza bezgotówkowego określa poziom wielokrotności, do której mogą być kreowane nowe pożyczki bankowe. Jeśli np. R = 0,2, to oznacza, że bank może kreować pożyczki na sumę pięciokrotnie wyższą od tej części rezerw, która pozostaje po odprowadzeniu rezerw obowiązkowych do banku centralnego. Tę część rezerw nazwiemy rezerwami nadobowiązkowymi (rezerwy nadobowiązkowe = wkłady gotówkowe - rezerwy obowiązkowe). Jeśli oznaczymy: D - maksymalna suma kreowanych pożyczek, E - rezerwy nadobowiązkowe, M - mnożnik kreacji, to: D = E x m. (80 zł x 5 = 400) Bank Nowe depozyty Rezerwy obowiązkowe Rezerwy nadobowiązkowe Kreacja pożyczek A 100,00 20,00 80,00 80,00 B 80,00 16,00 64,00 64,00 C 64,00 12,80 51,20 51,20 D 51,20 10,24 40,96 40,96 E 40,96 8,19 32,77 32,77 F 32,77 6,55 26,22 26,22 G 26,22 5,24 20,98 20,98 H 20,98 4,20 16,78 16,78 I 16,78 3,36 13,42 13,42 Pozostałe 67,09 13,42 53,67 53,67 Razem suma kreowanych pożyczek = 400,00

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorca- osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną,

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Podstawowa analiza rynku

Podstawowa analiza rynku Podstawowa analiza rynku Wykład 4 Jerzy Wilkin Co kryje się za pojęciem: rynek? Miejsce styku kupujących i sprzedających Miejsce przejawiania się popytu i podaży Złożony proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Kluge P.D., Kużdowicz D., Kużdowicz P., Materiały do zajęć z przedmiotu Rachunkowość finansowa 4 2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych 2.1 Majątek jednostki gospodarczej Przez aktywa rozumie się

Bardziej szczegółowo

Pieniądz i system bankowy

Pieniądz i system bankowy Pieniądz i system bankowy Pieniądz pewien powszechnie akceptowany towar, który w zależności od sytuacji pełni funkcję: środka wymiany jednostki rozrachunkowej (umożliwia wyrażanie cen i prowadzenie rozliczeń)

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II SEMESTR I l.p Zagadnienia. 1. Kim jest osoba przedsiębiorcza? Typy osobowości Wymagania dla ucznia wyjaśnia, czym jest przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Bilans firmy turystycznej*

Bilans firmy turystycznej* Bilans firmy turystycznej* Marcin Kowalewski Wykład * Wykład został przygotowany w oparciu o B. Gierusz Podręcznik samodzielnej nauki księgowania ODDK Gdańsk 2004 Bilans to dwustronne zestawienie wartości

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Bilans. majątku przedsiębiorstwa

Bilans. majątku przedsiębiorstwa Bilans Bilans jest podstawowym sprawozdaniem finansowym firmy, przedstawiającym jej sytuację na określony dzień, najczęściej na koniec roku. Zawiera on informacje o poszczególnych składnikach majątku przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 80 867 22 150 II. Zysk (strata) na działalności operacyjnej 3 021 829

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. 58-500 Jelenia Góra ul. 1 Maja 27 ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI (PEŁNA KSIĘGOWOŚĆ) 1 Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku o pożyczkę: Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw

Informatyzacja przedsiębiorstw Informatyzacja przedsiębiorstw Izabela Szczęch Politechnika Poznańska ZARZĄDZANIE I PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Elementy rachunkowości Podstawowe zagadnienia kadrowo-płacowe Plan wykładów - Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Budimex SA. Skrócone sprawozdanie finansowe. za I kwartał 2007 roku

Budimex SA. Skrócone sprawozdanie finansowe. za I kwartał 2007 roku Budimex SA Skrócone sprawozdanie finansowe za I kwartał 2007 roku BILANS 31.03.2007 31.12.2006 31.03.2006 (tys. zł) (tys. zł) (tys. zł) AKTYWA I. AKTYWA TRWAŁE 638 189 638 770 637 863 1. Wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Bydgoszcz dnia 30 marca 2015 roku SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 Nazwa podmiotu: Fundacja Dorośli Dzieciom Siedziba: 27-200 Starachowice ul. Staszica 10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania pozabilansowe, razem

Zobowiązania pozabilansowe, razem Talex SA skonsolidowany raport roczny SA-RS WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, 83 399 22 843 towarów i materiałów II. Zysk

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Operacje te powinny być ujęte następująco: Wniesienie przez wspólników wkładów pieniężnych:

Operacje te powinny być ujęte następująco: Wniesienie przez wspólników wkładów pieniężnych: Jedną z pierwszych operacji gospodarczych ujmowanych w księgach rachunkowych nowo tworzonej spółki jest ujęcie wniesionego aportem przedsiębiorstwa i jego elementów. Spółka z o.o. (także w organizacji)

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe BILANS BILANS dwustronne, tabelaryczne zestawienie składników majątkowych, czyli aktywów oraz źródeł ich pochodzenia sporządzone w ujęciu wartościowym na ściśle określony moment czasowy, zestawienie aktywów

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Za rok obrotowy 2011 WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Przedmiotem podstawowej działalności

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok)

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) (dla banków) Zgodnie z 86 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz.U. Nr 209, poz. 1744) Zarząd Spółki Fortis Bank Polska S.A.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Część IV. Pieniądz elektroniczny

Część IV. Pieniądz elektroniczny s. 51, tabela elektroniczne instrumenty płatnicze karty płatnicze instrumenty pieniądza elektronicznego s. 71 Część IV. Pieniądz elektroniczny utrata aktualności Nowa treść: Część IV. Pieniądz elektroniczny

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią?

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią? A) Proszę udzielić odpowiedzi na pytania: 1. Czym zajmuje się ekonomia? EKONOMIA jest nauką badającą w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące decyduje o tym co jak i dla kogo wytwarzać. Naczelnym zadaniem

Bardziej szczegółowo

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską GRUPA KAPITAŁOWA REDAN Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Skonsolidowany

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania Nazwa przedmiotu: Ekonomia Ekonomy Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Matematyka Poziom kwalifikacji: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. M1 = gotówka w obiegu + depozyty na żądanie M2, M3 zawierają M1 i mniej płynne rodzaje środków np.. obligacje

Pieniądz. M1 = gotówka w obiegu + depozyty na żądanie M2, M3 zawierają M1 i mniej płynne rodzaje środków np.. obligacje Pieniądz Główne pytania Dlaczego ludzie potrzebują pieniędzy? Dlaczego państwo chce wpływać na podaż pieniądza? Jak rynki finansowe są powiązane z realną gospodarką? Jaka jest zależność między pieniądzem

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna MAKROEKONOMIA Blok IV Pieniądz i polityka monetarna Krótka historia pieniądza 1. Ekwiwalent towary powszechnie uważane przez daną społeczność za najbardziej przydatne (pecunia pecus). 2. Płacidła z reguły

Bardziej szczegółowo

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Sprawdzian z przedmiotu Zasady rachunkowości Autor: Dorota Zielińska Imię i nazwisko:... Klasa:... Grupa I I. W poniższych pytaniach zaznacz prawidłową

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Leasing operacyjny nie jest wliczany do wartości aktywów bilansowych, co wpływa na polepszenie wskaźnika ROA (return on assets - stosunek zysku do aktywów) - suma aktywów nie

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Raport przedstawia skonsolidowane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości.

Raport przedstawia skonsolidowane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości. PAS KONSOLIDACJA IQ 00 Raport przedstawia skonsoliwane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości. Szczegółowe informacje na temat działalności

Bardziej szczegółowo

WYSZCZEGÓLNIENIE. za okres sprawozdawczy od... do... Stan na ostatni dzień okresu sprawozdawczego. 1 Ol. 1.1 Kapitał (fundusz) podstawowy

WYSZCZEGÓLNIENIE. za okres sprawozdawczy od... do... Stan na ostatni dzień okresu sprawozdawczego. 1 Ol. 1.1 Kapitał (fundusz) podstawowy Dziennik Ustaw Nr 110-6722 - Poz. 1270 Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. (poz. 1270) SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE MRF-01 O STANIE KAPITAŁU NETTO, STOPIE ZABEZPIECZENIA, POZIOMIE

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A.

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. (Podstawą zaprezentowanego tutaj materiału jest praca przygotowana przez studentów na zaliczenie przedmiotu z WPD w roku akademickim 2012/2013)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego ZAŁĄCZNIK Nr 2 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Operacje gospodarcze. Bilans spółki akcyjnej, prowadzącej działalność handlową, zawiera następujące składniki aktywów i pasywów: Wartość w zł

Operacje gospodarcze. Bilans spółki akcyjnej, prowadzącej działalność handlową, zawiera następujące składniki aktywów i pasywów: Wartość w zł SPIS TREŚCI Wstęp................................................................ 5 Rozdział 1 Ogólne zagadnienia rachunkowości.............................. 7 Rozdział 2 Aktywa i pasywa jednostek gospodarujących......................

Bardziej szczegółowo

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych Gospodarowanie w firmie Urszula Kazalska 1 Wydajność Ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia sukcesu firmy. Firmy o niskiej wydajności przegrywają konkurencję

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD Skonsolidowany raport roczny SA-RS (zgodnie z 57 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. - Dz. U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.) (dla

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q I/2001 (kwartał/rok)

Formularz SAB-Q I/2001 (kwartał/rok) Formularz SAB-Q I/2001 (kwartał/rok) (dla banków) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarząd Spółki Fortis Bank Polska S.A. podaje

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski SPRAWOZDANIA FINANSOWE Wykład 3 Co to jest sprawozdanie finansowe? Sprawozdanie finansowe - wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo