Prof. dr hab. Władysław Chałupka Instytut Dendrologii PAN ul. Parkowa Kórnik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prof. dr hab. Władysław Chałupka Instytut Dendrologii PAN ul. Parkowa Kórnik"

Transkrypt

1 Prof. dr hab. Władysław Chałupka Instytut Dendrologii PAN ul. Parkowa Kórnik Recenzja rozprawy doktorskiej mgr. inż. Marcina Klisza pt. Genetyczne uwarunkowania właściwości drewna modrzewia europejskiego (Larix decidua Mill.) 1. Wstęp Wybrany przez mgr. inż. Marcina Klisza temat oznacza w jakimś sensie powrót do zapomnianych nieco u nas badań z zakresu anatomii, a także zmienności genetycznej cech drewna. W przeglądzie literatury autor cytuje opinie Mejnartowicza i Kosińskiego z 1986 r. o niewystarczającym stanie poznania zmienności genetycznej i odziedziczalności cech drewna modrzewia. Po upływie 25 lat niewiele się pod tym względem zmieniło i dlatego podjęcie tej problematyki przez pana mgr. inż. Marcina Klisza jest znaczącą jego zasługą. Fakt ten cieszy, bowiem w dobie dominacji biologii molekularnej, zaczyna brakować specjalistów właśnie w klasycznych (co nie znaczy przestarzałych!) kierunkach badawczych, do jakich należą m.in. anatomia, cytologia czy biogeneza drewna. Zmienia się oczywiście aparatura i metodyka, ale podmiot, czyli drewno, wciąż pozostaje ważnym i interesującym obiektem badań. 2. Omówienie rozprawy Recenzowana rozprawa obejmuje 8 rozdziałów i liczy 159 stron tekstu, w którym mieści się 61 poglądowych i starannie wykonanych rycin oraz 21 tabel. Rozprawą uzupełnia 57 załączników. W tym miejscu chcę od razu wyrazić swoje zastrzeżenie co do formuły załączników, uważam bowiem że to co Autor nazwał załącznikami, stanowi w istocie zobrazowanie wyników i powinno stać się integralną częścią rozdziału 5. Po wstępie wyjaśniającym powody podjęcia tematu, w następnym rozdziale doktorant klarownie sformułował dwa podstawowe cele swych badań: analizę zmienności cech słoja rocznego, cech biometrycznych cewek i cech gęstości drewna oraz określenie genetycznych uwarunkowań tych cech. Rozdział 3 to wyczerpujący przegląd literatury, obejmujący 459 publikacji, w znacznej liczbie współczesnych. Ta ogromna literatura zebrana przez doktoranta sugeruje, jak ważna jest współcześnie dziedzina badań, w którą włączył się pan mgr. inż. Marcin Klisz. Równocześnie przegląd literatury wskazuje, jak wiele zmieniło się w obszarze nauki, który ogólnie można nazwać anatomią rozwojową drewna: pojawiły się nowe metody, nowa aparatura, nowe odkrycia, pogłębione o podstawy molekularne i postępującą znajomość genomów różnych gatunków drzew. Na stronach przeglądu literatury doktorant poświęcił wiele uwagi hormonalnym aspektom biogenezy drewna. Warto powiedzieć dla przypomnienia, że w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, dzięki badaniom panów profesorów Tomasza Wodzickiego i Stefana Zajączkowskiego, problematyka ta stała się niejako polską specjalnością. Szkoda jednak, że w tak obszernym przeglądzie literatury doktorant nie zauważył znaczącego wkładu jaki wniosła w dziedzinę badań anatomicznych drewna śp. pani doc. dr hab. Alina Hejnowicz z Instytutu Dendrologii PAN, która uzyskała doktorat w 1964 r. na podstawie rozprawy pt. Badania anatomiczne nad drewnem modrzewia polskiego. Doc. Alina Hejnowicz zajmowała się również anatomią drewna świerka, daglezji, sosny, limby, metasekwoi, topoli i robinii. Ponadto w Instytucie Dendrologii PAN powstało kilka prac dotyczących biogenezy drewna sosny oraz wpływu różnych czynników na przyrost grubości drzew. Listę tych publikacji przekazałem doktorantowi do ewentualnego wykorzystania w przyszłych publikacjach. Rozdział 4 poświęcony jest sprawom metodycznym. Doktorant prowadził swoje badania na dwu plantacyjnych uprawach nasiennych Młynary i Zaporowo, w północnej Polsce przy granicy z Rosją, w rejonie Zalewu Wiślanego. Materiał pobierany był z drzew w wieku nie niższym niż 25 lat 1

2 z 8 drzew matecznych, pochodzących z pięciu nadleśnictw: Kwidzyn, Młynary, Dobrocin, Stare Jabłonki i Nowe Ramuki. Wywierty drewna pobierał autor świdrem Presslera od strony południowej i wschodniej na wysokości pierśnicy. Może warto byłoby w tym miejscu uzasadnić wybór takich właśnie, a nie innych stron świata do nawierceń. Po uprzednim wykonaniu badań pilotażowych autor zebrał zasadniczą część swego materiału badawczego w postaci podwójnych wywiertów ze 188 drzew na plantacyjnej uprawie nasiennej w Młynarach i z 201 drzew na uprawie w Zaporowie. Analizę cech słojów rocznych wykonano na podstawie rentgenograficznych profili gęstości. Badania zostały wykonane w Szwecji, na Uniwersytecie w Umeå, gdzie autor miał możliwość wykorzystania zarówno najnowocześniejszej aparatury, jaką jest skaner rentgenograficzny, jak i specjalistycznych programów do analizy zdjęć rentgenowskich próbek drewna. Dzięki takiemu oprzyrządowaniu i po szeregu zabiegów przygotowujących próbki drewna do wykonania zdjęć rentgenowskich, można było scharakteryzować każdy słój pod względem następujących 10 cech: szerokość przyrostu rocznego, szerokość warstwy drewna wczesnego i późnego, udział drewna wczesnego i późnego, gęstość drewna całego słoja, gęstość drewna wczesnego i późnego, oraz gęstość maksymalna i minimalna. Kolejnym zadaniem była analiza wymiarów cewek. Także i tutaj najnowocześniejsza aparatura, wykorzystująca spolaryzowane światło laserowe do obrazowania cewek, umożliwiła autorowi wykonanie pomiarów długości cewek po linii prostej, długości rzeczywistej mierzonej po krzywiźnie, oraz oszacowanie szerokości i grubości ścian komórkowych. Dla opracowania wyniki pomiarów mgr inż. Marcin Klisz zastosował właściwe dla tego materiału metody statystyczne: analizę wariancji wieloczynnikowej, analizę kontrastów, analizę korelacji i test Tukey a. Wśród parametrów genetycznych obliczonych dla różnych cech drewna znalazły się: odziedziczalność rodowa i indywidualna, oraz korelacja fenotypowa i genotypowa. Wyniki swych badań przedstawił doktorant na 53 stronach tekstu i ta część stanowi najobszerniejszą część rozprawy. W analizie zmienności 10 cech drewna, najbardziej zmienne okazały się szerokość drewna wczesnego i późnego, dla których wartości współczynników zmienności były wyraźnie wyższe niż dla pozostałych cech. Najmniej zmienne okazały się cechy związane z gęstością drewna, dla których współczynniki zmienności osiągały najniższe wartości. Znaczące różnice odnotował doktorant między powierzchniami. Na powierzchni w Zaporowie wartości współczynników zmienności poszczególnych cech były niższe, a w przypadku cech gęstości drewna nawet dwukrotnie niższe niż na powierzchni w Młynarach. Statystycznie istotne różnice w szerokości słoja rocznego odnotowano zarówno między obu powierzchniami badawczymi, jaki i różnymi latami. Istotne były także interakcje lat z powierzchniami oraz lat z powierzchniami i rodami. Nieistotne dla tej cechy okazały się natomiast różnice między rodami oraz interakcja rodów z powierzchniami. Podobny obraz statystycznej istotności różnic z drobnymi tylko różnicami odnotował autor dla wszystkich pozostałych cech drewna, w których analizie ujawniły się istotne wpływy wszystkich źródeł zmienności. Kolejną grupę cech - wymiary cewek, analizowano w kontekście zróżnicowania rodowego. W przypadku wszystkich analizowanych cech długości po linii prostej, długości rzeczywistej, szerokości i grubości ściany komórkowej cewek, autor odnotował statystycznie wysoce istotne zróżnicowanie między rodami, które tworzyły najczęściej dwie grupy jednorodne. Obie cechy związane z długością cewek były bardziej zmienne i charakteryzowały się wyższymi wartościami współczynnika zmienności niż szerokość i grubość ściany komórkowej. Druga, ważna cześć wyników dotyczy odziedziczalności i wzajemnych korelacji cech słoja rocznego, gęstości drewna oraz cewek. Doktorant zaobserwował malejącą z wiekiem, a wręcz zmierzającą do zera wartość odziedziczalności indywidualnej dla cechy szerokości słoja rocznego. W opozycji do tego stwierdzenia stoi odziedziczalność dla cech udziału drewna wczesnego i późnego, sięgająca wartości 2

3 0,40. Wartość ta zgodna jest z podawaną w literaturze odziedziczalnością dla udziału drewna późnego u modrzewia europejskiego mieszcząca się w granicach 0,43-0,48. Znacznie wyższe wartości, sięgające 0,98, osiągnęły natomiast wskaźniki odziedziczalności indywidualnej dla cech gęstości drewna z wyjątkiem gęstości minimalnej. Wysokie były także wskaźniki odziedziczalności rodowej dla cech gęstości drewna. Wskazuje to wyraźnie na możliwość efektywnej selekcji indywidualnej, jak i rodowej modrzewia europejskiego pod względem tej cechy. Cechy cewek dziedziczyły się także w wysokim stopniu, przy czym współczynniki odziedziczalności rodowej przybierały wartości w zakresie 0,77-0,87, a indywidualnej w zakresie 0,51-0,90. Najwyższe wartości współczynników odnotował autor dla długości cewek, co może mieć znaczenie dla selekcji modrzewia pod kątem fizycznych właściwości drewna. Badane przez doktoranta korelacje genotypowe między cechami słoja rocznego drewna układały się na stałym poziomie, a szczególnie wysokie wartości dodatnie bliskie 1,0 osiągnęły współczynniki wzajemnych korelacji między szerokością słoja a szerokością drewna wczesnego i udziałem tego drewna w słoju, oraz między szerokością drewna późnego i udziałem tego drewna. Wiele korelacji w tej grupie cech miało jednak zdecydowanie negatywny charakter, np. korelacja udziału drewna wczesnego z udziałem drewna późnego. Wysokie wartości osiągały współczynniki korelacji genotypowych między cechami gęstości drewna, stabilizując się w ostatnich latach badań na wysokim poziomie w zakresie 0,9 1,0. Charakterystyczny układ przedstawiały natomiast korelacje genotypowe cech słoja rocznego z cechami gęstości drewna. O ile w latach były to korelacje ujemne, o tyle w latach zmieniły one swój charakter, a współczynniki korelacji przybrały wartości dodatnie. Obraz wzajemnych korelacji fenotypowych między cechami słoja rocznego drewna układał się na ogół podobnie. Inaczej wyglądał natomiast obraz korelacji fenotypowych cech słoja rocznego z cechami gęstości drewna tutaj zdecydowana większość cech nie była ze sobą powiązana, a wartości współczynników korelacji w większości pozostawały ujemne praktycznie w ciągu całego okresu badań. Wyłącznie pozytywny charakter miały korelacje fenotypowe i genotypowe między cechami cewek, przy czym korelacje genotypowe były z jednym wyjątkiem - wyraźnie mocniejsze niż fenotypowe. Zróżnicowany i niejednoznaczny charakter miały natomiast korelacje genotypowe i fenotypowe pomiędzy cechami słoja rocznego i gęstości drewna a wymiarami cewek. W podrozdziale 5.7. doktorant analizował korelacje cech słoja rocznego i gęstości drewna z czynnikami meteorologicznymi. Trochę zaskakujące są przeciwstawne wartości współczynników korelacji dla obu powierzchni. O ile w Młynarach korelacje między cechami słoja rocznego i gęstości drewna a badanymi czynnikami meteorologicznymi były ujemne niemal we wszystkich przypadkach, o tyle dla powierzchni w Zaporowie zdecydowana większość korelacji miała charakter dodatni. Być może korelacje z czynnikami meteorologicznymi mogłyby wyglądać inaczej, gdyby autor, zamiast przyjęcia standardowo używanej długość okresu wegetacyjnego i innych okresów w pełnych miesiącach, dysponował obserwacjami fenologicznymi z powierzchni badawczych, które określiłyby rzeczywiste okresy trwania poszczególnych faz wegetacji. Przedstawiona w podrozdziale 5.8. analiza wpływu cięć rozluźniających na cechy słoja rocznego siłą rzeczy ma dosyć ogólnikowy charakter, a reakcje na kolejne zabiegi nie były jednoznaczne dla poszczególnych cech. Tutaj można nadmienić, że u wielu gatunków drzew stwierdzono także istotny wpływ obradzania szyszek i nasion na cechy słoja rocznego. W rozdziale 6 rozprawy autor prowadzi rozległą dyskusję, konfrontując swoje wyniki z bardzo bogatą literaturą. Niełatwo jednak wyciągnąć z tej obfitości jakieś uogólnienia wobec ogromnej różnorodności wyników, powodowanej zróżnicowaniem gatunkowym oraz bardzo szeroką gamą warunków środowiskowych, w których inni autorzy prowadzili swoje badania. Warto pamiętać, że przy porównywaniu formowania słoja rocznego u modrzewia z innymi gatunkami drzew iglastych trzeba wziąć pod uwagę fakt braku ulistnienia u modrzewia na wiosnę. Wskutek tego mechanizm formowanie słoja ma u tego gatunku nieco inny charakter, bowiem pierwsze podziały komórek miazgi u podstawy pąków długopędów obserwuje się u modrzewia dopiero po pełnym rozwoju igieł na krótkopędach, tj. 3-5 tygodni po fazie pękania pąków, podczas 3

4 gdy u innych iglastych proces ten rozpoczyna się kilkanaście dni przed rozpoczęciem wydłużania pędów. Dyskusję zamykają wnioski podzielone na ogólne i szczegółowe. Podział ten nie jest jednak precyzyjny, a niektóre wnioski ogólne powtarzają się w grupie wniosków szczegółowych. Poza tym, to co autor nazywa wnioskami, przynajmniej w kilku przypadkach sprawia wrażenie skróconego zestawu wyników badań. Kilka wniosków z uzyskanych badań można natomiast znaleźć w rozdziale Dyskusja, gdzie np. na stronie 107, omawiając wartości współczynników zmienności, autor wnioskuje, że zaobserwowana tendencja może wskazywać na genetyczne podłoże niejednorodności struktury drewna. Oto kilka innych przykładów wniosków ukrytych w teście dyskusji: strona zmienność słoja rocznego uwarunkowana jest nie tylko czynnikami genetycznymi, ale również zmiennymi w czasie czynnikami środowiskowymi. strona występowanie maksymalnej zmienności cech związanych z gęstością drewna wczesnego oraz drewna późnego u odmiennych rodów na obu powierzchniach, może świadczyć o interakcji między czynnikiem rodu i czynnikami środowiska ; strona 110 W przypadkach wymienionych cech chodzi o cechy gęstości drewna można wyciągnąć wniosek o przypuszczalnym wpływie zabiegów rozluźniających więźbę na kształtowanie się ich wartości ; strona 111 Analizując zależności cech słoja rocznego i cech gęstości drewna od cięć wykonywanych na powierzchniach należy brać pod uwagę jednoczesny wpływ na wymienione cechy zmiennych w czasie innych czynników środowiskowych ; strona 113 Trend wzrostowy dla odziedziczalności indywidualnej analizowanych cech pozwala sformułować wniosek, iż ocena wartości rodów oparta na osobnikach starszych (25 lat) powinna pozwolić uzyskać większy sukces w trakcie prowadzenia selekcji pod kątem poprawy wymienionych cech. 3. Ocena rozprawy Uzyskane przez mgr. inż. Marcina Klisza wyniki wnoszą bardzo wiele do zasobu wiedzy na temat drewna modrzewia europejskiego. Przede wszystkim dotyczy to szczegółowej statystycznej analizy zmienności i odziedziczalności badanych cech słoja rocznego oraz cewek. Chcę w tym miejscu podkreślić oryginalność tych wyników, bowiem w przygotowywanej obecnie do druku zbiorowej europejskiej monografii genetycznej modrzewia, wśród zestawionych danych na temat dotychczasowych badań nad odziedziczalnością cech ilościowych i jakościowych figurują tylko dwie spośród badanych przez mgr. inż. Klisza: gęstość drewna i udział drewna późnego. Myślę więc, że nawet jeśli uzyskane wyniki pozostają na razie w formie manuskryptu, warto je przesłać do koordynatora wspomnianej monografii, co wzbogaci jej treść o nowe dane. Jak w każdej rozprawie, także i w tej można znaleźć pewne uchybienia czy usterki. Kilka zauważonych przeze mnie niedociągnięć redakcyjnych bądź stylistycznych dotyczy przeglądu literatury. Na stronie 10 został niewłaściwie użyty czasownik utożsamiać w zdaniu: Utożsamiając właściwości drewna jako cechy tkanki drzewnej powstającej w trakcie sezonu wegetacyjnego, należy rozpatrywać je w odniesieniu do budowy strukturalnej słoja rocznego drzewa. Na stronie 13 doktorant pisze, że Tempo wzrostu wywiera negatywny wpływ na udział drewna późnego.... Myślę, że brakuje tutaj bliższego określenia owego tempa : szybkie, spowolnione, czy jeszcze inne. Na tej samej stronie, a także w wielu innych miejscach, doktorant cytuje wynik Kozłowskiego (1964). To błędna pisownia, bowiem ten amerykański uczony polskiego pochodzenia używał nazwiska w brzmieniu Kozlowski. Na stronie 14: chodzi chyba o obniżenie intensywności syntezy auksyny, a nie o obniżenie intensywności syntetyzowanej auksyny. 4

5 Na str. 15 nieprecyzyjne zdanie: U podstawy pnie zaobserwowano mniej cewek niż w części wierzchołkowej. Czy chodzi o liczbę cewek w pojedynczych słojach? w drewnie wczesnym lub późnym? na całym przekroju poprzecznym pnia? Na tej samej stronie znajduje się zdanie: Dla strony wewnętrznej merystemu, odpowiedzialnej za tworzenie komórek floemu.... Powinno tutaj być strony zewnętrznej. Na stronie 23, w zdaniu: Badania nad wieloma gatunkami wskazują na genetyczne uwarunkowania długości okresu drewna młodocianego. Czy chodzi o tworzenie lub formowanie drewna? Cytowana na tej samej stronie praca McAlister i Clarka (1991), o wpływie pochodzenia nasion na właściwości drewna powinna znaleźć się w następnym podrozdziale przeglądu literatury, omawiającym tę problematykę. Pewną niezręcznością stylistyczną na stronie 32 jest zaczynanie następujących po sobie zdań od słowa natomiast. W części metodycznej rozprawy zabrakło mi pewnych objaśnień, np. dotyczących parametrów gęstości drewna. Co oznacza pojęcie gęstość drewna na stronie 40: czy jest to średnia gęstość dla poszczególnych słojów (a więc dla drewna wczesnego i późnego łącznie), czy też jest to średnia gęstość drewna dla całych poszczególnych wywiertów, czyli dla słojów z lat ? Nie wiem także co należy rozumieć pod pojęciami: gęstość maksymalna i minimalna drewna oraz jak się mają wartości tych cech do wartości maksymalnych podawanych w podrozdziałach do przy omawianiu gęstości drewna, drewna wczesnego i późnego. Na str. 51 w podrozdziale 4.7 zabrakło opisu podanych we wzorze symboli odnoszących się do cechy y. Na stronach tego samego podrozdziału podawana jest kilkakrotnie błędna pisownia nazwiska cytowanego statystyka: nie Vright, lecz Wright; powtarza się to także w spisie literatury. Na stronie 55 autor błędnie odniósł się do ryc. 8 zamiast ryc. 12. Te drobne uchybienia stylistyczne i edytorskie, odnotowane z recenzenckiego obowiązku, nie obniżają jednak w niczym mojej wysokiej pozytywnej oceny merytorycznej zawartości rozprawy, która dostarcza wielu nowych i bardzo ciekawych wyników na temat zagadnień zmienności i uwarunkowań genetycznych różnorodnych właściwości drewna modrzewia europejskiego. 4. Wniosek Na podstawie omówienia treści oraz dokonanej oceny przedstawionej mi do recenzji rozprawy stwierdzam, że spełnia ona warunki stawiane rozprawom doktorskim przez odnośną ustawę. Kierując się tym stwierdzeniem zwracam się do Wysokiej Rady Naukowej Instytutu Badawczego Leśnictwa z wnioskiem o dopuszczenie pana mgr. inż. Marcina Klisza do kolejnych etapów przewodu doktorskiego. Z uwagi na uzyskane przez doktoranta nowe dla modrzewia wyniki, rozprawa pana mgr. inż. Marcina Klisza zasługuje moim zdaniem na wyróżnienie. Władysław Chałupka Kórnik, 20 września 2011 r. 5

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE Zarządzanie populacjami zwierząt, ćwiczenia V Dr Wioleta Drobik Rodzaje cech Jakościowe o prostym dziedziczeniu uwarunkowane zwykle przez kilka genów Słaba podatność

Bardziej szczegółowo

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Lublin, dnia 20 września 2016r. dr hab. n. med. Jolanta Masiak Kierownik Samodzielnej Pracowni Badań Neurofizjologicznych Katedry Psychiatrii Uniwersytet Medyczny w Lublinie Głuska 2 20-439 Lublin RECENZJA

Bardziej szczegółowo

Struktura i treść rozprawy doktorskiej

Struktura i treść rozprawy doktorskiej Recenzja rozprawy doktorskiej mgr JOANNY KOWALSKIEJ zatytułowanej Analiza śladowych ilości lotnych związków organicznych (LZO) w środowisku pracy biurowej z użyciem desorpcji termicznej połączonej z kapilarną

Bardziej szczegółowo

R-PEARSONA Zależność liniowa

R-PEARSONA Zależność liniowa R-PEARSONA Zależność liniowa Interpretacja wyników: wraz ze wzrostem wartości jednej zmiennej (np. zarobków) liniowo rosną wartości drugiej zmiennej (np. kwoty przeznaczanej na wakacje) czyli np. im wyższe

Bardziej szczegółowo

Regresja i Korelacja

Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja W przyrodzie często obserwujemy związek między kilkoma cechami, np.: drzewa grubsze są z reguły wyższe, drewno iglaste o węższych słojach ma większą gęstość, impregnowane

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116

Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116 Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116 Recenzja pracy doktorskiej mgr. Arkadiusza Frąckowiaka p.t. Lokalizacja ładunku w przewodnikach

Bardziej szczegółowo

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu Edukacyjna Wartość Dodana rok szkolny 2014/2015 Edukacyjna Wartość Dodana (EWD) jest miarą efektywności nauczania dla szkoły i uczniów, którzy do danej placówki

Bardziej szczegółowo

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna dr inż. Edward Roszyk Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Technologii Drewna Katedra Nauki o Drewnie

Bardziej szczegółowo

Nauka o produkcyjności lasu

Nauka o produkcyjności lasu Nauka o produkcyjności lasu Wykład 2 Studia I Stopnia, kierunek leśnictwo http://www.marek-paterczyk.waw.pl M. Brach, N. Grala Wzrost i przyrost drzew Wzrost Jest to powiększanie się z wiekiem wartości

Bardziej szczegółowo

Czym różni się sosna od sosny?

Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 2 poziomy bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Dr inż. Maciej Wojtczak, Politechnika Łódzka Badanie biegłości (ang. Proficienty testing) laboratorium jest to określenie, za pomocą

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, 10 czerwca 2016

Gdańsk, 10 czerwca 2016 ( Katedra Chemii Analitycznej Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl Gdańsk, 10 czerwca 2016 RECENZJA rozprawy doktorskiej mgr inż. Michała

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. Znaczenie strategii marketingowej w Prof. zw. dr hab. Marian Noga Wyższa Szkota Bankowa we Wrocławiu RECENZJA rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w zarządzaniu podmiotem leczniczym będącym spółką

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy doktorskiej mgr Anety Kaczyńskiej pt. Efektywność wydatków budżetowych gmin na oświatę i wychowanie oraz jej determinanty

Recenzja pracy doktorskiej mgr Anety Kaczyńskiej pt. Efektywność wydatków budżetowych gmin na oświatę i wychowanie oraz jej determinanty Wrocław, dnia 22.05.2016 Dr hab. Paweł Kowalik, prof. UE Kat. Finansów Publicznych i Międzynarodowych Instytut Zarządzania Finansami Wydział Zarządzania, Informatyki i Finansów Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4.

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. Osoby prowadzące: Dr inż. Stanisław Drozdowski - kierownik przedmiotu, wykłady (pokój 51A) Mgr inż. Leszek Gawron

Bardziej szczegółowo

I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM

I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM Raport z ankiety doktoranckiej 2011/2012 I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM W skierowanej w czerwcu 2012 roku do doktorantów WPiA UW ankiecie dotyczącej jakości kształcenia oraz warunków

Bardziej szczegółowo

Recenzja mgr Anny ŚLIWIŃSKIEJ Ilościowa ocena obciążeń środowiskowych w procesie skojarzonego wytwarzania metanolu i energii elektrycznej

Recenzja mgr Anny ŚLIWIŃSKIEJ Ilościowa ocena obciążeń środowiskowych w procesie skojarzonego wytwarzania metanolu i energii elektrycznej Dr hab. inż. Jolanta Biegańska, prof. nzw. w Pol. Śl. Gliwice, 25.07.2013 Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Katedra Technologii i Urządzeń Zagospodarowania Odpadów ul. Konarskiego

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce Białowieża, 23.05.2017 Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce Uwagi formalne Rozprawa doktorska

Bardziej szczegółowo

Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy

Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy Plantacje nasienne w Lasach Państwowych stan i perspektywy Zbiór szyszek i nasion z plantacji i plantacyjnych upraw nasiennych w Lasach Państwowych (stan na 31.12.2011 r.) 2 Sosna zwyczajna (stan na 31.12.2011

Bardziej szczegółowo

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Klinika Rehabilitacji Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z Ośrodkiem Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym "Dać Szansę" ul. Waszyngtona

Bardziej szczegółowo

dr hab. Jan Rodzik, prof. UMCS Lublin, Roztoczańska Stacja Naukowa

dr hab. Jan Rodzik, prof. UMCS Lublin, Roztoczańska Stacja Naukowa dr hab. Jan Rodzik, prof. UMCS Lublin, 18.02.2016 Roztoczańska Stacja Naukowa Szanowny Pan prof. dr hab. inż. Stanisław Gruszczyński Dziekan Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Akademii

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNE DATOWANIE DENDROCHRONOLOGICZNE DOMU NAROŻNEGO PRZY RYNKU W KÓRNIKU

WSTĘPNE DATOWANIE DENDROCHRONOLOGICZNE DOMU NAROŻNEGO PRZY RYNKU W KÓRNIKU KRZYSZTOF UFNALSKI INSTYTUT DENDROLOGII PAN WSTĘPNE DATOWANIE DENDROCHRONOLOGICZNE DOMU NAROŻNEGO PRZY RYNKU W KÓRNIKU W związku z trwającą dyskusją, dotyczącą wyburzenia domu narożnego przy rynku (plac

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Pradeep Kumar pt. The Determinants of Foreign

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Pradeep Kumar pt. The Determinants of Foreign Prof. dr hab. Sławomir I. Bukowski, prof. zw. Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny Im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Ekonomiczny Katedra Biznesu i Finansów Międzynarodowych Recenzja rozprawy

Bardziej szczegółowo

RECENZJA Zmienność genetyczna wybranych plantacji nasiennych sosny zwyczajnej ( Pinus sylvestris L. )

RECENZJA Zmienność genetyczna wybranych plantacji nasiennych sosny zwyczajnej ( Pinus sylvestris L. ) Dr hab. inż. Kinga Skrzyszewska Zakład Genetyki, Nasiennictwa i Szkółkarstwa Leśnego Instytut Ekologii i Hodowli Lasu Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja al. 29-Listopada 46, 31-425 Kraków e-mail:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, r. Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Warszawa, r. Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Warszawa, 12.05.2016 r Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Roberta Bujaczka pt.

Bardziej szczegółowo

Ocena rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarz Małgorzaty Marii Skuzy

Ocena rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarz Małgorzaty Marii Skuzy Dr hab. n. med. Elżbieta Jurkiewicz, prof. nadzw. Warszawa, 6 lipca 2016 Kierownik Zakładu Diagnostyki Obrazowej Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie Ocena rozprawy na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy)

Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy) Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy) Celem badań było określenie wpływu stymulatora wzrostu Nano-Gro na wzrost, rozwój, plonowanie

Bardziej szczegółowo

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KATEDRA I ZAKŁAD MIKROBIOLOGII LEKARSKIEJ Kierownik: prof. dr hab. Andrzej Szkaradkiewicz ul. Wieniawskiego 3 tel. 61 8546 138 61-712 Poznań fax

Bardziej szczegółowo

Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej:

Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej: Profesor Jacek Otlewski Wrocław, 3 sierpnia 2015 r. Ocena pracy doktorskiej mgr. inż. Adama Ząbka zatytułowanej: Charakterystyka metaboliczna wybranych grzybów chorobotwórczych za pomocą narzędzi metabolomicznych

Bardziej szczegółowo

Praca doktorska była realizowania pod kierunkiem dr hab. Ewy Adamiak prof. UWM

Praca doktorska była realizowania pod kierunkiem dr hab. Ewy Adamiak prof. UWM prof. dr hab. Krystyna Zarzecka Katedra Agrotechnologii Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Recenzja pracy doktorskiej mgr inż. Radosława Przybylskiego pt. Wpływ nawożenia i gęstości sadzenia

Bardziej szczegółowo

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej Warszawa 22.12.2016 Recenzja rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarza Jacka Więcka pt. Analiza wad rozwojowych u płodów i noworodków w oparciu o program badań prenatalnych w województwie opolskim

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Marzeny Ogórek nt. Efektywność azotowania jonowego stali austenitycznej X5CrNi18-10 metodą active screen

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Marzeny Ogórek nt. Efektywność azotowania jonowego stali austenitycznej X5CrNi18-10 metodą active screen Dr hab. inż. Grzegorz Niewielski prof. nzw. w Pol.Śl. Katowice, 16.07.2014 Instytut Nauki o Materiałach Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii Politechnika Śląska RECENZJA Rozprawy doktorskiej mgr

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie utworzenia kierunku genetyka i biologia eksperymentalna - studia pierwszego stopnia oraz zmieniająca uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

2. Temat i teza rozprawy

2. Temat i teza rozprawy Prof. dr inż. arch. Zbigniew BAĆ Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Katedra Architektury i Urbanistyki UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI R E C E N Z J A pracy doktorskiej mgr inż. arch.

Bardziej szczegółowo

A. Ocena problemu badawczego, tezy badawczej, hipotez badawczych i metod

A. Ocena problemu badawczego, tezy badawczej, hipotez badawczych i metod Prof. dr hab. Sławomir I. Bukowski, prof. zw. Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych Katedra Biznesu i Finansów Międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Michał Zasada Warszawa, r. Samodzielna Pracownia Dendrometrii i Nauki o Produkcyjności Lasu Wydział Leśny SGGW w Warszawie

Prof. dr hab. Michał Zasada Warszawa, r. Samodzielna Pracownia Dendrometrii i Nauki o Produkcyjności Lasu Wydział Leśny SGGW w Warszawie Prof. dr hab. Michał Zasada Warszawa, 20.07.2016 r. Samodzielna Pracownia Dendrometrii i Nauki o Produkcyjności Lasu Wydział Leśny SGGW w Warszawie Recenzja pracy doktorskiej pt. Wpływ warunków siedliskowych

Bardziej szczegółowo

parametrów strukturalnych modelu = Y zmienna objaśniana, X 1,X 2,,X k zmienne objaśniające, k zmiennych objaśniających,

parametrów strukturalnych modelu = Y zmienna objaśniana, X 1,X 2,,X k zmienne objaśniające, k zmiennych objaśniających, 诲 瞴瞶 瞶 ƭ0 ƭ 瞰 parametrów strukturalnych modelu Y zmienna objaśniana, = + + + + + X 1,X 2,,X k zmienne objaśniające, k zmiennych objaśniających, α 0, α 1, α 2,,α k parametry strukturalne modelu, k+1 parametrów

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Janusz Kocel, prof. nadzw. IBL Sękocin Stary, dnia 19 września 2015 r. Instytut Badawczy Leśnictwa w Sękocinie Starym

Dr hab. Janusz Kocel, prof. nadzw. IBL Sękocin Stary, dnia 19 września 2015 r. Instytut Badawczy Leśnictwa w Sękocinie Starym Dr hab. Janusz Kocel, prof. nadzw. IBL Sękocin Stary, dnia 19 września 2015 r. Instytut Badawczy Leśnictwa w Sękocinie Starym Recenzja rozprawy doktorskiej mgr. inż. Tomasza Wrzalika pt. Wpływ sposobu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Głównym celem studiów podyplomowych Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych jest przekazanie słuchaczom

Bardziej szczegółowo

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Jedna z najstarszych i najpopularniejszych metod modelowania Zależność między zbiorem zmiennych objaśniających, a zmienną ilościową nazywaną zmienną objaśnianą

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA

Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, 01.12.2015 Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA rozprawy doktorskiej magistra inżyniera Ireneusza Urbańca pt.: Widma emisyjne

Bardziej szczegółowo

Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice. Pisanie naukowe jest:

Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice. Pisanie naukowe jest: Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice Emilia Soroko Instytut Psychologii UAM kwiecień 2008 Pisanie naukowe jest: 1. działalnością publiczną 2. czynnością

Bardziej szczegółowo

Pierwszy dzień wiosny i pory roku

Pierwszy dzień wiosny i pory roku Pierwszy dzień wiosny i pory roku W ostatnim czasie przygotowałem kilka skryptów GrADS, których zadaniem było obliczenie średnich wieloletnich wartości danego parametru. Głównie chodziło tu o średnie wieloletnie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej Szczecin, 20.04. 2015 Prof. Dr hab. Waldemar Gos, prof. zw. US Uniwersytet Szczeciński Instytut Rachunkowości Ocena rozprawy doktorskiej mgr. Artura Jastrzębowskiego pt. Zakres i znaczenie współcześnie

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. Karol Kukuła Kraków Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja. w Krakowie. Katedra Statystyki i Ekonometrii.

Prof. zw. dr hab. Karol Kukuła Kraków Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja. w Krakowie. Katedra Statystyki i Ekonometrii. Prof. zw. dr hab. Karol Kukuła Kraków 15.03.2016 Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Katedra Statystyki i Ekonometrii Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Moniki Pradziadowicz nt. Ocena wybranych

Bardziej szczegółowo

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu Raport do Komisji Europejskiej dot. Wstępnej oceny stanu środowiska morskiego 133 2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu W10: Właściwość ani ilość znajdujących się w wodzie morskiej nie powodują szkód

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia w sektorze publicznym w 2011 roku

Wynagrodzenia w sektorze publicznym w 2011 roku Wynagrodzenia w sektorze publicznym w 2011 roku Już po raz dziewiąty mamy przyjemność przedstawić Państwu podsumowanie Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń (OBW). W 2011 roku uczestniczyło w nim ponad sto

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change

Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change Raport 4/2015 Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change autor: Michał Osmoła INIME Instytut nauk informatycznych i matematycznych

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Adriana Kamińskiego Drgania molekuł metoda opisu i jej zastosowanie do badań wybranych układów molekularnych

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Adriana Kamińskiego Drgania molekuł metoda opisu i jej zastosowanie do badań wybranych układów molekularnych Dr. hab. n. fiz. Jacek J. Fisz, prof. UMK 16.01.2011 Wydział Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Mikołaja Kopernika e-mail: zimpn@cm.umk.pl Tel.+48525852193 +48525852194 Recenzja rozprawy doktorskiej

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania opinii mieszkańców Bielawy dotyczącej inicjatywy likwidacji Straży Miejskiej w Bielawie

Wyniki badania opinii mieszkańców Bielawy dotyczącej inicjatywy likwidacji Straży Miejskiej w Bielawie Wyniki badania opinii mieszkańców Bielawy dotyczącej inicjatywy likwidacji Straży Miejskiej w Bielawie Organizator: Obywatelski Blok Samorządowy Koło OBS w Bielawie Bielawa, dnia 3 listopada 2016 r. Spis

Bardziej szczegółowo

dr hab. Iwona Wronka Zakład Antropologii Instytut Zoologii Uniwersytet Jagielloński

dr hab. Iwona Wronka Zakład Antropologii Instytut Zoologii Uniwersytet Jagielloński dr hab. Iwona Wronka Zakład Antropologii Instytut Zoologii Uniwersytet Jagielloński Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Aleksandry Gomuły pt. Zmiany sekularne i gradienty społeczno-ekonomiczne wieku menarche

Bardziej szczegółowo

R E C E N Z J A. pracy doktorskiej mgr Małgorzaty Bycy pt. Ocena jakości kształcenia dwujęzycznego geografii poprzez języki polski i angielski

R E C E N Z J A. pracy doktorskiej mgr Małgorzaty Bycy pt. Ocena jakości kształcenia dwujęzycznego geografii poprzez języki polski i angielski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznań, 29 listopada 2014 r. Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych Pracownia Dydaktyki Geografii i Edukacji Ekologicznej Dzięgielowa 27, 61-680 Poznań dr hab. Iwona

Bardziej szczegółowo

Rodzice 6- i 7-latków o swoich dzieciach

Rodzice 6- i 7-latków o swoich dzieciach Rodzice 6- i 7-latków o swoich dzieciach Dzieci w opinii rodziców czują się dobrze i są ogólnie zadowolone z życia, bez względu na to, czy poszły do szkoły, czy zerówki. Rodzice nie zaobserwowali różnic

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. Andrzej T. Jankowski Katedra Geografii Fizycznej WNoZ UŚ Sosnowiec Recenzja podręczników szkolnych z zakresu geografii

Prof. zw. dr hab. Andrzej T. Jankowski Katedra Geografii Fizycznej WNoZ UŚ Sosnowiec Recenzja podręczników szkolnych z zakresu geografii Prof. zw. dr hab. Andrzej T. Jankowski Katedra Geografii Fizycznej WNoZ UŚ Sosnowiec Recenzja podręczników szkolnych z zakresu geografii Strona ukraińska przekazała do zaopiniowania trzy podręczniki do

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych. potrzeby analiz DNA

Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych. potrzeby analiz DNA Zabezpieczanie, pobieranie oraz przechowywanie drewna i innych śladów z drzew leśnych na potrzeby analiz DNA dr Artur Dzialuk Katedra Genetyki Instytut Biologii Eksperymentalnej Nomenklatura materiał porównawczy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy uwzględniać zarówno wynik maturalny jak i wskaźnik EWD?

Dlaczego należy uwzględniać zarówno wynik maturalny jak i wskaźnik EWD? EWD co to jest? Metoda EWD to zestaw technik statystycznych pozwalających oszacować wkład szkoły w końcowe wyniki egzaminacyjne. Wkład ten nazywamy właśnie edukacyjną wartością dodaną. EWD jest egzaminacyjnym

Bardziej szczegółowo

dr hab. Grzegorz Juras prof. nadzw. Katowice, 30.06.2013 AWF Katowice Recenzja pracy doktorskiej

dr hab. Grzegorz Juras prof. nadzw. Katowice, 30.06.2013 AWF Katowice Recenzja pracy doktorskiej dr hab. Grzegorz Juras prof. nadzw. Katowice, 30.06.2013 AWF Katowice Recenzja pracy doktorskiej mgr Anny Bezulskiej pt. Korelacja czucia głębokiego u dwóch pokoleń mężczyzn Przedłożona do recenzji rozprawa

Bardziej szczegółowo

Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilczej Woli ANALIZA EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 2013 Z UWZGLĘDNIENIEM EWD

Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilczej Woli ANALIZA EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 2013 Z UWZGLĘDNIENIEM EWD Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilczej Woli ANALIZA EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 2013 Z UWZGLĘDNIENIEM EWD EDUKACYJNA WARTOŚĆ DODANA JAKO JEDNA Z MIAR JAKOŚCI NAUCZANIA Zasoby na wejściu Szkoła Jakość

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Co zawiera płyta DVD?

Co zawiera płyta DVD? NR 6 ROK III REDAKTOR NACZELNY dr Olgierd Łęski Redaguje zespół WYDAWNICTWO ŚWIAT sp. z o.o. Al. Niepodległości 156/6 02-554 Warszawa by Wydawnictwo Świat spółka z o.o. Na podstawie Ustawy o prawie autorskim

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej

Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej Drewno i łyko wtórne drzew iglastych na przykładzie sosny pospolitej Elementy i struktura drewna wtórnego sosny pospolitej Przekrój poprzeczny przez drewno wtórne (wtórna tkanka waskularna=przewodzącą)

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej autorstwa Pani mgr Agnieszki Strzeleckiej pt. Możliwości wspierania satysfakcji pacjentów przez zastosowanie systemów

Recenzja rozprawy doktorskiej autorstwa Pani mgr Agnieszki Strzeleckiej pt. Możliwości wspierania satysfakcji pacjentów przez zastosowanie systemów Dr hab. n. hum. Monika Szpringer, prof. UJK Kielce, 12.11.2013r. Recenzja rozprawy doktorskiej autorstwa Pani mgr Agnieszki Strzeleckiej pt. Możliwości wspierania satysfakcji pacjentów przez zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Ireneusz Kocemba Łódź, r. Instytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej Politechnika Łódzka ul. Żeromskiego Łódź

Dr hab. inż. Ireneusz Kocemba Łódź, r. Instytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej Politechnika Łódzka ul. Żeromskiego Łódź Dr hab. inż. Ireneusz Kocemba Łódź, 1.06.2016 r. Instytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej Politechnika Łódzka ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź Recenzja pracy doktorskiej mgr inż. Izabeli Moszyńskiej pt. Badania

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom pierwszy

Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom pierwszy Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom pierwszy Sylabus modułu: Techniki mikroskopowe modułu: 1BL_49 1. Informacje ogólne koordynator modułu Prof. dr hab. Ewa

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Władysław Zielecki, prof. PRz Rzeszów 18.01.2015 r. Katedra Technologii Maszyn i Inżynierii Produkcji Politechnika Rzeszowska RECENZJA

dr hab. inż. Władysław Zielecki, prof. PRz Rzeszów 18.01.2015 r. Katedra Technologii Maszyn i Inżynierii Produkcji Politechnika Rzeszowska RECENZJA dr hab. inż. Władysław Zielecki, prof. PRz Rzeszów 18.01.2015 r. Katedra Technologii Maszyn i Inżynierii Produkcji Politechnika Rzeszowska RECENZJA rozprawy doktorskiej mgr inż. Jakuba Szabelskiego nt.

Bardziej szczegółowo

Międzylaboratoryjne badania porównawcze wyznaczania skłonności powierzchni płaskiego wyrobu do mechacenia i pillingu wg PN-EN ISO 12945:2002

Międzylaboratoryjne badania porównawcze wyznaczania skłonności powierzchni płaskiego wyrobu do mechacenia i pillingu wg PN-EN ISO 12945:2002 Międzylaboratoryjne badania porównawcze wyznaczania skłonności powierzchni płaskiego wyrobu do mechacenia i pillingu wg PN-EN ISO 12945:2002 ZOFIA MOKWIŃSKA 1. Wprowadzenie Zjawisko pillingu i mechacenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie popytu. mgr inż. Michał Adamczak

Prognozowanie popytu. mgr inż. Michał Adamczak Prognozowanie popytu mgr inż. Michał Adamczak Plan prezentacji 1. Definicja prognozy 2. Klasyfikacja prognoz 3. Szereg czasowy 4. Metody prognozowania 4.1. Model naiwny 4.2. Modele średniej arytmetycznej

Bardziej szczegółowo

Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań

Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań Strukturalne właściwości drewna sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) w zależności od strony świata wstępne wyniki badań Paulina Rola, Paweł Staniszewski, Robert Tomusiak, Paweł Sekrecki, Natalia Wysocka

Bardziej szczegółowo

Zmiana czasu a obciążenia KSE

Zmiana czasu a obciążenia KSE Zmiana czasu a obciążenia KSE Autor: Jarosław Tomczykowski - biuro PTPiREE ("Energia Elektryczna" - kwiecień 2014) W naszym kraju, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, czas letni zaczyna się w ostatnią

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI Krystyna Hanusik Urszula Łangowska-Szczęśniak ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI 1. Wprowadzenie Transformacja systemu społeczno-ekonomicznego w Polsce spowodowała

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej Pani mgr Neonily Levintant-Zayonts p.t. Wpływ implantacji jonowej na własności materiałów z pamięcią kształtu typu NiTi.

Recenzja rozprawy doktorskiej Pani mgr Neonily Levintant-Zayonts p.t. Wpływ implantacji jonowej na własności materiałów z pamięcią kształtu typu NiTi. Prof. dr hab. inż. Lech Dietrich Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN ul. A. Pawińskiego 5B 02-106 Warszawa Warszawa, 2010-10-26 Recenzja rozprawy doktorskiej Pani mgr Neonily Levintant-Zayonts

Bardziej szczegółowo

Estymacja parametrów modeli liniowych oraz ocena jakości dopasowania modeli do danych empirycznych

Estymacja parametrów modeli liniowych oraz ocena jakości dopasowania modeli do danych empirycznych Estymacja parametrów modeli liniowych oraz ocena jakości dopasowania modeli do danych empirycznych 3.1. Estymacja parametrów i ocena dopasowania modeli z jedną zmienną 23. Właściciel komisu w celu zbadania

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

Dopasowywanie modelu do danych

Dopasowywanie modelu do danych Tematyka wykładu dopasowanie modelu trendu do danych; wybrane rodzaje modeli trendu i ich właściwości; dopasowanie modeli do danych za pomocą narzędzi wykresów liniowych (wykresów rozrzutu) programu STATISTICA;

Bardziej szczegółowo

Ruchy tropiczne roślin

Ruchy tropiczne roślin Metadane o scenariuszu Ruchy tropiczne roślin 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - wie, co to są tropizmy, - klasyfikuje rodzaje tropizmów w zależności od rodzaju bodźca, - zna różnicę między tropizmami

Bardziej szczegółowo

Analiza procesu odzyskiwania środków z masy upadłości banków

Analiza procesu odzyskiwania środków z masy upadłości banków Tomasz Obal Analiza procesu odzyskiwania środków z masy upadłości banków Charakter działalności Bankowego Funduszu Gwarancyjnego daje unikalną szansę na przeprowadzenie pogłębionej analizy procesów upadłościowych

Bardziej szczegółowo

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd.

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd. Wnioskowanie statystyczne obejmujące metody pozwalające na uogólnianie wyników z próby na nieznane wartości parametrów oraz szacowanie błędów tego uogólnienia. Przewidujemy nieznaną wartości parametru

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca A N K I E T A 1 Badania ankietowe stosuje się najczęściej w celu szybkiego przebadania bardzo licznych populacji. Jest to najbardziej oszczędny sposób zbierania danych. 2 Zalety i wady ankiety zalety wady

Bardziej szczegółowo

H3: Interakcje z otoczeniem wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. H4: Projekty edukacyjne wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną.

H3: Interakcje z otoczeniem wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. H4: Projekty edukacyjne wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. Streszczenie pracy doktorskiej napisanej pod kierunkiem naukowym prof. nadzw. dr. hab. Wojciecha Czakona Zdolność absorpcyjna organizacji uczącej się mgr Regina Lenart Praca doktorska podejmuje problematykę

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30] 1 2 3 4 5 W etapie praktycznym zadanie egzaminacyjne sprawdzało umiejętności praktyczne z zakresu

Bardziej szczegółowo

Plantacje nasienne - rola i znaczenie w gospodarce leśnej

Plantacje nasienne - rola i znaczenie w gospodarce leśnej Plantacje nasienne - rola i znaczenie w gospodarce leśnej Jan Kowalczyk, Piotr Markiewicz, Władysław Chałupka, Jan Matras 21 października 2011 1 Wstęp Plantacje nasienne obejmują grupy wyselekcjonowanych

Bardziej szczegółowo

Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu

Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu 16 Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu Wyniki pierwszego ważnego egzaminu sprawdzianu w klasie szóstej szkoły podstawowej mogą w niebagatelny sposób wpływać na losy pojedynczych

Bardziej szczegółowo

Analiza wariancji - ANOVA

Analiza wariancji - ANOVA Analiza wariancji - ANOVA Analiza wariancji jest metodą pozwalającą na podział zmienności zaobserwowanej wśród wyników eksperymentalnych na oddzielne części. Każdą z tych części możemy przypisać oddzielnemu

Bardziej szczegółowo

Ocena problemu badawczego, tematu i zakresu rozprawy

Ocena problemu badawczego, tematu i zakresu rozprawy Warszawa, dn. 04.05.2014 r. Dr hab., prof. nadzw. SGH. Agnieszka Alińska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Kolegium Ekonomiczno-Społeczne Katedra Skarbowości RECENZJA rozprawy doktorskiej Pana mgr Jerzego

Bardziej szczegółowo

rozprawy doktorskiej mgra inż. Piotra Przybyły

rozprawy doktorskiej mgra inż. Piotra Przybyły Prof. dr hab. inż. Romuald Będziński Wrocław, 16 stycznia 2015 r. Zakład Inżynierii Biomedycznej Instytut Budowy i Eksploatacji Maszyn Wydział Mechaniczny Uniwersytet Zielonogórski ul. prof. Z. Szafrana

Bardziej szczegółowo

Zależność cech (wersja 1.01)

Zależność cech (wersja 1.01) KRZYSZTOF SZYMANEK Zależność cech (wersja 1.01) 1. Wprowadzenie Często na podstawie wiedzy, że jakiś przedmiot posiada określoną cechę A możemy wnioskować, że z całą pewnością posiada on też pewną inną

Bardziej szczegółowo