Czy w tej sytuacji nasz ruch polityczny, oparty o fundamentalne zasady ideowe i moralne jest w stanie sprostać konfrontacji ideowej i politycznej?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy w tej sytuacji nasz ruch polityczny, oparty o fundamentalne zasady ideowe i moralne jest w stanie sprostać konfrontacji ideowej i politycznej?"

Transkrypt

1 KoleŜanki i Koledzy! Przyjaciele! Wszyscy zdajemy sobie sprawę, Ŝe socjaldemokracja europejska przechodzi przez trudny okres konfrontacji z ofensywą nurtu konserwatywno-liberalnego, wspartego silną tendencją do uprawiania tzw. postpolityki, czyli preferowania formalnych sposobów kontaktowania się polityków z wyborcami kosztem idei i wartości. Czy w tej sytuacji nasz ruch polityczny, oparty o fundamentalne zasady ideowe i moralne jest w stanie sprostać konfrontacji ideowej i politycznej? Czy stan obecny jest stanem przejściowym, czy teŝ zapowiedzią trwałych zmian na europejskiej mapie ideowo-politycznej, oznaczających schyłek znaczenia naszej formacji - jak wieszczą niektórzy nasi przeciwnicy ideowi? Sądzę, Ŝe politycy socjaldemokratyczni, pisarze i publicyści polityczni sprzyjający naszej formacji winni podjąć próbę wypracowania odpowiedzi na pytanie o aktualność i atrakcyjność pierwotnych zasad naszego ruchu. W esencjonalnej formie ujął główną myśl przewodnią ideologii socjaldemokratycznej jeden z ojców załoŝycieli europejskiej socjaldemokracji Karol Kautsky w słynnym zdaniu: Socjalizm to chleb dla wszystkich i wolność dla wszystkich, a wolność nie jest mniej waŝna niŝ chleb. Jestem przekonany, Ŝe wartość i atrakcyjność postulatu połączenia maksymalnie daleko idącej zasady równych szans jednostkowego rozwoju z zasadą równieŝ maksymalnie daleko idącej wolności kaŝdej jednostki, o ile tylko jej działanie nie wyrządza szkody innym- nie straciła na sile i znaczeniu przez cały ponad stuletni okres działania partii socjaldemokratycznych. Dlatego uwaŝam, Ŝe przeanalizowanie przyczyn niezadowalającego nas stanu akceptacji europejskich społeczeństw dla ruchu socjaldemokratycznego, a takŝe próba sformułowania wniosków, które mogłyby zmienić ten stan rzeczy to pierwszoplanowe zadanie dla nas liderów partii socjaldemokratycznych. Swoje wystąpienie pragnę skoncentrować na trzech zasadniczych płaszczyznach tematycznych, zawierających ujęty powyŝej problem przyczyn obecnej kondycji europejskiej socjaldemokracji; charakterystykę specyfiki sytuacji polskiej socjaldemokracji na tle polskiej sceny politycznej; przedstawienie konkretnych działań programowych naszej partii, Socjaldemokracji Polskiej, zmierzających do zwiększenia zasięgu społecznego poparcia. Chciałbym wreszcie przedstawić postulat wypracowania wspólnej polityki socjaldemokratycznej dla państw Europy Środkowej, motywowany daleko idącą wspólnotą jej losów historycznych. Gdy idzie o określenie obecnego statusu europejskiej socjaldemokracji, przyjmuje się na ogół za jego wiarygodny sprawdzian ubiegłoroczny test wyborczy, test wyborów do Parlamentu Europejskiego. Warto jednak pamiętać, Ŝe- mówiąc przekornie- największym ich zwycięzcom Socjaldemokracja Polska Warszawa, ul. Mokotowska 29A, tel. (22) , fax. (22)

2 była partia nieuczestniczących: 57% obywateli Europy pozostało w domu podczas wyborów europejskich. Dlatego jako przejaw naszej pewnej słabości naleŝy uznać nie tylko wyniki wyborcze ugrupowań socjaldemokratycznych, ale i nieumiejętność zachęcenia do uczestnictwa w akcie głosowania większej liczby obywateli. Jakkolwiek zwycięzcą ubiegłorocznych wyborów okazała się tradycyjna, konserwatywna czy chadecka prawica, a zauwaŝalny wzrost wpływów odnotowała prawica skrajna, narodowo-populistyczna, reprezentanci partii socjaldemokratycznych i socjalistycznych wciąŝ stanowią znaczącą siłę w Parlamencie Europejskim. JednakŜe nie warto szukać iluzji łatwego pocieszenia. Przegraliśmy ubiegłoroczne wybory i to przegraliśmy je w sytuacji pogłębiającego się kryzysu gospodarczego. W sytuacji gdy w Europie mamy około 23 miliony bezrobotnych, gdy 80 milionów osób Ŝyje poniŝej progu ubóstwa. Przegraliśmy ubiegłoroczne wybory, bo głosujący nie byli przekonani, Ŝe kryzys powstał za przyczyną prawicowej neoliberalnej ideologii. Kilka miesięcy temu, w grudniu ubiegłego roku, z zainteresowaniem słuchałem w Pradze wystąpienia przewodniczącego Partii Europejskich Socjalistów Poula Nyrupa Rasmussena. Sądzę, Ŝe bardzo trafnie ujął on zasadniczą przyczynę poraŝki europejskiej socjaldemokracji: Ludzie mają w stosunku do nas większe oczekiwania niŝ w odniesieniu do prawicy. Obiecujemy zmienić społeczeństwo. Dokonać fundamentalnej poprawy Ŝycia ludzi. Ochronić ich przed kryzysem. Gdzie konserwatyści obniŝają oczekiwania- ze swoimi obietnicami ograniczenia rządu- my je zwiększamy. I dlatego teŝ jeŝeli nie spełniamy tych obietnic, jesteśmy karani jeszcze surowiej.. Chciałbym takŝe zwrócić uwagę na czynnik moŝe bardziej prozaiczny, ale w mojej opinii nie mniej istotny. Słusznie- uwaŝam- powiada się, Ŝe poraŝki i sukcesy wielkich formacji politycznych przychodzą i odchodzą falami. Reguła politycznego wahadła jest niejako obowiązującą zasadą systemu demokratycznego, a stosunkowo nieliczne odstępstwa od niej mogą być traktowane jako wyjątki potwierdzające regułę, i to teŝ ograniczone czasowo, by podać przykłady kilkudziesięcioletniej dominacji naszych socjaldemokratycznych kolegów w Szwecji- czy z drugiej ideowej strony- chadecji we Włoszech. Wszelkie odtrąbywania ostatecznego ideowego zwycięstwa, wiecznotrwałego rozstrzygnięcia politycznego sporu, są moim zdaniem, chybione. Przypomnijmy, Ŝe kiedy po dekadzie socjaldemokratycznej, jak historycy i publicyści określają lata 70-te ubiegłego wieku, kiedy działali tacy charyzmatyczni przywódcy jak Brandt, Kreisky czy Palme, przyszedł przełom lat 70-tych i 80-tych, pamiętny w polityce światowej dojściem do władzy w Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher i w USA Ronalda Reagana, a w Polsce wybuchem Solidarności, i rozpoczął się czas triumfu idei konserwatywnych i neoliberalnych- wielu polityków i publicystów wieszczyło kres wpływów lewicy. Tymczasem minęło 20 lat i oto w 1999r. partie socjaldemokratyczne uczestniczą w rządach w 13 z 15 państw członkowskich ówczesnej UE! I wtedy z kolei niektórzy publicyści o lewicowych sympatiach w pewnej euforii uznali- jak dalece przedwcześnie!- Ŝe socjaldemokracja jest ruchem i doktryną powszechnie akceptowalną. Ze znajduje bezwzględnie najlepszą odpowiedź na wyzwania przełomu wieków i tysiącleci i czeka ją długi, błogi okres niezakłóconych niepowodzeniami rządów. Albowiem jest jedyna partią

3 zdolną harmonijnie połączyć wzrost gospodarczy z moŝliwie pełnym zatrudnieniem i sprawiedliwością społeczną wdraŝaną przez sprawne państwo. Od czasów tamtych triumfów i nadziei- jak się okazało na wyrost- minęło zaledwie 10 lat i przyszło nam przełykać gorycz wyborczej poraŝki. Bez poszukiwania próby odpowiedzi na pytanie o jej przyczyny, nie będziemy w stanie wypracować wizji i programu przyszłości. Warto sięgnąć po przemyślenia wybitnych pisarzy politycznych czy publicystów, krytycznych ale zarazem Ŝyczliwych demokratycznej lewicy. Jednym z nich jest znakomity francuski filozof i socjolog Marcel Gauchet. W czasie, gdy nieustannie mówiąc o powaŝnym kryzysie lewicy część obserwatorów, nawet tych wywodzących się z jej kręgów przepowiada Ŝe lewica jest definitywnie skazana na zejście z politycznej sceny, albowiem nie pomógł jej kryzys a dobija ją ostatecznie wspomniana juŝ przeze mnie postpolityczna atmosfera panująca w rozwiniętych społeczeństwach, Marcel Gauchet wierzy w odrodzenie lewicy. Ale stawia warunek konieczny tego politycznego odrodzenia- głęboką intelektualna odnowę. Jego zdaniem prostodusznym i naiwnym twierdzeniem typu przyszłość naleŝy do nas nie zdobędzie się juŝ względów wyborców. Podzielam ten pogląd i chciałbym w tym miejscu przedstawić własna tezę co do źródła intelektualnego kryzysu współczesnej lewicy. Oto niezaleŝnie od zmian odchyleń politycznego wahadła wyborczego, o czym mówiłem wcześniej, warto zwrócić uwagę na pewna głębszą tendencje intelektualną widoczną w europejskiej kulturze duchowej i politycznej. Od czasów Oświecenia i Rewolucji Francuskiej gdzieś do lat 70-tych ubiegłego stulecia to lewicowe idee nadawały bieg głównemu nurtowi historii. Powszechnie przyjmowano, a wszystko zdawało się potwierdzać tę diagnozę, Ŝe historia zmierza droga postępu, Ŝe społeczeństwa będą z czasem funkcjonować w sposób coraz bardziej racjonalny, jednostki będą cieszyć się większą wolnością i równością, a nade wszystko zapewni im się pomyślność, dobrobyt i większą sprawiedliwość. Nurty prawicowe mogły tylko dostosowywać się do sytuacji, hamować rwący potok postępu. Wszak nieprzypadkowo klasyk europejskiego konserwatyzmu, wybitny angielski filozof i publicysta współczesny Rewolucji Francuskiej Edmund Burke godził się z ideą ewolucyjnych zmian społecznych, gorąco protestował jedynie przeciwko zmianom rewolucyjnym jak nienaturalnie przerywającym ciągłość dziejowego procesu. Sto lat później, gdy papieŝ Leon XIII, reformator Kościoła, twórca programu uwspółcześnienia tej instytucji w słynnej encyklice Rerum novarum z roku 1891, będącej reakcją papieską na ówczesne sukcesy rodzącego się ruchu socjalistycznego, gorąco przeciwstawił się nowym ideom zarazem nie szczędził ustrojowi kapitalistycznemu krytyki. Krytykował egoizm garści moŝnych i bogaczy, którzy nałoŝyli jarzmo prawie niewolnicze niezmiernej liczbie proletariuszy. Zapewne miło było czytać takie słowa ówczesnym zwolennikom lewicy i to oni nadawali wtedy ton debacie ideowej. Marcel Gauchet ujmuje to w ten sposób: Od XIX w. europejska lewica Ŝyła z procentu od sytuacji. Bieg historii był po jej myśli.

4 Tak, to prawda. Lewica, stronnictwo o oświeceniowym rodowodzie, skoncentrowała nadzieje wokół idei, wedle której historia zmierza ku coraz pełniejszemu, świadomemu panowaniu nad mechanizmami funkcjonowania społeczeństw, które pozwoli osiągać większy stopień sprawiedliwości w ich urządzaniu. Warto tu zauwaŝyć, Ŝe patrząc z tej perspektywy moŝna w sposób uzasadniony mówić o historycznym zwycięstwie lewicy. Bo czyŝ nie Ŝyjemy w społeczeństwach lewicowych? Nasze społeczeństwa są z gruntu nowoczesne. Wiele reakcyjnych i tradycjonalistycznych pryncypiów i przesądów przestało po prostu istnieć. MoŜna powiedzieć, Ŝe paradoksalnie natrafiamy tu na źródło kłopotów współczesnej lewicy- niektórzy mówią, Ŝe niczego juŝ nie zapowiada, bo to, co niegdyś zapowiadała w znacznej mierze juŝ się zrealizowało. Na bardziej praktyczny, stricte polityczny wymiar tej historyczno-ideowej ewolucji zwrócił niedawno uwagę Adam Krzemiński, publicysta najwaŝniejszego polskiego tygodnika opinii, Polityki, nota bene szczególny znawca spraw niemieckich, biorący często udział w debatach przeprowadzanych w Niemczech. Kilka tygodni temu w artykule właśnie o kryzysie europejskiej socjaldemokracji i on zwrócił uwagę, Ŝe dzisiaj niemal wszystkie ugrupowania- nie tylko centrowe, ale nawet i prawicowe - ogłaszają socjaldemokratyczne dawniej idee za swoje! Zdaniem Adama Krzemińskiego bawarska CSU wyprzedziła w Ŝądaniach interwencjonizmu państwowego i gwarancji socjalnych SPD z czasów kanclerza Schroedera. A we Francji dochodzi do tego, Ŝe prezydent Sarkozy cytuje Marksa i bierze do swego rządu na ministra spraw zagranicznych byłego trockistę (a dziś socjalistę)! Socjaldemokraci mają dziś zasadniczy kłopot, uwaŝa publicysta, poniewaŝ obecnie wszystkie znaczące ugrupowania twierdzą, Ŝe zabiegają o równość szans i tworzenie miejsc pracy. Nim przejdę do próby zarysowania strategii zmierzającej do zmiany obecnego stanu rzeczy, kryzysu europejskiej lewicy- podkreślam: europejskiej, bo przecieŝ za Oceanem, tak w Ameryce Łacińskiej jak i w USA mamy do czynienia z triumfem idei socjaldemokratycznych i bliskich- casus prezydenta Obamy- socjaldemokracji- kilka uwag chciałbym poświęcić polskiej specyfice politycznej i sytuacji nurtu socjaldemokratycznego w naszym kraju. Mówiąc o sytuacji ideowej i politycznej, w jakiej znajduje się współczesna europejska socjaldemokracja nie mogę nie odnieść się do polskiej sceny politycznej. Ma ona dość szczególne oblicze, bowiem od kilku lat, dokładnie od wyborów parlamentarnych i prezydenckich w 2005 roku, charakteryzuje się silną dominacją prawicy. Dwa największe ugrupowania mające znaczna przewagę nad pozostałymi w sondaŝach poparcia społecznego to konserwatywno-liberalna Platforma Obywatelska i konserwatywno-narodowe Prawo i Sprawiedliwość. Z kolei lewica jest rozbita organizacyjnie, tworzona przez postkomunistyczny Sojusz Lewicy Demokratycznej i moją partię Socjaldemokrację Polską, nawiązującą do tradycji demokratycznego nurtu polskiej lewicy. Funkcjonuje takŝe kilka drobnych ugrupowań lewicowych pozaparlamentarnych, nie odgrywających samodzielnej roli politycznej. Ten stan raŝącej nierównowagi politycznej jest unikalny w Europie kontynentalnej, jedyne europejskie odniesienie zrobić moŝna tu do Irlandii.

5 Co spowodowało taką sytuację? Bezpośrednią przyczyną było niepowodzenie polityczne rządów SLD w pierwszej połowie obecnej dekady. Nie wchodząc w zbyt szczegółową analizę wydarzeń, moŝna ująć rzecz syntetycznie w ten sposób, Ŝe ówczesna ekipa rządząca skompromitowała się na dwa sposoby: moralnie, poprzez naganne postępowanie niektórych jej przedstawicieli, co zostało Siln nie rozdmuchane przez media w zdecydowanej większości niechętne lewicy oraz- politycznie. Ówczesny szef partii i premier rządu wolał fraternizować się z tzw. oligarchami, przedstawicielami wielkiego biznesu działającymi niekiedy na styku państwa i gospodarki prywatnej, a niŝeli utrzymywać systematyczne kontakty ze związkami zawodowymi. Właśnie w proteście przeciwko takim praktykom w 2004 roku powstała moja partia Socjaldemokracja Polska. Ale moim zdaniem przyczyny obecnego stanu rzeczy na polskiej scenie politycznej są głębsze, są efektem długiego procesu przemian po 1989 roku i wynikają ze specyfiki polskiej sceny politycznej. Oto tylko w Polsce mieliśmy do czynienia z tym niezwykłym fenomenem politycznym jakim było powstanie w 1980 roku w efekcie masowych robotniczych protestów Solidarności związku zawodowego, który w swoim ideowym sztafaŝu odwoływał się do tradycji konserwatywno narodowej, mocno klerykalnej i łączył juŝ w momencie swoich narodzin konserwatyzm ideowy z socjalnym populizmem. Tendencje te umocniły się w okresie transformacji ustrojowej. Dzisiejsza polska lewica ma ogromne trudności z akceptacją swojego programu właśnie w środowisku robotniczym, które albo jest bierne politycznie albo popiera konserwatywno-narodowych populistów. Moim zdaniem trafną analizę przemian na polskiej scenie politycznej dał w ksiąŝce zatytułowanej Klęska Solidarności. Gniew i polityka w postkomunistycznej Europie wybitny amerykański socjolog i politolog David Ost. W jego opinii narzucenie społeczeństwu polskiemu tuŝ po przełomie 1989 roku radykalnie liberalnych reform gospodarczych, spowodowało, Ŝe to właśnie robotnicy, dzięki którym powstała Solidarność stali się wielkimi przegranymi procesu transformacji. A ich gniew i poczucie krzywdy zostały umiejętnie zagospodarowane przez prawicowy populizm. Ost dostrzegł, Ŝe juŝ na początku lat 90 sformułowany został przez polityków populistycznej prawicy, takich jak Jarosław Kaczyński czy Jan Olszewski program polityczny kierujący ów polityczny gniew nie w kierunku dopominania się o lewicowe rozwiązania społeczne, lecz w stronę poszukiwania rzekomych wrogów narodu, lewicowców i liberałów. Ost tak to ujmuje: Robotnikom miał pozostać system, w którym karę ponosiliby wyimaginowani wrogowie, natomiast zasadniczy powód gniewu - nieinkluzywna gospodarka rynkowa i pozostające w jej ramach słabe związki zawodowe, pozostałby nietknięty. MoŜna zauwaŝyć, Ŝe z procesem przechodzenia środowisk robotniczych spod wpływów tradycyjnej lewicy w zasięg oddziaływania populistycznej prawicy mamy do czynienia choć nie w tak dramatycznym wymiarze jak w Polsce takŝe w innych krajach dawnego bloku

6 radzieckiego, jak równieŝ w niektórych państwa tzw. starej Europy, np. we Francji lub Włoszech. Stawia to przed całym europejskim ruchem socjalistycznym nowe wyzwanie. I tu pora na następny wątek: jakie remedium zastosować na zdiagnozowany stan rzeczy, czyli jak winniśmy kształtować program socjaldemokracji, aby mogła ona odzyskać naleŝną jej pozycję na europejskiej scenie politycznej. Kluczową sprawą dla właściwego znalezienia rozwiązania tego problemu wydaje się być poszukanie odpowiedzi na pytanie o zasadność głoszonej w ostatniej dekadzie koncepcji Nowej Trzeciej Drogi, zaproponowanej 1999 roku przez ówczesnego premiera Wielkiej Brytanii Tony ego Blaira, rozwiniętej przez socjologa Anthony ego Giddensa uchodzącego za guru rządu i Labour Party. Zwróćmy uwagę na charakterystyczny zbieg dat: roku 1999 to jak przypomniałem wcześniej, czas szczytowego triumfu naszego ruchu, czas rządzenia lub współrządzenia w trzynastu krajach ówczesnej Unii Europejskiej. Sądzę, Ŝe upragniony będzie więc wniosek, Ŝe to nie ta koncepcja i jej realizacja przyczyniły się do sukcesu socjaldemokracji. A wręcz przeciwnie, po jej sformułowaniu i praktycznym wdroŝeniu w niektórych państwach jak choćby w Niemczech w okresie rządów kanclerza Schroedera rozpoczął się proces spadku wpływów socjaldemokracji. Giddens wyszedł z załoŝenia, Ŝe neoliberalizm triumfuje, Ŝe w przeciwieństwie do socjaldemokracji potrafił lepiej odpowiedzieć na pojawiające się problemy w sferze społeczno-gospodarczej. Dlatego jego zdaniem partie socjaldemokratyczne powinny wypracować koncepcję Nowej Trzeciej Drogi, będącej czymś pośrednim między neoliberalizmem a tradycyjną socjaldemokracją, czy jak mówili zwolennicy tejŝe Trzeciej Drogi socjaldemokracją w starym stylu. Sam Giddens uŝywał tu terminów klasyczna socjaldemokracja bądź stara lewica. Za najwaŝniejsze punkty programowe tejŝe starej lewicy Giddens i jego adherenci uwaŝali: silne zaangaŝowanie państwa w Zycie społeczne i gospodarcze, supremację państwa nad społeczeństwem obywatelskim, ograniczoną rolę rynku w gospodarce mieszanej lub społecznej, pełne zatrudnienie, społeczny egalitaryzm, wreszcie tzw. linearna modernizację, uznającą iŝ państwo opiekuńcze to szczytowy punkt długiego okresu ewolucji praw obywatelskich. Giddens uwaŝał, Ŝe socjaldemokracja musi zaakceptować część krytyki pojęcia państwa opiekuńczego, formułowanej przez prawicę. Czy jednak państwo opiekuńcze nie jest rzeczywiście szczytowym problemem rozwoju społecznego, najdoskonalszą formą ustrojową, harmonijnie łączącą wolności obywatelskie z bezpieczeństwem socjalnym, ze zrównywaniem szans społecznego awansu? CzyŜ najlepszym, praktycznym potwierdzeniem atrakcyjności tego wypracowanego w Europie modelu socjalnego nie jest podąŝanie obecnie drogą prowadzącą w tym kierunku w zdecydowanej większości państw Ameryki Łacińskiej, a takŝe wprowadzanie pewnych jego załoŝeń nawet w liberalnych gospodarczo Stanach Zjednoczonych (mam oczywiście na myśli przeforsowaną niedawno przez prezydenta Obamę reformę amerykańskiego systemu ochrony zdrowia)? Nie od rzeczy będzie takŝe przywołać tu wspomnianą wcześniej praktykę adoptowania idei i rozwiązań socjaldemokratycznych przez partie centrowe, a nawet prawicowe.

7 Moim zdaniem dowodzi to w sposób niewątpliwy wartości i atrakcyjności modelu państwa opiekuńczego. My, socjaldemokraci europejscy, powinniśmy więc nie wycofywać się chyłkiem z głoszenia jego zalet, ale przeciwnie, stale je podnosić. A nade wszystko musimy starać się przekonać wyborców, Ŝe to właśnie socjaldemokracja jest nie tylko twórcą tej koncepcji ustrojowej ale i najlepszym jej wykonawcą. Cieszę się, Ŝe tego typu postawa dochodzi do głosu w europejskim ruchu socjaldemokratycznym w tym w tak znaczącej partii jak SPD. Moim zdaniem szczególne znaczenie winniśmy nadać w naszym socjaldemokratycznym programie promowaniu silnych, sprawiedliwych i skutecznych systemów pomocy społecznej. Obecny wciąŝ trwający, kryzys oznacza zwiększone niebezpieczeństwo powstania trwałych podziałów i nierówności społecznych. Musimy jako socjaldemokraci walczyć o gwarantowanie w relacjach pracodawca-pracobiorca prymatu prawa pracy w tym umów zbiorowych oraz praw pracowników takich jak np. prawo do równego wynagrodzenia za porównywalną pracę, a takŝe- zasad jednolitego rynku wewnętrznego w ramach UE. Innym waŝnym postulatem naszego ruchu musi być wizja społeczeństwa realizującego zasady równości płci. To przecieŝ nic więcej jak powrót do naszych ideowych korzeni, by powołać się na znaną broszurę poświęconą kwestii kobiecej autorstwa jeszcze jednego ojca załoŝyciela XIX-wiecznej socjaldemokracji Augusta Bebla. Nie ulega wątpliwości, Ŝe nierówność płci wciąŝ wpływa negatywnie na gospodarkę sprawiedliwość społeczną i demokrację. Jeszcze obecnie kobiety zarabiają średnio 17,4% mniej niŝ męŝczyźni za wykonywanie tej samej pracy i są rzadziej zatrudniane. To co winno być priorytetem w omawianej materii, to polepszenie prawa do płatnych i dzielonych urlopów macierzyńskich, a takŝe zapewnienie powszechnej opieki przedszkolnej i edukacji. Niewątpliwie poskutkowałoby to zwiększeniem uczestnictwa kobiet w rynku pracy oraz zwiększeniem wydajności gospodarki, zmniejszeniem ubóstwa, a przez to zmniejszeniem wydatków socjalnych. Moim zdaniem te właśnie postulaty z przyjętego na Kongresie PES w Pradze stanowiska Po pierwsze człowiek: Postępowa agenda europejska powinny być głoszone i realizowane przez partie socjaldemokratyczne, zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej, która tak wiele ma do odrobienia wobec równościowych rozwiązań w krajach dawnej 15. Pamiętając o zaletach ideowych i moralnych naszego programu nie wolno nam pogrąŝyć się w rutynie politycznej praktyki. Jestem politykiem, który przywiązuje wielkie, nadrzędne znaczenie dla katalogu idei i wartości, które konstruują socjaldemokratyczna wizję społeczeństwa i polityki. Ale zarazem jestem politykiem, który zauwaŝa zmianę, jaka zaszła w ostatnich dekadach i wciąŝ zachodzi na naszych oczach w sposobach społecznej komunikacji. W tym przypadku w komunikacji między politykami a wyborcami. Dawno juŝ minął czas, Ŝe moŝna było pokładać nadzieję w werbalnym przekazie swoich racji. śe wystarczy mieć słowny kontakt z wyborcą, czy to bezpośrednio podczas wieców i spotkań, czy poprzez publikacje tekstów promujących słuszny naszym zdaniem program. Dzisiaj czy nam się to podoba, czy nie wraŝliwość percepcyjna wyborcy, i to nie tylko młodego, jest kształtowana przez media audiowizualne, przez przekaz zwięzły i uderzeniowy,

8 odwołujący się często nie do percepcji semantycznej, lecz wręcz podświadomej. Dlatego nie ma dzisiaj sukcesu politycznego bez skutecznego stosowania rozwiniętych form politycznego marketingu. Dlatego reasumując ten wątek uwaŝam, Ŝe współczesna socjaldemokracja europejska powinna być wierna swoim podstawowym, klasycznym wartościom i ideom, a zarazem maksymalnie nowoczesna w formach politycznej agitacji. Innymi słowy musimy podawać stare, dobre wino, w nowym, atrakcyjnym wizualnie dzbanie. Takie są wymogi czasu. Chciałbym teraz przedstawić przykładowe załoŝenia programowe i inicjatywy polityczno -prawne, którymi moja partia, Socjaldemokracja Polska stara się uzyskać uznanie wyborców i w trudnej, jak juŝ mówiłem, sytuacji lewicy na polskiej scenie politycznej, zwiększyć zasięg swojego oddziaływania. Socjaldemokracja Polska szczególną wagę przykłada w związku ze wspomnianymi wcześniej zapóźnieniami w tej materii wobec spraw równego statusu kobiet i męŝczyzn oraz realizowania nowoczesnej polityki rodzinnej. JuŜ na pierwszym Kongresie Socjaldemokracji Polskiej w maju 2006 roku przyjęliśmy stanowisko Równość kobiet i męŝczyzn, które w swoim pierwszym punkcie deklarowało: Równość kobiet i męŝczyzn to nie tylko podstawowa zasada praw człowieka i obywatela. To gwarancja zrównowaŝonego rozwoju gospodarczego i ładu społecznego. Proponowaliśmy konkretne działania sprzyjające wyrównywaniu szans kobiet na rynku pracy: edukacyjne i informacyjne z zakresu prawa pracy, jasne i łatwe procedury dochodzenia tych praw, powoływanie instytucji zajmujących się tymi problemami i pomagającymi w formułowaniu skarg, zwiększenie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie egzekwowania prawa zakazującego dyskryminacji, wprowadzenie programu Firma Równych Szans oraz aktywne wspieranie przez instytucje państwowe inicjatyw realizowanych w ramach środków unijnych. Niezmiennym załoŝeniem naszej partii jest tworzenie warunków do większego udziału kobiet w polityce, np. przez zapewnienie odpowiedniej liczby kobiet na listach wyborczych do Sejmu i organów samorządu terytorialnego, a takŝe w wewnętrznych organach partii. Na tymŝe kongresie przyjęliśmy takŝe stanowisko o nowoczesnej polityce rodzinnej, którego centralnym przesłaniem był punkt mówiący, Ŝe zdaniem Socjaldemokracji Polskiej nowoczesna i zachęcająca do posiadania dzieci polityka rodzinna powinna uwzględniać następujące fakty: Nieodwracalną obecność kobiet na rynku pracy. Równe traktowanie kobiet i męŝczyzn w konkretnych rozwiązaniach. Przemienność ról w rodzinie, wynikającą z jednakowego zagroŝenia utratą pracy. Nadreprezentację dzieci i młodzieŝy do 19 roku Ŝycia w grupie osób biednych. DuŜą zaleŝność między biedą a wielodzietnością Brak moŝliwości zdobycia dobrego wykształcenia przez dzieci z biednych rodzin Zaproponowaliśmy takŝe konkretne rozwiązania umoŝliwiające godzenie obowiązków rodzinnych z zawodowymi, a zwłaszcza co do: wsparcia rozwoju tanich instytucji opieki nad dziećmi, włączania tych instytucji do systemu edukacji,

9 skuteczniejszego wykorzystania środków unijnych dla tworzenia róŝnorodnych form opieki nad dziećmi, uszczelnienia przepisów gwarantujących powrót do pracy po okresie opieki nad dzieckiem, zwiększenia dostępności do zasiłku wychowawczego, zwiększenia składki emerytalnej, płaconej przez budŝet państwa za osobę na urlopie wychowawczym. Te zmiany mogłyby zwiększyć zainteresowanie ojców urlopem wychowawczym. Dotkliwym problemem dla polskiego społeczeństwa jest trudna sytuacja mieszkaniowa jedna z najgorszych w krajach europejskiej wspólnoty. Dlatego Socjaldemokracja Polska od momentu swojego powstania składa konkretne propozycje rozwiązania tego problemu. W szczególności uwaŝamy za pilne i konieczne: Przygotowanie 10-letniego Narodowego Programu Budownictwa Mieszkaniowego ze wskazaniem priorytetów, środków i moŝliwości rozwoju; Radykalne przyspieszenie prac nad nowelizacją ustaw dotyczących budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności o prawie budowlanym i zagospodarowaniu przestrzennym. Opracowanie w krótkim czasie miejscowych planów zagospodarowywania przestrzennego jest podstawowym warunkiem rozwoju budownictwa mieszkaniowego; Przygotowanie wieloletnich gminnych programów rozwoju budownictwa mieszkaniowego ze szczególnym uwzględnieniem budowy noclegowni, mieszkań socjalnych i komunalnych oraz wyznaczenie tanich terenów pod budownictwo mieszkaniowe dla poprawy sytuacji mieszkaniowej rodzin niezamoŝnych; Uruchomienie na wzór innych krajów europejskich kas budowlanych dla mało i średnio zarabiających rodzin; Upowszechnienie w Polsce działalności organizacji realizujących mieszkania w systemie non-profit. Między innymi dotyczy to spółdzielni socjalnych, które budują mieszkania z udziałem własnej robocizny przyszłych właścicieli oraz przy pomocy wolontariuszy (we Włoszech działa 800 takich spółdzielni). W ostatnich miesiącach koło poselskie naszej partii zgłosiło w parlamencie projekty ustawy o Rzeczniku Praw śołnierza oraz projekt ustawy o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej. Przedstawiliśmy takŝe Pakiet drogowy Stop śmierci na drogach oraz Pakiet studencki. Jakkolwiek jako partia opozycyjna nie mamy wielkiego wpływu na stanowienie prawa przez parlament, tym niemniej w miarę moŝliwości staramy się monitorować całość społecznych problemów mających znaczenie polityczne. Chciałbym, zbliŝając się do końca swojego wystąpienia, zauwaŝyć Ŝe dzisiaj polityka prowadzona w ramach poszczególnych państw jest skazana na poraŝkę. W dobie globalizacji nie tylko środki komunikacji róŝnego rodzaju nas zbliŝają ale i wspólnota problemów. Dlatego chciałbym zaproponować nie tylko zacieśnienie kontaktów między partiami socjaldemokratycznymi Europy Środkowej i Środkowo-Wschodniej, ale i wypracowanie przez te partie wspólnego programu. Mamy wspólne doświadczenia historyczne, podobne problemy społeczne związane z kosztami transformacji ustrojowej. A poza tym: kto jeŝeli nie lewica predestynowana jest do przekraczania granic i barier, tworząc nie tylko wizję, ale i praktykę wspólnej, ponadregionalnej Europy.

10 KoleŜanki i koledzy! Przyjaciele! Wierzę, Ŝe mimo obecnych kłopotów przyszłość naleŝy do autentycznej, demokratycznej lewicy. Wierzę Ŝe partie socjaldemokratyczne są tymi, które nie tylko ukształtowały współczesną Europę, ale które teŝ będą kierować jej rozwojem w przyszłości. Wierzę, Ŝe nasze idee i wartości zostaną docenione i zaakceptowane przez wyborców. Bo czyŝ nie słuszna jest zasada sformułowana przez wybitnego amerykańskiego filozofa, teoretyka sprawiedliwości społecznej Johna Rawlsa: Wszystkie pierwotne dobra społeczne wolność i szanse, dochód i bogactwo oraz podstawy szacunku dla samego siebie powinny być rozdzielane na zasadzie równości, chyba Ŝe nierówny podział któregokolwiek z tych dóbr jest korzystny dla osób znajdujących się w najgorszej sytuacji?

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym 323 9fC Konstanty Adam Wojtaszczyk Partie polityczne w państwie demokratycznym Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Warszawa 1998 Spis treści I. Wokół pojęcia partia polityczna" 7 1. W poszukiwaniu nazwy

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2009 r.

Ustawa. z dnia 2009 r. Projekt Ustawa z dnia 2009 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików

Bardziej szczegółowo

PETYCJA. Prawo dzieci do obojga rodziców

PETYCJA. Prawo dzieci do obojga rodziców Stowarzyszenie Dla Dobra Dziecka Plac Zamkowy 3/9 62-500 Konin Konin, 6 grudnia 2015 Szanowny Pan Zbigniew Ziobro Minister Sprawiedliwości PETYCJA Prawo dzieci do obojga rodziców Działając na podstawie

Bardziej szczegółowo

1) Socjologia skrajnie prawicowych ruchów społecznych. 2) Społeczeństwo obywatelskie i ruchy antydemokratyczne.

1) Socjologia skrajnie prawicowych ruchów społecznych. 2) Społeczeństwo obywatelskie i ruchy antydemokratyczne. Daniel Płatek 1) Socjologia skrajnie prawicowych ruchów społecznych. 2) Społeczeństwo obywatelskie i ruchy antydemokratyczne. 3) Ruch skrajnej prawicy jako element zmiany społecznej średniego zasięgu.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a,

Bardziej szczegółowo

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego Recenzja: prof. dr hab. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Marek Szczepaniak Korekta: Marek Szczepaniak Joanna Barska Projekt okładki, zgodnie z pomysłem Autora:

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH OCENA REFORM SPOŁECZNYCH Warszawa, lipiec 1999 Prawie trzy czwarte Polaków (71%) uważa, że rząd źle zrobił wprowadzając wszystkie cztery reformy w tym samym czasie. Przeciwnego zdania jest tylko jedna

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

Równość szans kobiet i męŝczyzn - polityka i wytyczne

Równość szans kobiet i męŝczyzn - polityka i wytyczne Równość szans kobiet i męŝczyzn - polityka i wytyczne Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy 2004-2009 Dokument przyjęto: 7 kwietnia 2006 r. strona 1 z 9 1. Wstęp 1.1. Określenie załoŝeń

Bardziej szczegółowo

Oś IV Leader w okresie 2007-2013

Oś IV Leader w okresie 2007-2013 Oś IV Leader w okresie 2007-2013 Wymogi formalno-prawne LGD, kryteria dostępu i ocena potencjału LGD Adam Futymski Wybrane zapisy Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 14 listopada 2008 r. (19.11) (OR. fr) 15740/08 LIMITE DEVGEN 227 RELEX 912 ACP 235 SAN 263

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 14 listopada 2008 r. (19.11) (OR. fr) 15740/08 LIMITE DEVGEN 227 RELEX 912 ACP 235 SAN 263 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 14 listopada 2008 r. (19.11) (OR. fr) 15740/08 LIMITE DEVGEN 227 RELEX 912 ACP 235 SAN 263 NOTA DO PUNKTU I/A Od: Grupa Robocza ds. Współpracy Rozwojowej Data: 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Emigracja-wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REPRYWATYZACJA - OBOWIĄZEK MORALNY CZY EKONOMICZNA KONIECZNOŚĆ? WARSZAWA, CZERWIEC 97

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REPRYWATYZACJA - OBOWIĄZEK MORALNY CZY EKONOMICZNA KONIECZNOŚĆ? WARSZAWA, CZERWIEC 97 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 września 2010r. L.dz.: 5/2010/JSz

Warszawa, dnia 8 września 2010r. L.dz.: 5/2010/JSz Warszawa, dnia 8 września 2010r. L.dz.: 5/2010/JSz Pani Łucja Bielec Prezes Fundacji SOS Życie Szanowna Pani Prezes, Szanowni Państwo, Uczestnicy Międzynarodowej Konferencji Zdrowie publiczne w rękach

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Grudzień 2011 1. Uwagi metodologiczne 1.1. Cel, problem i metody badania Celem badania było zapoznanie się z poglądami na kwestie

Bardziej szczegółowo

Polacy o potrzebie zmian w Polsce i obietnicach PiS

Polacy o potrzebie zmian w Polsce i obietnicach PiS Polacy o potrzebie zmian w Polsce i Informacja o badaniu W pierwszych dniach listopada 20 r. TNS Polska w swoim cyklicznym, comiesięcznym badaniu Omnibus zapytał Polaków o ich opinie na temat zmian potrzebnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/51/2015 RADY DZIELNICY MOKOTÓW MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 14 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/51/2015 RADY DZIELNICY MOKOTÓW MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 14 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR VII/51/2015 RADY DZIELNICY MOKOTÓW MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 14 kwietnia 2015 r. w sprawie utworzenia Rady Seniorów Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy Na podstawie 13 ust. 1 pkt 9 oraz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia (wstępne wyniki badań) dr Piotr Szukalski Uniwersytet Łódzki, ekspert Instytutu Spraw Publicznych Pełne wyniki badań zostaną zamieszczone w raporcie Instytutu

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA ADWOKACKA Adw. Ignacy Chwesiuk ul. Krakowskie Przedmieście 70/7, 20-076 Lublin Telefon: 691 439 559

KANCELARIA ADWOKACKA Adw. Ignacy Chwesiuk ul. Krakowskie Przedmieście 70/7, 20-076 Lublin Telefon: 691 439 559 KATOLICKI UNIWERSYTET LUBELSKI JANA PAWŁA II Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katedra Prawa Konstytucyjnego Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin Telefon 81 4453751 KANCELARIA ADWOKACKA Adw.

Bardziej szczegółowo

Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing

Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing Badanie wizerunku organizacji przedsiębiorców Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing W Polsce potrzebne są organizacje zrzeszające przedsiębiorców - przyznało 80 procent

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów

zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów Wersja z dn. 11. 05. 2011 r. PAKT DLA KULTURY zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów oraz stroną społeczną reprezentowaną przez Obywateli Kultury

Bardziej szczegółowo

Informacja o treści testu dla kl 3 gimnazjum Test wielokrotnego wyboru, z luką iopisowy zwos Temat: Udział obywateli w życiu publicznym

Informacja o treści testu dla kl 3 gimnazjum Test wielokrotnego wyboru, z luką iopisowy zwos Temat: Udział obywateli w życiu publicznym Druk 1 Opracowała mgr Ewa Konczewska-Kamińska Informacja o treści testu dla kl 3 gimnazjum Test wielokrotnego wyboru, z luką iopisowy zwos Przeczytaj uważnie! Otrzymałeś test, który sprawdzi Twoją wiedze

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia na terenie miasta Sandomierza programu Nas troje i więcej

w sprawie wprowadzenia na terenie miasta Sandomierza programu Nas troje i więcej UCHWAŁA NR RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia w sprawie wprowadzenia na terenie miasta Sandomierza programu Nas troje i więcej Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym ( tj. Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA SPIS TREŚCI I. PRZED NARODZINAMI DZIECKA... 4 PRAWA RODZICÓW... 4 OBOWIĄZKI RODZICÓW... 4 II. NARODZINY DZIECKA... 7 PRAWA RODZICÓW... 7 OBOWIĄZKI

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania Red.: Joachim Osiński Wprowadzenie Administracja publiczna na tle ewolucji instytucji państwa w XX i XXI wieku (Joachim Osiński) 1. Instytucja

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im Jarosława Iwaszkiewicza w Sochaczewie

Zespół Szkół im Jarosława Iwaszkiewicza w Sochaczewie WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z PRZEDMIOTU WIEDZA O SPOŁECZEŃSWIE W TECHNIKUM /ZAKRES PODSTAWOWY/ klasa IV opracowany na podstawie planu wynikowego

Bardziej szczegółowo

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską?

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? 70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? Komunikat z badań 1 września mija siedemdziesiąta rocznica wybuchu II wojny światowej. Kilkadziesiąt lat po

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Żory, 16 stycznia 2014 Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ewa Szymala Opracowano na podstawie Poradnika Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Małgorzata Joanna Adamczyk Kolegium MISH UW Collegium Invisibile m.adamczyk@ci.edu.pl Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Ewolucja czy rewolucja? Zdobywanie przez osoby

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Rehabilitacyjne Centrum Rozwoju Porozumiewania Ul. Kołłątaja 4 82-500 Kwidzyn Tel. (55) 279 30 22 e-mail: otir@post.

Stowarzyszenie Rehabilitacyjne Centrum Rozwoju Porozumiewania Ul. Kołłątaja 4 82-500 Kwidzyn Tel. (55) 279 30 22 e-mail: otir@post. Stowarzyszenie Rehabilitacyjne Centrum Rozwoju Porozumiewania Ul. Kołłątaja 4 82-500 Kwidzyn Tel. (55) 279 30 22 e-mail: otir@post.pl WSPIERANIE PRZESTRZEGANIA PRAW OBYWATELSKICH I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR

Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR podstawowe załoŝenia, najczęstsze problemy Adam Stańczyk Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego we Włocławku - Oddział w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Opracowany przez WYG International Sp. z o.o. Katowice, czerwiec 2009 Wnioski Odsetek osób deklarujących wiedzę o prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. PROJEKT 4.0 w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów Na podstawie art. 5c. ust. 1-5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r.

UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r. UCHWAŁA NR XLI/502/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Miejskiej Kraków przy realizacji inwestycji i projektów miejskich.

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Raportów o Stanie Kultury

Raportów o Stanie Kultury Raport został opracowany na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako jeden z Raportów o Stanie Kultury, podsumowujących zmiany, jakie dokonały się w sektorze kultury w Polsce w ciągu

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Czy kariera naukowa jest dla kobiet?

Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Prof. Halina Rusek Uniwersytet Śląski, Cieszyn Warszawa, 20 czerwca 2009 r. Kobiety w nauce polskiej (2007/2008) profesorowie 23% zwyczajni 17% nadzwyczajni 26% adiunkci

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka?

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Prace nad utworzeniem instytucji Rzecznika Praw Dziecka w Polsce zainicjowane zostały przez organizacje pozarządowe i środowiska działające na rzecz praw dzieci. W rezultacie

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA (NR 100) (Dz. U. z dnia 27 września 1955 r.) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej RADA PAŃSTWA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

KONWENCJA (NR 100) (Dz. U. z dnia 27 września 1955 r.) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej RADA PAŃSTWA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ Dz.U.55.38.238 KONWENCJA (NR 100) dotycząca jednakowego wynagrodzenia dla pracujących męŝczyzn i kobiet za pracę jednakowej wartości, przyjęta w Genewie dnia 29 czerwca 1951 r. (Dz. U. z dnia 27 września

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA OCENIAJĄCYCH JAKOŚĆ OBSŁUGI KLIENTA ORAZ STOPIEŃ ZADOWOLENIA Z

Bardziej szczegółowo

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej?

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? W rozporządzeniu z dnia 7 października 2009 w sprawie sprawowania nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

S T A T U T INSTYTUTU ROZWOJU MIAST. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T INSTYTUTU ROZWOJU MIAST. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik do Zarządzenia Nr 33 Ministra Infrastruktury z dnia 17 sierpnia 2011 r. S T A T U T INSTYTUTU ROZWOJU MIAST Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Instytut Rozwoju Miast, będący kontynuatorem dorobku

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE

OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE KLASA III Opracowała mgr Marzena Kukuła ROZDZIAŁ VII. USTRÓJ DEMOKRATYCZNY W POLSCE Ocena celująca Wiedza i umiejętności ucznia wykraczają poza program

Bardziej szczegółowo

PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ

PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Mariusz Kierasiński PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Słysząc w kościele podczas czytań mszalnych sformułowanie "prawo i sprawiedliwość" niejeden katolik uśmiecha się pod nosem, myśląc - no tak, nawet Pismo święte

Bardziej szczegółowo

Rodzicielstwo Zastępcze

Rodzicielstwo Zastępcze Rodzicielstwo Zastępcze Naturalnym środowiskiem rozwoju dziecka jest rodzina. Powinna ona być pierwszą i podstawową szkołą miłości. Dorastanie poza środowiskiem rodzinnym moŝe skutkować w przyszłości róŝnorodnymi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2009 BS/93/2009 OCENY I ROZLICZENIA OKRESU PRL W OPINII PUBLICZNEJ

Warszawa, czerwiec 2009 BS/93/2009 OCENY I ROZLICZENIA OKRESU PRL W OPINII PUBLICZNEJ Warszawa, czerwiec 2009 BS/93/2009 OCENY I ROZLICZENIA OKRESU PRL W OPINII PUBLICZNEJ Po dwudziestu latach istnienia demokratycznej Polski wciąż aktualne pozostają pytania o to, jak odnieść się do przeszłości:

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89. NOTA Komitet Stałych Przedstawicieli

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89. NOTA Komitet Stałych Przedstawicieli RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89 NOTA Od: Komitet Stałych Przedstawicieli Do: Rada Nr poprz. dok.: 8850/07 SAN 73 Dotyczy: POSIEDZENIE RADY DS. ZATRUDNIENIA,

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Michał Krzywicki Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z WOSu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

W ubiegłym roku zostałam poinformowana przez Związek Banków Polskich. praw osób niepełnosprawnych stanowi jeden z priorytetów mojej działalności.

W ubiegłym roku zostałam poinformowana przez Związek Banków Polskich. praw osób niepełnosprawnych stanowi jeden z priorytetów mojej działalności. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-678032-V/11/GM 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Kto zasiądzie w parlamencie?

Kto zasiądzie w parlamencie? Mateusz Zaremba, Uniwersytet SWPS Kto zasiądzie w parlamencie? Wybory do parlamentu dostarczają politologom interesujących danych. Pozwalają dokonać wstępnego rozpoznania zmian, jakie zaszły wśród głosujących

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

zasady sprawiedliwości społecznej

zasady sprawiedliwości społecznej Do: Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 4/6/8 00-902 Warszawa Warszawa, 11.12.09 r. My, sygnatariusze niniejszej petycji,

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA O PRAWACH POLITYCZNYCH KOBIET Z DNIA 31 MARCA 1953 R. (Dz. U. z dnia 18 kwietnia 1955 r.) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

KONWENCJA O PRAWACH POLITYCZNYCH KOBIET Z DNIA 31 MARCA 1953 R. (Dz. U. z dnia 18 kwietnia 1955 r.) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Dz.U.55.16.86 KONWENCJA O PRAWACH POLITYCZNYCH KOBIET Z DNIA 31 MARCA 1953 R. (Dz. U. z dnia 18 kwietnia 1955 r.) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej RADA PAŃSTWA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Punkt widzenia audytora i kierownika jednostki Agnieszka Boboli Ministerstwo Finansów w 22.05.2013 r. 1 Agenda Rola kierownika

Bardziej szczegółowo