CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA"

Transkrypt

1 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym Człowiek i Środowisko 31 (1-2) 2007, s Marcin Mucha CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA ABSTRAKT W artykule przedstawiono zespół założeń i czynników ekonomicznych, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówiona została zarówno sama struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego, jak i czynniki mające (pośredni oraz bezpośredni) wpływ na finalną cenę nowo budowanego lokalu mieszkalnego. 1. Wstęp Celem artykułu jest wskazanie czynników, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówienia wymaga przede wszystkim struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego na rynku pierwotnym. Sam koszt determinuje bowiem finalną cenę mieszkania, co wydaje się być szczególnie istotne przy szerszej analizie rynku nieruchomości mieszkaniowych. Naświetlenie struktury kosztów umożliwia wskazanie obszarów, które ewentualnie mogłyby być w przyszłości zredukowane. Można stwierdzić (z dość dużym prawdopodobieństwem), że zmniejszeniu kosztów budownictwa powinno towarzyszyć, na rynku doskonale konkurencyjnym, obniżenie ceny gotowego mieszkania. 101

2 Marcin Mucha Poniżej przeprowadzona analiza, z perspektywy długookresowych zmian mikro- i makroekonomicznych, umożliwia wskazanie czynników, które mają decydujący wpływ na kształtowanie się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. 2. Struktura kosztów budownictwa na rynku mieszkaniowym Na podstawie przeprowadzonych badań kosztów budownictwa dla krajów europejskich 1 można wskazać pewne charakterystyczne, uśrednione, składniki całkowitych kosztów wybudowania lokalu mieszkalnego (w średniej wielkości mieście). Procentowy udział kosztów w procesie budowy prezentuje tabela 1. Tabela 1. Struktura kosztów budownictwa KOSZT 1 m 2 Średni koszt % Materiały i prace budowlane 60,42 Teren, działka pod budowę 11,49 Uzbrojenie terenu 2,77 Plany, projekty, ekspertyzy, etc. 2,86 Pozostałe koszty (pozwolenia, ubezpieczenia, nieprzewidziane koszty, etc.) 2,29 Koszty finansowe w czasie budowy: odsetki 4,91 Podatki (pośrednie) 15,26 Suma 100,00 Źródło: opracowanie własne na podstawie F. V. Platen, 2006, How to reduce building costs the Swedish case, National Board of Housing. Największy wpływ na całkowite koszty wybudowania lokalu mieszkalnego mają materiały i prace budowlane. Stanowią one 60% całkowitych kosztów. W dalszej kolejności można wskazać obciążenia fiskalne 15%. Wydawałoby się, że znaczące koszty będą generowane z tytułu zakupu terenu pod inwestycję. Tutaj jest on jednak niewielki, bo stanowi 11,5% całkowitych kosztów. Należy zaznaczyć, że jest to pozycja najbardziej wrażliwa na zmiany lokalizacji inwestycji. Wartość ta ma więc charakter subiektywny. 1 F. V. Platen [2006]. 102

3 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 3. Wzrost kosztów budownictwa W Polsce koszty budownictwa 2 w okresie r. wzrosły z 1 960,00 zł w roku 1999 do 2 619,00 zł. na koniec roku Wzrost wartości kosztów budownictwa ilustruje tabela 2 oraz rysunek 1. Tabela 2. Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł) w okresie kwartał / rok I kwartał II kwartał III kwartał IV kwartał Źródło: GUS, Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł). Rys. 1. Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł) w okresie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS na temat ceny 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł). 2 Źródło: GUS, na podstawie wskaźnika ceny 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania, ustalanego na podstawie nakładów poniesionych przez inwestorów na budowę wielomieszkaniowych budynków. 103

4 Marcin Mucha Koszty budownictwa w okresie wzrosły o 25%. Nie jest to wartość wysoka, jeżeli weźmie się pod uwagę relatywny wskaźnik, jakim jest indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych 3, który w analogicznym okresie wzrósł o 37%. Relatywnie niska dynamika wzrostu kosztów budowy może wynikać z rosnącego bezrobocia, a więc i braku presji na wzrost płac w sektorze. Wolniejszy od inflacji (liczonej dla cen towarów i usług konsumpcyjnych) był również w tym okresie wzrost cen materiałów budowlanych. 4. Koszty budownictwa a finalna cena lokalu mieszkalnego Ostateczna cena lokalu mieszkalnego określana jest jako całkowity koszt budowy powiększony o marżę przedsiębiorcy. Jak łatwo zauważyć, na polskim rynku nieruchomości mamy do czynienia z dość dużą rozpiętością pomiędzy kosztami a ostateczną ceną mieszkania. Sytuacja taka wynika ze zbyt małej podaży na tym rynku, co deweloperzy wykorzystują do ustanawiania wysokich marż, a zarazem do uzyskiwania wysokich zysków. Szacuje się, że poziom osiąganego zysku z realizacji budynków mieszkalnych jest porównywalny z kosztami budowy tych obiektów, podczas gdy na rynkach krajów wysoko rozwiniętych kształtuje się on w granicach 5% 4. Wpływ na kształtowanie się cen na rynku pierwotnym ma również rynek wtórny. Dobra występujące na tych rynkach są niemal doskonale substytucyjne, czego wyrazem są (w przybliżeniu takie same) proporcjonalne zmiany cen. Najistotniejsza dla rynku mieszkaniowego jest finalna cena mieszkania. Pytanie jakie się więc tutaj nasuwa jest następujące: czy można tę cenę obniżyć? Moja odpowiedź brzmi: w długim okresie tak. Uzasadnienie powyższego stwierdzenia wymaga przeprowadzenia analizy z uwzględnieniem długookresowych zależności pomiędzy rozpatrywanymi zmiennymi. 5. Postęp technologiczny Endogeniczny model wzrostu 5,6 (dla długiego okresu) określany jest następującą makroekonomiczną funkcją produkcji: 3 Źródło: GUS, na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach Por. E. Zawadzki [2001]. 5 P. Romer [1986]. 6 R.E. Lucas [1988]. 104

5 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym y = α a k 2 oraz A = α k gdzie: A poziom technologii (zależy od relacji kapitał praca k) y wzrost produkcji na zatrudnionego α opisuje wpływ wzrostu k na technologię A (wzrostowi k towarzyszą nakłady na badania, których efektem są ulepszenia technologiczne) a krańcowy produkt kapitału (stały) Patrząc na makroekonomiczną funkcję produkcji (z perspektywy endogenicznego modelu wzrostu) można stwierdzić, że w ramach całej gospodarki stałym lub rosnącym przychodom z kapitału towarzyszą rosnące przychody ze skali produkcji. Oznacza to, że globalne, przeciętne koszty produkcji maleją wraz ze wzrostem produkcji. Nie dochodzi jednak do procesu monopolizacji, którego przyczyną powinno być odrzucenie założenia o zmniejszaniu się przychodów z kapitału na rzecz rosnących z niego przychodów. Dzieje się tak, ponieważ w skali całej gospodarki zmniejszaniu się przychodów z kapitału zapobiegają zarówno pozytywne efekty zewnętrzne inwestycji, jak i postęp technologiczny. Z powyższego można zauważyć, że postęp technologiczny determinuje wzrost produkcji, a zarazem obniża jej przeciętne koszty. Ograniczając produkcję do pierwotnego rynku mieszkaniowego, oznacza to, że w długim okresie czasu zarówno zwiększenie rozmiarów budownictwa, jak i obniżenie jego kosztów jest możliwe m.in. dzięki postępowi technologicznemu. 6. Doskonała konkurencja Doskonała konkurencja wymaga od producentów, w długim okresie czasu, obniżania ceny do poziomu, przy którym przychód zrówna się z kosztami, a więc zysk stanie się zerowy. Warunki rynkowe, w których zyski przedsiębiorców stają się zerowe i nie ma żadnych możliwości ich osiągania, określa się w teorii ekonomii mianem równowagi długookresowej przy doskonałej konkurencji. Dla nabywcy (konsumenta) jest to rynek efektywny. Cena jaka na nim występuje jest, z punktu widzenia nabywcy, zoptymalizowana, czyli minimalna. Jak zostało zauważone powyżej, na rynkach nieruchomości pierwotnych w państwach wysoko rozwiniętych zyski przedsiębiorców kształtują się w granicach 5%, a więc nie są zerowe. Dzieje się tak m.in. dlatego, że zakładanie możliwości występowania doskonałej konkurencji jest nieco idealistyczne. Nie oznacza to jednak, że do realizacji jego nie należy dążyć. Kraje wysoko rozwinięte o zlibera- 105

6 Marcin Mucha lizowanej gospodarce, jak np. USA, popierając doskonałą konkurencję osiągnęły bowiem ten wynik dość bliski zeru. Z perspektywy nabywcy mieszkania, ceteris paribus, jest to cena minimalna. Warto w tym miejscu skonfrontować tę wielkość z polskim rynkiem, na którym zyski przedsiębiorców kształtują się w granicach 50% 7. Widać więc dość wyraźnie możliwości obniżenia cen mieszkań ze względu na samą strukturę rynku. 7. Interwencjonizm i zwiększenie podaży Wprowadzenie w życie doskonałej konkurencji, a więc i wcześniejszego założenia o zerowych zyskach wymaga ograniczenia do minimum interwencjonizmu państwa. W myśl idei leseferyzmu rola państwa powinna się ograniczać jedynie do takich działań, które nie mają wpływu na działalność przedsiębiorców. W dobie dzisiejszego świata polityki jest to założenie utopijne. Można bowiem zauważyć, że współczesna demokracja narzuca obowiązek pomocy innym. Jeżeli jest to już nieodzowny element gospodarki, to zgodnie z interesem dwóch stron producenta i nabywcy powinien on być skierowany w sferę, w której przynajmniej nie zaszkodzi, a ewentualnie rzeczywiście będzie mógł pomóc. Do takich pozytywnych, interwencjonistycznych działań można by zaliczyć budowę infrastruktury technicznej na podmiejskich obszarach niezagospodarowanych. Tereny takie, wyposażone w drogi i doprowadzone media automatycznie zwiększają potencjał podażowy, a co szczególnie istotne na obszarach tańszych. Można by było, w takiej sytuacji, zauważyć podwójnie dodatni efekt ograniczonego interwencjonizmu państwa. Po pierwsze, działania państwa prowadziłyby do zwiększenia podaży, co przy nie zmienionym kształcie popytu skutkowałoby obniżeniem cen. Obniżka byłaby możliwa dzięki interwencjonizmowi, który odbywałby się jednak bez ingerencji w samą działalność przedsiębiorców na rynku budownictwa. Po drugie, obniżenie cen, spowodowane zwiększeniem podaży, zostałoby dodatkowo wzmożone mniejszymi kosztami budownictwa, wynikającymi z tańszych gruntów. Drugi obszar pozytywnego interwencjonizmu państwowego powinien ograniczać się do prowadzenia badań rozwojowych, a raczej przekazywania kompetentnym podmiotom środków na te cele. Co prawda, osiągnięcia w tej dziedzinie można importować i niekiedy jest to sposób tańszy, tym niemniej należy stwierdzić, że to właśnie prace badawczo-rozwojowe warunkują postęp technologiczny, którego rolę w kształtowaniu się długookresowych zależności cenowych przedstawiono w pkt E. Zawadzki [2001]. 106

7 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 8. Rynek wtórny Mieszkania z rynku wtórnego są niemal doskonałym substytutem nowo budowanych lokali mieszkalnych. Relacja zmian cen na tych rynkach jest więc uzależniona od elastyczności cenowej. Dla ułatwienia można przyjąć, że procentowej zmianie cen na rynku wtórnym towarzyszyć będzie bardzo zbliżona procentowa zmiana na rynku pierwotnym 8. Oznacza to, że zmiany cen na jednym rynku wywołują podobne zmiany na drugim. Należy więc zastanowić się nad czynnikami, jakie wpływają na kształtowanie się cen na rynku wtórnym, aby móc to w sposób pośredni przenieść na rynek pierwotny. W związku z tym, że znakomita większość transakcji kupna na rynku wtórnym (blisko 90%) odbywa się za pomocą kredytów bankowych, głównym czynnikiem wpływającym na zdolność kredytową jest sam koszt kredytu, czyli stopy procentowe 9. Długookresowa zależność pomiędzy stopami procentowymi a cenami na rynku wtórnym jest ujemna, co oznacza, że obniżce stóp procentowych towarzyszy (z pewnym opóźnieniem) wzrost cen mieszkań. Niespójność w czasie wymaga prowadzenia polityki monetarnej przez osoby charakteryzujące się awersją względem inflacji 10. Brak możliwości bezpośredniej ingerencji, przez decydentów politycznych, w kształtowanie stóp procentowych sprawia, że jest to zmienna o charakterze egzogenicznym, tzn. zewnętrznym, niezależnym zarówno od wszelkich działań interwencjonistycznych, jak i zdarzeń występujących na samym rynku mieszkaniowym. Stopy procentowe są więc zmienną niezależną, która jednak zmianą swojej wartości warunkuje ewentualną obniżkę cen na rynku mieszkaniowym. W przypadku wzrostu stóp procentowych mechanizm (z pewnym opóźnieniem) zmian cen będzie wyglądał następująco: po ograniczeniu popytu, wynikającego ze spadku zdolności kredytowej, cena nieruchomości spadnie do poziomu, przy którym znów pojawi się zdolność kredytowa 11. Spowoduje to wzrost cen, ale do poziomu równowagi na niższym poziomie niż przed podwyżką stóp procentowych. Analizując projekcję inflacji 12 i oczekiwania co do zmian stóp procentowych w strefie Euro oraz Szwajcarii 13, można oczekiwać z większym prawdopodobieństwem wzrostu stóp procentowych, niż ich obniżenia w średniookresowym horyzoncie czasowym, tj. do trzech lat. W Polsce, zgodnie z aktualną projekcją, inflacja 8 Dla długookresowej analizy należy pominąć przejściowe trendy (mody), które zmieniają elastyczność cenową. 9 M. Mucha [2006]. 10 F. Kydland, E. Prescott [1977]. 11 Wpływ zmian polityki monetarnej na kształtowanie się poziomu cen jest widoczny zwykle po dwóch, trzech kwartałach. 12 Raport o inflacji [2007]. 13 Większość kredytów (ok. 70%) udzielana jest w walucie obcej, stąd nadrzędnym problemem jest kształtowanie się zagranicznych stóp procentowych. 107

8 Marcin Mucha ukształtuje się na poziomie zbliżonym do celu inflacyjnego (2,5%) w II kwartale 2007 r. Począwszy od IV kwartału 2007 r. inflacja będzie systematycznie rosnąć i w II połowie 2009 r. znajdzie się powyżej górnej granicy pasma odchyleń (+/-1,5%), czyli powyżej 4%. Jak można zauważyć, oczekuje się systematycznego wzrostu inflacji, któremu towarzyszyć powinny podwyżki stóp procentowych. 9. Polityka fiskalna Zgodnie z tabelą 1 podatki są drugim co do wielkości składnikiem kosztów budownictwa. Dotyczy to w szczególności podatków pośrednich, które z chwilą osiągnięcia przez przedsiębiorców zysków zbliżonych do zera, zgodnie z ideą doskonałej konkurencyjności, są przenoszone w całości na nabywcę. Oznacza to podrożenie nowo budowanych mieszkań o wielkość wprowadzonych obciążeń fiskalnych. Można stwierdzić, że podatki działają, z punktu widzenia nabywcy, w sposób podwójnie negatywny. Po pierwsze, podnoszą cenę. Po drugie, ze względu na wzrost cen, ograniczają liczbę transakcji 14, co jest jednoznaczne z brakiem zaspokajania potrzeb gospodarstw domowych. Analizując wpływ polityki fiskalnej na rynek budownictwa mieszkaniowego, można stwierdzić, że warunkiem optymalizacji i efektywnej obniżki cen na tym rynku jest minimalizacja obciążeń podatkowych dla tego sektora. 10. Podsumowanie W artykule wskazano czynniki, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówiona została zarówno sama struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego, jak i czynniki mające (pośredni oraz bezpośredni) wpływ na finalną cenę nowo budowanego lokalu mieszkalnego. Rekapitulując, można wskazać skład zespołu założeń, który warunkuje możliwość przeprowadzenia procesu obniżki cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Są to: 14 Strata (dobrobytu) dla podatku nie pojawi się, gdy podatek nie prowadzi do ograniczenia wielkości produkcji, czyli gdy popyt lub podaż są doskonale nieelastyczne. Sytuacja taka nie dotyczy jednak omawianego rynku, na którym nie występuje powyższa zależność. 108

9 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 1. Postęp technologiczny determinuje wzrost produkcji, a zarazem obniża jej przeciętne koszty. 2. Doskonała konkurencja minimalizuje zyski przedsiębiorców. 3. Ograniczenie interwencjonizmu do: a) budowy infrastruktury technicznej na podmiejskich obszarach niezagospodarowanych, co pozwoliłoby na zwiększenie podaży i dodatkowe obniżenie kosztów ze względu na tańsze grunty. b) finansowania prac badawczo-rozwojowych, warunkujących postęp technologiczny. 4. Obniżka cen na rynku wtórnym np. poprzez (egzogeniczny) wzrost stóp procentowych i ograniczenie zdolności kredytowej nabywców. 5. Minimalizację obciążeń fiskalnych dotyczy to w szczególności podatków pośrednich, które z chwilą osiągnięcia przez przedsiębiorców zysków zbliżonych do zera (zgodnie z ideą doskonałej konkurencyjności) są przenoszone w całości na nabywcę. Realizacja przedstawionych powyżej założeń warunkuje, zgodnie z teorią ekonomii, możliwość minimalizacji cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. BIBLIOGRAFIA Lucas R.E. Jr., 1988, On the mechanics of economic development, Journal of Monetary Economics, t. 22, s Mucha M., 2006, Kryzysogenny wzrost cen na polskim rynku mieszkaniowym, Człowiek i Środowisko, t. 30, (1 4), IGPiM, Warszawa, s Varian H.R., 2006, Mikroekonomia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Kydland F.E., Prescott E.C., (1977), Rules rather than discretion: the inconsistency of optimal plans, Journal of Political Economy, t. 87, s Platen F.V., 2006, How to reduce building costs the Swedish case, National Board of Housing, Sweden. Raport o inflacji, styczeń Rada Polityki Pieniężnej, NBP, Warszawa. Romer P.M., 1986, Increasing returns and long run growth, Journal of Political Economy, t. 94, s Romer, D. 2000, Makroekonomia dla zaawansowanych, PWN, Warszawa. Zawadzki E., 2001, Bariery rozwoju budownictwa mieszkaniowego w Polsce, Biuro Studiów i Ekspertyz, Kancelaria Sejmu, Warszawa. Adres Autora: mgr Marcin Mucha Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa, ul. Targowa

10 Marcin Mucha FACTORS CONDITIONING MINIMISATION OF PRICES ON THE PRIMARY HOUSING MARKET. LONG-TERM ANALYSIS Summary The article pinpoints factors, which in the long time horizon and in keeping with the theory of economy, can positively affect the process of lowering prices on the primary housing market. While analysing the aforementioned process, discussed was both the very structure of costs of housing construction and the factors, which (directly or indirectly) exert influence on the final price of the newly erected dwelling. A set of assumptions is indicated conditioning the possibility of carrying out the process of lowering prices on the primary housing market. It includes such factors like: technological progress, perfect competition, limitation of interventionism, influence of fiscal and monetary policy and R&D activity conditioning the technological progress. The author made the possibility of minimisation of prices on the primary housing market dependent on the assumptions contained in the above-mentioned set of variables. 110

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010 STUDA PRACE WYDZAŁU NAUK EKONOMCZNYCH ZARZĄDZANA NR 26 Ewa Putek-Szeląg Uniwersytet Szczeciński ANALZA SZCZECŃSKEGO RYNKU NERUCHOMOŚC W LATACH 27 21 STRESZCZENE Niniejszy artykuł dotyczy analizy rynku

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I. Jan Baran

Makroekonomia I. Jan Baran Makroekonomia I Jan Baran Model klasyczny a keynesowski W prostym modelu klasycznym zakładamy, że produkt zależy jedynie od nakładów czynników produkcji i funkcji produkcji. Nie wpływają na niego wprowadzone

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY W RZESZOWIE III kw. 2014

RYNEK MIESZKANIOWY W RZESZOWIE III kw. 2014 RYNEK MIESZKANIOWY W RZESZOWIE III kw. 201 www.certus.net.pl Rynek nieruchomości mieszkaniowych RZESZÓW Powierzchnia Liczba mieszkańców (stan na 3.11.201) 116,32 m2 185 22 Zasoby mieszkaniowe 2012 r. Liczba

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA Wpływ polityki stabilizacyjnej na przedsiębiorstwa ZAŁOŻENIA: 1. Mała gospodarka, analizowana w dwóch wariantach: Gospodarka zamknięta, Gospodarka otwarta.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 03 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynki makroekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY EGZAMIN Z MAKROEKONOMII I

PRZYKŁADOWY EGZAMIN Z MAKROEKONOMII I PRZYKŁADOWY EGZAMIN Z MAKROEKONOMII I... Imię i nazwisko, nr albumu Egzamin składa się z dwóch części. W pierwszej części składającej się z 20 zamkniętych pytań testowych należy wybrać jedną z pięciu podanych

Bardziej szczegółowo

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław I. Wprowadzenie Wrocław jest miastem położonym w południowo-zachodniej Polsce. Jest on siedzibą władz województwa dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Negatywne skutki monopolu

Negatywne skutki monopolu Negatywne skutki monopolu Strata dobrobytu społecznego z tytułu: (1) mniejszej produkcji i wyższej ceny (2) kosztów poszukiwania renty, które ponoszą firmy w celu osiągnięcia monopolistycznej pozycji na

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa największy rynek w Polsce

Warszawa największy rynek w Polsce Warszawa największy w Polsce Warszawski nieruchomości jest największym w Polsce, wskazuje dobrą kondycję rynkową i najszybciej reaguje na czynniki makroekonomiczne. W ostatnim czasie znaczenie rynku pierwotnego

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Dr Wojciech Piontek X SPOTKANIE FORUM: Dobre praktyki w gospodarce odpadami WARSZAWA - 26 KWIETNIA 2012 Czemu służy polityka środowiskowa (klimatyczna,

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 12 maj 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Horyzont czasu w makroekonomii Długi okres Ceny są elastyczne i

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości mieszkaniowych

Rynek nieruchomości mieszkaniowych 1 Rynek nieruchomości mieszkaniowych RZESZÓW Powierzchnia Liczba mieszkańców (stan na 23.08.2013) 116,32 m2 182 673 Zasoby mieszkaniowe 2011 r. Liczba mieszkań (w tys.) Pow. użytkowa łącznie (w tys.) Przeciętna

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Makroekonomia w XX wieku

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Makroekonomia w XX wieku Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Makroekonomia w XX wieku 17.01.2017 Keynes To od jego Ogólnej teorii możemy mówić o nowoczesnej makroekonomii Sprzeciw wobec twierdzenia poprzednich ekonomistów, że rynki

Bardziej szczegółowo

Lista 5. Cykle koniunkturalne

Lista 5. Cykle koniunkturalne Zad. 1. Dopasuj definicję do podanych zdań: Lista 5 Cykle koniunkturalne 1. Cykl gospodarczy 2. Cykl koniunkturalny 3. Długość cyklu 4. Amplituda wahań 5. Trend 6. rodukt potencjalny 7. Luka KB 8. Cykl

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD VI: MODEL IS-LM/AS-AD OGÓLNE RAMY DLA ANALIZY MAKROEKONOMICZNEJ Linia FE: Równowaga na rynku pracy Krzywa IS: Równowaga na rynku dóbr Krzywa LM: Równowaga

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy 5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy Sektor bankowy W I kwartale 2016 r. w sektorze bankowym można zauważyć kilka niekorzystnych zjawisk, które były już sygnalizowane w IV kwartale 2015 r. Do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Ekonomia - opis przedmiotu

Ekonomia - opis przedmiotu Ekonomia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ekonomia Kod przedmiotu 14.2-WP-SOCP-EKON-W_pNadGenAEXKR Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Socjologia Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego NATURALNA STOPA BEZROBOCIA Naturalna stopa bezrobocia Ponieważ

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie.

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. MODEL AS-AD Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. KRZYWA AD Krzywą AD wyprowadza się z modelu IS-LM Każdy punkt

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Projekcje makroekonomiczne ekspertów Eurosystemu dla obszaru euro

Projekcje makroekonomiczne ekspertów Eurosystemu dla obszaru euro Projekcje makroekonomiczne ekspertów Eurosystemu dla obszaru euro Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006 RYNEK LOKALI MIESZKALNYCH W KRAKOWIE - ŚRÓDMIEŚCIU Kryteria analizy Analizą objęto rynek transakcji rynkowych lokali mieszkalnych w ścisłym centrum Krakowa w okresie styczeń 2005 czerwiec 2006. Monitoring

Bardziej szczegółowo

Do końca roku łatwiej o kredyt mieszkaniowy

Do końca roku łatwiej o kredyt mieszkaniowy Do końca roku łatwiej o kredyt mieszkaniowy Na rynku kredytów hipotecznych od początku 2010 r. odnotowano poprawę sytuacji w porównaniu z rokiem ubiegłym. Dalszy wzrost zainteresowania rządowym programem

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat bieżącej i przyszłych decyzji dotyczących polityki

Bardziej szczegółowo

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï 736 M. Belka Narodowy Bank Polski Warszawa, r. Z nia na rok 2013 przed do projektu u Z nia. W ch realizowanej przez Narodowy Bank Polski 3 r. Ponadto i W na rok 2013 10 2012 r. p 2. W 2013 r. olskim w

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2007 r.

Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2007 r. Warszawa, 2007.12.03 Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2007 r. W okresie styczeń-wrzesień br., przy wysokiej dynamice wartości udzielonych kredytów, w sektorze bankowym 1 odnotowano duŝo

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1]

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1] Warszawa, 2009.07.10 Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1] W końcu marca br. działalność prowadziło 70 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 60 z przewagą kapitału zagranicznego

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 7

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 7 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 7 Keynesian cross Tomasz Gajderowicz. Rozkład jazdy: Kartkówka Omówienie kartkówki Model Keynesowski Zadania Model Keynesa Produkcja długookresowa a krótkookresowa.

Bardziej szczegółowo