CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA"

Transkrypt

1 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym Człowiek i Środowisko 31 (1-2) 2007, s Marcin Mucha CZYNNIKI WARUNKUJĄCE MINIMALIZACJĘ CEN NA PIERWOTNYM RYNKU MIESZKANIOWYM. ANALIZA DŁUGOOKRESOWA ABSTRAKT W artykule przedstawiono zespół założeń i czynników ekonomicznych, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówiona została zarówno sama struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego, jak i czynniki mające (pośredni oraz bezpośredni) wpływ na finalną cenę nowo budowanego lokalu mieszkalnego. 1. Wstęp Celem artykułu jest wskazanie czynników, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówienia wymaga przede wszystkim struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego na rynku pierwotnym. Sam koszt determinuje bowiem finalną cenę mieszkania, co wydaje się być szczególnie istotne przy szerszej analizie rynku nieruchomości mieszkaniowych. Naświetlenie struktury kosztów umożliwia wskazanie obszarów, które ewentualnie mogłyby być w przyszłości zredukowane. Można stwierdzić (z dość dużym prawdopodobieństwem), że zmniejszeniu kosztów budownictwa powinno towarzyszyć, na rynku doskonale konkurencyjnym, obniżenie ceny gotowego mieszkania. 101

2 Marcin Mucha Poniżej przeprowadzona analiza, z perspektywy długookresowych zmian mikro- i makroekonomicznych, umożliwia wskazanie czynników, które mają decydujący wpływ na kształtowanie się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. 2. Struktura kosztów budownictwa na rynku mieszkaniowym Na podstawie przeprowadzonych badań kosztów budownictwa dla krajów europejskich 1 można wskazać pewne charakterystyczne, uśrednione, składniki całkowitych kosztów wybudowania lokalu mieszkalnego (w średniej wielkości mieście). Procentowy udział kosztów w procesie budowy prezentuje tabela 1. Tabela 1. Struktura kosztów budownictwa KOSZT 1 m 2 Średni koszt % Materiały i prace budowlane 60,42 Teren, działka pod budowę 11,49 Uzbrojenie terenu 2,77 Plany, projekty, ekspertyzy, etc. 2,86 Pozostałe koszty (pozwolenia, ubezpieczenia, nieprzewidziane koszty, etc.) 2,29 Koszty finansowe w czasie budowy: odsetki 4,91 Podatki (pośrednie) 15,26 Suma 100,00 Źródło: opracowanie własne na podstawie F. V. Platen, 2006, How to reduce building costs the Swedish case, National Board of Housing. Największy wpływ na całkowite koszty wybudowania lokalu mieszkalnego mają materiały i prace budowlane. Stanowią one 60% całkowitych kosztów. W dalszej kolejności można wskazać obciążenia fiskalne 15%. Wydawałoby się, że znaczące koszty będą generowane z tytułu zakupu terenu pod inwestycję. Tutaj jest on jednak niewielki, bo stanowi 11,5% całkowitych kosztów. Należy zaznaczyć, że jest to pozycja najbardziej wrażliwa na zmiany lokalizacji inwestycji. Wartość ta ma więc charakter subiektywny. 1 F. V. Platen [2006]. 102

3 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 3. Wzrost kosztów budownictwa W Polsce koszty budownictwa 2 w okresie r. wzrosły z 1 960,00 zł w roku 1999 do 2 619,00 zł. na koniec roku Wzrost wartości kosztów budownictwa ilustruje tabela 2 oraz rysunek 1. Tabela 2. Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł) w okresie kwartał / rok I kwartał II kwartał III kwartał IV kwartał Źródło: GUS, Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł). Rys. 1. Cena 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł) w okresie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS na temat ceny 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania (w zł). 2 Źródło: GUS, na podstawie wskaźnika ceny 1m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania, ustalanego na podstawie nakładów poniesionych przez inwestorów na budowę wielomieszkaniowych budynków. 103

4 Marcin Mucha Koszty budownictwa w okresie wzrosły o 25%. Nie jest to wartość wysoka, jeżeli weźmie się pod uwagę relatywny wskaźnik, jakim jest indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych 3, który w analogicznym okresie wzrósł o 37%. Relatywnie niska dynamika wzrostu kosztów budowy może wynikać z rosnącego bezrobocia, a więc i braku presji na wzrost płac w sektorze. Wolniejszy od inflacji (liczonej dla cen towarów i usług konsumpcyjnych) był również w tym okresie wzrost cen materiałów budowlanych. 4. Koszty budownictwa a finalna cena lokalu mieszkalnego Ostateczna cena lokalu mieszkalnego określana jest jako całkowity koszt budowy powiększony o marżę przedsiębiorcy. Jak łatwo zauważyć, na polskim rynku nieruchomości mamy do czynienia z dość dużą rozpiętością pomiędzy kosztami a ostateczną ceną mieszkania. Sytuacja taka wynika ze zbyt małej podaży na tym rynku, co deweloperzy wykorzystują do ustanawiania wysokich marż, a zarazem do uzyskiwania wysokich zysków. Szacuje się, że poziom osiąganego zysku z realizacji budynków mieszkalnych jest porównywalny z kosztami budowy tych obiektów, podczas gdy na rynkach krajów wysoko rozwiniętych kształtuje się on w granicach 5% 4. Wpływ na kształtowanie się cen na rynku pierwotnym ma również rynek wtórny. Dobra występujące na tych rynkach są niemal doskonale substytucyjne, czego wyrazem są (w przybliżeniu takie same) proporcjonalne zmiany cen. Najistotniejsza dla rynku mieszkaniowego jest finalna cena mieszkania. Pytanie jakie się więc tutaj nasuwa jest następujące: czy można tę cenę obniżyć? Moja odpowiedź brzmi: w długim okresie tak. Uzasadnienie powyższego stwierdzenia wymaga przeprowadzenia analizy z uwzględnieniem długookresowych zależności pomiędzy rozpatrywanymi zmiennymi. 5. Postęp technologiczny Endogeniczny model wzrostu 5,6 (dla długiego okresu) określany jest następującą makroekonomiczną funkcją produkcji: 3 Źródło: GUS, na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach Por. E. Zawadzki [2001]. 5 P. Romer [1986]. 6 R.E. Lucas [1988]. 104

5 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym y = α a k 2 oraz A = α k gdzie: A poziom technologii (zależy od relacji kapitał praca k) y wzrost produkcji na zatrudnionego α opisuje wpływ wzrostu k na technologię A (wzrostowi k towarzyszą nakłady na badania, których efektem są ulepszenia technologiczne) a krańcowy produkt kapitału (stały) Patrząc na makroekonomiczną funkcję produkcji (z perspektywy endogenicznego modelu wzrostu) można stwierdzić, że w ramach całej gospodarki stałym lub rosnącym przychodom z kapitału towarzyszą rosnące przychody ze skali produkcji. Oznacza to, że globalne, przeciętne koszty produkcji maleją wraz ze wzrostem produkcji. Nie dochodzi jednak do procesu monopolizacji, którego przyczyną powinno być odrzucenie założenia o zmniejszaniu się przychodów z kapitału na rzecz rosnących z niego przychodów. Dzieje się tak, ponieważ w skali całej gospodarki zmniejszaniu się przychodów z kapitału zapobiegają zarówno pozytywne efekty zewnętrzne inwestycji, jak i postęp technologiczny. Z powyższego można zauważyć, że postęp technologiczny determinuje wzrost produkcji, a zarazem obniża jej przeciętne koszty. Ograniczając produkcję do pierwotnego rynku mieszkaniowego, oznacza to, że w długim okresie czasu zarówno zwiększenie rozmiarów budownictwa, jak i obniżenie jego kosztów jest możliwe m.in. dzięki postępowi technologicznemu. 6. Doskonała konkurencja Doskonała konkurencja wymaga od producentów, w długim okresie czasu, obniżania ceny do poziomu, przy którym przychód zrówna się z kosztami, a więc zysk stanie się zerowy. Warunki rynkowe, w których zyski przedsiębiorców stają się zerowe i nie ma żadnych możliwości ich osiągania, określa się w teorii ekonomii mianem równowagi długookresowej przy doskonałej konkurencji. Dla nabywcy (konsumenta) jest to rynek efektywny. Cena jaka na nim występuje jest, z punktu widzenia nabywcy, zoptymalizowana, czyli minimalna. Jak zostało zauważone powyżej, na rynkach nieruchomości pierwotnych w państwach wysoko rozwiniętych zyski przedsiębiorców kształtują się w granicach 5%, a więc nie są zerowe. Dzieje się tak m.in. dlatego, że zakładanie możliwości występowania doskonałej konkurencji jest nieco idealistyczne. Nie oznacza to jednak, że do realizacji jego nie należy dążyć. Kraje wysoko rozwinięte o zlibera- 105

6 Marcin Mucha lizowanej gospodarce, jak np. USA, popierając doskonałą konkurencję osiągnęły bowiem ten wynik dość bliski zeru. Z perspektywy nabywcy mieszkania, ceteris paribus, jest to cena minimalna. Warto w tym miejscu skonfrontować tę wielkość z polskim rynkiem, na którym zyski przedsiębiorców kształtują się w granicach 50% 7. Widać więc dość wyraźnie możliwości obniżenia cen mieszkań ze względu na samą strukturę rynku. 7. Interwencjonizm i zwiększenie podaży Wprowadzenie w życie doskonałej konkurencji, a więc i wcześniejszego założenia o zerowych zyskach wymaga ograniczenia do minimum interwencjonizmu państwa. W myśl idei leseferyzmu rola państwa powinna się ograniczać jedynie do takich działań, które nie mają wpływu na działalność przedsiębiorców. W dobie dzisiejszego świata polityki jest to założenie utopijne. Można bowiem zauważyć, że współczesna demokracja narzuca obowiązek pomocy innym. Jeżeli jest to już nieodzowny element gospodarki, to zgodnie z interesem dwóch stron producenta i nabywcy powinien on być skierowany w sferę, w której przynajmniej nie zaszkodzi, a ewentualnie rzeczywiście będzie mógł pomóc. Do takich pozytywnych, interwencjonistycznych działań można by zaliczyć budowę infrastruktury technicznej na podmiejskich obszarach niezagospodarowanych. Tereny takie, wyposażone w drogi i doprowadzone media automatycznie zwiększają potencjał podażowy, a co szczególnie istotne na obszarach tańszych. Można by było, w takiej sytuacji, zauważyć podwójnie dodatni efekt ograniczonego interwencjonizmu państwa. Po pierwsze, działania państwa prowadziłyby do zwiększenia podaży, co przy nie zmienionym kształcie popytu skutkowałoby obniżeniem cen. Obniżka byłaby możliwa dzięki interwencjonizmowi, który odbywałby się jednak bez ingerencji w samą działalność przedsiębiorców na rynku budownictwa. Po drugie, obniżenie cen, spowodowane zwiększeniem podaży, zostałoby dodatkowo wzmożone mniejszymi kosztami budownictwa, wynikającymi z tańszych gruntów. Drugi obszar pozytywnego interwencjonizmu państwowego powinien ograniczać się do prowadzenia badań rozwojowych, a raczej przekazywania kompetentnym podmiotom środków na te cele. Co prawda, osiągnięcia w tej dziedzinie można importować i niekiedy jest to sposób tańszy, tym niemniej należy stwierdzić, że to właśnie prace badawczo-rozwojowe warunkują postęp technologiczny, którego rolę w kształtowaniu się długookresowych zależności cenowych przedstawiono w pkt E. Zawadzki [2001]. 106

7 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 8. Rynek wtórny Mieszkania z rynku wtórnego są niemal doskonałym substytutem nowo budowanych lokali mieszkalnych. Relacja zmian cen na tych rynkach jest więc uzależniona od elastyczności cenowej. Dla ułatwienia można przyjąć, że procentowej zmianie cen na rynku wtórnym towarzyszyć będzie bardzo zbliżona procentowa zmiana na rynku pierwotnym 8. Oznacza to, że zmiany cen na jednym rynku wywołują podobne zmiany na drugim. Należy więc zastanowić się nad czynnikami, jakie wpływają na kształtowanie się cen na rynku wtórnym, aby móc to w sposób pośredni przenieść na rynek pierwotny. W związku z tym, że znakomita większość transakcji kupna na rynku wtórnym (blisko 90%) odbywa się za pomocą kredytów bankowych, głównym czynnikiem wpływającym na zdolność kredytową jest sam koszt kredytu, czyli stopy procentowe 9. Długookresowa zależność pomiędzy stopami procentowymi a cenami na rynku wtórnym jest ujemna, co oznacza, że obniżce stóp procentowych towarzyszy (z pewnym opóźnieniem) wzrost cen mieszkań. Niespójność w czasie wymaga prowadzenia polityki monetarnej przez osoby charakteryzujące się awersją względem inflacji 10. Brak możliwości bezpośredniej ingerencji, przez decydentów politycznych, w kształtowanie stóp procentowych sprawia, że jest to zmienna o charakterze egzogenicznym, tzn. zewnętrznym, niezależnym zarówno od wszelkich działań interwencjonistycznych, jak i zdarzeń występujących na samym rynku mieszkaniowym. Stopy procentowe są więc zmienną niezależną, która jednak zmianą swojej wartości warunkuje ewentualną obniżkę cen na rynku mieszkaniowym. W przypadku wzrostu stóp procentowych mechanizm (z pewnym opóźnieniem) zmian cen będzie wyglądał następująco: po ograniczeniu popytu, wynikającego ze spadku zdolności kredytowej, cena nieruchomości spadnie do poziomu, przy którym znów pojawi się zdolność kredytowa 11. Spowoduje to wzrost cen, ale do poziomu równowagi na niższym poziomie niż przed podwyżką stóp procentowych. Analizując projekcję inflacji 12 i oczekiwania co do zmian stóp procentowych w strefie Euro oraz Szwajcarii 13, można oczekiwać z większym prawdopodobieństwem wzrostu stóp procentowych, niż ich obniżenia w średniookresowym horyzoncie czasowym, tj. do trzech lat. W Polsce, zgodnie z aktualną projekcją, inflacja 8 Dla długookresowej analizy należy pominąć przejściowe trendy (mody), które zmieniają elastyczność cenową. 9 M. Mucha [2006]. 10 F. Kydland, E. Prescott [1977]. 11 Wpływ zmian polityki monetarnej na kształtowanie się poziomu cen jest widoczny zwykle po dwóch, trzech kwartałach. 12 Raport o inflacji [2007]. 13 Większość kredytów (ok. 70%) udzielana jest w walucie obcej, stąd nadrzędnym problemem jest kształtowanie się zagranicznych stóp procentowych. 107

8 Marcin Mucha ukształtuje się na poziomie zbliżonym do celu inflacyjnego (2,5%) w II kwartale 2007 r. Począwszy od IV kwartału 2007 r. inflacja będzie systematycznie rosnąć i w II połowie 2009 r. znajdzie się powyżej górnej granicy pasma odchyleń (+/-1,5%), czyli powyżej 4%. Jak można zauważyć, oczekuje się systematycznego wzrostu inflacji, któremu towarzyszyć powinny podwyżki stóp procentowych. 9. Polityka fiskalna Zgodnie z tabelą 1 podatki są drugim co do wielkości składnikiem kosztów budownictwa. Dotyczy to w szczególności podatków pośrednich, które z chwilą osiągnięcia przez przedsiębiorców zysków zbliżonych do zera, zgodnie z ideą doskonałej konkurencyjności, są przenoszone w całości na nabywcę. Oznacza to podrożenie nowo budowanych mieszkań o wielkość wprowadzonych obciążeń fiskalnych. Można stwierdzić, że podatki działają, z punktu widzenia nabywcy, w sposób podwójnie negatywny. Po pierwsze, podnoszą cenę. Po drugie, ze względu na wzrost cen, ograniczają liczbę transakcji 14, co jest jednoznaczne z brakiem zaspokajania potrzeb gospodarstw domowych. Analizując wpływ polityki fiskalnej na rynek budownictwa mieszkaniowego, można stwierdzić, że warunkiem optymalizacji i efektywnej obniżki cen na tym rynku jest minimalizacja obciążeń podatkowych dla tego sektora. 10. Podsumowanie W artykule wskazano czynniki, które w długim horyzoncie czasu mogą wpływać korzystnie na proces obniżania się cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Przy analizie powyższego procesu omówiona została zarówno sama struktura kosztów budownictwa mieszkaniowego, jak i czynniki mające (pośredni oraz bezpośredni) wpływ na finalną cenę nowo budowanego lokalu mieszkalnego. Rekapitulując, można wskazać skład zespołu założeń, który warunkuje możliwość przeprowadzenia procesu obniżki cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. Są to: 14 Strata (dobrobytu) dla podatku nie pojawi się, gdy podatek nie prowadzi do ograniczenia wielkości produkcji, czyli gdy popyt lub podaż są doskonale nieelastyczne. Sytuacja taka nie dotyczy jednak omawianego rynku, na którym nie występuje powyższa zależność. 108

9 Czynniki warunkujące minimalizację cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym 1. Postęp technologiczny determinuje wzrost produkcji, a zarazem obniża jej przeciętne koszty. 2. Doskonała konkurencja minimalizuje zyski przedsiębiorców. 3. Ograniczenie interwencjonizmu do: a) budowy infrastruktury technicznej na podmiejskich obszarach niezagospodarowanych, co pozwoliłoby na zwiększenie podaży i dodatkowe obniżenie kosztów ze względu na tańsze grunty. b) finansowania prac badawczo-rozwojowych, warunkujących postęp technologiczny. 4. Obniżka cen na rynku wtórnym np. poprzez (egzogeniczny) wzrost stóp procentowych i ograniczenie zdolności kredytowej nabywców. 5. Minimalizację obciążeń fiskalnych dotyczy to w szczególności podatków pośrednich, które z chwilą osiągnięcia przez przedsiębiorców zysków zbliżonych do zera (zgodnie z ideą doskonałej konkurencyjności) są przenoszone w całości na nabywcę. Realizacja przedstawionych powyżej założeń warunkuje, zgodnie z teorią ekonomii, możliwość minimalizacji cen na pierwotnym rynku mieszkaniowym. BIBLIOGRAFIA Lucas R.E. Jr., 1988, On the mechanics of economic development, Journal of Monetary Economics, t. 22, s Mucha M., 2006, Kryzysogenny wzrost cen na polskim rynku mieszkaniowym, Człowiek i Środowisko, t. 30, (1 4), IGPiM, Warszawa, s Varian H.R., 2006, Mikroekonomia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Kydland F.E., Prescott E.C., (1977), Rules rather than discretion: the inconsistency of optimal plans, Journal of Political Economy, t. 87, s Platen F.V., 2006, How to reduce building costs the Swedish case, National Board of Housing, Sweden. Raport o inflacji, styczeń Rada Polityki Pieniężnej, NBP, Warszawa. Romer P.M., 1986, Increasing returns and long run growth, Journal of Political Economy, t. 94, s Romer, D. 2000, Makroekonomia dla zaawansowanych, PWN, Warszawa. Zawadzki E., 2001, Bariery rozwoju budownictwa mieszkaniowego w Polsce, Biuro Studiów i Ekspertyz, Kancelaria Sejmu, Warszawa. Adres Autora: mgr Marcin Mucha Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa, ul. Targowa

10 Marcin Mucha FACTORS CONDITIONING MINIMISATION OF PRICES ON THE PRIMARY HOUSING MARKET. LONG-TERM ANALYSIS Summary The article pinpoints factors, which in the long time horizon and in keeping with the theory of economy, can positively affect the process of lowering prices on the primary housing market. While analysing the aforementioned process, discussed was both the very structure of costs of housing construction and the factors, which (directly or indirectly) exert influence on the final price of the newly erected dwelling. A set of assumptions is indicated conditioning the possibility of carrying out the process of lowering prices on the primary housing market. It includes such factors like: technological progress, perfect competition, limitation of interventionism, influence of fiscal and monetary policy and R&D activity conditioning the technological progress. The author made the possibility of minimisation of prices on the primary housing market dependent on the assumptions contained in the above-mentioned set of variables. 110

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010 STUDA PRACE WYDZAŁU NAUK EKONOMCZNYCH ZARZĄDZANA NR 26 Ewa Putek-Szeląg Uniwersytet Szczeciński ANALZA SZCZECŃSKEGO RYNKU NERUCHOMOŚC W LATACH 27 21 STRESZCZENE Niniejszy artykuł dotyczy analizy rynku

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Dr Wojciech Piontek X SPOTKANIE FORUM: Dobre praktyki w gospodarce odpadami WARSZAWA - 26 KWIETNIA 2012 Czemu służy polityka środowiskowa (klimatyczna,

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław I. Wprowadzenie Wrocław jest miastem położonym w południowo-zachodniej Polsce. Jest on siedzibą władz województwa dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Lista 5. Cykle koniunkturalne

Lista 5. Cykle koniunkturalne Zad. 1. Dopasuj definicję do podanych zdań: Lista 5 Cykle koniunkturalne 1. Cykl gospodarczy 2. Cykl koniunkturalny 3. Długość cyklu 4. Amplituda wahań 5. Trend 6. rodukt potencjalny 7. Luka KB 8. Cykl

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI CZERWIEC 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych ofertowych zamieszczanych w serwisie

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Program Mieszkanie dla młodych

Program Mieszkanie dla młodych Program Mieszkanie dla młodych CO TO JEST? Program Mieszkanie dla młodych to nowy program polegający na dopłatach do kredytów udzielonych na zakup pierwszego mieszkania z rynku pierwotnego. Ma on w pewnym

Bardziej szczegółowo

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji utarg (przychód) Koszt ekonomiczny utarg (przychód) Zakres tematyczny: Koszty w krótkim i długim okresie 1. Koszty pojęcie 2. Rodzaje kosztów wg różnych kryteriów 3. Krzywe kosztów 4. Zależności pomiędzy

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

Test wskaźnika C/Z (P/E)

Test wskaźnika C/Z (P/E) % Test wskaźnika C/Z (P/E) W poprzednim materiale przedstawiliśmy Państwu teoretyczny zarys informacji dotyczący wskaźnika Cena/Zysk. W tym artykule zwrócimy uwagę na praktyczne zastosowania tego wskaźnika,

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się Organizacja Rynku?

Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Jest to dział Ekonomii, który bada zależno ności między strukturą rynku, zachowaniem firm i ich wynikami. To ujęcie (struktura( struktura-zachowanie-wyniki) zapoczątkowano

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006 RYNEK LOKALI MIESZKALNYCH W KRAKOWIE - ŚRÓDMIEŚCIU Kryteria analizy Analizą objęto rynek transakcji rynkowych lokali mieszkalnych w ścisłym centrum Krakowa w okresie styczeń 2005 czerwiec 2006. Monitoring

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE I PROGNOZY ROZWOJU POZNAŃSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO

TENDENCJE I PROGNOZY ROZWOJU POZNAŃSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO Henryk Gawron TENDENCJE I PROGNOZY ROZWOJU POZNAŃSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO Abstrakt. Poznański rynek nieruchomości mieszkaniowych w ostatnim okresie podlega dynamicznym przemianom. Autor charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoty trend Wszystko o rynku złota Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoto w dzisiejszych czasach jest popularnym środkiem inwestycyjnym. Uważa się przy tym, że inwestowanie w kruszec (poprzez fundusze,

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczàcych komitetów kredytowych IV kwarta 2011 Warszawa, listopad 2011 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo