Eko-kompozyty na bazie polilaktydu i w³ókien roœlinnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Eko-kompozyty na bazie polilaktydu i w³ókien roœlinnych"

Transkrypt

1 534 Diagnostyka Materia³ów Polimerowych 2011 Barbara SZARANIEC, Ewa STODOLAK-ZYCH, Anna MORAWSKA-CHOCHÓ AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, al. Mickiewicza 30, Kraków Wydzia³ In ynierii Materia³owej i Ceramiki, Katedra Biomateria³ów, Eko-kompozyty na bazie polilaktydu i w³ókien roœlinnych Streszczenie: Praca dotyczy materia³ów kompozytowych pochodzenia naturalnego nale ¹cych do grupy eko-kompozytów. W degradowaln¹ osnowê z kwasu polilaktydowego wprowadzano naturalne w³ókno krótkie (MD) jutê w iloœci ok. 5%wag. Tworzywa kompozytowe otrzymywano metod¹ wtrysku. Zbadano trwa³oœæ materia³ów w œrodowisku wodnym (15 tyg./37 C) a tak e w œrodowisku naturalnym (kompost/15 i 25 tyg.). Procesy degradacji materia³u obserwowano wykorzystuj¹c metody termiczne (TG/DSC), metody spektroskopowe (FTIR), a tak e obserwacje mikroskopowe (SEM) oraz na podstawie zmian lepkoœci dynamicznej osnowy po procesie degradacji. Przeprowadzone badania potwierdzaj¹ mniejsz¹ trwa³oœæ kompozytów modyfikowanych w³óknem w warunkach degradacji hydrolitycznej. ECO-COMPOSITES BASED ON POLYLACTIDE AND NATURAL FIBERS Abstract: Aim of the work was investigations of composite materials belonging to eco-composites group based on natural biopolymers. Degradable polymer matrix of polylactictide acid was filled with 5 wt.% of short natural jute fibres (MD). The composites were moulded using the injection method. Durability of the composite materials in water (37 C/15 weeks) and in natural environment (compost/ 15 and 25 weeks) was examined. Degradation of the materials was observed using thermal analysis methods (TG/DSC), spectroscopic method (FT-IR), scanning electron microscopy (SEM) and by changes of the dynamic viscosity of the polymer matrix. Experimental results confirmed lower durability of the composite materials modified with the natural fibers during hydrolytic degradation process. 1. Wprowadzenie Jednym z coraz popularniejszych trendów we wspó³czesnej in ynierii materia³owej staje siê opracowywanie materia³ów przyjaznych cz³owiekowi i jego œrodowisku [1,2]. Uwarunkowane jest to zarówno wzrostem œwiadomoœci ekologicznej spo³eczeñstwa jak równie koniecznoœci¹ spe³nienia wymogów stawianych producentom przez Uniê Europejsk¹ a zwi¹zanych m.in. ze zbilansowan¹ gospodark¹ zasobami naturalnymi oraz odpadami (zarówno poprodukcyjnymi jak i pou ytkowymi) [3]. Szczególnie produkty szybkozbywalne jak opakowania, folie, elementy dekoracyjne, biurowe, zabawki, ró - nego typu obudowy, elementy wykoñczenia wnêtrz i pojazdów powinny byæ wykonywane z eko-materia³ów. Aby okreœliæ materia³ jako ekologiczny musi to byæ materia³ bezpieczny dla zdrowia i œrodowiska zarówno na etapie pozyskiwania surowców, produkcji, u ytkowania jak równie gospodarki odpadami. Idealny eko-materia³ powinien byæ produkowany z surowców odnawialnych a nie petrochemicznych, posiadaæ odpowiednie parametry mechaniczne i estetyczne w trakcie u ytkowania, a po zakoñczeniu eksploatacji ulegaæ degradacji lub w ³atwy sposób poddawaæ siê recyklingowi. Warto podkreœliæ wy szoœæ materia³ów degradowalnych nad innymi w tym, e nie staj¹ siê uci¹ liwe dla œrodowiska w przypadku zaniechania segregacji (co w spo³eczeñstwie nadal jest bardzo powszechne i trudne do wyegzekwowania). Niniejsza praca jest przyk³adem opracowania ekokompozytów bazuj¹cych na surowcach naturalnych (polikwasie mlekowym i w³óknach roœlinnych) wykazuj¹cych dobre parametry mechaniczne i ulegaj¹cych kontrolowanej degradacji w œrodowisku. 2. Materia³y i metody Próbki kompozytowe w formie wiose³ek (wg normy PN-EN ISO 527) otrzymano metod¹ wtryskiwania. Na osnowê zastosowano polilaktyd Ingeo 3051D firmy Nature Works, USA. Jako zbrojenie polimerowej osnowy zastosowano krótkie w³ókna juty o d³ugoœci 1 2 mm otrzymane w procesie mechanicznego rozdrabniania (rys. 1). W³ókna oraz granulat polimerowy suszono przez dwie godziny w temperaturze 60 C. Fazê w³óknist¹ wprowadzano w iloœci 5%wag. w³ókien. Zestaw PLA-w³ókna MD juty homogenizowano przy u yciu pionowej wtryskarki œlimakowej (Multiplas), a nastêpnie rozdrabniano mechanicznie. Z otrzymanych granulatów kompozytowych (rys. 1) wytworzono kompozyty PLA/juta. Temperatura wtrysku wynosi³a 165 C, a ciœnienie 80 kg/cm 2. Otrzymane próbki poddano badaniom degradacji hydrolitycznej (inkubacja w wodzie destylowanej w temp. ok. 37 C) oraz degradacji biologicznej (kompostowanie w ekokompostowniku TERMO-410 z dodatkiem aktywatora Radivit firmy Neudorff zawieraj¹cym bakterie kompostowe oraz wyselekcjonowane kultury grzybowe wspomagaj¹cym biodegradacjê i przyspieszaj¹cym rozk³ad odpadów organicznych). Wp³yw œrodowiska degradacji na tworzywo kompozytowe okreœlano na podstawie zmian w³aœciwoœci mechanicznych tworzywa (zmiana wytrzyma³oœci na zginanie, modu³ Younga). Proces degradacji monitorowano stosuj¹c badania spektroskopowe kszta³tek kompozytowych (FTIR, metod¹ transmisyjn¹). Zmiany w obrêbie krystalicznoœci tworzywa poddanego degradacji okreœlano na podstawie badañ termicznych; TG/DSC a zmiany zwi¹zane z degradacj¹ ³añcucha polimerowego szacowa-

2 Eko-kompozyty na bazie polilaktydu i w³ókien roœlinnych 535 Rys. 1. Otrzymywanie kompozytów PLA/juta no na podstawie badañ wiskozymetrycznych (metoda Hopplera). Analiza termiczna DSC Analizê termiczn¹ DSC badanych materia³ów wykonano na analizatorze termicznym NETZSCH STA 449 F3 Jupiter. Badania przeprowadzono w tyglach aluminiowych, w atmosferze azotu. Próbki ogrzewano do temperatury 300 C z szybkoœci¹ 10 C/min. Na podstawie analizy termicznej DSC okreœlono: temperaturê transformacji/zeszklenia T g [ C], temperatury krystalizacji T k [ C] oraz temperatury topnienia T m [ C], ca³kowity efekt cieplny dla procesu krystalizacji H k [J/g] oraz topnienia H m [J/g]. Lepkoœæ Lepkoœæ dynamiczn¹ wyznaczono wg metody Hopplera. Stosuj¹c serie rozcieñczeñ wyjœciowego polimeru w roztworze rozpuszczalnika dokonywano pomiaru czasu opadania szklanej kulki. Badaniu poddano tworzywa kompozytowe po inkubacji (37 C/25 tyg.) i kompostowaniu (25 tyg.). Jako materia³ referencyjny zastosowano czysty polimer. Lepkoœæ dynamiczn¹ materia³ów wyznaczono ze wzoru: =k( k c )t gdzie: k sta³a kulki, k gêstoœæ kulki, c gêstoœæ produktu w temp. pomiaru, t czas opadania kulki (œrednia arytmetyczna) Badania w podczerwieni FTIR Badania spektroskopowe prowadzono w spektrometrze Burker BioRad 640 metod¹ transmisyjn¹ w zakresie œrodkowej podczerwieni ( cm -1 ). Próbki rozcierano i formowano w pastylki z KBr. Do badañ wybrano materia³y po 15 tygodniach degradacji hydrolitycznej i biodegradacji oraz po 25 tygodniach biodegradacji. 3. Wyniki i dyskusja Zmiany makroskopowe zaobserwowane podczas inkubacji w wodzie zarówno dla czystego polilaktydu jak równie materia³u modyfikowanego w³óknami naturalnymi (zmiana barwy na mleczn¹, widoczne wyeksponowanie w³ókien na powierzchni tworzywa) mog¹ wskazywaæ e tego typu materia³y s¹ bardziej podatne na degradacjê hydrolityczn¹ ni biodegradacjê (rys 2). Iloœciowa

3 536 Diagnostyka Materia³ów Polimerowych 2011 PLA PLA/juta a) b) c) Rys. 2. Fotografia próbek polimerowych (PLA) i kompozytowych (PLA/juta) a) wyjœciowych, b) po kompostowaniu, c) po inkubacji analiza przebiegu degradacji w œrodowisku zarówno modelowym (wodnym), jak i naturalnym (kompost) pozwoli potwierdziæ te obserwacje i okreœliæ stopieñ degradacji tworzyw. Parametrem, który jako jeden z pierwszych ulega zmianie podczas degradacji polimeru jest lepkoœæ. Jest to zwi¹zane ze spadkiem masy cz¹steczkowej polimeru bêd¹cym efektem hydrolizy wi¹zañ w ³añcuchu polimerowym. Dodatek w³ókien krótkich do osnowy polimerowej powoduje obni enie lepkoœci polimeru (rys 3). Woda jako œrodowisko bardziej aktywne zmniejsza trwa³oœæ zarówno wyjœciowego polimeru jak równie kompozytu PLA/juta, co skutkuje obni eniem lepkoœci odpowiednio do 40% i 26% wartoœci wyjœciowej. Kompostowanie nie powoduje tak wyraÿnych zmian lepkoœci kompozytu. Zarówno œrodowisko biologiczne jak i œrodowisko wodne nie wp³ywaj¹ znacz¹co na temperaturê krystalizacji kompozytu, natomiast ciep³o towarzysz¹ce temu procesowi zwiêksza siê czterokrotnie (o oko³o 27 J/g) w przypadku inkubacji i ponad dwukrotnie (o 13 J/g) w przypadku kompostowania (tabela 1). Mo e to œwiadczyæ, e inkubacja sprzyja stopniowemu porz¹dkowaniu siê sieci polimerowej i wzrostowi krystalicznoœci. W przypadku inkubacji w œrodowisku wodnym dodatkowo obserwuje siê znaczne obni enie temperatury krystalizacji co mo e œwiadczyæ o postêpuj¹cej degradacji kompozytu. Tab. 1. W³aœciwoœci termiczne PLA i kompozytu PLA/juta Próbka T g ( C) T k ( C) H k (J/g) T m ( C) H m (J/g) PLA 62,5 123,5 6,84 153,1-8,94 PLA/woda 55,8 112,9 5,78 155,2-26,8 PLA/juta 58,2 126,5 4, ,10 PLA/juta woda 58,4 88,4 6, ,05 PLA/juta 15 tyg kompost 61,0 127,6 3,83 154,6-8,43 PLA/juta 25 tyg kompost 56,7 126,7 14,58 155,9-22,33 Analiza widm FTIR kompozytu polilaktydu z jut¹ przed i po inkubacji w wodzie destylowanej oraz po kompostowaniu potwierdza, e œrodowiskiem silniej wp³ywaj¹cym na obni enie trwa³oœci tworzywa jest woda (rys.4) [4]. Z uwagi na fakt, e pasmo przy 1760 cm -1 posiada najwy sz¹ intensywnoœæ, zosta³o ono zastosowane jako punkt odniesienia w analizie relacji do pozosta³ych pasm. O postêpuj¹cej degradacji osnowy polimerowej Rys. 3. Zmiany wspó³czynnika lepkoœci polimeru poddanego degradacji

4 Eko-kompozyty na bazie polilaktydu i w³ókien roœlinnych 537 Rys. 4. Widma FTIR kompozytu PLA/juta wyjœciowego, po inkubacji w wodzie destylowanej oraz po kompostowaniu a) b) Rys. 5. Obrazy mikroskopowe przekroju kompozytów po degradacji: a) woda, b) kompost œwiadczy obni anie intensywnoœci pasm zwi¹zanych z drganiami wi¹zañ C-H w zakresie cm -1 oraz cm -1 w relacji do pasma C=O przy 1760 cm -1. Zmiany te s¹ najwiêksze w przypadku kompozytu po 15 tygodniach inkubacji w wodzie destylowanej i 25 tygodniach kompostowania, co sugeruje, e œrodowisko wodne znacznie przyspiesza degradacjê polimeru w porównaniu do kompostu. Procesowi degradacji polilaktydu towarzyszy wzrost stopnia krystalicznoœci polimeru, zwi¹zany z rozluÿnianiem struktury polimeru wskutek degradacji i tym samym ³atwiejszej reorganizacji ³añcuchów polilaktydowych [5]. Na widmach FTIR przejawia siê to poprzez zmniejszenie szerokoœci po³ówkowej pasm. Zmiany takie widoczne s¹ w przypadku kompozytów po 15 tyg. inkubacji w wodzie i 25 tyg. kompostowania, dla których szerokoœæ po³ówkowa pasma C=O przy 1760 cm -1 wynosi kolejno 94 i 95 cm -1, przy wartoœci 116 cm -1 dla wyjœciowego kompozytu. Potwierdza to szybsz¹ degradacjê polilaktydu w œrodowisku wodnym. Obrazy mikroskopowe SEM nie uwidaczniaj¹ znacz¹cych ró nic w mikrostrukturze kompozytu po degradacji w wodzie i w kompoœcie (rys. 5). Granica w³ókno-osnowa (od której zaczyna siê degradacja zwi¹zana z u³atwion¹ penetracj¹ p³ynu wzd³u granic rozdzia³u faz) wydaje siê byæ œcis³a bez widocznych odwarstwieñ. 4. Wnioski Na podstawie przeprowadzonych badañ mo na stwierdziæ, e zarówno podczas kompostowania jak i inkubacji w wodzie struktura polimeru ulega zmianie i amorficzny wyjœciowy polilaktyd zaczyna krystalizowaæ i ulegaæ stopniowo degradacji, przy czym w œrodowisku wodnym zmiany s¹ znacznie bardziej widoczne

5 538 Diagnostyka Materia³ów Polimerowych 2011 ni podczas biodegradacji. Powi¹zaæ to mo na z ³atwiejsz¹ wymian¹ medium (wody) i produktów degradacji powstaj¹cych w trakcie procesu ni ma to miejsce w kompoœcie. Biodegradacja w pryzmie kompostowej zachodzi wolniej i stanowi przyk³ad efektu synergicznego zwi¹zanego z degradacj¹ hydrolityczn¹ i degradacj¹ enzymatyczn¹ na skutek dzia³ania mikroorganizmów. W tym przypadku postêp degradacji jest zale ny od takich zmiennych czynników jak iloœæ oraz rodzaj bakterii i kultur grzybowych, wilgotnoœæ czy temperatura. Podziêkowania Praca finansowana w ramach projektu Nowe przyjazne dla œrodowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych, nr projektu POIG /08. Literatura 1. Wool R.P., Sun X.S.: Bio-Based Polymers and Composites Elsevier Academic Press, USA, Petinakis E. i inni: Biodegradation and thermal decomposition of poly(lactic acid)-based materials reinforced by hydrophilic fillers. Polymer Degradation and Stability 95 (2010) Dyrektywy Unii Europejskiej: 2000/53/EC, 2002/96/EC, 2004/12/EC 4. Ch³opek J., Morawska-Chochó³ A., Szaraniec B.: The influence of the environment on the degradation of polylactides and their composites, Journal of Achievements in Materials and Manufacturing Engineering 43, 1 (2010) Li S., Vert M.: Biodegradation of aliphatic polyesters, in: Degradable Polymers, Principle and Applications, Scott G., Gilead D., Eds., Chapmann & Hall, London 1995, 44-87

Projekt: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych

Projekt: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych Projekt: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych Zadanie 5 - Ocena wpływu czynników środowiskowych oraz obciążeo długotrwałych na zmiany właściwości wytworzonych

Bardziej szczegółowo

SWG 150. Kratki t³umi¹ce. SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / Kraków tel / fax /

SWG 150. Kratki t³umi¹ce. SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / Kraków tel / fax / Kratki t³umi¹ce SWG 150 SWG s¹ czerpniami lub wyrzutniami powietrza z funkcj¹ t³umienia ha³asu. Mog¹ byæ stosowane na zakoñczeniach instalacji wentylacyjnych. Znajduj¹ równie zastosowanie jako ekrany akustyczne

Bardziej szczegółowo

Badania wybranych w³aœciwoœci mechanicznych wyrobów z poliamidów i innych tworzyw konstrukcyjnych (uzupe³nienie)

Badania wybranych w³aœciwoœci mechanicznych wyrobów z poliamidów i innych tworzyw konstrukcyjnych (uzupe³nienie) 216 Wybrane aspekty starzenia wzmocnionych poliamidów. Cz. 3. B³a ej CHMIELNICKI Politechnika Œl¹ska w Gliwicach, Wydzia³ Mechaniczno-Technologiczny Semestr IX, Grupa specjalizacyjna Przetwórstwo i Obróbka

Bardziej szczegółowo

PODATNOŚĆ POLILAKTYDU NA DEGRADACJĘ W WYBRANYCH SKŁADNIKACH KOSMETYKÓW

PODATNOŚĆ POLILAKTYDU NA DEGRADACJĘ W WYBRANYCH SKŁADNIKACH KOSMETYKÓW Katarzyna Krasowska Akademia Morska w Gdyni PODATNOŚĆ POLILAKTYDU NA DEGRADACJĘ W WYBRANYCH SKŁADNIKACH KOSMETYKÓW Celem pracy była ocena podatności polilaktydu (PLA) na degradację w wybranych składnikach

Bardziej szczegółowo

1. Wstêp Charakterystyka linii napowietrznych... 20

1. Wstêp Charakterystyka linii napowietrznych... 20 Spis treœci Od Autora... 11 1. Wstêp... 15 Literatura... 18 2. Charakterystyka linii napowietrznych... 20 3. Równanie stanów wisz¹cego przewodu... 29 3.1. Linia zwisania przewodu... 30 3.2. Mechanizm kszta³towania

Bardziej szczegółowo

Odpady z tworzyw poliestrowo-szklanych jako nape³niacze polietylenu

Odpady z tworzyw poliestrowo-szklanych jako nape³niacze polietylenu 242 Ewa OLEWNIK Ewa OLEWNIK Wydzia³ Chemii, Uniwersytet Miko³aja Kopernika w Toruniu e-mail: olewnik@umk.pl Odpady z tworzyw poliestrowo-szklanych jako nape³niacze polietylenu Streszczenie. Odpady z tworzyw

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem:

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem: GUMA. To rozciągliwy materiał, elastomer chemicznie zbudowany z alifatycznych łańcuchów polimerowych (np. poliolefin), które są w stosunkowo niewielkim stopniu usieciowane w procesie wulkanizacji kauczuku

Bardziej szczegółowo

Opracowanie technologii wytwarzania rdzeni łopatek turbin gazowych i turbosprężarek metodą wtrysku wysokociśnieniowego

Opracowanie technologii wytwarzania rdzeni łopatek turbin gazowych i turbosprężarek metodą wtrysku wysokociśnieniowego Opracowanie technologii wytwarzania rdzeni łopatek turbin gazowych i turbosprężarek metodą wtrysku wysokociśnieniowego Magdalena Gromada, Agata Sokołowska Instytut Energetyki, Oddział Ceramiki CEREL, ul.

Bardziej szczegółowo

SRC. Przepustnice systemu ró nicowania ciœnienia. Przeznaczenie

SRC. Przepustnice systemu ró nicowania ciœnienia. Przeznaczenie Przepustnice systemu ró nicowania ciœnienia SRC Przeznaczenie Przepustnica SRC-Z Przepustnice wielop³aszczyznowe SRC z ³opatkami przeciwbie nymi stosuje siê do regulacji lub zamkniêcia przep³ywu powietrza

Bardziej szczegółowo

PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE Z OTWOREM OKRĄGŁYM TYPU ASR PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE NA SZYNÊ SERII ASK PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE Z UZWOJENIEM PIERWOTNYM TYPU WSK

PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE Z OTWOREM OKRĄGŁYM TYPU ASR PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE NA SZYNÊ SERII ASK PRZEKŁADNIKI PRĄDOWE Z UZWOJENIEM PIERWOTNYM TYPU WSK PRZEK DNIKI PR DOWE W SNOŒCI PRZEK DNIKÓW obudowa wykonana z wysokoudarowego, niepalnego, tworzywa, w³asnoœci samogasn¹ce obudowy przek³adników s¹ zgrzewane ultradÿwiêkowo, niklowane zaciski obwodu wtórnego

Bardziej szczegółowo

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA KARTA SERWISOWA NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA Gratulujemy! Dokonali Pañstwo œwietnego wyboru: nowoczesne drewniane okna s¹ ekologiczne, a tak e optymalne pod wzglêdem ekonomicznym. Nale ¹ do najwa niejszych elementów

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

3.2 Warunki meteorologiczne

3.2 Warunki meteorologiczne Fundacja ARMAAG Raport 1999 3.2 Warunki meteorologiczne Pomiary podstawowych elementów meteorologicznych prowadzono we wszystkich stacjach lokalnych sieci ARMAAG, równolegle z pomiarami stê eñ substancji

Bardziej szczegółowo

Badania biopolimerów technikami spektroskopii oscylacyjnej

Badania biopolimerów technikami spektroskopii oscylacyjnej Badania biopolimerów technikami spektroskopii oscylacyjnej 493 Czes³awa PALUSZKIEWICZ Akademia Górniczo-Hutnicza, Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków Wydzia³ In ynierii Materia³owej i Ceramiki, Katedra Chemii

Bardziej szczegółowo

Modu³ wyci¹gu powietrza

Modu³ wyci¹gu powietrza LabAirTec System dygestoriów LabAirTec Renggli pozwala zapewniæ podwy szony poziom bezpieczeñstwa oraz niezale noœæ, jednoczeœnie daj¹c wiêkszy komfort pracy. W wyniku wspó³pracy specjalistów od aerodynamiki

Bardziej szczegółowo

Przykład 1.a Ściana wewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.b Ściana zewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.c Ścian zewnętrzna piwnic.

Przykład 1.a Ściana wewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.b Ściana zewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.c Ścian zewnętrzna piwnic. Przykład 1- Sprawdzenie nośności ścian budynku biurowego Przykład 1.a Ściana wewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.b Ściana zewnętrzna w kondygnacji parteru. Przykład 1.c Ścian zewnętrzna piwnic.

Bardziej szczegółowo

KOMPOZYCJE BIOPOLIMEROWE Z UDZIAŁEM POLISACHARYDÓW JAKO SPOIWA ODLEWNICZE

KOMPOZYCJE BIOPOLIMEROWE Z UDZIAŁEM POLISACHARYDÓW JAKO SPOIWA ODLEWNICZE Beata GRABOWSKA 1 WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH ODDZIAŁ KRAKOWSKI STOP XXXIII KONFERENCJA NAUKOWA z okazji Ogólnopolskiego Dnia Odlewnika 2009 Kraków, 11 grudnia 2009 r. KOMPOZYCJE BIOPOLIMEROWE Z UDZIAŁEM POLISACHARYDÓW

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH METODĄ SQUEEZE CASTING

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH METODĄ SQUEEZE CASTING 25/15 Archives of Foundry, Year 2005, Volume 5, 15 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2005, Rocznik 5, Nr 15 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Wp³yw nanorurek wêglowych na w³asnoœci wytrzyma³oœciowe nanokompozytów

Wp³yw nanorurek wêglowych na w³asnoœci wytrzyma³oœciowe nanokompozytów Wp³yw nanorurek wêglowych na w³asnoœci wytrzyma³oœciowe nanokompozytów 179 Leszek A. DOBRZAÑSKI, Agnieszka MUCHA Politechnika Œl¹ska, Instytut Materia³ów In ynierskich i Biomedycznych e-mail: agnieszka.mucha@polsl.pl

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII REP-RAP DO WYTWARZANIA FUNKCJONALNYCH STRUKTUR Z PLA

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII REP-RAP DO WYTWARZANIA FUNKCJONALNYCH STRUKTUR Z PLA Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 109 Emilia MAZGAJCZYK, Patrycja SZYMCZYK, Edward CHLEBUS, Katedra Technologii Laserowych, Automa ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII REP-RAP DO WYTWARZANIA FUNKCJONALNYCH

Bardziej szczegółowo

BIOPOLIMERY JAKO OPAKOWANIA KOSMETYKÓW BIOPOLYMERS AS COSMETIC PACKAGING

BIOPOLIMERY JAKO OPAKOWANIA KOSMETYKÓW BIOPOLYMERS AS COSMETIC PACKAGING JOANNA RYDZ, WANDA SIKORSKA *, K. WOLNA *,**, ANDRZEJ MARCINKOWSKI *, URSZULA SZELUGA *, GRAśYNA ADAMUS *, MAREK KOWALCZUK *,** BIOPOLIMERY JAKO OPAKOWANIA KOSMETYKÓW BIOPOLYMERS AS COSMETIC PACKAGING

Bardziej szczegółowo

TYP D [mm] B [mm] H [mm] L [mm] C [mm] A [mm] G Typ filtra GWO-160-III-1/2 GWO-200-III-1/2 GWO-250-III-3/4 GWO-315-III-3/4 GWO-400-III-3/4

TYP D [mm] B [mm] H [mm] L [mm] C [mm] A [mm] G Typ filtra GWO-160-III-1/2 GWO-200-III-1/2 GWO-250-III-3/4 GWO-315-III-3/4 GWO-400-III-3/4 WYMIENNIKI GLIKOL-POWIETRZE DO GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEP A TYP GWO Zastosowanie: Wstêpne ogrzewanie powietrza wentylacyjnego zim¹ powietrza w okresie letnim Wspó³praca z gruntowym glikolowym wymiennikiem

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

N O W O Œ Æ Obudowa kana³owa do filtrów absolutnych H13

N O W O Œ Æ Obudowa kana³owa do filtrów absolutnych H13 N O W O Œ Æ Obudowa kana³owa do filtrów absolutnych H13 KAF Atest Higieniczny: HK/B/1121/02/2007 Obudowy kana³owe KAF przeznaczone s¹ do monta u w ci¹gach prostok¹tnych przewodów wentylacyjnych. Montuje

Bardziej szczegółowo

Wp³yw promieniowania UV na w³aœciwoœci mechaniczne polilaktydu nape³nianego grafitem i szungitem

Wp³yw promieniowania UV na w³aœciwoœci mechaniczne polilaktydu nape³nianego grafitem i szungitem Wp³yw promieniowania UV na w³aœciwoœci mechaniczne polilaktydu nape³nianego grafitem i szungitem 143 Ewa OLEWNIK-KRUSZKOWSKA, OLEWNIK-KRUSZKOWSKA* a), Krzysztof KOWALSKI, a), Patrycja KASPERSKA, Józef

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza. im.stanisława Staszica w Krakowie. Katedra Mechaniki i Wibroakustyki

Akademia Górniczo-Hutnicza. im.stanisława Staszica w Krakowie. Katedra Mechaniki i Wibroakustyki Akademia Górniczo-Hutnicza im.stanisława Staszica w Krakowie Wydział InŜynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Mechaniki i Wibroakustyki 30-059 KRAKÓW, Al.Mickiewicza 30, tel. (012) 617 30 64, fax (012)

Bardziej szczegółowo

ŒLIZGOWY TERMOUTWARDZALNY KOMPOZYT METALO YWICZNY NA ELEMENTY O YSK POPRZECZNYCH

ŒLIZGOWY TERMOUTWARDZALNY KOMPOZYT METALO YWICZNY NA ELEMENTY O YSK POPRZECZNYCH 5-23 T R I B O L O G I A 11 Janusz DASIEWICZ*, Zbigniew PAWELEC* ŒLIZGOWY TERMOUTWARDZALNY KOMPOZYT METALO YWICZNY NA ELEMENTY O YSK POPRZECZNYCH THE SLIDING THERMOSETTING METAL-RESINOUS COM- POSITE FOR

Bardziej szczegółowo

NAGRZEWNICE WODNE DO KANA ÓW PROSTOK TNYCH - TYP WN. Zastosowanie: Ogrzewanie powietrza w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

NAGRZEWNICE WODNE DO KANA ÓW PROSTOK TNYCH - TYP WN. Zastosowanie: Ogrzewanie powietrza w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych NAGRZEWNICE WODNE DO KANA ÓW PROSTOK TNYCH - TYP WN Zastosowanie: Ogrzewanie powietrza w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych W³aœciwoœci: Wymiennik wykonany z rur bimetalowych ebrowanych Cu-Al

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK STAŻU. Nazwisko i imię ucznia... Klasa :... Specjalizacja... Rok szkolny... adres... nr telefonu.., email:.. Miejsce odbywania praktyki..

DZIENNICZEK STAŻU. Nazwisko i imię ucznia... Klasa :... Specjalizacja... Rok szkolny... adres... nr telefonu.., email:.. Miejsce odbywania praktyki.. Załącznik nr 1 do umowy DZIENNICZEK STAŻU I. DANE OSOBOWE STAŻYSTY Nazwisko i imię ucznia... Klasa :....... Specjalizacja... Rok szkolny......... adres..... nr telefonu.., email:.. Miejsce odbywania praktyki..

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY PSARY ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY PSARY ZA 2015 ROK ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY PSARY ZA 2015 ROK I. WPROWADZENIE 1. CEL OPRACOWANIA Celem niniejszego opracowania jest opracowanie efektywnego systemu gospodarowania odpadami

Bardziej szczegółowo

12. Wyznaczenie relacji diagnostycznej oceny stanu wytrzymało ci badanych materiałów kompozytowych

12. Wyznaczenie relacji diagnostycznej oceny stanu wytrzymało ci badanych materiałów kompozytowych Open Access Library Volume 2 211 12. Wyznaczenie relacji diagnostycznej oceny stanu wytrzymało ci badanych materiałów kompozytowych 12.1 Wyznaczanie relacji diagnostycznych w badaniach ultrad wi kowych

Bardziej szczegółowo

Zagro enia fizyczne. Zagro enia termiczne. wysoka temperatura ogieñ zimno

Zagro enia fizyczne. Zagro enia termiczne. wysoka temperatura ogieñ zimno Zagro enia, przy których jest wymagane stosowanie œrodków ochrony indywidualnej (1) Zagro enia fizyczne Zagro enia fizyczne Zał. Nr 2 do rozporządzenia MPiPS z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych

Bardziej szczegółowo

Wykład VII: Kompozyty. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład VII: Kompozyty. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: 1. Wprowadzenie 2. Kompozyty ziarniste 3. Kompozyty włókniste 4. Kompozyty warstwowe 5. Naturalne

Bardziej szczegółowo

Analiza zmian w³aœciwoœci termicznych i struktury rur z polietylenu po procesie starzenia

Analiza zmian w³aœciwoœci termicznych i struktury rur z polietylenu po procesie starzenia Analiza zmian w³aœciwoœci termicznych i struktury rur z polietylenu po procesie starzenia 97 Adam GNATOWSKI*, Mateusz CHYRA, W³odzimierz BARANOWSKI Politechnika Czêstochowska, Zak³ad Przetwórstwa Polimerów

Bardziej szczegółowo

ALDA SDA. Anemostaty prostok¹tne

ALDA SDA. Anemostaty prostok¹tne Anemostaty prostok¹tne ALDA SDA Atesty Higieniczne: HK/B/1121/01/2007 HK/B/1121/02/2007 HK/B/1121/04/2007 Anemostaty sufitowe ALDA i SDA s¹ przeznaczone do zastosowañ w instalacjach wentylacyjnych niskoi

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

OPINIA NAUKOWA. przydatności instalacji BIONOR Sludge do utylizacji osadów w małych gminnych oczyszczalniach ścieków

OPINIA NAUKOWA. przydatności instalacji BIONOR Sludge do utylizacji osadów w małych gminnych oczyszczalniach ścieków Częstochowa, 27.02.2015 Prof. dr hab. inż. January Bień Prof. dr hab. inż. Małgorzata Kacprzak Prof. nzw. dr hab. inż. Tomasz Kamizela Dr Anna Grobelak OPINIA NAUKOWA przydatności instalacji BIONOR Sludge

Bardziej szczegółowo

ZRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI ZWIĄZANYCH Z ZAGOSPODAROWANIEM OSADÓW ŚCIEKOWYCH. Warszawa, 24 marca 2016

ZRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI ZWIĄZANYCH Z ZAGOSPODAROWANIEM OSADÓW ŚCIEKOWYCH. Warszawa, 24 marca 2016 ZRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI ZWIĄZANYCH Z ZAGOSPODAROWANIEM OSADÓW ŚCIEKOWYCH Warszawa, 24 marca 2016 PROGRAM OPERACYJNY INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Działanie 2.3 Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach

Bardziej szczegółowo

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca 4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca [w] Małe i średnie w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 88-96 W publikacji zostały zaprezentowane wyniki

Bardziej szczegółowo

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010 Nowy zakres wymagań stawianych wyrobom budowlanym związanych z efektywnościąenergetyczną budownictwa dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Katalog produktów. Katalog produktów. Cennik 2004 / 2005 01.01.2005. Systemy rurociągów z PVC-U Wersja metryczna ISO / DIN

Katalog produktów. Katalog produktów. Cennik 2004 / 2005 01.01.2005. Systemy rurociągów z PVC-U Wersja metryczna ISO / DIN Katalog produktów Cennik 2004 / 2005 Katalog produktów 01.01.2005 Systemy rurociągów z PVC-U Wersja metryczna ISO / DIN Klejony system ruroci gowy do zastosowa przemys owych. Mo liwa rozbudowa dzieki

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja recyklatu z folii poliamidowo-polietylenowej traw¹ morsk¹

Modyfikacja recyklatu z folii poliamidowo-polietylenowej traw¹ morsk¹ Modyfikacja recyklatu z folii poliamidowo-polietylenowej traw¹ morsk¹ 549 Zenon TARTAKOWSKI, Justyna LEWANDOWSKA-KOSYL, Mateusz KOSYL Zak³ad Tworzyw Polimerowych, Instytut In ynierii Materia³owej, Zachodniopomorski

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych średniego napięcia (linie nieizolowane, niepełnoizolowane, pełnoizolowane)

Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych średniego napięcia (linie nieizolowane, niepełnoizolowane, pełnoizolowane) SOM/ST/2004/04 Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych średniego napięcia (linie nieizolowane, niepełnoizolowane, pełnoizolowane) 1. Warunki ogólne 1.1. Zamawiane i dostarczane urządzenia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21)

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21) MODU KAMERY KAM-1 z symetryzatorem INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA V1.1 (2011-02-21) 1. BEZPIECZEÑSTWO U YTKOWANIA I WARUNKI EKSPLOATACJI Przed przyst¹pieniem do instalacji modu³u kamery nale y zapoznaæ

Bardziej szczegółowo

Karta katalogowa wentylatorów oddymiających

Karta katalogowa wentylatorów oddymiających Karta katalogowa wentylatorów oddymiających Zastosowanie Seria wentylatorów CVHT mo e byæ stosowana do wyci¹gania gor¹cego dymu powsta³ego w czasie o po aru. Wentylatory posiadaj¹ odpornoœæ na temperaturê

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R. ANALIZA STANU Rozdrażew, dnia 28.04.2016r. GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R. 1. Cel przygotowania analizy. Niniejszy dokument stanowi roczną analizę stanu gospodarki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW MODYFIKACJI WŁÓKIEN NATURALNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI KOMPOZYTÓW BIODEGRADOWALNYCH NA OSNOWIE PLA

WPŁYW MODYFIKACJI WŁÓKIEN NATURALNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI KOMPOZYTÓW BIODEGRADOWALNYCH NA OSNOWIE PLA ANDRZEJ IWAŃCZUK, MAREK KOZŁOWSKI, STANISŁAW FRĄCKOWIAK * WPŁYW MODYFIKACJI WŁÓKIEN NATURALNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI KOMPOZYTÓW BIODEGRADOWALNYCH NA OSNOWIE PLA THE INFLUENCE OF MODIFICATION OF THE NATURAL FIBRES

Bardziej szczegółowo

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Bezprzeponowy Płytowy Gruntowy Wymiennik Ciepła PROVENT-GEO to unikatowe, oryginalne rozwiązanie umożliwiające pozyskanie zawartego gruncie chłodu latem oraz ciepła

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

MIGRACJA GLOBALNA ZWIĄZKÓW NISKOCZĄSTECZKOWYCH Z MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH

MIGRACJA GLOBALNA ZWIĄZKÓW NISKOCZĄSTECZKOWYCH Z MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH Magda Morawska, Izabela Steinka, Maria Rutkowska Akademia Morska w Gdyni MIGRACJA GLOBALNA ZWIĄZKÓW NISKOCZĄSTECZKOWYCH Z MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH Monomery i substancje dodatkowe mogą w określonych warunkach

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339

Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339 1/7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:48339-2015:text:pl:html Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339 Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Bankowa 12, Dział

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej www.sad24.com Wszystkie poniższe informacje zostały przygotowane na podstawie obserwacji laboratoryjnych oraz lustracji wybranych

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI

BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. DESKI TARASOWE DESKI POD OGOWE DESKI ELEWACYJNE BOAZERIE. Deski na œciany domków LISTWY WYKOÑCZENIOWE DREWNO BUDOWLANE

Spis treœci.  DESKI TARASOWE DESKI POD OGOWE DESKI ELEWACYJNE BOAZERIE. Deski na œciany domków LISTWY WYKOÑCZENIOWE DREWNO BUDOWLANE Przegl¹d produktów Spis treœci DESKI POD OGOWE DESKI TARASOWE BOAZERIE DESKI ELEWACYJNE Deski na œciany domków LISTWY WYKOÑCZENIOWE DREWNO BUDOWLANE BALUSTRADY OGRODZENIA www.drewnomark.pl DESKI POD OGOWE

Bardziej szczegółowo

Publikacje pracowników Katedry Inżynierii Materiałowej w 2010 r.

Publikacje pracowników Katedry Inżynierii Materiałowej w 2010 r. Publikacje pracowników Katedry Inżynierii Materiałowej w 2010 r. 1. Żenkiewicz M., Richert J., Różański A.: Effect of blow moulding on barrier properties of polylactide nanocomposite films, Polymer Testing

Bardziej szczegółowo

OSTRZA LUTZ DO CIÊCIA FOLII SPECJALISTYCZNE OSTRZA DO SPECJALNEJ FOLII

OSTRZA LUTZ DO CIÊCIA FOLII SPECJALISTYCZNE OSTRZA DO SPECJALNEJ FOLII OSTRZA LUTZ DO CIÊCIA FOLII SPECJALISTYCZNE OSTRZA DO SPECJALNEJ FOLII PAÑSTWA ZADANIE DO CIÊCIA FOLIA W ÓKNA CHEMICZNE W ÓKNA SZKLANE MEDYCYNA PRZEMYS SPO YWCZY RZEMIOS O PRZEMYS SAMOCHODOWY TKACTWO OSTRZA

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu Art. 21. Przedsiębiorca prowadzący stację demontażu powinien zapewniać bezpieczne dla

Obowiązki przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu Art. 21. Przedsiębiorca prowadzący stację demontażu powinien zapewniać bezpieczne dla Obowiązki przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu Art. 21. Przedsiębiorca prowadzący stację demontażu powinien zapewniać bezpieczne dla środowiska i zdrowia ludzi przetwarzanie pojazdów wycofanych

Bardziej szczegółowo

1 1 PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE

1 1 PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE Logo programu NAZWA PROGRAMU Numer (uzupełnia WST) Klasyfikacja Kod Interwencji (nadawany przez WST) Dział gospodarki 1 1 PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE 1.1. Tytuł : 1.2. Nazwa skrócona (akronim) 1.3

Bardziej szczegółowo

Nawiewnik NSL 2-szczelinowy.

Nawiewnik NSL 2-szczelinowy. Nawiewniki i wywiewniki szczelinowe NSL NSL s¹ przeznaczone do zastosowañ w instalacjach wentylacyjnych nisko- i œredniociœnieniowych, o sta³ym lub zmiennym przep³ywie powietrza. Mog¹ byæ montowane w sufitach

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET OPOLSKI - KONSORCJANT NR 8. projektu pt.: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych

UNIWERSYTET OPOLSKI - KONSORCJANT NR 8. projektu pt.: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych UNIWERSYTET OPOLSKI - KONSORCJANT NR 8 projektu pt.: Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych Zadanie nr 5. Ocena wpływu czynników środowiskowych oraz obciążeń

Bardziej szczegółowo

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015 WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE W związku realizacją projektu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Instrukcja obsługi i montażu 77 938: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG 77 623: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG mini AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677

Bardziej szczegółowo

Ethernet VPN tp. Twój œwiat. Ca³y œwiat.

Ethernet VPN tp. Twój œwiat. Ca³y œwiat. Ethernet VPN tp 19330 Twój œwiat. Ca³y œwiat. Efektywna komunikacja biznesowa pozwala na bardzo szybkie i bezpieczne po³¹czenie poszczególnych oddzia³ów firmy przez wirtualn¹ sieæ prywatn¹ (VPN) oraz zapewnia

Bardziej szczegółowo

Mandat 111 ZAŁĄCZNIK 1 URZĄDZENIA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO 30/33 URZĄDZENIA BEZPIECZEŃŚTWA RUCHU DROGOWEGO

Mandat 111 ZAŁĄCZNIK 1 URZĄDZENIA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO 30/33 URZĄDZENIA BEZPIECZEŃŚTWA RUCHU DROGOWEGO Mandat ZAŁĄCZNIK WYROBY DO OBJĘCIA MANDAEM DO ZASOSOWANIA: URZĄDZENIA BEZPIECZEŃSWA RUCHU DROGOWEGO 0/ URZĄDZENIA BEZPIECZEŃŚWA RUCHU DROGOWEGO Elementy Postać Materiały Wyroby do wzięcia pod uwagę Granulowane

Bardziej szczegółowo

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica SP Ó KA AKCY JN A ul. Wapiennikowa 9, - KIELCE, tel. -9-, fax. - -9-8 www.prema.pl e-mail: prema@prema.pl BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G/8-G/ SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny,

Bardziej szczegółowo

SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE.

SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE. SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE. H 03.00.00 Roboty Umocnieniowe kod CPV 45 200000-9 H 03.01.00 Układanie geowłókniny SPIS TREŚCI 1. WSTĘP 148 2.MATERIAŁY 148-149 3. SPRZĘT... 149 4. TRANSPORT...149

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Docieplenie budynku Publicznego Przedszkola nr 3 z grupą żłobkową Niezapominajka ul. Spokojna 2, 58-160 Świebodzice DOCIEPLENIE STROPODACHU

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na

Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na różnych etapach procesu termooksydacji metodą spektrofotometrii UV-VIS Jolanta Drabik, Ewa Pawelec Celem pracy była ocena stabilności oksydacyjnej

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Wersje zarówno przelotowe jak i k¹towe. Zabezpiecza przed przep³ywem czynnika do miejsc o najni szej temperaturze.

Wersje zarówno przelotowe jak i k¹towe. Zabezpiecza przed przep³ywem czynnika do miejsc o najni szej temperaturze. Zawory zwrotne, typu NRV i NRVH Wprowadzenie Zawory NRV i NRVH mog¹ byæ stosowane w instalacjach ch³odniczych i klimatyzacyjnych z fluorowcopochodnymi czynnikami ch³odniczymi na ruroci¹gach z zimnym, gor¹cym

Bardziej szczegółowo

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA PUSH-BAR okucia budowlane kompleksowo drewno PCV aluminium ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA Zamkniêcie przeciwpaniczne IDEA zosta³o zaprojektowane i przetestowane na zgodnoœæ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Na podstawie art. 42 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Mechanizacja i automatyzacja w I i II I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z aspektami procesach przetwórstwa tworzyw polimerowych. C.

Bardziej szczegółowo

DDM. Al. Kazimierza Wielkiego 6E, W³oc³awek, Poland tel./fax , ,

DDM. Al. Kazimierza Wielkiego 6E, W³oc³awek, Poland tel./fax , , tel./fax +48 54 21 10 05, 54 411 25 55, e-mail: office@renex.com.pl Piece rozp³ywowe - do spoiw o³owiowych i bezo³owiowych Model GF-120-HT z transporterem o szerokoœci 0,5 cm, tunelem o d³ugoœci 104 cm

Bardziej szczegółowo

Akcesoria: OT10070 By-pass ró nicy ciœnieñ do rozdzielaczy modu³owych OT Izolacja do rozdzielaczy modu³owych do 8 obwodów OT Izolacja do r

Akcesoria: OT10070 By-pass ró nicy ciœnieñ do rozdzielaczy modu³owych OT Izolacja do rozdzielaczy modu³owych do 8 obwodów OT Izolacja do r Rozdzielacze EU produkt europejski modu³owe wyprodukowane we W³oszech modu³owa budowa rozdzielaczy umo liwia dowoln¹ konfiguracjê produktu w zale noœci od sytuacji w miejscu prac instalacyjnych ³¹czenie

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

Cykle produkcji paska z jednego elementu

Cykle produkcji paska z jednego elementu Cykle produkcji paska z jednego elementu /Skórê kroimy na pasy, kolejno wycinamy koñcówkê, wybijamy dziurki, znakujemy (stemplujemy), wycinamy pocz¹tek/ WYCINANIE KOÑCA DZIURKOWANIE CIÊCIE NA PASY STEMPLOWANIE

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA POMPA CIEP A SOLANKA - WODA Monitorowanie parametrów pracy Ekran przegl dowy Niezawodne funkcjonowanie w najci szych Spr arki spiralne niezawodnie pracuj w najci szych PAROWNIK Urz dzenie rozprowadzaj

Bardziej szczegółowo

Badania skuteczności działania filtrów piaskowych o przepływie pionowym z dodatkiem węgla aktywowanego w przydomowych oczyszczalniach ścieków

Badania skuteczności działania filtrów piaskowych o przepływie pionowym z dodatkiem węgla aktywowanego w przydomowych oczyszczalniach ścieków Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołł łłątaja w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Inżynierii Sanitarnej i Gospodarki Wodnej K r z y s z t o f C h m i e l o w s k i Badania skuteczności

Bardziej szczegółowo

TAP TAPS. T³umiki akustyczne. do prostok¹tnych przewodów wentylacyjnych

TAP TAPS. T³umiki akustyczne. do prostok¹tnych przewodów wentylacyjnych T³umiki akustyczne do prostok¹tnych przewodów wentylacyjnych TAP TAPS Atest Higieniczny: HK/B/0284/01/2015 TAP i TAPS s¹ przeznaczone do t³umienia ha³asu przenoszonego przez przewody prostok¹tne instalacji

Bardziej szczegółowo

Modyfikacje betonu dodatkiem rozdrobnionego polipropylenu

Modyfikacje betonu dodatkiem rozdrobnionego polipropylenu Modyfikacje betonu dodatkiem rozdrobnionego polipropylenu 99 Bogdan LANGIER, Krzysztof WERNER, W³odzimierz BARANOWSKI Politechnika Czêstochowska langier@op.pl, krzysztofwerner@tlen.pl, baranowski@ipp.pcz.pl

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13 Białystok, dn. 16.01.2014r. ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13 DOTYCZY: postępowania opartego na zasadzie konkurencyjności mającego na celu wyłonienie najkorzystniejszej oferty dotyczącej realizacji szkoleń

Bardziej szczegółowo

DWP. NOWOή: Dysza wentylacji po arowej

DWP. NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej DWP Aprobata Techniczna AT-15-550/2007 SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / 1-587 Kraków tel. +48 12 78 18 80 / fax. +48 12 78 18 88 / e-mail: info@smay.eu Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

Zmiany wybranych w³asnoœci mieszanin PE HD z recyklatami degradowanymi po ich kompostowaniu

Zmiany wybranych w³asnoœci mieszanin PE HD z recyklatami degradowanymi po ich kompostowaniu Zmiany wybranych w³asnoœci mieszanin PE HD z recyklatami degradowanymi po ich kompostowaniu 203 B³a ej CHMIELNICKI Instytut In ynierii Materia³ów Polimerowych i Barwników w Toruniu Oddzia³ Farb i Tworzyw

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Biomasa w odpadach komunalnych

Biomasa w odpadach komunalnych Otwarte seminaria 2012 Biomasa w odpadach komunalnych mgr inż. Oktawian Pastucha Centralne Laboratorium Plan seminarium Podstawowe definicje określające biomasę oraz odpady komunalne występujące w prawie

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo