Jakość powietrza w pomieszczeniach pracy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jakość powietrza w pomieszczeniach pracy"

Transkrypt

1 Jakość powietrza w pomieszczeniach pracy W krajach rozwiniętych człowiek spędza ok. 90% swojego czasu w pomieszczeniach zamkniętych (rys.1.), w których powietrze tworzy swoisty mikroklimat, o składzie różnym od powietrza atmosferycznego, natomiast warunki środowiska regulowane są często za pomocą systemów wentylacji i klimatyzacji. Z tego powodu tak istotne jest zagwarantowanie odpowiedniej jakości powietrza wewnętrznego, które może mieć większy wpływ na zdrowie człowieka niż zanieczyszczenia występujące na zewnątrz budynków. Rys.1. Przybliżony rozkład czasu spędzanego w poszczególnych środowiskach [1] Jakość powietrza wewnętrznego (IAQ Indor Air Quality) definiowana jest jako środowisko, w którym wymagania człowieka, jak np.: ilość świeżego powietrz, brak przykrego zapachu, są zapewnione. Odpowiednia jakość powietrza przekłada się nie tylko na odczucia zmysłowe, ale również na efektywność wykonywanej pracy - jak wykazały badania [2] wydajność pracy wzrasta o ok. 6,5% w przypadku zachowania IAQ na poziomie satysfakcjonującym użytkowników. Jakość powietrza wewnętrznego zależy od wielu czynników m.in.: efektywności wentylacji budynków, temperatury i wilgotności powietrza, występujących w pomieszczeniach źródeł zanieczyszczeń oraz jakości powietrza zewnętrznego w bezpośrednim sąsiedztwie budynków. Jakość powietrza wewnętrznego przekłada się bezpośrednio na wydajność i efektywność wykonywanej pracy. Zanieczyszczenia występujące w środowisku wewnętrznym Zanieczyszczenia środowiska wewnętrznego pochodzą z wielu źródeł częściowo są to czynniki występujące naturalnie (np. mikroorganizmy, radon) lub/i pochodzące ze środowiska zewnętrznego (np. pyły, gazy), czynniki związane z materiałami budowlanymi i wykończeniowymi (azbest, lotne związki organiczne) lub też czynniki związane z przebywaniem człowieka w pomieszczeniu (np. dym tytoniowy). Zanieczyszczenia środowiska wewnętrznego można podzielić na następujące podstawowe grupy:

2 fizyczne chemiczne biologiczne Rodzaje poszczególnych zanieczyszczeń oraz ich oddziaływanie na człowieka przedstawiono w tabeli 1. Tab.1. Zanieczyszczenia środowiska [1] Typ zanieczyszczenia Wpływ na zdrowie możliwe zaburzenia Zanieczyszczenia fizyczne Hałas Wibracje Promieniowanie jonizujące Promieniowanie elektromagnetyczne Zanieczyszczenia biologiczne Kurz Roztocza i saprofity oraz produkty ich metabolizmu Pleśnie Mykotoskyny Zaburzenia słuchu (przejściowy lub trwały ubytek słuchu) i skutki pozasłuchowe znużenie lub pobudliwość, zmiany w centralnym układzie nerwowym (patologiczny zapis fal EEG, trudności w koncentracji, kłopoty w zapamiętywaniu, uczeniu się, przerywanie myśli), zmiany w układzie krążenia (obniżenie częstości tętna, spadek lub podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi), zmiany w układzie oddechowym (zwiększenie częstości oddechu, spadek objętości oddechowej, mniejsze zużycie tlenu), zmiany w układzie pokarmowym (zwiększenie się częstotliwości pojawiania się wrzodów żołądka, dwunastnicy), zmiany w procesie przemiany materii, bóle głowy, bezsenność. Uczucie zmęczenia, apatii, brak chęci do pracy, bóle i zawroty głowy, drętwienie i mrowienie kości, bezsenność przy jednoczesnym rozdrażnieniu a nawet agresji. Wibracje mogą powodować uszkodzenia układu kostnego, przede wszystkim stawów i dysków, przy dużym obciążeniu nawet pęknięcie kości i zmiażdżenie tkanek stawowych. Działa mutagennie, powodując powstanie uszkodzeń w DNA w wyniku bezpośredniego niszczenia cząstek kwasów nukleinowych oraz produkcji wolnych rodników. Zaburzenia funkcjonowania układu wewnątrzwydzielniczego, zmiany błon śluzowych dróg oddechowych, zaburzenia snu, bóle głowy, brak koncentracji, problemy ze wzrokiem, zmiana ciśnienia krwi, zmiany poziomów hormonów oraz obrazu krwi (zachwianie stosunku białych i czerwonych krwinek), zmęczenie nieadekwatne do wysiłku Astma oskrzelowa, alergiczny całoroczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, pyłkowica (alergiczny sezonowy ni8eżyt nosa), pokrzywka, alergiczne zapalenie oskrzeli, wyprysk kontaktowy, alergiczne zapalenie spojówek, cząstki pochodzenia nieorganicznego w postacie pyłów i aerozoli mogą osadzać się w przewodzie oddechowym człowieka, powodując jego uszkodzenie, przewlekłe choroby a nawet zmiany nowotworowe. Alergia, objawy całorocznego atopowego nieżytu błony śluzowej nosa Kaszel, napady kichania, ostre zaburzenia oddychania i schorzenia alergiczne (alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych), złe samopoczucie, czasem depresja Działanie kancerogenne, immunotoksyczne, neurotoksyczne, mutagenne i teratogenne

3 Bakterie typu Legionella pneumophilis Zanieczyszczenia chemiczne Ditlenek azotu Ditlenek siarki Amoniak Tlenek węgla Ditlenek węgla Ozon Lotne zanieczyszczenia organiczne Środowiskowy dym tytoniowy (ETS) Ostra niewydolność płuc, często prowadząca do śmierci Kaszel, ślinotok, katar, zaburzenia w oddychaniu, w większych stężeniach może powodować nawet uszkodzenie płuc i oskrzeli, a nawet prowadzić do śmierci Podrażniania błon śluzowych, stany zapalne dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli oraz duszności. Miejscowe objawy podrażnienia błon śluzowych oczu, nosa i gardła, bóle głowy, wymioty, nudności, pieczenie za mostkiem, zapalenie tchawicy, kaszel z podrażnia, duszności, przy wysokich stężeniach oparzenie chemiczne Zablokowanie transportu tlenu do komórek (karboksyhemoglobina), zablokowanie niektórych układów enzymatycznych, zaburzenia układu nerwowego. Często następstwem ekspozycji na niskie, ale ciągłe stężenie tlenku węgla jest osłabienie kondycji organizmu, osłabienie spostrzegawczości, oraz zwolnienie reakcji psychofizycznych. W wysokich stężeniach powoduje zakłócenia rytmu i głębokości oddechu, złe samopoczucie, bóle i zawroty głowy. Ciągła ekspozycja na podwyższone stężenie CO2 w powietrz może być przyczyną nadciśnienia. Powoduje uszkodzenie błon komórkowych wskutek tworzenia nadtlenku wodoru i krótko łańcuchowych aldehydów. Blokuje aktywność niektórych enzymów i zmniejsza efektywność oddychania komórkowego W niewielkim stężeniu wywołuje kaszel, uczucie zmęczenia, bóle głowy i zmniejszenie pojemności płuc. Przy długotrwałym narażeniu może dochodzić do zwłóknienia tkanki płucnej oraz zmniejszenia zdolności obronnych organizmu. Częste bóle i zawroty głowy (formaldechydm tetrachloroetylen, polichlorowane bifenyle, nikotyna i jej pochodne), uczucie permanentnego zmeczenia i senności (tetrachloroetylen, chlorek winylu), podrażniania błon śluzowych oczu, gardła, dróg oddechowych (formaldechyd, chlorek winylu, akroelina, aldehyd octowy, benzen), nadmierne pocenie się (tetrachloroetylen), uszkodzenie wątroby, nerek (tetrachloroetylen, polichlorowane bifenole), układu nerwowego (benzen, toluen, styren, czterochlorek węgla), układu krwionośnego i limfatycznego (benzen, styren). W Wyższych stężeniach mogą powodować obrzęk płuc czy astmę, także zmiany skórne. Niektóre z lotnych związków organicznych (benzen, czterochlorek węgla, styren) mają udowodnione właściwości kancerogenne, teratogenne i genotoksyczne lub są podejrzewane o takie działanie na organizm człowieka w przypadku długotrwałej ekspozycji. Infekcje oddechowe, kaszel, pojawienie się flegmy, trudności z oddychaniem zwłaszcza u dzieci, upośledzenie wzrostu płuc u dzieci, podrażnienie błon śluzowych, rak płuc. Odczuwanie przez użytkowników pomieszczeń skutków zdrowotnych, wynikających z zanieczyszczenia powietrza, jest kwestią bardzo indywidualną, na którą wpływają m. in: ilość źródeł emisji zanieczyszczeń w pomieszczeniu, długi czas ekspozycji, niemożność zidentyfikowania wszystkich czynników w pomieszczeniu, różnorodny mechanizm biologiczny działania czynników szkodliwych, jak również na fakt, iż obawy mogą się uzewnętrzniać z opóźnieniem [8]. Można zatem tylko ogólnie wyróżnić schorzenia (tab.2.), których źródłem jest powietrze w pomieszczeniach.

4 Tab.2. Schorzenia związane z budownictwem [4,8] Schorzenie Czynnik Etiologiczny/ Źródło Objawy kliniczne/uwagi Przewlekłe nieswoiste choroby układu oddechowego (zapalenie krtani, oskrzeli, tchawicy) Astma oskrzelowa Gorączka "nawilżaczowi Zapalenie płuc z nadwrażliwości Legionelloza Gorączka z Pontiac Pleśnie, związki chemiczne, fotopowielanie, urządzenia wentylacyjne Pleśnie, związki chemiczne, systemuy wentylacji, nawilżacze, papier do kopiowania (zawierający formaldehyd i ftalany) Bakterie, pleśnie (bioareozol), związki chemiczne, urządzenia klimatyzacyjne, nawilżacze Pył drzewny, bakterie (bioareozol), związki chemiczne, urządzenia klimatyzacyjne Legionella pneumophila, ciągi ciepłej wody, nawilżacze Legionellacae Schorzenia o podłożu alergicznm, przewlekły kaszel, wzmożona produkcja sluzu, duszności, świszczący oddech (niezależnie od innych chorób gorączkowych), upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc Brak możliwości rozpocznania, czy zanieczyszczenia powietrza maja zasadnicze znaczenie etiologiczne Schorzenie na tle alergicznym, goraczka utrzymujaca się 4 12h po ekspozycji, kaszel, dreszcze, objawy grypopodobne Schorzenia na tle alergicznym, objawy zbliżone do oskrzelowego zapalenia płuc: kaszel, dreszcze, gorączka, świsty, bóle mięśniowe, rozwija się w wyniku długotrwałej ekspozycji na patogenny biologiczne, może mieć charakter ostry lub przewlekły Choroba infekcyjna, zapalenie płuc, niekiedy o ciężkim przebiegu Schorzenie na podłożu alergicznym, gorączka po ekspozycji na bioareozol Fotodermatoza Światło monochromatyczne Rumień twarzy i dłoni Kontaktowe zapalenie skóry Papier do kopiowania (światłoczuły, bez kalki) Pokrzywka, plamica W 1982 roku pracownicy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) określili definicję choroby występującej w pomieszczeniach zamkniętych, tzw. syndromu chorego budynku (Sick Building Syndrome ). Zgodnie z tą definicją budynek można nazwać chorym, jeżeli 20% jego użytkowników stwierdza, że przyczyną objawów złego samopoczucia jest budynek, tzn., ze objawy chorobowe pojawiają się i nasilają tylko w czasie przebywania w budynku, zaś zanikają prawic natychmiast po jego opuszczeniu [5]. Chorym budynkiem nazywane są obiekty, wewnątrz których użytkownicy odczuwają złe samopoczucie, przewlekłe bóle głowy, podrażnienia błon śluzowych oczu, nosa, gardła, stany uczuleniowe skóry, częste bóle i zawrotu głowy, permanentne uczucie zmęczenia, problemy z układem oddechowym i pokarmowym. Do grupy chorych budynków (SBS) zalicza się obecnie od 10 do 30% obiektów biurowych. W Polsce główną przyczyna niewłaściwych warunków pracy w budynkach użytkowych jest: zanieczyszczenie mikrobiologiczne powietrza: kurz, grzyby, drożdżaki, pleśnie, bakterie itp., czynniki chemiczne emisja zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych, nieodpowiednia wymiana powietrza w budynku - brak oceny efektywności działania systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych wyposażonych w filtry powietrza, brak właściwej obsługi i konserwacji systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, co może być powodem dodatkowych źródłem emisji zanieczyszczeń,

5 zjawiska radiacyjne w tym także jonizacja powietrza na skutek promieniowania radioaktywnego, zjawiska elektrostatyczne, również jonizacja powietrza na skutek elektrostatyczności, zagrożenia wynikające ze specyficznego stylu życia i pracy użytkowników pomieszczeń, hałas i wibracje. Jednakże podstawą niewłaściwych warunków pracy w pomieszczeniach jest brak przede wszystkim systemu kontroli warunków pracy w pomieszczeniach biurowych, co prowadzi do systematycznego ich pogarszania się i ciągłego wzrostu liczby pracowników z objawami SBS. Możliwości poprawy jakości powietrza w pomieszczeniach Przyjmuje się, że w pomieszczeniach ok % populacji nie jest usatysfakcjonowanych jakością powietrza wewnętrznego. Metodami prowadzącymi do zmniejszenia tych statystyk może być: redukcja źródeł zanieczyszczeń, doprowadzenie większej ilość powietrza zewnętrznego (wentylacja), oczyszczenie powietrza znajdującego się wewnątrz budynku, monitoring środowiska wewnątrz budynku. W pomieszczeniach biurowych zanieczyszczenia pochodzą głównie z zastosowanych materiałów budowlanych, wyposażenia wnętrz oraz są wynikiem aktywności człowieka. Z tego względu poprawa jakości powietrza w pomieszczeniach biurowych może być realizowana za pomocą zmniejszenia liczny źr&oacu e;deł emisji zanieczyszczeń. Zastosowane w konstrukcji materiały budowlane oraz wykończeniowe powinny się charakteryzować minimalnymi ilościami zanieczyszczeń emitowanych do otoczenia. Na ilość zanieczyszczeń w pomieszczeniu wpływ ma również wiek budynku - z jednej strony wraz z upływem lat zmniejsza się ilość emitowanych do powietrza zanieczyszczeń z materiałów budowlanych, z drugiej strony pogarsza się jakość wyposażenia wnętrz w budynku, więc elementy wyposażenia wnętrz akumulują więcej zanieczyszczeń. Również w kanałach i urządzeniach wentylacyjnych z upływem lat osadzają się nieczystości, przez co zwiększa się ilość zanieczyszczeń powietrza wprowadzanych go do pomieszczeń. Z tego względu elementy instalacji wewnętrznych powinny być regularnie sprawdzane i czyszczone. Jednocześnie należy pamięta o urządzeniach biurowych niezbędnym wyposażeniu każdego pomieszczenia. Optymalnym rozwiązaniem byłoby umieszczenie urządzeń, takich jak: jak drukarki laserowe, kopiarki, faksy, w zamkniętym pomieszczeniach wyposażonych w efektywny system wentylacji. W obiektach, w których nie ma możliwości usytuowania tych urządzeń osobno, należy urządzenia lokalizować poniżej kratek wywiewnych w celu zapobiegnięcia rozprzestrzenianiu zanieczyszczeń w pomieszczeniu. Należy również zmniejszyć ilość osób pracujących w danym pomieszczeniu. Kryteria doboru powinny uwzględniać stopień zagęszczenia powierzchni biura i tak: dla biur indywidualnych przyjmuj się zagęszczenie ok. 0.1osoby/m2 dla biura otwartego ok. 0.07osoby/m2. Podstawą zabezpieczenia pracowników przed niebezpiecznym oddziaływaniem zanieczyszczeń w powietrzu na ich zdrowie jest również oczyszczenie danego powietrza rozcieńczenie zanieczyszczeń. Z tego względu ilości powietrza dostarczane do pomieszczenia powinny nie tylko być określanie na podstawie normatywów higienicznych, ale również, ze względu na addytywne działanie zanieczyszczeń w niewielkich stężeniach, należy w pomieszczeniach doprowadzać odpowiednią ilość świeżego powietrza w celu rozcieńczenia zanieczyszczeń generowanych przez człowieka. Dobór urządzeń w dostarczających klimatyzowane powietrze do pomieszczenia powinien zapewnić

6 oddzielenie strumienia powietrza wywiewanego od nawiewanego oraz jednocześnie brak nawilżaczy powietrza wykorzystujących wodę o temperaturze 30-42oC (zagrożenie wprowadzenia bakterii Legionella pneumophila do pomieszczenia). Wymagania normatywne Dokumentem, wg którego jakość powietrza w pomieszczeniach biurowych decyduje o klasie obiektu jest raport CEN, CR 1752:1998 [6] oraz konsekwencja raportu - projekt normy pren 15251:2005 [7]. W dokumentach tych przedstawiono 3 klasy materiałów budowlanych, które mogą być wykorzystane w poszczególnych rodzajach budynku przy zaplanowanych klasach komfortu (A- najwyższa, B, C). Materiały klasy M1 (wykorzystywane do budowy obiektów klasy A) musza spełniać następujące wymagania: emisja lotnych zanieczyszczeń organicznych < 0.2mg/m2h, emisja formaldehydu < 0.05mg/m2h, emisja amoniaku < 0.03mg/m2h, emisja związków rakotwórczych < 0.005mg/m2h, tynki, płytki ceramiczne, materiały poziomujące, wypełnienia i tym podobne nie powinny zawierać kazeiny, materiały nie wytwarzają nieprzyjemnego zapachu (niezadowolenie wynikające z nieprzyjemnego zapachu < 15%). Do kat. M1 zalicza się materiały naturalne takie jak: cegła, kamień, marmur, płytki ceramiczne, szkło, powierzchnie metalowe. Do kat. M2 (obiekty klasy B) zalicza się materiały budowlane spełniające następujące wymagania: emisja lotnych zanieczyszczeń organicznych < 0.4mg/m2h, emisja formaldehydu < 0.125mg/m2h, emisja amoniaku < 0.06mg/m2h, emisja związków rakotwórczych < 0.005mg/m2h, tynki, płytki ceramiczne, materiały poziomujące, wypełnienia i tym podobne nie powinny zawierać kazeiny, materiały wytwarzają nieprzyjemny zapachu (niezadowolenie wynikające z nieprzyjemnego zapachu < 30%). Do kat. M3 zaliczane są materiały nieprzebadane, oraz takie, których emisja nie mieściła się w kategoriach materiałów M1 i M2. W dokumentach tych zdefiniowano także ilości powietrza, jakie powinny być dostarczane do pomieszczenia w celu zapewnieni odpowiedniej jakości powietrza wewnętrznego w zależności od kat. budynku. Ilość dostarczanego świeżego powietrza określana jest jako suma powietrza dostarczanego na cele higieniczne (zależnego od liczby osób przebywających w danym pomieszczeniu) oraz powietrza potrzebnego do rozcieńczenia zanieczyszczeń (w zależności od powierzchni pomieszczenia). W tab. 3 przedstawiono wartości wymaganej ilości powietrza w zależności od kategorii budynku. Tab.3. Wymagane ilości powietrza świeżego [7] Kategoria budynku Higieniczna ilość powietrza [l/s/os.] Ilość powietrza Ilość powietrza (emisja zanieczyszczeń) (emisja zanieczyszczeń) [l/s] [l/s]

7 budynek o niskiej emisji zanieczyszczeń A 10 1,0 2,0 B 7 0,7 1,4 C 4 0,4 0,8 budynek o wysokiej emisji zanieczyszczeń Podsumowanie Zapewnienie odpowiedniej jakości powietrza w pomieszczeniach pracy jest istotnym problemem zauważanym na wszystkich stanowiskach pracy, pomimo, iż w dokumencie "Prawo do zdrowego powietrza wewnętrznego" WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) zapisano, iż jakość powietrza wewnętrznego jest ważnym wyznacznikiem zdrowia i dobrego samopoczucia a zgodnie z prawem człowieka do zdrowia, każdy człowiek ma prawo oddychać zdrowym powietrzem wewnętrznym [9]. Literatura: [1]Zabiegała B., Partyka M., Namiernik J., Jakość powietrza wewnętrznego analiza i monitoring, w: Namiernik J., Chrzanowski W., Szpinek P., Nowe horyzonty i wyzwania w analityce i monitoringu środowiskowym, CEEAM, Gdańsk 2003 [2]Fanger P.O., Popiołek Z., Wargocki P., Środowisko wewnętrzne, Wpływ na zdrowie, komfort i wydajność pracy, Gliwice, 2003 [3]Muszyński Z., Konieczny J., Witt M., Prywer M.: Biomedyczne aspekty zdrowego domu, w: Karski J., Gzell S.: Zdrowy Dom. Centrum Organizacji i ekonomiki Ochrony Zdrowia, Warszawa 1995 [4]Hodgson M.: Exposures in Indoor Air. W: Rosenstock L., Cullen M.: Textbook of Clinical Occupational and Environmental Medicine, W. B. Saunders Co., 1994 [5]Word Health Organization, Indoor air pollutants: exposure and health effects. EURO Reports Studies 78, 1983, Word Health Organization [6]CEN, CR 1752:1998 Ventilation for Buildings: Design. Criteria for the Indoor Environment [7]prEN 15251:2005 Criteria for the Indoor Environment including thermal, indoor air quality, light and noise. [8]Jarosińska D., Wybrane zagadnienia zdrowotnych następstw narażenia na zanieczyszczenia powietrza wewnętrznego, Materiały Konferencyjne Problemy jakości powietrza wewnętrznego w Polsce, Warszawa 1999 [9]The Right to Healthy Indoor Air, Raport on a WHO Meeting, BILTHOVEN Holandia maja 2000 roku Autor: Dr inż. Anna BOGDAN (CIOP-PIB) Źródło: Chłodnictwo & Klimatyzacja KONTAKT

8 Chłodnictwo & Klimatyzacja Tel: Fax: Adres: al. Komisji Edukacji Narodowej Warszawa

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego.

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. 1. Sprawność układu oddechowego - ważnym czynnikiem zdrowotnym. a) zanieczyszczenia powietrza Pyły miedzi, aluminium, żelaza, ołowiu, piaskowe, węglowe, azbestowe,

Bardziej szczegółowo

Jesteśmy tym czym oddychamy?

Jesteśmy tym czym oddychamy? Jesteśmy tym czym oddychamy? Jak działają płuca Najczęstsze choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP ANATOMIA UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

Monitoring i konrola poziomu oraz rodzaje zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego. - Politechnika Gdańska

Monitoring i konrola poziomu oraz rodzaje zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego. - Politechnika Gdańska Monitoring i konrola poziomu oraz rodzaje zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego. - Politechnika Gdańska Autorzy: Bożena Zabiegała, Monika Partyka, Jacek Namieśnik, Politechnika Gdańska Rodzaje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Klimatyzacja. Klimatyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja. Rozdział 4 Strumień powietrza nawiewanego. Klimatyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja 2010/2011

Klimatyzacja. Klimatyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja. Rozdział 4 Strumień powietrza nawiewanego. Klimatyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja 2010/2011 Klimtyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja Klimatyzacja Rozdział 4 Strumień powietrza nawiewanego 2010/2011 mgr inż. Agnieszka Sadłowska-Sałęga SPIS TREŚCI Spis treści... 3 4 Strumień powietrza nawiewanego...

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań...

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań... Spis treści Rozdział I Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy 1. Podział czynników szkodliwych i uciążliwych.................................. 11 2. Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Przeciwwskazania zdrowotne ograniczające możliwości wyboru kierunku kształcenia

Przeciwwskazania zdrowotne ograniczające możliwości wyboru kierunku kształcenia Wybór zawodu a warunki zdrowotne Wkrótce podejmiecie decyzję edukacyjno-zawodową (dotyczącą wyboru szkół ponadgimnazjalnych i zawodu). Ważnym czynnikiem decydującym o tym czy zostaniecie przyjęci do danego

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne Zanieczyszczenia powietrza w Polsce Zagrożenia zdrowotne Health and Environment Alliance, 2015 Główne źródła zanieczyszczeń powietrza Do głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce zaliczamy: Emisje

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM Temat: Powtórzenie wiadomości dotyczących działu ODDYCHANIE. Zakres treści programowych: narządy budujące układ oddechowy, fazy oddychania, mechanizm

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie systemów wentylacyjnych. www.echo-es.pl

Czyszczenie systemów wentylacyjnych. www.echo-es.pl Czyszczenie systemów wentylacyjnych Jakość powietrza w budynkach Czy zwracasz uwagę na jakość powietrza jakim oddychają pracownicy w Twojej firmie? Czy wiesz że, zła jakość powietrza wpływa na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

THESSLAGREEN. Wentylacja z odzyskiem ciepła. Kraków, 10 Października 2016

THESSLAGREEN. Wentylacja z odzyskiem ciepła. Kraków, 10 Października 2016 Wentylacja z odzyskiem ciepła Kraków, 10 Października 2016 Czym jest wentylacja? Usuwanie zanieczyszczeń powietrza z budynku Zapewnienie jakości powietrza w budynku Współczesny człowiek 90% życia spędza

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1)

Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1) Zagrożenia na stanowisku pracy i dobór środków ochrony indywidualnej ochrona oczu (cz. 1) Źródła i rodzaje zagrożeń oczu Najczęstsze źródła i rodzaje zagrożeń oczu, które występują na stanowisku pracy.

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1)

SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1) SZKOLENIE DOTYCZĄCE PROFILAKTYKI GRYPY SEZONOWEJ I NOWEJ GRYPY A(H1N1) Grypa sezonowa jest ostrą chorobą wirusową, która przenosi się drogą kropelkową, bądź też przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZAGROŻENIA ZDROWOTNE BROSZURA HEALTH AND ENVIRONMENT ALLIANCE (HEAL) 2 ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Health and Environment Alliance (HEAL) to wiodąca europejska organizacja typu

Bardziej szczegółowo

Jakie jest jego znaczenie? Przykładowe zwroty określające środki ostrożności Jakie jest jego znaczenie?

Jakie jest jego znaczenie? Przykładowe zwroty określające środki ostrożności Jakie jest jego znaczenie? Zawiera gaz pod ciśnieniem; ogrzanie grozi wybuchem. Zawiera schłodzony gaz; może spowodować oparzenia kriogeniczne lub obrażenia. Chronić przed światłem słonecznym Nosić rękawice izolujące od zimna/maski

Bardziej szczegółowo

" Druk 3D w medycynie wyzwania, sukcesy, trendy. Co nowego w roku 2017?" Andrzej Szłapa Zabrze 17 V 2017 r.

 Druk 3D w medycynie wyzwania, sukcesy, trendy. Co nowego w roku 2017? Andrzej Szłapa Zabrze 17 V 2017 r. " Druk 3D w medycynie wyzwania, sukcesy, trendy. Co nowego w roku 2017?" Andrzej Szłapa Zabrze 17 V 2017 r. Stan wiedzy odnośnie szkodliwości druku 3D w 2017 roku Brak świadomości użytkowników drukarek

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

o Fizyczne o Psychospołeczne Biologiczne Chemiczne

o Fizyczne o Psychospołeczne Biologiczne Chemiczne RYZYKO ZAWODOWE prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Brzesku NIE PAL! NIE TRUJ! OŚWIATA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA PSSE BRZESKO - ANNA PIECHNIK PAPIEROS CO TO TAKIEGO? Wyrób tytoniowy składający się z rurki

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Obturacyjne choroby płuc - ASTMA

Bardziej szczegółowo

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Środa 15.45-17.15, ul. Medyczna 9, sala A Data Temat: Prowadzący: 05.10.16 Omówienie

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

Dlaczego płuca chorują?

Dlaczego płuca chorują? Dlaczego płuca chorują? Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Budowa płuc Płuca to parzysty narząd o budowie pęcherzykowatej

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE SŁONECZNE

PROMIENIOWANIE SŁONECZNE moduł II foliogram 1 PROMIENIOWANIE SŁONECZNE CIEPLNE (podczerwone) NADFIOLETOWE WIDZIALNE RADIOWE RENTGENOWSKIE CZĄSTECZKOWE >> NIE DOCIERA DO POWIERZCHNI ZIEMI W ISTOTNEJ ILOŚCI moduł II foliogram 2

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

UNIKALNE MIKROBIOLOGICZNE ZABEZPIECZENIA URZĄDZEŃ

UNIKALNE MIKROBIOLOGICZNE ZABEZPIECZENIA URZĄDZEŃ JEDYNY PRODUCENT urządzeń z ochroną ZASTOSOANIE URZĄDZEŃ Z POŁOKĄ NANOGUARD OBIEKTACH: medycznych i farmaceutycznych handlowych biurowych przemysłowych sportowych rolniczych JUENT Szymański, Nowakowski

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

6) pylica talkowa nie można określić 7) pylica grafitowa nie można określić 8) pylice wywoływane pyłami metali nie można określić

6) pylica talkowa nie można określić 7) pylica grafitowa nie można określić 8) pylice wywoływane pyłami metali nie można określić WYKAZ CHORÓB ZAWODOWYCH WRAZ Z OKRESEM, W KTÓRYM WYSTĄPIENIE UDOKUMENTOWANYCH OBJAWÓW CHOROBOWYCH UPOWAŻNIA DO ROZPOZNANIA CHOROBY ZAWODOWEJ POMIMO WCZEŚNIEJSZEGO ZAKOŃCZENIA PRACY W NARAŻENIU ZAWODOWYM

Bardziej szczegółowo

Kwiaty oczyszczające powietrze

Kwiaty oczyszczające powietrze Kwiaty oczyszczające powietrze SMOG Smog jest nienaturalnym zjawiskiem atmosferycznym na współwystępowaniu znacznego zanieczyszczenia powietrza, znacznego zamglenia i bezwietrznej pogody. SMOG W KRAKOWIE

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

MURATOR 2015 JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT. Dr inż. Jerzy Sowa. Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska

MURATOR 2015 JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT. Dr inż. Jerzy Sowa. Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska MURATOR 2015 JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Rola wentylacji w zapewnieniu właściwej jakości powietrza wnętrz Dr inż. Jerzy Sowa Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska Skąd wziąć

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Szczecin 2013 1 Wprowadzenie Ryzyko zawodowe: prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń

Bardziej szczegółowo

Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki.

Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki. ARSEN Arsen zawarty jest w różnych minerałach. Zwykle towarzyszy siarce lub zespołom kruszowców siarki. W związkach swych występuje jako pierwiastek trój i pięciowartościowy. Źródłami zanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych w zależności od rodzaju substancji

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych w zależności od rodzaju substancji Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. WYKAZ CHORÓB ZAWODOWYCH WRAZ Z OKRESEM, W KTÓRYM WYSTĄPIENIE UDOKUMENTOWANYCH OBJAWÓW CHOROBOWYCH UPOWAŻNIA DO ROZPOZNANIA CHOROBY ZAWODOWEJ

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych - 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych - w zależności od rodzaju substancji

Choroby zawodowe. w przypadku zatruć ostrych - 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych - w zależności od rodzaju substancji Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

błony śluzowej na czynniki mechaniczne i fizyczne

błony śluzowej na czynniki mechaniczne i fizyczne Istnieje wiele czynników o zróżnicowanym charakterze, które przyczyniają się do zaburzeń funkcjonowania narządu głosowego. Zostały one usystematyzowane w poniższej tabeli. Największym zagrożeniem dla głosu

Bardziej szczegółowo

Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody

Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody .pl Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska Data: 9 grudnia 2015 1 / 7 .pl Mikroklimat w budynkach dla świń w ogromnym stopniu oddziałuje na dobrostan trzody

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWA OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACOWNIK LABORATORIUM CHEMICZNEGO METODĄ RISK SCORE

PRZYKŁADOWA OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACOWNIK LABORATORIUM CHEMICZNEGO METODĄ RISK SCORE DW-SYSTEMS PRZYKŁADOWA OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACOWNIK LABORATORIUM CHEMICZNEGO METODĄ RISK SCORE Jest to metoda wskaźnikowa, w której wartość ryzyka [R] zawodowego wyznacza się za pomocą

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Wentylacja mechaniczna w domu jednorodzinnym

Wentylacja mechaniczna w domu jednorodzinnym Wentylacja mechaniczna w domu jednorodzinnym Wentylacja mechaniczna w domu jednorodzinnym zapewnia przede wszystkim sprawną wymianę powietrza w każdych warunkach atmosferycznych, jak również redukcję strat

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Kampania społecznoedukacyjna. NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Kampania społecznoedukacyjna NIE dla czadu! Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, październik 2012 CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym,

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Pożary w podziemnych zakładach górniczych wywołują szereg skutków, spośród których najistotniejsze to skutki zdrowotne. W tym zakresie najczęściej mowa jest o oparzeniach,

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) Piotr Bienias Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM DEFINICJA POChP charakteryzuje się: niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez

Bardziej szczegółowo

Co leczy akupunktura?

Co leczy akupunktura? Co leczy akupunktura? Akupunktura posiada bardzo szeroki zakres wskazań ukierunkowanych na przyniesienie ulgi choremu - często też okazuje się nie tylko tańsza, ale również bardziej skuteczna od stosowania

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA RODZAJE ALKOHOLU alkohol metylowy (znany także pod nazwami spirytus drzewny i karbinol najprostszy, trujący dla człowieka związek organiczny z grupy alkoholi) ; alkohol etylowy (napój alkoholowy); gliceryna

Bardziej szczegółowo

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych:

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych: Zmęczenie Zmęczenie jako jednorodne zjawisko biologiczne o jednym podłożu i jednym mechanizmie rozwoju nie istnieje. Zmęczeniem nie jest! Zmęczenie po dniu ciężkiej pracy Zmęczenie wielogodzinną rozmową

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

ADIABATYCZNY SYSTEM NAWILŻANIA I CHŁODZENIA POWIETRZA

ADIABATYCZNY SYSTEM NAWILŻANIA I CHŁODZENIA POWIETRZA NAWILŻACZE WYSOKOCIŚNIENIOWE ADIABATYCZNY SYSTEM NAWILŻANIA I CHŁODZENIA POWIETRZA Każdy pracodawca powinien zapewnić swoim pracownikom odpowiednie warunki pracy. Szczególnie ważne jest to w różnego typu

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

CHOROBA LEGIONISTÓW ATAKUJE W KLIMATYZOWANYM SAMOCHODZIE I MIEJSCU PRACY

CHOROBA LEGIONISTÓW ATAKUJE W KLIMATYZOWANYM SAMOCHODZIE I MIEJSCU PRACY CHOROBA LEGIONISTÓW ATAKUJE W KLIMATYZOWANYM SAMOCHODZIE I MIEJSCU PRACY Opracowano na podstawie: rk Onet 12.08.2016 http://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dlakazdego,czy-klimatyzacja-szkodzi-zdrowiu,galeria,1722132.html#gallery_1

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA Nietolerancja i alergia pokarmowa to dwie mylone ze sobą reakcje organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Nietolerancja pokarmowa w objawach przypomina

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc Przewodnicząca Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza Rady

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu Pronasal

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu Pronasal VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu Pronasal Omówienie rozpowszechnienia choroby Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest najczęściej występującym zaburzeniem zapalnym w obrębie

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Efekty zdrowotne zanieczyszczeń powietrza w następstwie niskiej emisji

Efekty zdrowotne zanieczyszczeń powietrza w następstwie niskiej emisji Efekty zdrowotne zanieczyszczeń powietrza w następstwie niskiej emisji Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Z szacunków WHO

Bardziej szczegółowo

Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami

Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia,

Bardziej szczegółowo

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Klinika Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc OT w Rabce-Zdroju Epidemiologia Zakażenia

Bardziej szczegółowo

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C PANTONE 1795 C Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 656 C Oczyszczacze powietrza Seria oczyszczaczy powietrza Lavender marki BLAUPUNKT sprawi, że każdy oddech będzie lżejszy i zdrowszy z pomocą systemu

Bardziej szczegółowo

1/3.3.3. Mikroklimat

1/3.3.3. Mikroklimat Mikroklimat gorący występuje wtedy, gdy temperatura powietrza w pomieszczeniu przekracza 30 o C, a wilgotność powietrza jest powyżej 65% lub występuje bezpośrednie oddziaływanie otwartego źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Prawidłowe oddychanie, znaczenie nosa i jego funkcje to tylko wybrane zagadnienia poruszane w ramach kampanii edukacyjnej Oddychaj przez nos, oddychaj

Bardziej szczegółowo

KLIMATYZACJA - INWESTYCJA W ZDROWIE I DOBRE SAMOPOCZUCIE

KLIMATYZACJA - INWESTYCJA W ZDROWIE I DOBRE SAMOPOCZUCIE KLIMATYZACJA W DOMU I BIURZE KLIMATYZACJA - INWESTYCJA W ZDROWIE I DOBRE SAMOPOCZUCIE Odpowiedź na pytanie, czy warto zainwestować w klimatyzację jest jedna i oczywista: tak, warto. Zwłaszcza jeśli nade

Bardziej szczegółowo

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wpływ na środowisko: ODP (ang. Ozone Depletion Potential) - potencjał niszczenia

Bardziej szczegółowo

BHP z ozonem. Krzysztof Krzysztyniak

BHP z ozonem. Krzysztof Krzysztyniak BHP z ozonem Krzysztof Krzysztyniak Bezpieczeństwo pracy z ozonem Ozon niebezpieczny dla materiałów Ozon może spowodować utlenienie różnych materiałów. Mało danych na ten temat. Wymagane są badania dot.

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem Piktogramy CLP Piktogram określający rodzaj zagrożenia jest to zamieszczony na etykiecie układ graficzny zawierający symbol ostrzegawczy oraz określone kolory, których celem jest przekazanie informacji

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ODDECHOWY

UKŁAD ODDECHOWY Zadanie 1. (1 pkt). Na rysunku przedstawiono pęcherzyki płucne oplecione siecią naczyń krwionośnych. Określ znaczenie gęstej sieci naczyń krwionośnych oplatających pęcherzyki płucne.... Zadanie 2. (2 pkt)

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania. mgr Marek Gerlic

Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania. mgr Marek Gerlic Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania mgr Marek Gerlic U osób zdrowych płuca i drogi oddechowe pracują w następujący sposób: oskrzela, czyli tzw. drogi oddechowe, są

Bardziej szczegółowo

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki Wpływ stresorów w występuj pujących w środowisku pracy na orzekanie o długotrwałej niezdolności do pracy związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

Bardziej szczegółowo

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE Drgania mechaniczne wibracje to ruch cząstek ośrodka spręzystego względem położenia równowagi. W środowisku pracy rozpatrywane są jedynie drgania przekazywane

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy

Wyższy Urząd Górniczy Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie hałasem w górnictwie Zagrożenie hałasem w górnictwie Katowice 2010 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2010 Opracowanie Departament Warunków Pracy WUG Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Antyalergiczne filtry kabinowe. Czerwiec 2016

Antyalergiczne filtry kabinowe. Czerwiec 2016 Antyalergiczne filtry kabinowe Czerwiec 2016 Alergia na pyłki Rosnący problem na całym świecie 30% osób na świecie cierpi na alergię na pyłki * Liczba ta podwoiła się w ciągu 10 lat * Rosnące zanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

(Fot. Jupiterimages ) Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych Dr inż. Teresa Rucińska

(Fot. Jupiterimages ) Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych Dr inż. Teresa Rucińska (Fot. Jupiterimages ) Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych Dr inż. Teresa Rucińska W 1987 roku Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła listę objawów związanych z przebywaniem w "chorych" budynkach.

Bardziej szczegółowo

Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy alergii?

Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy alergii? Jak żyć i pracować z chorobą alergiczną układu oddechowego? Czy alergia układu oddechowego to często spotykany problem? Choroby alergiczne występują obecnie z bardzo dużą częstością. Szacuje się, że na

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA Zwalczania zagrożeń chemicznych i ekologicznych Rozwiązania interdyscyplinarne POLEKO 2013

KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA Zwalczania zagrożeń chemicznych i ekologicznych Rozwiązania interdyscyplinarne POLEKO 2013 Awaryjny wyciek amoniaku ze składu cystern kolejowych na terenie stacji PKP Poznań Franowo. Doświadczenia i wnioski. st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA Doświadczenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!!

BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!! Czad cichy zabójca BADŹ CZUJNY!!! Rozpoczął się okres grzewczy, a wraz z nim wzrasta zagrożenie zatrucia czadem!!! OSTRZEGAMY! Każdego roku z powodu zatrucia tlenkiem węgla, potocznie zwanego czadem, ginie

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA POMIESZCZEŃ

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA POMIESZCZEŃ ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA POMIESZCZEŃ Józef S. Pastuszka Śląska Akademia Medyczna, Wydział Zdrowia Publicznego, Zakład Zdrowia Środowiskowego Pojęcia, definicje, zasady Przez pomieszczenia rozumiemy pomieszczenia

Bardziej szczegółowo

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK

USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK USŁYSZEĆCZAD SKĘPE 2014 ROK CZYM JEST TLENEK WEGLA? Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym (powoduje to problemy z jego wykryciem). Powstaje w wyniku niepełnego

Bardziej szczegółowo

MAXimus. Ul. Wita Stwosza 4. 71-173 Szczecin. tel: 071-718-18-96. fax: 071-718-18-97. biuro@kriokomora.com. www.kriokomora.com

MAXimus. Ul. Wita Stwosza 4. 71-173 Szczecin. tel: 071-718-18-96. fax: 071-718-18-97. biuro@kriokomora.com. www.kriokomora.com MAXimus Ul. Wita Stwosza 4 71-173 Szczecin tel: 071-718-18-96 fax: 071-718-18-97 biuro@kriokomora.com www.kriokomora.com 1434 MAXimus s.c., Wita Stwosza 4, 71-173 Szczecin STANOWISKO DO INHALACJI MAGIC

Bardziej szczegółowo

STRAŻ POŻARNA - OSTRZEGA!!!

STRAŻ POŻARNA - OSTRZEGA!!! STRAŻ POŻARNA OSTRZEGA!!! Jak powszechnie wiadomo okres zimowy wiąże się z koniecznością zabezpieczenia domów i mieszkań przed skutkami niskich temperatur, głównie poprzez stosowanie różnych ociepleń i

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr /2005 Z dnia 2005 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE. 1) RYZYKO

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r.

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r. ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia

Bardziej szczegółowo

Eugenia Murawska-Ciatowicz i. Podręcznik dla studentów wydziałów kosmetologii- u "1 (, - WG O RN IC.KI XVI. p?* MEDYCZNE

Eugenia Murawska-Ciatowicz i. Podręcznik dla studentów wydziałów kosmetologii- u 1 (, - WG O RN IC.KI XVI. p?* MEDYCZNE Eugenia Murawska-Ciatowicz i Podręcznik dla studentów wydziałów kosmetologii- / b, / y 1 u "1 (, - WG O RN IC.KI W W Y D A W N I C T W O XVI. p?* MEDYCZNE Eugenia Murawska-Ciałowicz Marcin Zawadzki Higiena

Bardziej szczegółowo

Syndrom Chorego Budynku

Syndrom Chorego Budynku Syndrom Chorego Budynku Syndrom chorego budynku (z angielskiego "sick building syndrome", SBS) to termin określający sytuację, w której użytkownicy pomieszczeń odczuwają dyskomfort związany bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu nie jest tylko obyczajem ludzi współczesnych. Jest ono prawie tak stare jak historia. Ludzie palą od bardzo dawna.

Palenie tytoniu nie jest tylko obyczajem ludzi współczesnych. Jest ono prawie tak stare jak historia. Ludzie palą od bardzo dawna. Nie palę, bo tak Palenie tytoniu World Health Organization (Światowa Organizacja Zdrowia)- uznała, iŝ jest to najpowaŝniejszy czynnik chorób i jedna z głównych przyczyn przedwczesnej umieralności w krajach

Bardziej szczegółowo

Bóle kręgosłupa Zawały serca

Bóle kręgosłupa Zawały serca Bóle kręgosłupa Zawały serca Choroby cywilizacyjne - nie musisz być ich ofiarą Henryk Dyczek 2009 Lista chorób cywilizacyjnych http://pl.wikipedia.org/wiki/choroby_cywilizacyjne Cukrzyca WHO 1995/135 mln;

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Szczecin 2013 1 Wprowadzenie Ryzyko zawodowe: prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń

Bardziej szczegółowo