Dostępność dlaczego jest nam potrzebna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dostępność dlaczego jest nam potrzebna"

Transkrypt

1 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna

2 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Spis treści Dostępność dlaczego jest nam potrzebna... 4 Dostępność jest ważna dla kogo?... 4 Dostępność jest ważna dlaczego?... 9 Bariery w dostępności Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej informacji i komunikacji Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej przestrzeni publicznej Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnego transportu publicznego Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnych usług publicznych Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej obsługi pasażera po zakończeniu podróży Dostępność to nie tylko koncepcja, to również kwestia nastawienia!

3 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna O projekcie ISEMOA Projekt ISEMOA (Improving seamless energy-efficient mobility chains for all) trwa 3 lata, jest współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu IEE (Inteligentna Energia Europa). Jego celem jest pomoc władzom na szczeblu lokalnym i regionalnym w Europie w zwiększeniu energooszczędności w transporcie poprzez poprawę dostępności przestrzeni i transportu publicznego w perspektywie od drzwi do drzwi i umożliwienie mieszkańcom oraz turystom (także osobom z ograniczonymi możliwościami poruszania się PRM People with Reduced Mobility) poruszania się bez samochodu. Ponadto poprawa dostępności przestrzeni i transportu publicznego podnosi jakość i atrakcyjność transportu publicznego i przyczynia się do wzrostu bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów. Aby osiągnąć ten cel, w ramach projektu opracowywany jest system zarządzania jakością służący ciągłej poprawie dostępności w europejskich gminach, miastach i regionach. W centrum systemu ISEMOA znajduje się moderowany proces audytu, którego celem jest pomoc lokalnym i regionalnym interesariuszom, wspólnie z audytorem zewnętrznym, w ocenie prac nad zwiększeniem dostępności oraz opracowaniu strategii i środków do ciągłej poprawy jej jakości. Więcej informacji o projekcie dostępnych jest na stronie Koordynator projektu: FGM-AMOR, Michaela Kargl, Zastrzeżenia prawne: Wyłączna odpowiedzialność za treść niniejszej publikacji leży po stronie jej autorów. Nie odzwierciedla ona opinii Unii Europejskiej. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie zawartych tu informacji. Niniejsza broszura została opracowana w ramach europejskiego projektu ISEMOA Wolna od barier i energooszczędna mobilność dla wszystkich w październiku 2011 r. Projekt ISEMOA jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu IEE 2009 STEER. 3

4 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Dostępność jest ważna dla kogo? To jest Tomasz. Tomasz ma 11 lat. Po odrobieniu lekcji lubi odwiedzać swoich kolegów. Często porusza się na hulajnodze lub na łyżworolkach. Sprawia mu to więcej przyjemności niż chodzenie pieszo. Może też szybciej dotrzeć do celu. Kiedy chce odwiedzić kolegę z klasy, który mieszka 15 km od niego, korzysta z autobusu. To jest Pani G. Ma 85 lat. Każdego dnia spaceruje dla zdrowia. Porusza się sama o lasce, ale woli gdy ktoś jej towarzyszy. Jeszcze do zeszłego roku uwielbiała grać w karty, ale odkąd jej wzrok znacznie się pogorszył musiała zrezygnować z tej rozrywki. 4

5 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna To jest Pan M. Cztery miesiące temu został ojcem ślicznego chłopca. Bardzo lubi swoją pracę w zakładzie stolarskim, ale cieszy się każdą chwilą spędzoną w domu z żoną i synkiem. Zwłaszcza w weekendy lubi zabierać synka na spacery. To jest Pan R. Jest ojcem czteroletniej dziewczynki i dwuletniego chłopca. Jest zadowolony, że jego dzieci mogą chodzić do tego samego przedszkola. To ułatwia życie i pozwala zaoszczędzić czas, gdyż przywozi dzieci rano do przedszkola, a potem na rowerze jedzie do pracy bez konieczności objazdów. To jest Pani O. W ostatnim czasie ukończyła studia na wydziale geografii i obecnie pracuje w branży turystycznej. Podobnie jak wiele młodych kobiet lubi spędzać czas na zakupach i wychodzić wieczorami na spotkania ze znajomymi. W trakcie wakacji lubi podróżować zwiedzając inne kraje. Od 10 lat używa elektrycznego wózka inwalidzkiego. 5

6 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna To jest Pan S., który pracuje naukowo w Instytucie Badań Kosmicznych. Prowadzi też wykłady na uniwersytecie, na który dojeżdża komunikacją publiczną. Pan S. jest niewidomy i bardzo odpowiada mu informacja głosowa w autobusach i tramwajach, pozwala mu to wysiąść na właściwym przystanku. To jest Pani W. ze swoją wnuczką Zosią, która uczęszcza do szkoły podstawowej. Obie nie mogą się doczekać, kiedy Zosia sama będzie mogła chodzić do szkoły. Teraz jest to zbyt niebezpieczne, gdyż musiałaby przechodzić przez duże skrzyżowania. Pani W. nie prowadzi samochodu ale lubi chodzić pieszo do sklepu czy odprowadzać Zosię do szkoły. To jest Pan K. Jest już na emeryturze ale prowadzi bardzo aktywny tryb życia dużo majsterkuje w domu i ogrodzie, poświęca się również swojemu hobby pieszym wędrówkom po górach. Ponadto, razem z żoną udzielają się w lokalnym zespole tanecznym. Pan K. ma problemy ze słuchem i od kilku lat nosi aparat słuchowy. 6

7 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Te osoby mieszkają w naszym sąsiedztwie. Na pierwszy rzut oka nie mają ze sobą wiele wspólnego. Wszyscy jednak natrafiają na bariery i muszą stawić czoła problemom poruszając się w przestrzeni publicznej i korzystając z transportu publicznego. Dlatego należą do grupy osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się, tzw. PRM (ang. People with Reduced Mobility). Osoby z ograniczoną mobilnością osoby PRM to nie tylko osoby niepełnosprawne, starsze (głównie powyżej 75. roku życia), dzieci i rodzice z dziećmi. Do tej grupy zalicza się także osoby przenoszące ciężkie lub niewymiarowe bagaże, osoby o nietypowym wzroście, z problemami poznawczymi, nieznające lokalnego języka, osoby mające problemy z orientacją, czytaniem, ze zdrowiem psychicznym, niepełnosprawne intelektualnie, daltoniści, osoby z wadami wzroku, słuchu lub narządu ruchu, z problemami ortopedycznymi i kardiologicznymi, osoby powracające do zdrowia po przebytej operacji lub chorobie, czasowo niepełnosprawne (np. ze złamaniami). 7

8 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Według ekspertów 1, ponad 1/3 populacji Europy to osoby mające problemy z poruszaniem się osoby PRM, które napotykają bariery poruszając się pieszo lub rowerem w przestrzeni publicznej lub korzystając z transportu publicznego. Uwzględniając również okresowe trudności, takie jak przenoszenie ciężkich bagaży, powracanie do zdrowia po przebytej operacji lub chorobie, wizyta w obcym kraju itp., widzimy, że każdy z nas ma czasami problemy w poruszaniu się. Wszyscy doświadczamy sytuacji, kiedy trudno nam poruszać się pieszo lub rowerem w przestrzeni publicznej lub korzystać z transportu publicznego. Uciążliwość napotykanych barier jest indywidualnie odczuwana przez poszczególne osoby w zależności od stopnia ich sprawności. 1 Access and Inclusion Improving Transport Accessibility for All, CEMT/CM(2006)7FINAL, p. 3. 8

9 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Dostępność jest ważna dlaczego? Mobilność to nieodłączna część naszego codziennego życia niezbędna w wypełnianiu obowiązków zawodowych czy w czasie wolnym. Każdego dnia jesteśmy mobilni musimy chodzić do szkoły, pracy, do lekarza, załatwiać różne sprawy, ale również spotykamy się ze znajomymi, chodzimy do restauracji, kina lub po prostu spacerujemy czy jeździmy rowerem dla przyjemności. Dostępność to dotarcie do tych miejsc bez przeszkód. Każda podróż składa się z kilku elementów, które można przedstawić za pomocą łańcucha mobilności. Poniższy rysunek pokazuje elementy łańcucha przed, w trakcie i po podróży. Zazwyczaj ludzie zaczynają swoją podróż tylko wtedy, gdy są pewni, że każdy element łańcucha będzie funkcjonował prawidłowo, co pozwoli im na dotarcie do celu. 9

10 Dostępność dlaczego jest nam potrzebna Nawet jeśli najmniejszy element łańcucha nie funkcjonuje prawidłowo, np. jeśli w którymś elemencie występują bariery, cały łańcuch przestaje funkcjonować. Dlatego kluczowe jest, aby wszystkie elementy łańcucha były dostępne. Ma to zwłaszcza znaczenie dla osób PRM, dla których niedostępne elementy łańcucha są nie tylko niedogodnościami, ale mogą stać się prawdziwym problemem. Na przykład: Jeśli jest jedna ruchliwa ulica, przez którą nie można przejść bezpiecznie, to cała trasa jest niedostępna dla dziecka. Jeśli nie ma wystarczająco dużo miejsc do zrobienia sobie przerwy, to cała trasa może być niedostępna dla starszej osoby. Jeśli zarezerwowanie usługi transportowej na żądanie możliwe jest tylko telefonicznie w języku lokalnym, zagraniczny turysta nie może odbyć takiej podróży. Jeśli na trasie jest tylko jeden wysoki krawężnik, którego nie można pokonać, cała trasa jest niedostępna dla osoby na wózku inwalidzkim. Jeśli na drodze znajdą się schody, których nie można pokonać, to cała trasa staje się niedostępna dla osoby ciągnącej wózek z zakupami. Aby przestrzeń publiczna i transport publiczny były bardziej dostępne, a ludzie korzystali ze zrównoważonych form transportu (poruszanie się pieszo, rowerem, komunikacją publiczną) codziennie, należy uwzględnić potrzeby wszystkich osób na etapie planowania, projektowania, realizacji, organizowania i utrzymywania przestrzeni i transportu publicznego. Należy unikać tworzenia barier, a istniejące likwidować. 10

11 Potrzeby i często występujące bariery Bariery w dostępności Uniwersalne potrzeby można zidentyfikować na wszystkich etapach łańcucha mobilności: istotne jest, aby przed podróżą zdobyć aktualną, rzetelną, kompletną i dokładną informację w dostępnej formie. Każdy potrzebuje informacji o możliwych i zalecanych trasach i dostępnych usługach, o połączeniach w transporcie publicznym, rozkładzie jazdy, o lokalnych zwyczajach oraz o dostępności trasy, podczas podróży wszyscy potrzebują jasnych wskazówek w celu znalezienia właściwej drogi, a także warunków umożliwiających bezpieczne poruszanie się po wybranej trasie, po odbyciu podróży czasami może zaistnieć potrzeba skontaktowania się z przedstawicielem przedsiębiorstwa transportowego lub władz miasta w celu otrzymania pomocy (np. w przypadku zgubienia czegoś w trakcie podróży) lub przekazania informacji (np. doświadczeń, opinii, zażaleń i sugestii poprawy usług). Jeśli te potrzeby nie są uwzględniane na etapie planowania, projektowania, realizacji, organizacji i utrzymania przestrzeni publicznej i transportu publicznego, bariery będą istniały na wszystkich etapach łańcucha mobilności. Poniżej znajdują się przykłady często występujących barier. 11

12 Potrzeby i często występujące bariery Przykłady barier i ograniczeń mogących wystąpić przed podróżą, które utrudniają jej planowanie i realizację: Potrzebne informacje nie istnieją lub są niedostępne. Obsługa klienta nie jest dostosowana do potrzeb osób PRM. Przykłady barier często utrudniających lub uniemożliwiających chodzenie pieszo, jazdę rowerem, podróżowanie komunikacją publiczną dla osobom PRM: Chodniki i przystanki komunikacji publicznej są zastawione lub zbyt wąskie. 12

13 Potrzeby i często występujące bariery Pokonanie schodów to jedyna droga dotarcia do celu, brak jest trasy alternatywnej w postaci podjazdów czy wind. Schody i podjazdy oraz przeszkody nie są dobrze oznakowane. Poręcze są zamontowane tylko po jednej stronie podjazdów i schodów lub nie ma ich w ogóle. Kolory poręczy nie są kontrastowe w odniesieniu do tła. Chodniki są nachylone poprzecznie lub wzdłuż. 13

14 Potrzeby i często występujące bariery Drogi dla pieszych są wyboiste, nierówne lub mają śliską nawierzchnię. Utrzymywanie infrastruktury dla pieszych nie jest priorytetem. Brak jest namacalnych obiektów, takich jak ściany, ogrodzenia, krawężniki lub odpowiedniej faktury nawierzchni, które ułatwiają poruszanie się osobom niewidomym i niedowidzącym lub obiekty te są zastawione (np. przez parkujące rowery, samochody, zalegający śnieg lub opadające liście). Brak jest różnicy poziomów oraz namacalnych różnic pomiędzy chodnikiem a ulicą / ścieżką rowerową. 14

15 Potrzeby i często występujące bariery Na przejściach są wysokie krawężniki. Korzystanie z sygnalizacji świetlnej nie jest dostępne dla wszystkich. Brak jest bezpiecznych możliwości przejścia przez jezdnię. Brak jest dostępnych miejsc do odpoczynku lub schronienia (np. przed deszczem). 15

16 Potrzeby i często występujące bariery Brakuje dostępnych toalet publicznych. Piesi zmuszani są do poruszania się okrężną drogą (np. z powodu braku odpowiedniej infrastruktury dla pieszych, błędnego oznakowania, braku skrótów itp.). Zdarzają się niebezpieczne sytuacje: duże natężenie ruchu, pojazdy przejeżdżające z dużą prędkością itp. Są miejsca, w których piesi nie czują się bezpiecznie i komfortowo, np. w przejściach podziemnych, podziemnych przystankach komunikacji (dworce itp.), miejscach źle oświetlonych. 16

17 Potrzeby i często występujące bariery Miejsca użyteczności publicznej (zwłaszcza supermarkety, ośrodki sportowe, kina itp.) nie są przystosowane dla osób przychodzących pieszo, przyjeżdżających rowerem czy komunikacją publiczną. Infrastruktura nie jest przystosowana dla rowerów z przyczepkami, tandemów itp. Brakuje dostępnej i jasnej informacji dla pasażerów na przystankach i dworcach komunikacji publicznej. Orientacja i odnalezienie właściwej drogi jest trudne w dużych węzłach komunikacji publicznej (np. kolej + autobus + metro + tramwaj). 17

18 Potrzeby i często występujące bariery Kupienie biletu w automacie pozostaje dużym wyzwaniem. Trudno jest odnaleźć właściwy autobus na dworcach, z których odjeżdża duża liczba pojazdów. Odczytanie numeru linii lub końcowego przystanku jest trudne ze względu na refleksy świetlne, słabe oświetlenie, małe cyfry i litery, kurz i brud. Wsiadanie i wysiadanie z pojazdów komunikacji publicznej jest trudne z powodu dużych odstępów od krawężnika lub różnic w poziomach autobusu i przystanku lub schodów w pojeździe. 18

19 Potrzeby i często występujące bariery Pojazdy komunikacji publicznej zatrzymują się w dużej odległości od krawężników, gdyż albo kierowca nie zwraca na to uwagi, albo dostęp do przystanku ograniczają zaparkowane samochody lub inne przeszkody. Dotarcie do miejsca siedzącego przed ruszeniem pojazdu nie zawsze jest możliwe. Przestrzeń w pojeździe przeznaczona na wózki inwalidzkie lub dziecięce jest ograniczona. Brakuje łatwodostępnych i łatworozpoznawalnych poręczy oraz innych uchwytów w pojazdach komunikacji publicznej. 19

20 Potrzeby i często występujące bariery Pojazdy komunikacji publicznej nadal są w ciągłym użyciu, pomimo iż niektóre ich elementy, takie jak rampy, głośniki, wyświetlacze informacji w czasie rzeczywistym, dostępne toalety itp., mogą być uszkodzone. Informacja dla pasażerów (w czasie rzeczywistym) jest dostępna tylko w formie wizualnej lub audialnej lub brak jest jakiejkolwiek informacji. Istnieją obawy, że nie będzie możliwości kontaktu z obsługą pojazdu w razie konieczności udzielenia pomocy. Obsługa transportu publicznego nie jest świadoma potrzeb osób PRM, ani nie wie jak najlepiej im sprostać. W rezultacie wzajemne nieporozumienia pomiędzy obsługą i pasażerami lub niezrozumienie intencji pasażera prowadzą do nieprzyjemnych sytuacji. 20

21 Potrzeby i często występujące bariery Brakuje jasnej informacji i procedur postępowania w nagłych sytuacjach, które uwzględniają konieczność dostępności w razie ich wystąpienia. Stres spowodowany jest pośpiechem i szybkim tempem, zwłaszcza w godzinach szczytu (podczas wsiadania i wysiadania do/z pojazdów komunikacji publicznej). Nie ma wystarczająco dużo czasu na przesiadkę; nie bierze się pod uwagę tego, że niektóre osoby PRM mogą poruszać się wolniej. Podczas planowania rozkładów jazdy transportu publicznego, priorytetem jest zminimalizowanie czasu podróży, a nie czas na wsiadanie/wysiadanie do/z pojazdu wszystkich pasażerów. To stawia kierowców, którzy starają się nie odbiegać od rozkładu, pod ogromną presją. W rezultacie kierowcy ci nie mają cierpliwości i nie traktują osób PRM z uwagą. 21

22 Potrzeby i często występujące bariery Brak jest (dostępnych) przechowalni bagażu na stacjach i w punktach przesiadkowych. Poniżej przedstawiono wybrane bariery, które można napotkać po zakończeniu podróży: Brakuje jasnej i dostępnej informacji z kim należy się skontaktować iw sprawie przekazania wniosków i zażaleń odnośnie przestrzeni publicznej lub transportu publicznego. Pracownicy punktów obsługi klienta lub biur rzeczy znalezionych nie są szkoleni w zakresie dostępności lub komunikacji z osobami PRM. Brakuje jasnej i dostępnej informacji gdzie należy się udać w przypadku znalezienia cudzej własności (np. dokumentów, telefonu komórkowego, parasola, itp.) i jak można się tam dostać. Ponadto miejsca takie często są niedostępne. 22

23 Potrzeby i często występujące bariery Jedyną możliwością kontaktu z biurem rzeczy znalezionych jest często kontakt osobisty. Może to być barierą dla wielu osób, zwłaszcza jeśli mieszkają one daleko od takich punktów lub punkty te są niedostępne. Istnieje wiele biur rzeczy znalezionych, z którymi nie można skontaktować się pisemnie, np. za pomocą SMS, a, czy faksu. 23

24 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Bardzo ważne jest, aby usunąć bariery w przestrzeni publicznej i transporcie publicznym oraz poprawić dostępność dla pasażerów tego transportu, rowerzystów i pieszych (zarówno poruszających się ze sprzętem wspierającym, jak i bez niego), do codziennych usług, takich jak sklepy, przedszkola, centra sportu i rekreacji oraz rozrywki. Istnieje wiele wytycznych dotyczących projektowania bez barier w przestrzeni publicznej, projektowania budynków oraz infrastruktury i pojazdów transportu publicznego. W większości krajów europejskich istnieją również normy i standardy techniczne dotyczące dostępności w tym zakresie. Jednak te standardy i zalecenia nie są jednolite w Europie. W niniejszej broszurze przedstawiono podstawowe rekomendacje dotyczące tego w jaki sposób unikać tworzenia powszechnych barier w łańcuchu mobilności. Korzystając z broszury proszę pamiętać, że: Nie istnieje uniwersalna recepta na to, w jaki sposób przestrzeń publiczną i transport publiczny można uczynić bardziej dostępnymi; w większości przypadków istnieje kilka możliwych rozwiązań usunięcia lub ograniczenia konkretnych barier. Istotne jest, aby stosowane rozwiązania były zaadaptowane do lokalnych warunków. Należy pamiętać, że poniższe zalecenia nie wyczerpują całości zagadnienia, a ich lista nigdy nie będzie w pełni kompletna. W zaleceniach tych nie są zawarte żadne standardy techniczne (jak np. minimalna szerokość chodnika, maksymalne nachylenie itp.), dlatego zawsze trzeba się odnosić do odpowiednich norm krajowych i standardów w tym zakresie! 24

25 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Poprawa dostępności nie może dotyczyć tylko wybranych grup osób. Wszystkie środki i rozwiązania powinny być oparte o zasady Uniwersalnego Projektowania! Wtedy mobilność będzie łatwiejsza dla wszystkich. Aby skutecznie poprawić dostępność przestrzeni i transportu publicznego należy uwzględnić nie tylko potrzeby specyficznych grup użytkowników, ale również zasady Uniwersalnego Projektowania / Projektowania Dla Wszystkich. Wówczas, zarówno z przestrzeni, jak i z transportu, będzie mogło korzystać jak najwięcej osób (wszyscy). Poniżej zaprezentowano siedem zasad Uniwersalnego Projektowania: Rozwiązania muszą być użyteczne dla osób z różnymi ograniczeniami i możliwościami. Każde rozwiązanie musi uwzględniać indywidualne preferencje i możliwości. Korzystanie z danych rozwiązań musi być łatwe, bez względu na doświadczenie użytkownika, jego wiedzę, umiejętności językowe lub poziom koncentracji. Rozwiązania muszą efektywnie przekazywać informacje, bez względu na otaczające warunki lub zdolności i możliwości poznawcze użytkownika. Rozwiązania muszą ograniczać zagrożenia oraz negatywne konsekwencje przypadkowych lub nieprzemyślanych działań. Rozwiązania muszą być wykorzystane efektywnie i przy minimalnym wysiłku. Rozwiązania powinny posiadać odpowiednie wymiary i przestrzeń, zapewniające swobodny dostęp i użycie, bez względu na posturę użytkownika czy jego możliwości mobilne. Zasady Uniwersalnego Projektowania można również odnieść do przypadków sprzecznych wymagań, takich jak wysokość krawężników na przejściach i np. oznaczenia fakturowego tzw. kierunkowego, które jest połączeniem oznakowania dotykowego i jednopoziomowego skrzyżowania, umożliwiającego wszystkim przejście przez ulicę bezpiecznie i komfortowo. 25

26 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Należy pamiętać, że zagadnienia bezpieczeństwa oraz postrzegania ryzyka są jednymi z głównych barier, które uniemożliwiają poruszanie się pieszo i rowerem w przestrzeni publicznej oraz korzystanie z komunikacji publicznej. Aby pokonać te bariery, z jednej strony istotne jest projektowanie, planowanie, realizacja i utrzymywanie przestrzeni publicznych i transportu publicznego w taki sposób, aby ryzyko zagrożeń dla wszystkich, włączając osoby PRM, było zminimalizowane. Z drugiej strony ważne jest realizacja szkoleń i wdrożenie środków zwiększających świadomość w celu poinformowania wszystkich, zwłaszcza osób PRM, o zastosowanych rozwiązaniach, aby przezwyciężyć ich obawy i podwyższyć pewność siebie. 26

27 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej informacji i komunikacji Zawsze przekazuj informację w taki sposób, aby jej odbiór był możliwy przez co najmniej dwa zmysły, np. informacja wizualna i audialna, lub w formacie wizualnym i dotykowym. Zawsze oferuj kilka kanałów komunikacji (np. internet/ , telefon, centrum informacji) dla kontaktu z klientami (w sprawie np. rezerwacji, skarg i wniosków, możliwości uzyskania informacji). Używaj prostego języka (unikaj długich, złożonych zdań, terminów technicznych, skrótów, zwrotów potocznych itp.). Zadbaj, aby informacja była jasna. Używaj łatwych do zrozumienia grafik i piktogramów. Zadbaj, aby informacja wizualna była wyraźna (ten warunek powinien być spełniony o każdej porze dnia i w każdych warunkach pogodowych!). Zadbaj, aby informacja wizualna miała wystarczająco duże litery (pamiętaj: rozmiar czcionki zmienia się wraz z odległością!). Unikaj połączeń czerwieni z zielenią. Nie używaj kolorów, jako jedynych form przekazania informacji (np. na mapach, wykresach, w tabelach, systemach informacji itp.). Udostępnij powtarzającą się informację (wizualną i audialną) na życzenie. Zadbaj o to, aby informacje na stronach internetowych były dostępne zgodnie ze standardami Inicjatywy Dostępności do Sieci (Web Accessibility Initiative WAI). W punktach informacyjnych i obsługi klienta zapewnij obecność systemu ułatwiającego kontakt z osobami używającymi aparatów słuchowych i obsługi ze znajomością języka migowego i języków obcych. Należy oznakować te punkty używając specjalnych piktogramów. 27

28 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Opracowując materiały informacyjne skonsultuj się z przedstawicielami grup osób PRM i uwzględnij ich uwagi. Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej przestrzeni publicznej Poniższa ilustracja przedstawia minimalną przestrzeń dla osób korzystających ze sprzętu wspierającego poruszanie się. Rysunek 1: Potrzebna minimalna przestrzeń dla osób korzystających ze sprzętu wspierającego poruszanie się (Źródło: Stadt Graz: Barrierefreies Bauen für alle Menschen; Schweizerische Fachstelle für behindertengerechtes Bauen: Obstacle free traffic areas Demands of people with disabilities, UK Department for Transport: Inclusive mobility) 28

29 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Zawsze dbaj o to, aby przestrzeń potrzebna do poruszania się była pozbawiona barier. Projektuj i realizuj infrastrukturę dla pieszych tak, aby dwie osoby PRM mogły się łatwo i bezpiecznie minąć. W miastach, miasteczkach i wsiach, zadbaj o to, aby chodniki znajdowały się po obu stronach ruchliwych ulic. Zadbaj o to, żeby alternatywnie dla schodów (zwykłych lub ruchomych) zawsze była dostępna rampa lub winda. Zadbaj o to, żeby poręcze były dostępne po obu stronach schodów czy ramp. Zadbaj o to, żeby nachylenie wzdłużne nie było zbyt duże (najlepiej 6%). Unikaj nachylenia poprzecznego. Unikaj podziemnych przejść dla pieszych. Oznacz granice chodnika, zarówno wizualnie jak i dotykowo. Oznacz schody i bariery wizualnie i dotykowo. Zadbaj o dobre oświetlenie dróg i obiektów dla pieszych. Zadbaj o bezpieczne przejścia dla pieszych (zwłaszcza na ruchliwych ulicach). Zadbaj o to, aby na przejściach nie było wysokich krawężników (maks. 3 cm). Zapewnij wystarczającą liczbę dostępnych miejsc do odpoczynku (zalecana jedna ławka przynajmniej co 300 m). Zapewnij wystarczającą liczbę dostępnych toalet. Wprowadź oznakowanie dotykowe wszędzie tam gdzie nie ma żadnych ścian, ogrodzeń itp. Zapewnij akustyczną/wzbudzaną sygnalizację świetlną na przejściach dla pieszych. 29

30 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Dbaj na bieżąco o utrzymanie infrastruktury dla pieszych i rowerzystów (zamiatanie, usuwanie śniegu, zapobieganie oblodzeniu, naprawa nawierzchni, sprzątanie ławek, opróżnianie koszy na śmieci, kontrola oświetlenia itp.). Zainstaluj specjalny system informacji dla pieszych i rowerzystów. Planując infrastrukturę dla rowerzystów, uwzględnij również rowery z przyczepkami, trycykle i tandemy, które zazwyczaj potrzebują więcej przestrzeni do poruszania się i wykonywania manewrów, a ich promień skrętu jest większy niż zwykłego roweru. Zapewnij wystarczającą liczbę miejsc parkingowych, które również są odpowiednie dla rowerów z przyczepkami, tandemów i trycykli. Zawsze angażuj przedstawicieli różnych grup osób PRM na etapie planowania, realizacji i ewaluacji podjętych działań i ulepszaj je zgodnie z ich uwagami. Zadbaj o to, aby osoby PRM były zaangażowane od początku etapu planowania i wdrażania rozwiązań shared space w przestrzeni publicznej, tak aby ich potrzeby i wymagania były brane pod uwagę. Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnego transportu publicznego Zadbaj, aby wszystkie przystanki/stacje komunikacji publicznej były dostępne dla osób, które mają problemy z korzystaniem ze schodów i wind. Zapewnij dostępne miejsca siedzące na przystankach i wiatach, zapewniające ochronę przed wiatrem, deszczem i śniegiem. Zapewnij jasną i dostępną informację na wszystkich przystankach. Zadbaj o to, żeby na każdym przystanku komunikacji publicznej było wystarczająco dużo miejsca dla osób na wózkach inwalidzkich i korzystających z balkoników. 30

31 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Projektuj przystanki komunikacji publicznej w taki sposób, aby ich układ był jasny. Zapewnij jasny i łatwy do zrozumienia system informacji: wizualny i dotykowy, na przystankach transportu publicznego i w punktach przesiadkowych. Zadbaj o to, aby automaty biletowe były dostępne dla wszystkich. Zapewnij alternatywę dla automatów biletowych. Zadbaj o to, aby sieć komunikacyjna, rozkłady jazdy i system taryfowy (biletowy) były łatwe do zrozumienia i zapamiętania. Zadbaj o to, aby procedury postępowania w nagłych sytuacjach były jasno komunikowane wszystkim pasażerom i miały dostępny format. Zadbaj o to, żeby procedury postępowania w nagłych sytuacjach uwzględniały aspekty dostępności. Zadbaj o to, żeby informacja na i w pojazdach komunikacji publicznej (nr i stacja docelowa/kierunek) była łatwoczytelna w każdych warunkach pogodowych i o każdej porze dnia. Wyposaż wszystkie pojazdy komunikacji publicznej w urządzenia techniczne ułatwiające osobom PRM pokonanie odstępu między pojazdem i krawężnikiem (w pionie i poziomie). Ustal jednakowe priorytety dla utrzymania i napraw urządzeń dodatkowych (informacja w czasie rzeczywistym, rampy, windy itp.) jak dla infrastruktury i pojazdów. Przeprowadzaj regularne szkolenia personelu z zagadnień dostępności. Sprawuj nadzór nad parkowaniem w okolicach przystanków. Zapewnij miejsca siedzące dla osób PRM w pojeździe blisko wejść. Zapewnij różnego rodzaju uchwyty wewnątrz pojazdów i dbaj o to, aby były one łatwo rozpoznawalne (dobrze oznakowane, o dużym kontraście w stosunku do wnętrza), łatwo dostępne i łatwe do korzystania dla wszystkich pasażerów. 31

32 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Zapewnij wystarczającą przestrzeń wewnątrz pojazdu dla wózków inwalidzkich, dziecięcych i balkoników. Zapewnij pasażerom informację (w czasie rzeczywistym) w formie wizualnej i audialnej. Zadbaj o to, żeby pasażerowie mieli możliwość kontaktu z obsługą w razie takiej konieczności. Planując rozkład jazdy komunikacji publicznej, uwzględnij wolniejsze tempo poruszania się osób PRM. Zadbaj o to, żeby odległości do przystanków nie były zbyt duże oraz żeby przystanki były bezpieczne i dostępne dla pieszych. Oferuj szkolenia grupom osób PRM w zakresie mobilności. Zaangażuj przedstawicieli różnych grup osób PRM w planowanie, realizację i ewaluację środków/rozwiązań dot. poprawy dostępności transportu publicznego. Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnych usług publicznych Przeszkol osoby odpowiedzialne za planowanie przestrzenne w mieście, planowanie transportu publicznego, przedstawicieli lokalnych i regionalnych władz, w zakresie znaczenia dostępności codziennych usług (np. centrów handlowych, supermarketów, sklepów spożywczych, centrów sportowych i rozrywki, szkół, przedszkoli, ośrodków zdrowia itp.) dla pieszych, rowerzystów i użytkowników transportu publicznego. Włącz zagadnienia dostępności dla pieszych, rowerzystów i użytkowników transportu publicznego jako wymaganie do uzyskania licencji i pozwolenia na budowę w odniesieniu do codziennych usług. Włącz zagadnienia dostępności codziennych usług dla pieszych, rowerzystów i użytkowników transportu publicznego do planu zagospodarowania terenu. 32

33 Dostępność dla wszystkich jak to osiągnąć? Zwiększ świadomość społeczeństwa na temat dostępności codziennych usług (bez konieczności korzystania z samochodu) przy wyborze miejsca zamieszkania. Podstawowe zalecenia dotyczące bardziej dostępnej obsługi pasażera po zakończeniu podróży Utwórz punkt kontaktowy do zbierania skarg i wniosków pasażerów odnośnie barier w przestrzeni i transporcie publicznym. Stwórz dostępne biuro rzeczy znalezionych. Zadbaj o to, aby personel w punktach obsługi klienta i biurach rzeczy znalezionych był przeszkolony w zakresie zagadnień dostępności. Zapewnij jasną i dostępną informację na temat tego, jak można dotrzeć do punktu obsługi klienta i biura rzeczy znalezionych. Udostępnij tę informację korzystając z różnych kanałów komunikacji, jak strony internetowe przedsiębiorstwa transportowego, lokalne gazety, drukowane materiały przewoźnika, informacje na tablicy informacyjnej w lokalnym urzędzie i na przystankach itp.). Zadbaj o to, aby pasażerowie mogli skontaktować się z biurem rzeczy znalezionych i punktem obsługi klienta w różny sposób, np. em, pocztą, poprzez formularz on-line, telefonicznie, faksem, osobiście. Zadbaj o to, aby skargi i wnioski pasażerów przekazywane były bezpośrednio do odpowiedzialnej osoby w mieście lub u przewoźnika. Zadbaj o to, aby pasażerowie otrzymali odpowiedź w dostępnej dla nich formie. 33

System zarządzania jakością ISEMOA

System zarządzania jakością ISEMOA System zarządzania jakością ISEMOA www.isemoa.eu Projekt ISEMOA rozpoczął się w maju 2010 roku i będzie realizowany do maja 2013 r. ISEMOA jest projektem współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wymagania dla stacji kolejowych i peronów dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych

Podstawowe wymagania dla stacji kolejowych i peronów dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych Podstawowe wymagania dla stacji kolejowych i peronów dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych Marcin Gołębiewski CNTK Zakład Sterowania Ruchem i Teleinformatyki

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o.

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o. REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o. Tekst jednolity na dzień 9 czerwca 2014 Obowiązuje od dnia 15 czerwca 2014 1 1 SPIS TREŚCI 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

Planowanie dostępności w sąsiedztwie (NAP) przykłady z Monachium i Gothenburga. Sebastian Bührmann Rupprecht Consult Warszawa, 17 marca 2011

Planowanie dostępności w sąsiedztwie (NAP) przykłady z Monachium i Gothenburga. Sebastian Bührmann Rupprecht Consult Warszawa, 17 marca 2011 Planowanie dostępności w sąsiedztwie (NAP) przykłady z Monachium i Gothenburga Sebastian Bührmann Rupprecht Consult Warszawa, 17 marca 2011 Dlaczego te dzieci w Monachium wyglądają na zadowolone? Zdjęcie:

Bardziej szczegółowo

Kategoria obiektu: Nazwa obiektu: Adres obiektu: Telefon: Strona www: Adres e-mail:

Kategoria obiektu: Nazwa obiektu: Adres obiektu: Telefon: Strona www: Adres e-mail: ANKIETA DOSTĘPNOŚCI OBIEKTU e obiekt Kategoria obiektu: Nazwa obiektu: Adres obiektu: Telefon: Strona www: Adres e-mail: Przyjęte w ankiecie pytania nie dotyczą pomieszczeń technicznych. Do ankiety należy

Bardziej szczegółowo

Jak zapobiec potencjalnym problemom pieszych

Jak zapobiec potencjalnym problemom pieszych Jak zapobiec potencjalnym problemom pieszych czyli co zrobić, by skrzyżowania nie krzyżowały planów a chodniki zachęcały do chodzenia Maciej Sulmicki Zielone Mazowsze Użytkownicy dróg i skrzyżowań (przecięć

Bardziej szczegółowo

Potrzeby rodziców i rowerzystów. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji)

Potrzeby rodziców i rowerzystów. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji) Potrzeby rodziców i rowerzystów Adam Piotr Zając Patrycja Dołowy Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji) Fundacja MaMa Posiedzenie Zespołu Opiniodawczego

Bardziej szczegółowo

OKRĘG TRANZYTOWY GREATER HARTFORDADA (Ustawa o niepełnosprawnych) APLIKACJA NA PARATRANZYT

OKRĘG TRANZYTOWY GREATER HARTFORDADA (Ustawa o niepełnosprawnych) APLIKACJA NA PARATRANZYT Nr ID Otrzym. dn. Wysłano elektr. Zakończ. plik/inicjały OKRĘG TRANZYTOWY GREATER HARTFORDADA (Ustawa o niepełnosprawnych) APLIKACJA NA PARATRANZYT NA WSZYSTKIE PYTANIA NALEŻY UDZIELIĆ PEŁNYCH ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

Wrocław miasto bez barier? Ewa Żabska

Wrocław miasto bez barier? Ewa Żabska Wrocław miasto bez barier? Ewa Żabska Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. Wyobraź sobie (a może już byłeś w takiej sytuacji?), że zwichnąłeś nogę

Bardziej szczegółowo

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Plan prezentacji owarszawski Węzeł Kolejowy ogrupy użytkowników odotychczasowe diagnozy dostępności

Bardziej szczegółowo

peron H L wysoki 0,55 m albo 0,76 m 1,725 m - wg PKP 1,650 m - wg UIC niski 0,3 m albo 0,38 m 1,6 m

peron H L wysoki 0,55 m albo 0,76 m 1,725 m - wg PKP 1,650 m - wg UIC niski 0,3 m albo 0,38 m 1,6 m URZĄDZENIA DO OBSŁUGI RUCHU PASAŻERSKIEGO 1. Perony a) rodzaje jedno albo dwukrawędziowe wysokie albo niskie w układzie: o poprzecznym o podłużnym z dostępem: o bez przekraczania torów (peron zewnętrzny)

Bardziej szczegółowo

Fot. 1. Widoczne oznakowanie budynku dworca od strony peronów.

Fot. 1. Widoczne oznakowanie budynku dworca od strony peronów. Stan na dzień 03.04.2013 Stacja częściowo dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. INFORMACJE OGÓLNE Najważniejsza stacja kolejowa Kielc znajdująca się w samym centrum miasta. Krzyżują się tutaj

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Powody korzystania z systemu P+R w aglomeracji Warszawskiej w latach 2010-2011 z wykorzystaniem linii kolejowych

Rys. 1 Powody korzystania z systemu P+R w aglomeracji Warszawskiej w latach 2010-2011 z wykorzystaniem linii kolejowych THE Głos Regionów Korzystanie z systemu Park and Ride 1. Wstęp Korzystanie z systemów typu Parkuj i jedź (P+R) cieszy się rosnącą popularnością wśród użytkowników systemu transportowego. Podróżowanie z

Bardziej szczegółowo

Rada Ministrów EKMT, na swoim 85. posiedzeniu (Lizbona, 29-30 maja 2001),

Rada Ministrów EKMT, na swoim 85. posiedzeniu (Lizbona, 29-30 maja 2001), Ujednolicona rezolucja Nr 2001/3 Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (EKMT) w sprawie transportu dostępnego dla osób starszych i niepełnosprawnych Rada Ministrów EKMT, na swoim 85. posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Podaj datę (dzień, miesiąc, rok) Data ostatniej inwentaryzacji. Wprowadź nazwę i funkcję rozmówcy. Osoba kontaktowa w placówce

Podaj datę (dzień, miesiąc, rok) Data ostatniej inwentaryzacji. Wprowadź nazwę i funkcję rozmówcy. Osoba kontaktowa w placówce Nazwa ośrodka Formularz 1 Data ostatniej inwentaryzacji Inwentaryzacja wykonana przez Osoba kontaktowa w placówce Typ / kategoria hotelu i hotelu / konferencji Podstawowe informacje Hotel Hotel konferencyjny

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA PROBLEMOWA KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTOWEGO LUBLINA

KONFERENCJA PROBLEMOWA KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTOWEGO LUBLINA URZĄD MIASTA LUBLIN DEPARTAMENT INWESTYCJI I ROZWOJU, WYDZIAŁ PLANOWANIA BIURO PROJEKTOWO-KONSULTINGOWE TRANSEKO KONFERENCJA PROBLEMOWA KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTOWEGO LUBLINA dr inż. PIOTR SZAGAŁA

Bardziej szczegółowo

Problematyka dostosowania kolei do przewozu osób niepełnosprawnych - infrastruktura i tabor. Dr inż. Janusz Poliński

Problematyka dostosowania kolei do przewozu osób niepełnosprawnych - infrastruktura i tabor. Dr inż. Janusz Poliński Problematyka dostosowania kolei do przewozu osób niepełnosprawnych - infrastruktura i tabor Dr inż. Janusz Poliński Działania na rzecz osób niepełnosprawnych 1948 - Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAGADNIEŃ Lubelskich Standardów Pieszych wersja robocza, 19 sierpnia 2015

SPIS ZAGADNIEŃ Lubelskich Standardów Pieszych wersja robocza, 19 sierpnia 2015 Niniejszy dokument jest proponowanym SPISEM ZAGADNIEŃ Standardów Pieszych dla Lublina, opracowanym na podstawie dotychczasowych efektów projektu Miasto dla ludzi. Lubelskie standardy infrastruktury pieszej

Bardziej szczegółowo

Klient z niepełnosprawnością ruchową. Wskazówki dla pracowników branży turystycznej

Klient z niepełnosprawnością ruchową. Wskazówki dla pracowników branży turystycznej Klient z niepełnosprawnością ruchową Wskazówki dla pracowników branży turystycznej Wskazania podstawowe: 1. Klient z niepełnosprawnością ruchową jest takim samym klientem i oczekuje profesjonalnej obsługi

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura rowerowa i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl

Infrastruktura rowerowa i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl Dlaczego rower: najbardziej efektywny energetycznie zajmuje mało miejsca bezemisyjny wielofunkcyjny

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 Samorządowa jednostka organizacyjna Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO 1 Plan prezentacji: 1. Informacje o projekcie DPR 2014-2020

Bardziej szczegółowo

ANALITYK SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH

ANALITYK SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH ANALITYK SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH 1. Informacje ogólne Zadaniem analityka systemów komputerowych jest przeprowadzenie analizy systemów komputerowych oraz sprzętu komputerowego potrzebnego do konkretnych

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z poprawy dostępności dla wszystkich

Korzyści wynikające z poprawy dostępności dla wszystkich Korzyści wynikające z poprawy dostępności dla wszystkich Spis treści Dostępność przestrzeni publicznej korzystna dla wszystkich, nie tylko dla osób niepełnosprawnych... 4 Główne korzyści wynikające z

Bardziej szczegółowo

Czy Swing jest dla wózkowiczów?

Czy Swing jest dla wózkowiczów? Fundacja Niezależnego Życia Osób Niepełnosprawnych HUSSAR 70-893 Szczecin, ul. Czwójdzińskiego 5; tel. 0517392265 www.hussar.szczecin.pl, fundacja.hussar@gmail.com Bank BGŻ 78 2030 0045 1110 0000 0158

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 25 PKP Gocławek DO ROKU.

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 25 PKP Gocławek DO ROKU. Analiza organizacji i funkcjonowania węzłów przesiadkowych na obszarze m. st. Warszawy ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY Węzeł nr 25 Gocławek DO ROKU

Bardziej szczegółowo

Wymagane przez osoby o ograniczonej mobilności parametry techniczne taboru (autobusowego i tramwajowego)

Wymagane przez osoby o ograniczonej mobilności parametry techniczne taboru (autobusowego i tramwajowego) Wymagane przez osoby o ograniczonej mobilności parametry techniczne taboru (autobusowego i tramwajowego) 1 Symbole graficzne 1.Preferowany wygląd piktogramów, wynikający z Regulaminu 107 EKG ONZ: 1) symbol

Bardziej szczegółowo

Miasto barier. Bariery architektoniczne na podstawie projektu Warszawska Mapa Barier

Miasto barier. Bariery architektoniczne na podstawie projektu Warszawska Mapa Barier Miasto barier. Bariery architektoniczne na podstawie projektu Warszawska Mapa Barier Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, SISKOM Porządek prezentacji Wykluczenie przestrzenne jako wykluczenie społeczne

Bardziej szczegółowo

Wygraj w ogólnopolskim konkursie Hotel bez barier! Wypełnij ankietę i zgłoś swój hotel do nagrody.

Wygraj w ogólnopolskim konkursie Hotel bez barier! Wypełnij ankietę i zgłoś swój hotel do nagrody. Wygraj w ogólnopolskim konkursie Hotel bez barier! Wypełnij ankietę i zgłoś swój hotel do nagrody. Akcja prowadzona w ramach obchodów Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003 w Polsce pod honorowym

Bardziej szczegółowo

Kryteria jakie powinien spełniać obiekt bez barier dostosowany do potrzeb osób niewidomych i słabo widzących.

Kryteria jakie powinien spełniać obiekt bez barier dostosowany do potrzeb osób niewidomych i słabo widzących. Kryteria jakie powinien spełniać obiekt bez barier dostosowany do potrzeb osób niewidomych i słabo widzących. Uwzględnienie wymagań osób z wadami wzroku polega z jednej strony na konsekwentnym stosowaniu

Bardziej szczegółowo

Dostępność przestrzeni Miasta Poznania dla osób z niepełnosprawnościami. Anna Rutz; VIII Dzień Urbanisty, 13 marca 2015

Dostępność przestrzeni Miasta Poznania dla osób z niepełnosprawnościami. Anna Rutz; VIII Dzień Urbanisty, 13 marca 2015 Dostępność przestrzeni Miasta Poznania dla osób z niepełnosprawnościami Anna Rutz; VIII Dzień Urbanisty, 13 marca 2015 Deklaracja Barcelońska powstała w 1995 r. podczas Europejskiego Kongresu Miasto i

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r.

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r. Scenariusz 2 Temat: Jestem uczestnikiem ruchu drogowego, wiem po jakich drogach się poruszam. Cel zajęć: Kształtowanie pojęć uczestnik ruchu drogowego jako pieszy, pasażer, kierujący pojazdem Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Pasażerowie niepełnosprawni w samolocie

Pasażerowie niepełnosprawni w samolocie Pasażerowie niepełnosprawni w samolocie Prawo otrzymania pomocy podczas podróży lotniczej mają wszyscy pasażerowie. Szczególnie dotyczy to osób niepełnosprawnych oraz o ograniczonej sprawności ruchowej.

Bardziej szczegółowo

STANDARDY DLA PRZYSTANKÓW ZBIOROWEJ KOMUNIKACJI MIEJSKEJ W OLSZTYNIE

STANDARDY DLA PRZYSTANKÓW ZBIOROWEJ KOMUNIKACJI MIEJSKEJ W OLSZTYNIE Zarząd Komunikacji Miejskiej w Olsztynie STANDARDY DLA PRZYSTANKÓW ZBIOROWEJ KOMUNIKACJI MIEJSKEJ W OLSZTYNIE OLSZTYN 2012 Nowoczesne technologie wytwarzania infrastruktury przystankowej pozwalają na łatwiejsze

Bardziej szczegółowo

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie Prezentacja podsumowująca projekt Zagrożenie dla uczniów Gimnazjum w Birczy ze względu na brak ograniczenia prędkości na ulicy Jana Pawła II znajdującej się przy samej szkole. Opracował: EFGMORS 1 Spis

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. ZASADY PORUSZANIA SIĘ PO DROGACH zna zasady ruchu prawostronnego, szczególnej

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura rowerowa i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl

Infrastruktura rowerowa i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl i jej użytkownicy. Zarządzanie jakością. Marcin Hyła Departament Studiów GDDKiA mhyla@krakow.gddkia.gov.pl Dlaczego rower: najbardziej efektywny energetycznie zajmuje mało miejsca bezemisyjny wielofunkcyjny

Bardziej szczegółowo

Michał Dębiec Powiatowa Rada ds. Osób Niepełnosprawnych w Krakowie Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego

Michał Dębiec Powiatowa Rada ds. Osób Niepełnosprawnych w Krakowie Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego Michał Dębiec Powiatowa Rada ds. Osób Niepełnosprawnych w Krakowie Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego CIVITAS Cleaner and better transport in cities Kraków, 22-23 marca 2012 Pasażer niepełnosprawny

Bardziej szczegółowo

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R)

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA OCEN Zasady poruszania się po drogach: bezpieczna droga do szkoły, przechodzenie przez jezdnie, przejazdy kolejowe i tramwajowe, z odblaskami na drogach zna zasady ruchu

Bardziej szczegółowo

Organizacja transportu publicznego

Organizacja transportu publicznego Organizacja transportu publicznego Jędrzej Gadziński Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM w Poznaniu Projekt częściowo finansowany przez Unię Europejską w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY KOMUNIKACYJNE MIASTA SZCZECINA. Rozwiązania przyjazne osobom niepełnosprawnym w infrastrukturze transportu publicznego

PROBLEMY KOMUNIKACYJNE MIASTA SZCZECINA. Rozwiązania przyjazne osobom niepełnosprawnym w infrastrukturze transportu publicznego PROBLEMY KOMUNIKACYJNE MIASTA SZCZECINA Szczecin 18 listopada 2011 r. Stanisław Majer Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Rozwiązania przyjazne osobom niepełnosprawnym w infrastrukturze

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ F1 ZAMÓWIENIA INFORMACJI I GADŻETÓW PRZEZ RESPONDENTA

FORMULARZ F1 ZAMÓWIENIA INFORMACJI I GADŻETÓW PRZEZ RESPONDENTA FORMULARZ F1 ZAMÓWIENIA INFORMACJI I GADŻETÓW PRZEZ RESPONDENTA Proszę wskazać rodzaj informacji, którą chciałaby Pani/Pan zamówić. Rozkłady jazdy linii autobusowych lub tramwajowych dla konkretnych przystanków.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV Materiał nauczania Wymagania podstawowe (P) na ocenę dostateczną Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) Wymagania dopełniające

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wymagania dla wagonów pasażerskich dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych

Podstawowe wymagania dla wagonów pasażerskich dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych Podstawowe wymagania dla wagonów pasażerskich dla zapewnienia dostępności kolei dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych Opracował: mgr inż. Marceli Lalik Zakład Pojazdów Szynowych CNTK 2008-01-30

Bardziej szczegółowo

Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica

Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica Miasto Legnicy jest przyjazne dla osób niepełnosprawnych. Samorząd legnicki podejmuje szereg działań na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 kwietnia 2014 r. Poz. 464 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących

Bardziej szczegółowo

Fot. 1. Wrocław Główny dworzec kolejowy wejście główne.

Fot. 1. Wrocław Główny dworzec kolejowy wejście główne. Stan na dzień 03.04.2013 Stacja całkowicie dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. INFORMACJE OGÓLNE Wrocław Główny to największa stacja kolejowa leżąca na terenie województwa dolnośląskiego stanowiąca

Bardziej szczegółowo

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus OBECNA SYTUACJA Od kilku lat obserwuje się niepokojący wzrost liczby dzieci, podwożonych samochodami do szkoły i na zajęcia

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ I DOBRE PRAKTYKI. Nowoczesne społeczeństwo to zapewnienie wszystkim ludziom równych szans. Opracował Artur Tusiński

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ I DOBRE PRAKTYKI. Nowoczesne społeczeństwo to zapewnienie wszystkim ludziom równych szans. Opracował Artur Tusiński OPIS STANU BEZPIECZEŃSTWA I DOSTĘPNOŚCI OBIEKTÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ ORAZ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI ORAZ OSÓB Z MAŁYMI DZIEĆMI W PODKOWIE LEŚNEJ PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ I

Bardziej szczegółowo

Po co infrastruktura rowerowa? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011

Po co infrastruktura rowerowa? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011 ? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011 Rower stał się nieodłącznym elementem krajobrazu wielkomiejskiego Zachodu Berlin: 15% podróży na rowerze Amsterdam: 35% podróży na rowerze Kopenhaga:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r.

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r. Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego Darłówko, 21 maja 2015 r. Dlaczego turystyka rowerowa? Turystyka aktywna jednym z głównych strategicznych produktów turystycznych regionu. Turystyka rowerowa

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla kandydata na studia w WSIiE TWP lub studenta WSIiE TWP

Kwestionariusz dla kandydata na studia w WSIiE TWP lub studenta WSIiE TWP Kwestionariusz dla kandydata na studia w WSIiE TWP lub studenta WSIiE TWP posiadającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności imię:.. nazwisko:....... adres zamieszkania:... tel.: e-mail:. wydział:.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 30 PKP Włochy DO ROKU. Wykonawca:

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 30 PKP Włochy DO ROKU. Wykonawca: Analiza organizacji i funkcjonowania węzłów przesiadkowych na obszarze m. st. Warszawy ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY Węzeł nr 30 DO ROKU Wykonawca:

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja przystanków autobusowych w rejonie skrzyżowań

Lokalizacja przystanków autobusowych w rejonie skrzyżowań Lokalizacja przystanków autobusowych w rejonie skrzyżowań Michał Pyzik Uczelniana Sesja Studenckich Kół Naukowych Politechniki Krakowskiej Kraków, 26 kwietnia 2013 Przystanek - definicja Według Ustawy

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ CELE: - uczniowie znają dobre i złe strony korzystania z różnych środków transportu; - wiedzą, że w zależności od społeczeństwa zmienia się funkcja i rola danego

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE 2013. Urząd Miasta Bielsk Podlaski

INWESTYCJE 2013. Urząd Miasta Bielsk Podlaski INWESTYCJE 2013 Urząd Miasta Bielsk Podlaski SPIS TREŚCI Wstęp... Uzbrojenie terenów inwestycyjnych części obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ograniczonego ulicami Białowieską,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KORZYSTANIA ZE SPECJALISTYCZNEGO PRZEWOZU OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ, ŚWIADCZONEGO PRZEZ M.ST. WARSZAWA.

REGULAMIN KORZYSTANIA ZE SPECJALISTYCZNEGO PRZEWOZU OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ, ŚWIADCZONEGO PRZEZ M.ST. WARSZAWA. REGULAMIN KORZYSTANIA ZE SPECJALISTYCZNEGO PRZEWOZU OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ, ŚWIADCZONEGO PRZEZ M.ST. WARSZAWA. 1. Niniejszy Regulamin określa warunki korzystania z usług specjalistycznego przewozu

Bardziej szczegółowo

DORĘCZYCIEL POCZTOWY 1. Informacje ogólne

DORĘCZYCIEL POCZTOWY 1. Informacje ogólne DORĘCZYCIEL POCZTOWY 1. Informacje ogólne Zadaniem doręczyciela pocztowego jest dostarczanie przesyłek listownych pod wskazany przez nadawcę adres. Do obowiązków doręczyciela pocztowego może należeć między

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH I O OGRANICZONEJ MOŻLIWOŚCI PORUSZANIA SIĘ PRZEZ Łódzką Kolej Aglomeracyjną Sp. z o.o.

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH I O OGRANICZONEJ MOŻLIWOŚCI PORUSZANIA SIĘ PRZEZ Łódzką Kolej Aglomeracyjną Sp. z o.o. Załącznik nr 1 do Uchwały nr 44/2015 Zarządu Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej spółki z o.o. z dnia 23 lipca 2015r. REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH I O OGRANICZONEJ MOŻLIWOŚCI PORUSZANIA SIĘ PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Parkowanie. Zasady ogólne. Jak sprawdzić czy pojazd jest bezpiecznie zaparkowany. Część 10: Parkowanie

Parkowanie. Zasady ogólne. Jak sprawdzić czy pojazd jest bezpiecznie zaparkowany. Część 10: Parkowanie Część 10: Parkowanie Część ta omawia przepisy bezpiecznego parkowania. Parkowanie Zasady ogólne Jeżeli to możliwe, parkuj w tym samym kierunku, w którym porusza się strumień ruchu. Parkuj blisko i równolegle

Bardziej szczegółowo

Poprawa systemu transportu publicznego poprzez zakup nowoczesnego taboru wraz z niezbędną infrastrukturą przez Komunikację Miejską Płock Sp. z o.o.

Poprawa systemu transportu publicznego poprzez zakup nowoczesnego taboru wraz z niezbędną infrastrukturą przez Komunikację Miejską Płock Sp. z o.o. Poprawa systemu transportu publicznego poprzez zakup nowoczesnego taboru wraz z niezbędną infrastrukturą przez Komunikację Miejską Płock Sp. z o.o. Zadanie 1 Zakup 15 sztuk nowych, nowoczesnych autobusów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/163/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 17 września 2015 r.

UCHWAŁA NR XIV/163/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 17 września 2015 r. UCHWAŁA NR XIV/163/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 17 września 2015 r. w sprawie zmiany nazwy jednostki organizacyjnej i uchwalenia statutu Miejskiego Zarządu Dróg i Komunikacji w Kaliszu oraz upoważnienia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z audytu lokali wyborczych przeprowadzonego. w dniach 15-16 listopada 2014 r.

Sprawozdanie z audytu lokali wyborczych przeprowadzonego. w dniach 15-16 listopada 2014 r. CFiRR FUNDACJA INSTYTUT ROZWOJU REGIONALNEGO Sprawozdanie z audytu lokali wyborczych przeprowadzonego w dniach 15-16 listopada 2014 r. Pracownicy Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego oraz Rzecznicy dostępnych

Bardziej szczegółowo

Cel podróży: Proszę wskazać gdzie w budynku występują drzwi. Numery umieszczone na szkicu.

Cel podróży: Proszę wskazać gdzie w budynku występują drzwi. Numery umieszczone na szkicu. Formularz 1 Szerokość przejścia Przestrzeń przed drzwiami Przestrzeń za drzwiami Wysokość zamontowania klamki Klamki Rodzaj drzwi Kierunek otwierania drzwi Automatycznie otwierane drzwi Opór podczas ręcznego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 39 Rondo Starzyńskiego DO ROKU.

ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY. Węzeł nr 39 Rondo Starzyńskiego DO ROKU. Analiza organizacji i funkcjonowania węzłów przesiadkowych na obszarze m. st. Warszawy ANALIZA ORGANIZACJI I FUNKCJONOWANIA WĘZŁÓW PRZESIADKOWYCH NA OBSZARZE M. ST. WARSZAWY Węzeł nr 39 DO ROKU Wykonawca:

Bardziej szczegółowo

2016-03-04. Dostępność przestrzeni publicznej - lista kontrolna i audyt dostępności. Środowisko zewnętrzne Ulica

2016-03-04. Dostępność przestrzeni publicznej - lista kontrolna i audyt dostępności. Środowisko zewnętrzne Ulica Dostępność przestrzeni publicznej - lista kontrolna i audyt dostępności Podstawowe wymiary i zakresy ruchu osoby na wózku Nie ma jednolitej definicji określającej stopień dostępności Trudno jest precyzyjnie

Bardziej szczegółowo

Turystyka rowerowa a intermodalność

Turystyka rowerowa a intermodalność Turystyka rowerowa a intermodalność Aleksander Buczyński Departament Studiów GDDKiA Zespół ds. Ścieżek Rowerowych 22 września 2009 1 Turystyka rowerowa a intermodalność Turystyczny ruch rowerowy Rola dalekobieżnej

Bardziej szczegółowo

Problemy osób starszych

Problemy osób starszych Problemy osób starszych w ruchu drogowym. Przykłady praktycznych rozwiązań Dagmara Jankowska, Ida Leśnikowska-Matusiak Instytut Transportu Samochodowego Osoba starsza Pojęcie starości w znaczeniu medycznym

Bardziej szczegółowo

Życzliwość na co dzień

Życzliwość na co dzień Życzliwość na co dzień Codziennie na swojej drodze mijamy setki ludzi - w pracy, szkole, na ulicach, w sklepach i w komunikacji miejskiej. Czy nie byłoby nam wszystkim milej i łatwiej, gdybyśmy byli dla

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH. Autor: Marek MACIOCHA

POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH. Autor: Marek MACIOCHA POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH Autor: Marek MACIOCHA Plan prezentacji Ogólna charakterystyka analizowanych miast Infrastruktura rowerowa dedykowana Niewidzialna infrastruktura rowerowa Parkowanie

Bardziej szczegółowo

1. Wawelska Ludwika Pasteura. Oświetlenie przejść dla pieszych. 2. Wawelska - Raszyńska. Plan przejścia. Plan przejścia 3. Filtrowa Raszyńska (1)

1. Wawelska Ludwika Pasteura. Oświetlenie przejść dla pieszych. 2. Wawelska - Raszyńska. Plan przejścia. Plan przejścia 3. Filtrowa Raszyńska (1) 1. Wawelska Ludwika Pasteura Oświetlenie przejść dla pieszych Wykonały: Linda Braun Agnieszka Kryczka Grupa SRD 2. Wawelska - Raszyńska 3. Filtrowa Raszyńska (1) 4. Filtrowa Raszyńska (2) Plan skrzyżowania

Bardziej szczegółowo

Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego

Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego Dziecko do lat 7 nie powinno samodzielnie poruszać się po drogach, powinno znajdować się pod opieką rodziców, starszego rodzeństwa lub kolegów. W drodze do

Bardziej szczegółowo

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Raport z prac grupy tematycznej Dostępnośd i komunikacja

Raport z prac grupy tematycznej Dostępnośd i komunikacja Raport z prac grupy tematycznej Dostępnośd i komunikacja Organizatorzy: Fundacja Stare Miasto Pracownia Zrównoważonego Rozwoju Biuro Toruoskiego Centrum Miasta Urzędu Miasta Torunia Projekt finansowany

Bardziej szczegółowo

Fot. 1 Tabliczki informujące o miejscu oczekiwania osób niepełnosprawnych na pociąg znajdują się na wszystkich przystankach trójmiejskiej kolejki.

Fot. 1 Tabliczki informujące o miejscu oczekiwania osób niepełnosprawnych na pociąg znajdują się na wszystkich przystankach trójmiejskiej kolejki. Informacje Ogólne Stan na dzień 08.11.2013 Na każdej stacji i przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście znajdziemy tabliczki informujące o miejscu oczekiwania osób niepełnosprawnych na pociąg.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 1. Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych.

Scenariusz 1. Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych. Scenariusz 1 Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych. Cel zajęć: Utrwalenie wiadomości o ruchu pieszych. Rozwijanie pamięci i wyobraźni. Kształtowanie poczucia odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Warszawska Mapa Barier

Warszawska Mapa Barier Adam Piotr Zając Stowarzyszenie SISKOM Warszawa 27/03/2013 Warszawska Mapa Barier prezentacja projektu Plan prezentacji 1. Prezentacja projektu 2. Analizy zebranych danych 3. Nasze działania 4. Przykłady

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KAMPANII MARKETINGOWEJ DLA WYBRANEJ GRUPY DOCELOWEJ PROJEKT SEGMENT W GDYNI

OPRACOWANIE KAMPANII MARKETINGOWEJ DLA WYBRANEJ GRUPY DOCELOWEJ PROJEKT SEGMENT W GDYNI OPRACOWANIE KAMPANII MARKETINGOWEJ DLA WYBRANEJ GRUPY DOCELOWEJ PROJEKT SEGMENT W GDYNI Gdynia wybrała trzy następujące grupy docelowe, znajdujące się w punktach zwrotnych w życiu : 1. uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

Znaczenie węzłów przesiadkowych w transporcie publicznym.

Znaczenie węzłów przesiadkowych w transporcie publicznym. Dominika Hubicka Uniwersytet Gdański Gospodarka Przestrzenna I MSU I. Wstęp. Wiele miast, zwłaszcza o natężonym ruchu drogowym, stara się uatrakcyjnić korzystanie z transportu publicznego. Działania podejmowane

Bardziej szczegółowo

Bądź bezpieczny na drodze. Wykonał: Mateusz Kuba

Bądź bezpieczny na drodze. Wykonał: Mateusz Kuba Bądź bezpieczny na drodze Wykonał: Mateusz Kuba Uczestnicy ruchu drogowego Żeby być bezpiecznym w ruchu drogowym trzeba znać jego uczestników: Pasażer osoba znajdująca się w pojeździe, np. autobusie, samochodzie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z praktycznej edukacji rowerzystów uwarunkowania, cele, wyzwania. Aleksander Wiącek, Urząd Miasta Lublin

Doświadczenia z praktycznej edukacji rowerzystów uwarunkowania, cele, wyzwania. Aleksander Wiącek, Urząd Miasta Lublin Doświadczenia z praktycznej edukacji rowerzystów uwarunkowania, cele, wyzwania Aleksander Wiącek, Urząd Miasta Lublin Holenderskie myślenie o (praktycznej) edukacji rowerowej Praktyka czyni mistrza Dzieci

Bardziej szczegółowo

INKASENT 1. Informacje ogólne

INKASENT 1. Informacje ogólne INKASENT 1. Informacje ogólne Zadaniem inkasenta jest sprawdzanie zużycia gazu, wody, ciepła, energii elektrycznej na wyznaczonym terenie. Ponadto do obowiązków inkasenta należy: sprawdzanie stanu liczników

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE KLASA IV ROK SZKOLNY 214/2015

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE KLASA IV ROK SZKOLNY 214/2015 1.Przepisy o ruchu pieszych WYMAGANIA EDUACYJNE WYCHOWANIE OMUNIACYJNE LASA IV RO SZOLNY 214/2015 onieczne + P Dostateczna ( + P) + R ( +P +R) +D bardzo -wymienia elementy drogi przebiegającej w pobliżu

Bardziej szczegółowo

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg 1 LEKCJA 4 TEMAT: Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 ROWERZYSTA - UCZESTNIK RUCHU DROGOWEGO I KIERUJĄCY POJAZDEM Rowerzysta powinien poruszać się zgodnie z zasadami ruchu

Bardziej szczegółowo

Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne

Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne (Początek obowiązywania: od 2013 r.) Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne Odpowiedzialność przedsiębiorstwa Skånetrafiken Skånetrafiken jest działającym w regionie Skåne przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu SENIOR NA DRODZE MOCNE I SŁABE STRONY ZAGROŻENIA I SZANSE. www.kwp.radom.pl

Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu SENIOR NA DRODZE MOCNE I SŁABE STRONY ZAGROŻENIA I SZANSE. www.kwp.radom.pl Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu SENIOR NA DRODZE MOCNE I SŁABE STRONY ZAGROŻENIA I SZANSE www.kwp.radom.pl SKUTKI WYPADKÓW DROGOWYCH CIERPIENIE FIZYCZNE ŚMIERĆ CIERPIENIE PSYCHICZNE STRATY

Bardziej szczegółowo

Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego

Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego II Regionalne Seminarium Mobilny Śląsk Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego Katowice, dn.

Bardziej szczegółowo

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R)

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) Ogólne zasady oceniania z zajęć technicznych Zgodnie z rozporządzeniem MEN w sprawie warunków i sposobu oceniania, ocena ucznia polega na rozpoznaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne stopnie szkolne zajęcia techniczne klasa 4

Wymagania programowe na poszczególne stopnie szkolne zajęcia techniczne klasa 4 Dział: Zasady poruszania się po drogach nie przestrzega zasady obowiązujące pieszych; wie, jakie zasady postępowania obowiązują pasażerów środków komunikacji indywidualnej i zbiorowej oraz zachowuje się

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 28 im. Kawalerów Orderu Orła Białego, ul. Zachodnia 2, Wrocław

Gimnazjum nr 28 im. Kawalerów Orderu Orła Białego, ul. Zachodnia 2, Wrocław Gimnazjum nr 28 im. Kawalerów Orderu Orła Białego, ul. Zachodnia 2, Wrocław Osoba kontaktowa: Janusz Krupiński Czas prowadzonych badań: listopad 2013 Inwentaryzacja Parking rowerowy Tak Rodzaj i ilość

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNA LEKCJA. Przygotowanie do egzaminu na kartę rowerową. Materiał szkoleniowy dla uczniów NSP Nasza Szkoła

WIRTUALNA LEKCJA. Przygotowanie do egzaminu na kartę rowerową. Materiał szkoleniowy dla uczniów NSP Nasza Szkoła WIRTUALNA LEKCJA Przygotowanie do egzaminu na kartę rowerową Materiał szkoleniowy dla uczniów NSP Nasza Szkoła Spis Treści Przepisy, znaki i sygnały drogowe obowiązujące pieszych Przygotowanie do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Pytania dla motorowerzystów

Pytania dla motorowerzystów Pytania dla motorowerzystów 1. W czasie mgły kierujący motorowerem jest obowiązany: a) jechać po chodniku; b) włączyć światła, w które pojazd jest wyposażony; c) korzystać z pobocza drogi, a jeśli jest

Bardziej szczegółowo

Hala 100-lecia KS Cracovii. Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Zgłoszenie do konkursu Polskie Oskary Sportowe EDYCJA 2013

Hala 100-lecia KS Cracovii. Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Zgłoszenie do konkursu Polskie Oskary Sportowe EDYCJA 2013 KS Cracovii EDYCJA 2013 Grupa I: sport kategoria 4: sport osób niepełnosprawnych Sportowej w Krakowie ul. W. Sławka. 10 sekretariat@zis.krakow.pl +48 12 616 6300 Obiekt: /gen. proj. / Oprac. Grawit Nosiadek

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego W listopadzie 2011 r. na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PROJEKTOWANIA I BUDOWY DRÓG ROWEROWYCH

WYTYCZNE PROJEKTOWANIA I BUDOWY DRÓG ROWEROWYCH WYTYCZNE PROJEKTOWANIA I BUDOWY DRÓG ROWEROWYCH Celem dokumentu jest stworzenie jednolitego standardu projektowania i budowy dróg dla rowerów. Poniższe wytyczne będą obowiązywały projektantów i wykonawców

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Zielone Mazowsze. Holandia na rowerze. Autor: Rafał Muszczynko. Zdjęcia: Aleksander Buczyński Marcin Jackowski Rafał Muszczynko

Stowarzyszenie Zielone Mazowsze. Holandia na rowerze. Autor: Rafał Muszczynko. Zdjęcia: Aleksander Buczyński Marcin Jackowski Rafał Muszczynko Stowarzyszenie Zielone Mazowsze Holandia na rowerze Autor: Rafał Muszczynko Zdjęcia: Aleksander Buczyński Marcin Jackowski Rafał Muszczynko Zawartość prezentacji: Zawartość prezentacji: 1) Podstawa projektowania

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców i nauczycieli

Poradnik dla rodziców i nauczycieli Poradnik dla rodziców i nauczycieli Dziecko do lat 7 nie powinno samodzielnie poruszać się po drogach, powinno znajdować się pod opieką rodziców, starszego rodzeństwa lub kolegów. W drodze do szkoły/domu

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Przyszłość komunikacji miejskiej w świetle obecnych tendencji na Zachodzie

Przyszłość komunikacji miejskiej w świetle obecnych tendencji na Zachodzie Przyszłość komunikacji miejskiej w świetle obecnych tendencji na Zachodzie dr Michał Beim Instytut Sobieskiego michal.beim@sobieski.org.pl, +48 696 151112 1 Tendencje: zmiana mody Zmienia się image transportu

Bardziej szczegółowo