System zarządzania jakością dla poprawy dostępności w regionach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "System zarządzania jakością dla poprawy dostępności w regionach"

Transkrypt

1 System zarządzania jakością dla poprawy dostępności w regionach Dokument D4.2 projektu ISEMOA Data utworzenia dokumentu: Listopad 2012 Koordynator projektu: Michaela Kargl Austrian Mobility Research Autorzy dokumentu: Hanna Wennberg, Lena Fredriksson, Pernilla Hyllenius Mattisson (Trivector) Vicky Dierckx (Mobiel 21) Kontrola jakości dokumentu: Catriona O Dolan (Edinburgh Napier University) Start projektu: 18/05/2010 Koniec projektu: 17/05/2013 Strona projektu: Umowa grantowa nr IEE/09/862/SI ISEMOA, Improving seamless energy-efficient mobility chains for all

2 Zastrzeżenia prawne: Wyłączna odpowiedzialność za treść niniejszej publikacji leży po stronie jej autorów. Nie odzwierciedla ona opinii Unii Europejskiej. Ani EACI ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wykorzystanie zawartych tu informacji. Projekt ISEMOA jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu IEE 2009.

3 SPIS TREŚCI 1 O projeckie ISEMOA Konsorcjum ISEMOA Wprowadzenie System zarządzania jakością ISEMOA QMS Zakres Pojęcia i definicje Wymogi dotyczące zarządzania jakością w dostępności Kryteria jakości Fazy rozwoju w zarządzaniu jakością w dostępności Wdrożenie i ocena Etapy w procesie wdrożenia systemu ISEMOA QMS Czas trwania i niezbędne nakłady czasu Role i zadania zaangażowanych interesariuszy Certyfikacja Kwalifikacje Audytorów ISEMOA Uwagi końcowe System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 3

4 1 O PROJECKIE ISEMOA Projekt ISEMOA Wolna od barier i energooszczędna mobilność (Improving seamless energy-efficient mobility chains for all) rozpoczął się w maju 2010 r. Projekt trwa 3 lata i jest współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu IEE (Inteligentna Energia Europa). Celem projektu ISEMOA jest pomoc władzom na szczeblu lokalnym i regionalnym w Europie w zwiększeniu energooszczędności w transporcie poprzez poprawę dostępności przestrzeni i transportu publicznego w perspektywie od drzwi do drzwi i umożliwienie mieszkańcom oraz turystom (również osobom z ograniczonymi możliwościami poruszania się PRM People with Reduced Mobility) poruszania się bez samochodu. Ponadto poprawa dostępności przestrzeni i transportu publicznego podnosi jakość i atrakcyjność transportu publicznego i przyczynia się do wzrostu bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów. Aby osiągnąć ten cel, w ramach projektu ISEMOA opracowywany jest system zarządzania jakością (ISEMOA QMS) służący ciągłej poprawie dostępności w perspektywie od drzwi do drzwi w europejskich gminach/miastach/regionach. ISEMOA QMS jest zbudowany na bazie dostępnych już i wdrożonych z sukcesem systemów BYPAD, MaxQ i MEDIATE. W centrum systemu ISEMOA QMS znajduje się moderowany proces audytu. Audyt ma na celu pomoc lokalnym i regionalnym interesariuszom wspólnie z Audytorem zewnętrznym ocenić prace nad zwiększeniem dostępności przestrzeni i transportu publicznego w swoim regionie oraz opracować strategie i środki do ciągłej poprawy jej jakości. System ISEMOA (QMS) uwzględnienia: - potrzeby osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się (PRM), np. osób niepełnosprawnych, osób z ciężkimi/niewymiarowymi bagażami, osób z małymi dziećmi, osób starszych, itp. - łańcuch mobilności w perspektywie od drzwi do drzwi, w tym poruszanie się pieszo, rowerem, transportem publicznym, itp. - różnego rodzaju bariery (fizyczne, organizacyjne, zachowania innych użytkowników drogi, itp.) Aby opracować system odpowiadający potrzebom interesariuszy duży nacisk w projekcie jest położony na zaangażowanie osób/instytucji związanych z problematyką dostępności. System ISEMOA QMS zostanie pilotażowo wdrożony w 15 rejonach w Europie i doskonalony na podstawie zebranych komentarzy. Celem wdrożenia systemu ISEMOA QMS jest zwrócenie uwagi lokalnych i regionalnych decydentów na kwestie dostępności dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 4

5 Konsultanci, agencje i organizacje współpracujące z gminami, miastami i regionami w całej Europie otrzymają zaproszenie na warsztaty szkoleniowe ISEMOA dla zewnętrznych Audytorów. Odbędą się one w 15 państwach europejskich, a ich celem będzie umożliwienie tym podmiotom korzystania z systemu ISEMOA QMS w ich codziennej pracy na rzecz władz lokalnych i regionalnych. Podkreślenie związku pomiędzy dostępnością i energooszczędnością w transporcie powinno sprzyjać debacie pomiędzy istotnymi lokalnymi i regionalnymi interesariuszami oraz opracowaniu lokalnej/regionalnej strategii poprawy dostępności. Więcej informacji na temat korzyści z poprawy dostępności można znaleźć w zakładce Rezultaty na stronie 1.1 Konsorcjum ISEMOA: Koordynator: FGM-AMOR (AT) Partnerzy: AGEAS (IT) BSRAEM (BG) Ecuba (IT) Edinburgh Napier University ENU (UK) Energy Agency of Plovdiv EAP (BG) ETT (ES) IEP (CZ) ITS (PL) Mobiel 21 (BE) NP (CZ) SECAD (IE) Sinergija (SI) TAS (UK) Technische Universität Dresden TUD (DE) Trivector (SE) UIRS (SI) University of Zilina (SK) URTP (RO) Podwykonawca: Mobiped (FR) Komitet Doradczy: Adolf Ratzka, Christa Erhart, Graham Lightfoot, Jarmila Johnova, Petra Lukesova, and Tomasz Zwolinski System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 5

6 2 WPROWADZENIE System zarządzania jakością ISEMOA (ISEMOA QMS) ma na celu wsparcie europejskich gmin, miast i regionów w ciągłej poprawie dostępności w perspektywie od drzwi do drzwi z wykorzystaniem zrównoważonych form transportu. ISEMOA QMS opracowano na podstawie standardów z rodziny norm ISO 9000 oraz modeli Doskonałości Europejskiej Fundacji Zarządzania Jakością EFQM i CAF, które z powodzeniem wdrażane są w zarządzaniu mobilnością (MaxQ), planowaniu ścieżek rowerowych (BYPAD) oraz zapewnianiu dostępnego transportu publicznego (MEDIATE). Dostępne są dwie wersje systemu ISEMOA QMS: jedna dla gmin i miast, druga dla regionów. Niniejszy dokument (D4.1) poświęcony jest wdrażaniu systemu zarządzania jakością ISEMOA w pracy nad dostępnością w regionach. Podobny system QMS dla gmin i miast opisany jest w oddzielnym dokumencie (D4.1). Punktem centralnym ISEMOA QMS jest moderowany proces audytu. Interesariusze z regionu oceniają wraz z zewnętrznym Audytorem stan dostępności przestrzeni publicznej i transportu publicznego, a także wdrażają działania mające na celu ciągłe podnoszenie jakości prac prowadzonych nad dostępnością w regionie. Kolejnym, poza planem działań określającym zadania i obowiązki w celu poprawy dostępności, istotnym rezultatem wdrożenia systemu ISEMOA QMS jest nawiązanie kontaktów i ustanowienie komunikacji pomiędzy interesariuszami. Pomimo tego, że system ISEMOA QMS skoncentrowany jest głównie na pracy podjętej w celu poprawy dostępności (na procesie), pod uwagę bierze się również aktualny stan dostępności w regioniei określa się go za pomocą licznych wskaźników dostępności. ISEMOA QMS odnośi się do dostępności w całościowym wymiarze, obejmując perspektywę geograficzną, dostępność i jakość zrównoważonych form transportu oraz różnego rodzaju bariery fizyczne występujące na chodnikach i pozostałej infrastrukturze dla pieszych, na przystankach/stacjach przesiadkowych i w pojazdach komunikacji publicznej. Od zagospodarowania przestrzeni i dostępności zrównoważonego transportu po szczegóły w otoczeniu. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 6

7 System ISEMOA QMS może wdrożyć każdy region chcący poprawić dostępność, niezależnie od skali podjętych dotąd działań w tym zakresie. Regionom, które właśnie zaczęły swoje prace nad poprawą dostępności system ISEMOA QMS wskaże, na których obszarach należy się skoncentrować, a także pomoże ustanowić plan do systematycznego i efektywnego planowania i wdrażania projektów związanych z dostępnością. W przypadku regionów, które wdrożyły już środki zmierzające do poprawy dostępności, ISEMOA QMS pomaga określić ich mocne i słabe strony oraz proponuje usprawnienia w pracach nad dostępnością, czyli służy jako źródło inspiracji i sposób na ciągłe doskonalenie. Należy mieć świadomość, że ISEMOA QMS nie oferuje rozwiązań technicznych i/lub architektonicznych związanych z projektowaniem dostępnej przestrzeni. W tym zakresie istnieje bardzo wiele zaleceń i uregulowań, do których ISEMOA odsyła lokalnych interesariuszy. ISEMOA koncentruje się na tym, jak można zwiększyć systematyczność i efektywność pracy regionu nad dostępnością. Wdrożenie systemu ISEMOA QMS wiąże się z następującymi korzyściami dla władz regionalnych: zarządzanie jakością to sprawdzony sposób na usprawnienie pracy organizacji; poprawa wiarygodności prac nad dostępnością; zidentyfikowanie mocnych i słabych stron prac prowadzonych nad dostępnością; inspiracja i nowe pomysły na usprawnienie prac nad dostępnością; ustanowienie struktury dla systematycznego i efektywnego planowania prac nad dostępnością w regionie; pomoc władzom regionalnym w osiągnięciu celów w zakresie dostępności, aby wywiązać się ze zobowiązań ustawowych itp.; utworzenie kanałów komunikacji pomiędzy wszystkimi interesariuszami zaangażowanymi w prace nad dostępnością, zarówno lokalnymi, jak i spoza regionu; promocja regionalnych władz jako liderów inspirujących inne regiony; wypracowanie bardziej wszechstronnego poglądu na kwestie dostępności oraz podkreślenie roli dostępności w tworzeniu energooszczędnego i zrównoważonego systemu transportu dla wszystkich. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 7

8 3 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISEMOA QMS 3.1 Zakres Niniejszy dokument stanowi zbiór praktyk pomocnych w zdefiniowaniu, wdrożeniu i ciągłym doskonaleniu prac regionu nad poprawą dostępności. System ISEMOA QMS można wdrażać także w gminach i miastach zbiór praktyk do zastosowania w gminach/miastach przedstawiono w odrębnym dokumencie (D4.1). ISEMOA QMS może także pomóc firmom prywatnym i innym organizacjom w wypracowaniu efektywnego i systematycznego podejścia do kwestii dostępności. System ISEMOA QMS powinien być wykorzystywany przez zewnętrzne podmioty. Jednakże, zaprezentowany materiał można wykorzystać również jako podstawę do własnej oceny istniejących procesów oraz przy okazji wprowadzania nowych procesów w regionie. 3.2 Pojęcia i definicje Na potrzeby niniejszego dokumentu stosuje się następujące pojęcia i definicje. Pojęcie Dostępność Prace nad dostępnością Miasto, gmina, region Definicja Dostępność definiuje się jako łatwość dostępu/dotarcia, czyli to, jak łatwo można dotrzeć do pożądanej aktywności. Składają się na nią trzy poziomy: Poziom makro dotyczy dostępności geograficznej oraz wzorców zagospodarowania przestrzennego i wyraża się jako lokalizacja, odległość, zagęszczenie, różnorodność itd. Poziom mezo dotyczy dostępności zrównoważonych form transportu (tj. infrastruktury komunikacji publicznej, rowerowej i pieszej), a także poziomu oferty w zakresie tras i częstotliwości kursowania, informacji, czasu/kosztów podróży, kwestii bezpieczeństwa itd. Poziom mikro dotyczy występowania różnego rodzaju barier (złego stanu) na chodnikach i w innej infrastrukturze dla pieszych, na przystankach / stacjach / węzłach przesiadkowych i w pojazdach komunikacji publicznej. Bariery fizyczne (np. wysokie krawężniki, nierówne powierzchnie, pochyłości, oblodzenie i pokrywa śnieżna, niedostateczne kontrasty, wejścia bez podjazdów i automatycznie otwieranych drzwi) są problemem dla osób PRM ze względu na dysonans pomiędzy indywidualnymi możliwościami a wymaganiami otoczenia. Prace nad dostępnością w zakresie podejścia do dostępności przestrzeni publicznej i transportu publicznego dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się (PRM) i tego jakie miejsce zajmuje ona w polityce i planowaniu, jak jest realizowana w praktyce (budowa, konserwacja itp.), monitorowana i oceniana. Rozmiary i struktura miast, a także kompetencje władz miejskich są różne w poszczególnych państwach europejskich. W programie ISEMOA przyjmuje się następującą definicję miasta: duża przestrzeń miejska lub duża aglomeracja, zazwyczaj podzielona na System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 8

9 dzielnice lub okręgi; różni się od gminy głównie tym, że ma bardziej skomplikowaną strukturę administracyjną i geograficznie obejmuje większy obszar; może wykraczać poza różne granice administracyjne (aglomeracje miejskie); raczej rozbudowana administracja z różnymi wydziałami zajmującymi się transportem, zagospodarowaniem przestrzennym, edukacją, ochroną środowiska itd.; funkcjonalnie wymaga jednej, zintegrowanej polityki transportowej. W programie ISEMOA przyjmuje się następującą definicję gminy: (ograniczony) charakter miejski, zazwyczaj nie wyróżnia się dzielnic ani okręgów; mała administracja, gdzie jedna lub dwie osoby odpowiadają za wszystkie działania związane z transportem i polityką zagospodarowania przestrzennego. W programie ISEMOA przyjmuje się następującą definicję regionu: większy obszar obejmujący gminy i miasta, lecz także tereny wiejskie (np. prowincja, hrabstwo); administracja regionalna także ma kompetencje w zakresie planowania infrastruktury, planowania transportu, edukacji itp. Osoba Kontaktowa Audytor ISEMOA Zespół ISEMOA Władze regionalne Osoby z ograniczonymi możliwościami poruszania się osoby PRM (People with reduced mobility) System zarządzania jakością ISEMOA Osoba (lub niewielka grupa) w Zespole ISEMOA odgrywająca podczas wdrażania systemu ISEMOA QMS rolę osoby do kontaktów w imieniu władz regionalnych oraz główny punkt kontaktowy dla Audytora ISEMOA. Osoba ta może być urzędnikiem lub być zaangażowana w prace nad dostępnością na poziomie strategicznym lub operacyjnym. Więcej informacji na temat zadań Osoby Kontaktowej znajduje się w dalszej części dokumentu. Audytor odgrywa kilka różnych ról we wdrażaniu systemu ISEMOA QMS: ewaluatora, eksperta i moderatora. Audytor ISEMOA przeprowadza członków Zespołu ISEMOA przez proces wdrożeniowy. Audytor zewnętrzny jest niezależny i nie angażuje się bezpośrednio w poprawę dostępności przestrzeni publicznej i transportu publicznego regionu. Dlatego może pełnić funkcję mediatora pomiędzy lokalnymi interesariuszami. Więcej informacji na temat zadań Audytora ISEMOA znajduje się w dalszej części dokumentu. Zespół ISEMOA to tymczasowa grupa robocza ds. wdrożenia systemu ISEMOA QMS. Członkowie Zespołu ISEMOA reprezentują różnych interesariuszy zajmujących się dostępnością na różnych poziomach (mikro/mezo/makro), a także różne grupy osób PRM. Więcej informacji na temat zespołu ISEMOA znajduje się w dalszej części dokumentu. Władze regionalne to samorząd regionu. Definicja obejmuje zarówno szczebel polityczny, jak i różne służby i wydziały w ramach regionu. Osoby z ogranicznonymi możliwościami poruszania się osoby PRM to między innymi osoby starsze, osoby czasowo lub trwale niepełnosprawne, np. z ograniczoną sprawnością ruchową, upośledzeniem wzroku, słuchu, funkcji poznawczych itp., lecz także osoby z wózkiem, małymi dziećmi, ciężkim bagażem oraz mające problemy z komunikowaniem się. ISEMOA koncentruje się na wszystkich obywatelach ze szczególnym uwzględnieniem wspomnianych osób PRM. System do kierowania i zarządzania procesami i wynikami osiąganymi przez administrację lub organizację w zakresie jakości, aby zagwarantować: łatwe i skuteczne spełnienie wymogów dotyczących dostępności w nowych System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 9

10 QMS do prac nad dostępnością projektach, łatwe i skuteczne spełnienie wymogów dotyczących dostępności w przestrzeni publicznej i transporcie publicznym, zaspokojenie potrzeb i wymagań użytkowników i interesariuszy, ciągłe wprowadzanie usprawnień, oraz ustanowienie i utrzymywanie systemu zarządzania procesem oraz wynikami. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 10

11 3.3 Wymogi dotyczące zarządzania jakością w dostępności Kryteria jakości Zgodnie z zasadą Total Quality Management, najwyższa jakość jest wynikiem ciągłego doskonalenia i można ją osiągnąć poprzez stosowanie powtarzającego się cyklu: planowanie wdrożenie ewaluacja, mającego na celu sprostanie potrzebom użytkowników. Opierając się na tej zasadzie, w systemie zarządzania jakością projektu ISEMOA (ISEMOA QMS), prace nad dostępnością postrzega się jako dynamiczny proces, który można przedstawić za pomocą cyklu jakości widocznego na Rysunku 1. ISEMOA QMS dzieli prace władz regionalnych nad dostępnością na 5 części, czyli kryteria jakości. Te z kolei dzielą się na 16 elementów reprezentujących konkretne aspekty kryteriów jakości. Zgodnie z cyklem jakości ISEMOA, aby dobrze prowadzić prace nad dostępnością, konieczne jest posiadanie wiedzy na temat potrzeb użytkowników, obecnego stanu regionu oraz mających zastosowanie ustaw, uregulowań i wytycznych (Część 1: Warunki wstępne). Następnie informacje te wykorzystuje się do opracowania polityki w zakresie dostępności (Część 2: Sposób postępowania). W dalszej kolejności politykę przekłada się na praktyczną strategię (Część 3: Strategia), na podstawie której środki i działania poprawiające dostępność są wdrażane (Część 4: Wdrożenie). Wreszcie, wdrożenie, polityka i strategia poddawane są monitoringowi i ewaluacji, których wyniki są podstawą do wprowadzenia koniecznych korekt w polityce, strategii i/lub wdrożeniu (Część 5: Monitoring i ewaluacja). Poniżej każda z części cyklu jakości ISEMOA opisana jest bardziej szczegółowo. Rysunek 1. Cykl jakości w systemie zarządzania jakością ISEMOA. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 11

12 Część 1: Warunki wstępne Grupa osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się (osoby PRM) jest zróżnicowana. Należą do niej osoby starsze, osoby czasowo lub trwale niepełnosprawne, np. z ograniczoną sprawnością ruchową, upośledzeniem wzroku, słuchu, funkcji poznawczych itp., lecz także osoby przemieszczające się z małymi dziećmi, wózkami dziecięcymi lub ciężkim bagażem. Wiedza na temat zachowań w zakresie mobilności, a także potrzeb i preferencji wszystkich kategorii osób PRM ma duże znaczenie w pracy nad dostępnością (może być pozyskana np. w ankietach, rozmowach, częstych konsultacjach z grupami doradczymi itp.). Włączenie przedstawicieli osób PRM (np. poprzez prace w komitetach doradczych, doradców ds. dostępności, rzecznika osób PRM lub zainteresowane organizacje) w prace władz regionalnych nad dostępnością ma zasadnicze znaczenie, ponieważ polityka, strategia i wdrożenie muszą być dostosowane do różnorodnych potrzeb wszystkich osób PRM. Umożliwienie osobom PRM przemieszczania się bez przeszkód w ujęciu od drzwi do drzwi z wykorzystaniem zrównoważonych form transportu, wymaga wszechstronnego podejścia do kwestii dostępności. Obejmuje ono perspektywę geograficzną, dostępność i jakość zrównoważonych form transportu oraz istnienie najróżniejszych barier w przestrzeni publicznej i transporcie publicznym. Na dostępność składa się również informacja turystyczna oraz dostępne dla wszystkich systemy nawigacji i dystrybucji biletów. Dla lepszej jakości prac nad dostępnością konieczna jest także znajomość istniejącego stanu dostępności w regionie na wszystkich tych poziomach. Istnieją pewne ustawy, dyrektywy i wytyczne dotyczące dostępności dla osób PRM. Niektóre z tych dokumentów mają charakter powszechny, inne dotyczą szczebla europejskiego, jeszcze inne krajowego lub regionalnego, a nawet szczebla gminy lub miasta. Prezentują one możliwości działania oraz oferują wsparcie w kontekście dostępności i warto je poznać, aby jeszcze bardziej usprawnić prace nad dostępnością. Dlatego Część 1: Warunki wstępne składa się z następujących elementów: Element 1: Zaangażowanie i potrzeby użytkowników. Znajomość i świadomość zachowań w zakresie mobilności, a także potrzeb i preferencji osób PRM oraz ogółu obywateli. Zaangażowanie przedstawicieli wszystkich grup osób PRM na wszystkich etapach prowadzenia prac nad dostępnością (polityka, strategia, wdrożenie, monitoring i ewaluacja). Element 2: Stan obecny. Znajomość i świadomość po stronie władz regionalnych w zakresie obecnych warunków dostępności w regionie na poziomach makro, mezo i mikro. Element 3: Kontekst prawny/administracyjny. Znajomość i świadomość uwarunkowań prawnych i administracyjnych dotyczących polityki i planowania, np. wymogów w zakresie projektowania bez barier, a także stosowanie się do takich wymogów w faktycznym planowaniu i projektowaniu. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 12

13 Część 2: Sposób postępowania Wizja i misja władz regionalnych w zakresie dostępności są ważnymi siłami napędowymi dla prac nad dostępnością. Wizja i misja stanowią wraz ze znajomością potrzeb użytkowników, obecnego stanu dostępności i kontekstu prawnego (Część 1: Warunki wstępne) podwaliny pod politykę w zakresie dostępności. Intencje i ambicje władz ych dotyczące dostępności należy spisać w postaci dokumentu programowego, który powinien obejmować szeroko rozumianą dostępność (od planów zagospodarowania przestrzennego i dostępności zrównoważonych form transportu po konkretne bariery w przestrzeni publicznej i transporcie publicznym). Polityka w zakresie dostępności powinna być powiązana i zintegrowana z polityką w innych dziedzinach, np. z ogólną polityką transportową. Co więcej, prace nad dostępnością mogą być zakończone sukcesem tylko jeśli decydenci (politycy, kadry kierownicze itp.) przywiązują rzeczywistą wagę do tego zagadnienia. W codziennych pracach nad dostępnością istotne jest również, aby powołać osobę na stanowisko np. koordynatora ds. dostępności, ponoszącą ogólną odpowiedzialność w tym zakresie i zdolną do motywowania i inspirowania wszystkich zaangażowanych osób. Dlatego Część 2: Sposób postępowania składa się z następujących elementów: Element 4: Dokumenty. Istnienieje dokument programowy dotyczący dostępności dla osób PRM. Element 5: Kierownictwo. Świadomość i zaangażowanie decydentów (polityków, kadr kierowniczych itp.), a także istnienie wyznaczonej osoby ponoszącej odpowiedzialność za dostępność dla osób PRM Część 3: Strategia Polityka w zakresie dostępności może stać się praktyką tylko wtedy, jeśli zostanie przełożona na cele i założenia spełniające kryteria SMART (Specific, Measurable, Accepted, Realistic, Time-related konkretne, mierzalne, ustalone, realistyczne i określone w czasie 1 ). Owe cele i założenia zawarte są w planie działań obejmującym środki dotyczące szerokiego podejścia do dostępności (od planów zagospodarowania przestrzennego i dostępności zrównoważonych form transportu po konkretne bariery w przestrzeni publicznej i transporcie publicznym) oraz uwzględniające potrzeby i preferencje wszystkich osób PRM. W szerokim ujęciu dostępności, prace w tym zakresie wymagają udziału osób o różnych specjalizacjach (planowanie przestrzenne, transport i mobilność, projektowanie bez barier itd.). Aby prace nad dostępnością były efektywne i prowadzone systematycznie, pożądane jest aby personel (osoby lub zespoł) posiadał właściwe kompetencje, był zaangażowany, a jego praca ciągła. Prace personelu można wesprzeć zlecając niektóre zadania zewnętrznym ekspertom (outsourcing, firma konsultingowa). 1 Więcej informacji na stronie: en.wikipedia.org/wiki/smart_criteria System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 13

14 Do osiągnięcia płynnej mobilności dla wszystkich konieczne jest, by w prace nad dostępnością zaangażować różnych interesariuszy. Partnerstwo z nimi stanowi wartość dodaną na etapie tworzenia polityki dot. dostępności oraz planu działań, a także jest ważne z punktu widzenia efektywnego i systematycznego wdrażania rozwiązań w zakresie dostępności. Do ważnych partnerów należą zarządy i operatorzy transportu publicznego, zarządcy dróg, władze regionalne, właściciele prywatni, konsultanci, stowarzyszenia osób PRM, interesariusze związani z turystyką itd. Wdrożenie rozwiązań poprawiających dostępność wymaga ponadto środków finansowych. Dla uzyskania długoterminowych korzyści konieczne jest spójne finansowanie na wystarczającym poziomie. Dlatego Część 3: Strategia składa się z następujących elementów: Element 6: Plan działania. Istnienieje plan działań na rzecz poprawy dostępności w regionie. Element 7: Zasoby ludzkie. Dostępność zasobów ludzkich zarówno pod względem kompetencji, jak i czasu niezbędnego do poprawy dostępności w regionie. Element 8: Partnerstwo. Zaangażowanie partnerów w prace nad dostępnością w regionie. Element 9: Środki finansowe. Dostępność środków finansowych przeznaczonych na poprawę dostępności w regionie Część 4: Wdrożenie Poprawa całego łańcucha mobilności w perspektywie od drzwi do drzwi z uwzględnieniem zrównoważonych form transportu dla wszystkich kategorii osób PRM, wymaga całej gamy różnorodnych działań i środków. Przygotowywane przez regionalne władze plany zagospodarowania terenu powinny ułatwiać dostęp do podstawowych usług z wykorzystaniem zrównoważonych form transportu. Regionalne władze powinny również uwzględnić dostępność w perspektywie regionalnej rozumianą jako łatwość dotarcia do regionu za pomocą zrównoważonych form transportu. Środki zmierzające do poprawy całego łańcucha mobilności, powinny być również ukierunkowane na infrastrukturę dla pieszych i rowerzystów, między innymi w projektowaniu przestrzeni publicznej bez barier. Dostępny transport publiczny umożliwia osobom PRM samodzielne podróżowanie. Środki poprawiające dostępność transportu publicznego powinny dotyczyć sieci transportu publicznego (zasięg, częstotliwość, punktualność itp.) oraz oferty specjalnych usług dla osób PRM, a także dostępności przystanków i stacji przesiadkowych, pojazdów oraz informacji i biletów. Aby umożliwić wszystkim osobom PRM płynne przemieszczanie się przy użyciu zrównoważonych form transportu, ważne jest również zapewnienie dostosowanej do potrzeb osób PRM informacji na temat transportu wielomodalnego (korzystając z kilku środków transportu) System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 14

15 oraz utrudnień w ruchu, a także zapewnienie dostępnych miejsc parkingowych przy stacjach komunikacji publicznej. Ponadto, duży wpływ na zachowania osób PRM w zakresie mobilności oraz na wypromowanie koncepcji dostępności może mieć wdrożenie środków wspomagających, takich jak szkolenia dla podróżnych czy kampanie uświadamiające, a także wykorzystywanie dostępności jako kryterium selekcji w zamówieniach publicznych i przetargach. Dlatego Część 4: Wdrożenie składa się z następujących elementów: Element 10: Planowanie przestrzenne. Uwzględnienie dostępności na etapie planowania przestrzennego. Element 11: Infrastruktura dla pieszych i rowerzystów / Przestrzeń publiczna. Wdrażanie środków służących poprawie jakości infrastruktury dla pieszych i rowerzystów oraz spełnienie wymogów dotyczących dostępności przestrzeni publicznej (małej architektury, przebudowywania ulic, praktyki związane z czasowymi barierami, np. sezonowymi ogródkami restauracyjnymi, tablicami reklamowymi itp.). Element 12: Transport publiczny. Wdrażanie środków poprawiających jakość transportu publicznego od zasięgu i usług po projektowanie stacji/przystanków i pojazdów bez barier. Element ten obejmuje również dostępne dla wszystkich informacje przed i w trakcie podróży oraz systemy dystrybucji biletów. Element 13: Płynna podróż. Wdrażanie środków umożliwiających osobom PRM podróżowanie bez przeszkód. Element 14: Środki wspomagające. Wdrażanie środków wspomagających, takich jak szkolenia dla podróżnych czy kampanie informacyjne i uświadamiające, a także uwzględnienie kryterium dostępności w zamówieniach publicznych i przetargach Część 5: Monitoring i ewaluacja Aby poprawić jakość prac prowadzonych nad dostępnością, władze regionalne powinny regularnie monitorować i poddawać ocenie efekty realizowania swojej polityki, strategii i działań wdrożeniowych. W tym celu należy na przykład regularnie badać zachowania osób PRM w zakresie mobilności. Postępy można mierzyć przy pomocy licznych wskaźników dostępności. Wyniki takiej oceny należy następnie zinterpretować i omówić z właściwymi interesariuszami na wszystkich szczeblach. Wówczas uwzględniając wnioski z monitoringu i ewaluacji można dostosować strategię wdrożenia oraz planowanie i przygotowanie poszczególnych środków. Co więcej, ważne jest regularne analizowanie mocnych i słabych stron codziennych prac prowadzonych nad dostępnością oraz struktury zespołu osób zajmujących się tymi zagadnieniami na wszystkich szczeblach (decydenci, kierownictwo, personel, partnerzy System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 15

16 itd.). Prace nad dostępnością można także usprawnić jakościowo, korzystając z doświadczeń innych władz regionalnych. Dlatego Część 5: Monitoring i ewaluacja składa się z następujących elementów: Element 15: Rezultaty dla użytkowników/społeczeństwa. Istnienie i jakość prowadzenia monitoringu i ewaluacji podejmowanych działań władz regionalnych ukierunkowanych na poprawę dostępności, a także komunikacji na temat wyników ze wszystkimi interesariuszami. Element 16: Procesy. Istnienie przeglądów mających na celu wprowadzanie korekt i ciągłe doskonalenie prac nad dostępnością, a także możliwości wymiany doświadczeń z innymi władzami regionalnymi. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 16

17 3.3.2 Fazy rozwoju w zarządzaniu jakością w dostępności System ISEMOA QMS nie jest odgórnie narzucony. Wymaga od władz regionalnych aktywnej roli w analizowaniu i ocenianiu własnych praktyk w zakresie powyższych 16 elementów, a następnie określaniu, jakie zmiany i w których elementach mogłyby jeszcze bardziej usprawnić prace nad dostępnością. Do oceny praktyk istniejących w każdym z 16 elementów służy drabina zarządzania jakością. Jest to narzędzie oceny wskazujące stopień zaangażowania władz regionalnych. Wyróżnia ono sześć poziomów/faz rozwoju (Rysunek 2). 5. Kompleksowe zarządzanie jakością 4. Podejście zintegrowane: kontynuacja, koordynacja 3. Podejście systemowe: systematyczne działania, współpraca 2. Podejście odosobnione: wizje, pojedyncze projekty, ograniczona współpraca 1. Podejście ad-hoc: rozwiązywanie problemów, pojedyncze projekty, indywidualne inicjatywy 0. Nie są prowadzone żadne prace nad dostępnością Rysunek 1. Fazy rozwoju Poniżej znajduje się charakterystyka sześciu faz rozwoju: Faza rozwoju 0, Brak prac nad dostępnością: Brak wizji, polityki lub planu dotyczących dostępności ani działań ukierunkowanych na poprawę dostępności. Faza rozwoju 1, Podejście ad-hoc: Brak wspólnej wizji polityki lub planu dotyczących dostępności, tylko krótkoterminowe planowanie prac nad dostępnością. Podejmowane są doraźne aktywności poprawiające dostępność, ukierunkowane głównie na rozwiązywanie problemów. Kwestie dostępności są uwzględniane w niektórych projektach w odpowiedzi na konkretne potrzeby lub inicjatywy. Jakość jest efektem indywidualnych starań. Faza rozwoju 2, Podejście odosobnione: Kwestie dostępności są systematycznie poruszane, jednak ograniczają się do konkretnych grup osób, elementów łańcucha mobilności lub części systemu transportu. Potrzeby oraz priorytety są znane i istnieje wspólna wizja prac nad dostępnością. Nadal jednak główny nacisk kładzie się na indywidualne projekty, a zintegrowane programy nie istnieją. Wadze regionalne mają podpisanych kilka ogólnych umów nakładających na nie pewne ograniczone zobowiązania, jednak nie ma gwarancji ciągłości System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 17

18 wsparcia. Istnieje tylko ograniczona współpraca personelu zaangażowanego w prace nad dostępnością. Istnieje podział zadań i wymiana doświadczeń, jednak regularnie zdarzają się również niedociągnięcia. Faza rozwoju 3, Podejście systemowe: Władze regionalne starają się podchodzić do prac nad dostępnością w sposób systematyczny. Prace nad dostępnością są planowane i wdrażane, jednak etap ewaluacji nie funkcjonuje jeszcze w pełni. Wskaźniki dostępności nie są jeszcze wykorzystywane w sposób systematyczny. Pod uwagę brany jest jedynie wąski zakres dostępności, a nie jej szeroki wymiar (wszystkie grupy osób, wszystkie elementy łańcucha mobilności i wszystkie części systemu transportu). Decydenci są w dużym stopniu zaangażowani w zagadnienie dostępności. Personel współpracuje, jednak koordynacja wszystkich działów zajmujących się dostępnością jest niedostateczna. Partnerów łączą wiążące porozumienia na piśmie (współpraca między partnerami). Faza rozwoju 4, Podejście zintegrowane: W zagadnieniach związanych z dostępnością bierze się pod uwagę wszystkie grupy osób, wszystkie elementy łańcucha mobilności i wszystkie części cyklu jakości (warunki wstępne, sposób postępowania, strategia, wdrożenie oraz monitoring i ewaluacja). Regularnie ma miejsce systematyczna analiza oraz ocena prac prowadzonych nad dostępnością z wykorzystaniem wskaźników jakości, które służą jako instrumenty programowe. Przeprowadza się systematyczną analizę występujących problemów i jest ona regularnie monitorowana. Działania charakteryzuje myślenie przyszłościowe i innowacyjność. Wewnątrz i na zewnątrz organizacji występuje efekt synergii (wartość dodana pacy zespołowej i zorientowania na zewnątrz). Pomiędzy wszystkimi interesariuszami zaangażowanymi w prace nad dostępnością panuje dobra współpraca i koordynacja. Faza rozwoju 5, Kompleksowe zarządzanie jakością: Poza cechami fazy czwartej, piątą fazę charakteryzuje kompleksowe zarządzanie jakością. Stosowane kryteria jakości i wskaźniki ewoluują we właściwym kierunku. Istnieją zewnętrzne ramy odniesienia w postaci najlepszych praktyk, a władze regionalne zyskują uznanie w oczach stron trzecich, jako region stosujący najlepsze praktyki. Istnieje zewnętrzna współpraca we wszystkich istotnych dziedzinach. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 18

19 3.4 Wdrożenie i ocena Wdrożenie systemu ISEMOA QMS w regionie przebiega w kilku etapach, które są objaśnione poniżej. Bardziej szczegółowe informacje na temat procesu wdrożenia i oceny zawarte są w Poradniku dla Audytorów ISEMOA krok po kroku Etapy w procesie wdrożenia systemu ISEMOA QMS Wdrożenie systemu ISEMOA QMS opiera się na poniższych krokach: Krok 1: Rozpoczęcie wdrożenia systemu ISEMOA QMS Krok 2: Spotkanie przygotowawcze z Osobą Kontaktową Krok 3: Powołanie Zespołu ISEMOA Krok 4: Spotkanie wstępne z oceną prac prowadzonych nad dostępnością Krok 5: Spotkanie merytoryczne Krok 6: Spotkanie strategiczne Krok 7: Raport ISEMOA Krok 8: Spotkanie końcowe z Osobą Kontaktową Krok 9: Dalsze działania Krok 1: Rozpoczęcie wdrożenia systemu ISEMOA QMS W działania na rzecz dostępności przestrzeni i transportu publicznego w regionie zaangażowanych jest wiele podmiotów. Każdy z nich może podjąć inicjatywę w celu wdrożenia systemu ISEMOA QMS. Osoba lub organizacja, która chce rozpocząć wdrożenie systemu ISEMOA QMS w regionie, musi skontaktować się z Audytorem ISEMOA. Ponieważ wdrożenie opiera się w dużej mierze na komunikacji pomiędzy interesariuszami, dla powodzenia audytu ISEMOA ważne jest, aby Audytor, który przeprowadza region przez ten proces, znał lokalny kontekst i uwarunkowania. Lista przeszkolonych Audytorów ISEMOA z 15 państw europejskich dostępna jest na stronie ISEMOA, Ważne jest, by inicjator procesu wytypował osobę (lub niewielki zespół osób), która będzie odgrywać rolę osoby do kontaktów w imieniu władz regionalnych oraz będzie głównym punktem kontaktowym dla Audytora ISEMOA podczas wdrażania systemu ISEMOA QMS. Chcąc wdrożyć system ISEMOA QMS region musi podpisać porozumienie z Audytorem ISEMOA. Umowa ta określa zadania władz regionalnych i Audytora ISEMOA, koszty audytu oraz oczekiwane efekty wdrożenia systemu ISEMOA QMS. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 19

20 Krok 2: Spotkanie przygotowawcze z Osobą Kontaktową Podczas spotkania przygotowawczego z Osobą Kontaktową, Audytor ISEMOA przedstawia w szczegółach cały proces wdrożenia systemu, konieczne kroki przygotowawcze, zaangażowanych interesariuszy (tworzących Zespół ISEMOA), ich zadania i oczekiwane rezultaty. Celem tego spotkania jest wyjaśnienie wszystkich wątpliwości i rozpoczęcie przygotowań do procesu wdrożenia. Aby ułatwić wdrożenie systemu ISEMOA QMS oraz umożliwić Audytorowi ISEMOA stworzenia obrazu i opinii na temat regionu w zakresie realizowanych prac nad dostępnością, potrzebne są dane i statystyki dotyczące transportu, a także informacje na temat istotnych dokumentów dotyczących polityki/planowania w zakresie dostępności. Osoba Kontaktowa wspólnie z Audytorem ISEMOA przygotowuje wykaz odpowiednich dokumentów (dotyczących polityki/planowania, map, statystyk itp.). Informacje te Osoba Kontaktowa powinna przekazać Audytorowi ISEMOA w kolejnych tygodniach, ponieważ ich analiza jest elementem procedury oceny. Przykłady pytań ułatwiających pozyskanie takich informacji zebrano w Aneksie 4 do Poradnika dla Audytorów ISEMOA krok po kroku. Audytor ISEMOA omawia z Osobą Kontaktową możliwości pozyskania danych do wskaźników dostępności i pomaga w wyborze wskaźników, które będą istotne dla konkretnego regionu i do których można uzyskać dane. Audytor prosi Osobę Kontaktową o dostarczenie tych danych w ciągu kolejnych tygodni, aby między innymi na ich podstawie nakreślić całościowy obraz obecnych warunków w zakresie dostępności w regionie. Wykaz wskaźników dostępności stanowi Aneks 5 do Poradnika dla Audytorów ISEMOA krok po kroku Krok 3: Powołanie Zespołu ISEMOA Centralnym elementem systemu ISEMOA QMS są dyskusje z użytkownikami i dostawcami przestrzeni i transportu publicznego. Dlatego, zaangażowanie w proces wszystkich istotnych interesariuszy, ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia procesu wdrożenia. Osoba Kontaktowa powołuje Zespół ISEMOA grupę roboczą złożoną zarówno z użytkowników (tj. przedstawicieli wszystkich grup osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się osób PRM), jak i dostawców (przedstawicieli władz odpowiedzialnych za poruszanie się pieszo, rowerem, transport publiczny, planowanie przestrzenne i organizację ruchu, a także operatorów transportu publicznego itd.). Ostateczny skład Zespołu ISEMOA zależy od lokalnej specyfiki, np. od tego, jakie działy administracji zajmują się kwestiami transportu, urbanistyki i planowania przestrzennego, jak rozkładają się kompetencje w zakresie dostępności, jaki jest system transportu publicznego, jak zorganizowane są grupy osób PRM itp. Audytor ISEMOA będzie służył wsparciem w tworzeniu Zespołu ISEMOA. Ze względów wydajności pracy, Zespół ISEMOA powinien ograniczać się maksymalnie do osób. System zarządzania jakością ISEMOA QMS dla regionów Strona 20

System zarządzania jakością ISEMOA

System zarządzania jakością ISEMOA System zarządzania jakością ISEMOA www.isemoa.eu Projekt ISEMOA rozpoczął się w maju 2010 roku i będzie realizowany do maja 2013 r. ISEMOA jest projektem współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

Plan komunikacji w ramach projektu CAF w Urzędzie Gminy Jasieniec

Plan komunikacji w ramach projektu CAF w Urzędzie Gminy Jasieniec Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plan komunikacji w ramach projektu CAF w Urzędzie Gminy Jasieniec WPROWADZENIE Celem niniejszego dokumentu jest

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni

Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni Region Morza Bałtyckiego zmierzający ku Planowaniu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej Gdynia, 23-24 października 2014 r. Aleksandra Romanowska,

Bardziej szczegółowo

ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY. dr inż. Zofia Pawłowska

ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY. dr inż. Zofia Pawłowska ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY dr inż. Zofia Pawłowska 1. Ład organizacyjny jako element społecznej odpowiedzialności 2. Podstawowe zadania kierownictwa w zakresie BHP wynikające

Bardziej szczegółowo

Integracja planu SEAP z systemem zarządzania energią zgodnym z normą ISO 50001

Integracja planu SEAP z systemem zarządzania energią zgodnym z normą ISO 50001 Integracja planu SEAP z systemem zarządzania energią zgodnym z normą ISO 50001 Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités biuro@pnec.org.pl @500001SEAPs PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE 50000&1 SEAPs

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji Projektu Usprawnienia Procedur Konsultacji Społecznych

Plan Komunikacji Projektu Usprawnienia Procedur Konsultacji Społecznych Plan Komunikacji Projektu Usprawnienia Procedur Konsultacji Społecznych 2012 SPIS TREŚCI: SPIS TREŚCI:... 2 WPROWADZENIE... 3 1. PROJEKT USPRAWNIENIA PROCEDUR KONSULTACJI SPOŁECZNYCH... 3 2. PROPONOWANY

Bardziej szczegółowo

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020)

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) Samorządowa jednostka organizacyjna Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) ZAŁOŻENIA INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie Rzgów, wrzesień 2011 r. SPIS TREŚCI: Wprowadzenie.....2 1. Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie.....3 2. Plan komunikacji uczestników

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

Plan komunikacji w ramach projektu CAF

Plan komunikacji w ramach projektu CAF Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Załącznik CAF 5 Plan komunikacji w ramach projektu CAF WPROWADZENIE Celem niniejszego dokumentu jest określenie

Bardziej szczegółowo

Plan komunikacji w ramach projektu CAF. Urzędu Gminy Sorkwity

Plan komunikacji w ramach projektu CAF. Urzędu Gminy Sorkwity Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plan komunikacji

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia 1. Informacje ogólne Przedmiotem zamówienia jest opracowanie kompletu 4 ekspertyz sektorowych w postaci dokumentów: 1) Ekspertyza usług publicznych

Bardziej szczegółowo

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia Proponowana przez nas metodyka wdrażania systemu zarządzania jakością według normy ISO 9001 bazuje na naszych wieloletnich doświadczeniach

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA

URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA Plan Komunikacji na temat projektu samooceny URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA Pilawa, styczeń 2010r. SPIS TREŚCI Wprowadzenie 1. Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie 2. Plan komunikacji uczestników wdrożenia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy system zarządzania energią w gminie wg. normy ISO 50001

Kompleksowy system zarządzania energią w gminie wg. normy ISO 50001 Kompleksowy system zarządzania energią w gminie wg. normy ISO 50001 PIERWSZA KONFERENCJA BILATERALNA W RAMACH PROJEKTU POLSKO-NORWESKA PLATFORMA WSPÓŁPRACY DLA POSZANOWANIA ENERGII I KLIMATU Kraków, 22

Bardziej szczegółowo

MODEL DOSKONAŁOŚCI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

MODEL DOSKONAŁOŚCI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Wykład 2. MODEL DOSKONAŁOŚCI ORGANIZACJI I ZASADY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 1 1. Systematyka zarządzania jakością w organizacji: Systematyka zarządzania jakością jest rozumiana jako: system pojęć składających

Bardziej szczegółowo

Rowerowa sieć partycypacji społecznej w polityce transportowej. Polityka rowerowa w polskich miastach Wnioski i rekomendacje

Rowerowa sieć partycypacji społecznej w polityce transportowej. Polityka rowerowa w polskich miastach Wnioski i rekomendacje Rowerowa sieć partycypacji społecznej w polityce transportowej Polityka rowerowa w polskich miastach Wnioski i rekomendacje Cezary Grochowski Wrocławska Inicjatywa Rowerowa Miasta dla Rowerów Obszar badania

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Miasta Ostrołęki

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Miasta Ostrołęki Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Miasta Ostrołęki Ostrołęka, kwiecień 2015r. SPIS TREŚCI Wprowadzenie 3 1, Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie.3 2. Plan komunikacji uczestników wdrożenia

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI PODDZIAŁANIE 2.1.1 ROZWÓJ KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH KONKURS HEROSI ORGANIZACJI Strona 1 z 8 Spis treści 1. Zakres merytoryczny

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji zewnętrznej. Wymaganie:

Raport z ewaluacji zewnętrznej. Wymaganie: Raport z ewaluacji zewnętrznej Analizuje się wyniki sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego potwierdzającego kwalifikacje zawodowe W szkole przeprowadzana jest ilościowa i jakościowa

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY. Kierownik Budowy Strona 1

Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY. Kierownik Budowy Strona 1 Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY 2015 Kierownik Budowy Strona 1 1. WSTĘP IDEA KONKURSU Celem konkursu Kierownik Budowy organizowanego przez Polski Związek Pracodawców

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

JAK LEPIEJ ZARZĄDZAĆ ENERGIĄ

JAK LEPIEJ ZARZĄDZAĆ ENERGIĄ UNIA EUROPEJSKA I POLSKA WE WSPIERANIU NISKOEMISYJNEJ GOSPODARKI: PLANY DZIAŁAŃ NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ ENERGII (SEAP) WARSZAWA, 28 MAJA 2014 R. JAK LEPIEJ ZARZĄDZAĆ ENERGIĄ W MIASTACH I GMINACH NOWE NARZĘDZIA

Bardziej szczegółowo

TEMAT 2. Plan Działań na Rzecz Zrównoważonej Energii (SEAP)

TEMAT 2. Plan Działań na Rzecz Zrównoważonej Energii (SEAP) TEMAT 2 Plan Działań na Rzecz Zrównoważonej Energii (SEAP) Treść prezentacji Rola Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) Co to jest SEAP? 10 głównych zasad dot. opracowania SEAP Przykłady Rola Wspólnego Centrum

Bardziej szczegółowo

Przykład: Administracja powiatu

Przykład: Administracja powiatu Przykład: Administracja powiatu Grupa docelowa/ grupy docelowe: Grupa sterująca gender mainstreaming, kadra kierownicza administracji Cel: Metoda: Opracowanie koncepcji implementacji w celu wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą. Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną?

Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą. Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną? ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną? 1. Czas realizacji Data rozpoczęcia realizacji Data zakończenia realizacji

Bardziej szczegółowo

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Krajowy Koordynator Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami. Małgorzata Dońska-Olszko www.european-agency.org Opracowano

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji projektu samooceny CAF. Gminy Zapolice. Zapolice, lipiec 2011

Plan Komunikacji projektu samooceny CAF. Gminy Zapolice. Zapolice, lipiec 2011 1 Plan Komunikacji projektu samooceny CAF Gminy Zapolice Zapolice, lipiec 2011 1 2 SPIS TREŚCI: str. Wprowadzenie... 3 1. Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie... 3 2. Plan komunikacji uczestników wdrożenia

Bardziej szczegółowo

Program naprawczy Lean Navigator

Program naprawczy Lean Navigator Program naprawczy Lean Navigator OLSZTYN 2015 OPIS PRODUKTU Program Naprawczy Lean Navigator jest produktem skierowanym do przedsiębiorstw pragnących kompleksowo usprawnić swoją sytuację organizacyjną

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ. Autor: Agnieszka Wojciechowska

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ. Autor: Agnieszka Wojciechowska ZARZĄDZANIE ZMIANĄ GOSPODARCZĄ Autor: Agnieszka Wojciechowska Istota zarządzania zmianą gospodarczą Czemu i komu służy Strategia Zarządzania Zmianą Gospodarczą na poziomie lokalnym? Istota zarządzania

Bardziej szczegółowo

Dwie szkoły oceny 360 stopni. Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem

Dwie szkoły oceny 360 stopni. Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem Sprawdź różnicę pomiędzy klasycznym a nowoczesnym podejściem Czy stosowanie tradycyjnego podejścia do metody 360 stopni jest jedynym rozwiązaniem? Poznaj dwa podejścia do przeprowadzania procesu oceny

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

PLAN TRANSPORTOWY PROCES PRZYGOTOWANIA, CEL I ZAKRES W OCENIE EKSPERTÓW

PLAN TRANSPORTOWY PROCES PRZYGOTOWANIA, CEL I ZAKRES W OCENIE EKSPERTÓW PLAN TRANSPORTOWY PROCES PRZYGOTOWANIA, CEL I ZAKRES W OCENIE EKSPERTÓW Andrzej Brzeziński Konferencja Naukowo Techniczna SITK RP Oddział w Warszawie Cel opracowania Planu Zrównoważonego Rozwoju Publicznego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie założeń systemu ECVET w projektach mobilności edukacyjnej oraz w tworzeniu programów szkoleń zawodowych

Wykorzystanie założeń systemu ECVET w projektach mobilności edukacyjnej oraz w tworzeniu programów szkoleń zawodowych Wykorzystanie założeń systemu ECVET w projektach mobilności edukacyjnej oraz w tworzeniu programów szkoleń zawodowych Tarnobrzeg 24 maja 2016 r. Jednostki efektów uczenia się / efekty uczenia się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 1 QUO VADIS.. BS? Rekomendacja D dlaczego? Mocne fundamenty to dynamiczny rozwój. Rzeczywistość wdrożeniowa. 2 Determinanty sukcesu w biznesie. strategia, zasoby (ludzie, kompetencje, procedury, technologia)

Bardziej szczegółowo

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Spotkanie edukacyjne KOMPLEKSOWA REWITALIZACJA OBSZARÓW ZDEGRADOWANYCH W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM Toruń, 15 września 2016 r. Andrzej Brzozowy //

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

EOF European Outplacement Framework. Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie

EOF European Outplacement Framework. Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie 2011 EOF European Outplacement Framework Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie EOF European Outplacement Framework Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie innowacją Adaptacja i zastosowanie sprawdzonych rozwiązań hiszpańskich na gruncie polskim

Zarządzanie innowacją Adaptacja i zastosowanie sprawdzonych rozwiązań hiszpańskich na gruncie polskim Zarządzanie innowacją Adaptacja i zastosowanie sprawdzonych rozwiązań hiszpańskich na gruncie polskim Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3.1. Co to jest polityka bezpieczeństwa i higieny pracy? Przystępując do wdrażania systemu zarządzania, kierownictwo wyraża swoje zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU 2020 PROJEKT PROWADZĄCY DO UWYDATNIENIA ROLI BUDOWNICTWA NISKOENERGETYCZNEGO W EUROPIE Co-funded by the Intelligent Energy Europe Programme

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM.BOLESŁAWA PRUSA W MYSŁOWICACH

PROCEDURA EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM.BOLESŁAWA PRUSA W MYSŁOWICACH PROCEDURA EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM.BOLESŁAWA PRUSA W MYSŁOWICACH Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009r w sprawie nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

NAZWA KWALIFIKACJI MODUŁY KWALIFIKACJI. Trener Zarządzania. I. Identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych (IATN) II. III. IV.

NAZWA KWALIFIKACJI MODUŁY KWALIFIKACJI. Trener Zarządzania. I. Identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych (IATN) II. III. IV. NAZWA KWALIFIKACJI Trener Zarządzania MODUŁY KWALIFIKACJI I. Identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych (IATN) II. Kontakt z klientem (CC) III. Projektowanie szkoleń (TDS) IV. Prowadzenie szkoleń (TDL)

Bardziej szczegółowo

Komplementarność w ramach RPO WO jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów

Komplementarność w ramach RPO WO jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów Komplementarność w ramach RPO WO 2007-2013 jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów rozwojowych regionu Karina Bedrunka Opole, 28 czerwca 2012 r. Zakres prezentacji I. Komplementarność

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

WIZUALNE ZARZĄDZANIE WYNIKAMI

WIZUALNE ZARZĄDZANIE WYNIKAMI J A K O Ś Ć I E F E K T Y W N O Ś Ć P R A C Y Z E S P O Ł O W E J WIZUALNE ZARZĄDZANIE WYNIKAMI Konferencja: Techniki lean w nowoczesnej produkcji i łańcuchu dostaw Warszawa, 25.09.2013 KIM JESTEŚMY Jedną

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI STRATEGICZNYMI

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI STRATEGICZNYMI Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 52/2014 Rektora UMCS INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI STRATEGICZNYMI Spis treści Słownik pojęć... 1 Cz. 1 Inicjatywy Projektów Strategicznych... 2 Cz. 2 Realizacja Projektów

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Materiał informacyjny oraz odpowiedzi na pytania dotyczące dwóch programów upowszechnianych w Ośrodku Rozwoju Edukacji przez Zespół ds. Promocji Zdrowia w Szkole. 1.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie 5 gmin położonych w obszarze Zbiornika Świnna Poręba

Bardziej szczegółowo

II. Organizacja audytu wewnętrznego w AM

II. Organizacja audytu wewnętrznego w AM Załącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 47 Rektora AMG z dnia 18.12.2014r. KSIĘGA PROCEDUR AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI Standard 2040 IIA I. Postanowienia ogólne 1. Księga procedur określa

Bardziej szczegółowo

Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11. w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu

Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11. w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11 w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu Rozdział I Ustalenia ogólne 1 1. Zgodnie z art. 44p ust. 1 Ustawy z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej. GIŻYCKO 20-21 września 2012 r.

Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej. GIŻYCKO 20-21 września 2012 r. Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej GIŻYCKO 20-21 września 2012 r. 1 Dyrektor generalny urzędu, w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie standardów,

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07.

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07. P R O J E K T pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego okres realizacji 01.08.2013r 31.07.2015r nr WND POKL.03.05.00-00-181/12 współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań

Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań RACJONALNE KSZTAŁTOWANIE PRZESTRZENI A FUNDUSZE EUROPEJSKIE - SZANSE I WYZWANIA Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Raport z wdrożenia (skrót) URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

Roczny Plan Wspomagania Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół Miejskich nr 2 w Wałczu

Roczny Plan Wspomagania Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół Miejskich nr 2 w Wałczu Roczny Plan Wspomagania Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół Miejskich nr 2 w Wałczu ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY W OBSZARZE EFEKTY: Wykorzystanie EWD w ewaluacji wewnętrznej szkoły 1. Czas realizacji Data

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

System DEPTHeuresis stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: SYSTEM ZARZĄDZANIA KAPITAŁEM LUDZKIM DEPTHeuresis

System DEPTHeuresis stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: SYSTEM ZARZĄDZANIA KAPITAŁEM LUDZKIM DEPTHeuresis SYSTEM DEPTHeuresis System DEPT stanowi odpowiedź na wyzwania HR, czyli: Pozwala w łatwy sposób zarządzać różnorodnością kompetencji, kwalifikacji. Udrażnia komunikację dzięki wprowadzeniu naturalnego

Bardziej szczegółowo

AKSES - SYSTEM AKREDYTACJI I STANDARDÓW DZIAŁANIA INSTYTUCJI WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ PODSUMOWANIE ETAPU TESTOWANIA

AKSES - SYSTEM AKREDYTACJI I STANDARDÓW DZIAŁANIA INSTYTUCJI WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ PODSUMOWANIE ETAPU TESTOWANIA AKSES - SYSTEM AKREDYTACJI I STANDARDÓW DZIAŁANIA INSTYTUCJI WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ PODSUMOWANIE ETAPU TESTOWANIA dr Maciej Frączek Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Prof. ndzw. UG dr hab. Małgorzata Wiśniewska Przewodnicząca Kapituły Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości Gdańsk, 27.02.2015 Korzenie Pomorska Nagroda Jakości ma

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W PROJEKTACH I PROGRAMACH STRATEGICZNYCH

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W PROJEKTACH I PROGRAMACH STRATEGICZNYCH Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 52/2014 Rektora UMCS INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W PROJEKTACH I PROGRAMACH STRATEGICZNYCH Spis treści Słownik pojęć... 1 Wprowadzenie... 2 Kroki zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Koordynatorom i liderom Lean/KAIZEN odpowiedzialnym za obszary produkcyjne

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA POTRZEB SZKOLENIOWYCH

ANALIZA POTRZEB SZKOLENIOWYCH PROCES SZKOLENIOWY ANALIZA POTRZEB SZKOLENIOWYCH Przeprowadzamy szczegółową analizę potrzeb bazując na HPI metodologii, która jest wykorzystywana obecnie na rynku i daje bardzo dużo informacji źródłowych

Bardziej szczegółowo

10 maja 2013 r. Magdalena Bajorek - Wrona Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach

10 maja 2013 r. Magdalena Bajorek - Wrona Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach A k t y w n o ś ć I I n t e g r a c j a S z a n s ą N a L e p s z e J u t r o 10 maja 2013 r. Projekt systemowy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach Projekt systemowy 3 letni, realizowany w

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S - d l a s z k o l e ń REZULTAT O3 DZIAŁANIA: O3-A2 PROJEKTU E-GOVERNMENT 2.0 W PRAKTYCE

S Y L A B U S - d l a s z k o l e ń REZULTAT O3 DZIAŁANIA: O3-A2 PROJEKTU E-GOVERNMENT 2.0 W PRAKTYCE P R O G R A M Y K S Z T A Ł C E N I A S Y L A B U S - d l a s z k o l e ń REZULTAT O3 DZIAŁANIA: O3-A2 PROJEKTU E-GOVERNMENT 2.0 W PRAKTYCE KRAKÓW 2015 1 Spis treści NARZĘDZIA WEB 2.0 W SEKTORZE PUBLICZNYM

Bardziej szczegółowo

WP11.3 Metodologia szkolenia, programy szkoleń i materiały

WP11.3 Metodologia szkolenia, programy szkoleń i materiały Znaleźć Najlepszych Program rekrutacji w administracji publicznej oparty na kompetencjach 526958-LLP-1-2012-1-PL-LEONARDO-LMP WP11.3 Metodologia szkolenia, programy szkoleń i materiały Metodyka szkolenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

OPIS RÓL PROJEKTOWYCH

OPIS RÓL PROJEKTOWYCH Załącznik 1 do Instrukcji Zarządzania Projektami Strategicznymi OPIS RÓL PROJEKTOWYCH Spis treści 1. Biuro Programów i Rozwoju... 1 2. Kierownik Jednostki Merytorycznej... 1 3. Komitet Sterujący... 2 4.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 WSTĘP W celu zagwarantowania szerokiego udziału społeczeństwa w procesie

Bardziej szczegółowo