Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne. Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne. Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne"

Transkrypt

1 Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne

2 Metrologia podział metrologii

3 Metrologia podział metrologii w przyrodzie nie ma pomiarów dokładnych Pomiar proces doświadczalnego wyznaczenia jednej lub więcej wartości wielkości, które w zasadny sposób mogą być przyporządkowane wielkości (PKN-ISO/IEC Guide 99:2010 VIM 2010)

4 Metrologia podział metrologii Metrologia - nauka o pomiarach i ich zastosowaniach Metrologia Prawna Dział metrologii odnoszący się do działań, które wynikają z wymagań ustawowych i dotyczą pomiarów, jednostek miar, przyrządów pomiarowych i metod pomiarowych, które są przeprowadzane przez odpowiednie organy. Metrologia Przemysłowa Dział metrologii zajmujący się pomiarami w różnych dziedzinach nauki i przemysłu z wyłączeniem obszaru regulowanego (metrologii prawnej). Metrologia Naukowa Dział metrologii zajmujący się utrzymywaniem i rozwojem wzorów miar.

5 Metrologia prawna

6 Metrologia prawna Ocena zgodności Rynek UE - swobodny przepływ obywateli, towarów i usług Obywatele Towary Rynek UE Usługi

7 Metrologia prawna Ocena zgodności wybór kraju członkowskiego Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych Kraj członkowski UE Poza prawną kontrolą metrologiczną Wymagania NAWI MID Brak wymagań

8 Metrologia prawna Terminologia międzynarodowa w zakresie metrologii prawnej

9 Metrologia prawna Podstawowe pojęcia Badanie typu: procedura, przez którą jednostka notyfikowana sprawdza i poświadcza, że dany typ przyrządu pomiarowego spełnia zasadnicze wymagania. Ocena zgodności: wykazanie, że wyspecyfikowane wymagania dotyczące wyrobu, procesu, systemu, osoby lub jednostki zostały spełnione. Legalizacja: procedura, przez którą producent lub jego upoważniony przedstawiciel zapewnia i deklaruje, że przyrządy pomiarowe sprawdzone przez jednostkę notyfikowaną są zgodne z typem opisanym w certyfikacie zatwierdzenia typu i spełniają zasadnicze wymagania.

10 Metrologia prawna Stan prawny do 30 kwietnia 2004 Do 30 kwietnia 2004 przyrządy pomiarowe stosowane w określonych obszarach podlegały wyłącznie Ustawie z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach

11 Metrologia prawna Ustawa Prawo o miarach z dn. 11 maja 2001 Art Prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe, stosowane: 1) w ochronie zdrowia, życia i środowiska; 2) w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego; 3) w ochronie praw konsumenta; 4) przy pobieraniu opłat, podatków i niepodatkowych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń; 5) przy dokonywaniu kontroli celnej; 6) w obrocie handlowym.

12 Metrologia prawna Prawny nadzór metrologiczny dla przyrządów pomiarowych wprowadzonych na rynek przed 1 maja 2004 Ustawa Prawo o miarach Zatwierdzenie typu Główny Urząd Miar Legalizacja pierwotna Legalizacji ponowna Okręgowe lub Obwodowe Urzędy Miar

13 Metrologia prawna Stan prawny po 1 maja 2004 akcesja do Unii Europejskiej Od dnia 1 maja 2004 wagi nieautomatyczne Dyrektywa 2009/23/EC (wcześniej 90/384/EEC) - NAWI oraz od dnia 1 listopada 2007 przyrządy pomiarowe określone w Dyrektywie 2004/22/EC - MID wprowadzane są do obrotu na podstawie Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności

14 Metrologia prawna Dyrektywa NAWI: - wagi nieautomatyczne Dyrektywa MID: - wodomierze - gazomierze - przeliczniki do gazomierzy - liczniki energii elektrycznej czynnej - ciepłomierze - przetworniki przepływu do ciepłomierzy - pary czujników temperatury do ciepłomierzy - przeliczniki do ciepłomierzy - instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda - wagi automatyczne (dla pojedynczych ładunków, porcjujące, odważające, przenośnikowe, wagonowe) - taksometry - materialne miary długości przymiary - naczynia wyszynkowe - przyrządy do pomiaru długości - przyrządy do pomiaru pola powierzchni - przyrządy do pomiaru wielu wymiarów - analizatory spalin samochodowych

15 Metrologia prawna W Dyrektywie NAWI (2009/23/EC) rozróżniane są dwie kategorie wag, stosowanych do określenia: a) 1. masy dla transakcji handlowych; 2. masy dla obliczenia opłaty targowej, cła, podatku, premii (opustu), kary, wynagrodzenia, odszkodowania lub podobnych typów opłat; 3. masy dla zastosowania praw lub przepisów; opinii ekspertów, wydawanych w procesach sądowych; 4. masy w praktyce medycznej do ważenia pacjentów w celu monitorowania, diagnozowania i leczenia;

16 Metrologia prawna W Dyrektywie NAWI (2009/23/EC) rozróżniane są dwie kategorie wag, stosowanych do określenia: a) 5. masy dla sporządzania lekarstw na receptę w aptece określenia masy w analizach, wykonywanych w laboratoriach medycznych i farmaceutycznych; 6. należności na podstawie masy dla celów bezpośred- niego obrotu publicznego i przy pakowaniu towarów. b) Wszelkich zastosowań różnych od wymienionych w p. 2 tego artykułu.

17 Metrologia prawna Oznaczenia wagi nieautomatycznej wg Dyrektywy NAWI 11 dwie ostatnie cyfry roku 1383 numer jednostki notyfikowanej Dodatkowe oznakowanie metrologiczne: litera M na zielonym tle Potwierdza zgodność ze wszystkimi dyrektywami dotyczącymi wyrobu

18 Metrologia prawna Oznaczenia przyrządu wg Dyrektywy MID Potwierdza zgodność ze wszystkimi dyrektywami dotyczącymi wyrobu Dodatkowe oznakowanie metrologiczne: litera M oraz dwie ostatnie cyfry roku (umieszczenia znaku) otoczone prostokątem Numer jednostki notyfikowanej

19 Metrologia prawna Deklaracja zgodności NAWI

20 Metrologia prawna Deklaracja zgodności MID

21 Metrologia prawna Deklaracja zgodności EC wagi zastępuje świadectwo legalizacji pierwotnej

22 Metrologia prawna Powyższe oznaczenia wraz z deklaracją zgodności zastępują cechę legalizacji pierwotnej i świadectwo legalizacji pierwotnej, stosowane przed dniem 1 maja 2004 r.

23 Metrologia prawna Do przyrządu pomiarowego poddanego procedurze legalizacji ponownej powinna być dołączona cecha legalizacyjna umieszczona w odpowiednim miejscu na urządzeniu.

24 Metrologia prawna Dowodem legalizacji ponownej są cechy lub cechy i świadectwo Cecha roczna Cecha miesięczna Cecha identyfikująca urząd

25 Metrologia prawna Dodatkowo może być wydane Świadectwo legalizacji ponownej ze stwierdzeniem zgodności ze stosownym rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

26 Metrologia prawna Legalizację ponowną wykonują wyłącznie Okręgowe lub Obwodowe Urzędy Miar oraz podmioty upoważnione w zakresie: - aerometrów szklanych: a) alkoholomierzy, b) densymetrów (1); - gęstościomierze oscylacyjnych do pomiaru gęstości cieczy (1,2); - urządzenia rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (tachografy samochodowych) (1,2); - manometrów do pomiaru ciśnienia w ogumieniu pojazdów mechanicznych (2); - liczników energii elektrycznej czynnej prądu przemiennego, klasy dokładności 0,2; 0,5; 1; 2 (1,2); - analizatorów spalin samochodowych (2). (1) legalizacja pierwotna, (2) legalizacja ponowna

27 Metrologia prawna Obowiązek poddawania wagi legalizacji ponownej spoczywa na użytkowniku. Zgodnie z aktualnym stanem prawnym wagę należy poddać legalizacji ponownej w przypadku: końca terminu zgłoszenia wagi po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności końca okresu ważności legalizacji ponownej po naprawie wagi w przypadku gdy cechy legalizacji są zerwane lub uszkodzone (nieczytelne) Legalizację ponowną wag obecnie wykonują wyłącznie Okręgowe lub Obwodowe Urzędy Miar

28 Metrologia prawna Obowiązujące akty prawne w zakresie metrologii prawnej Ustawy: - o systemie oceny zgodności - Prawo o miarach - o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz zmianie niektórych ustaw Rozporządzenia: - w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych - w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności

29 Metrologia prawna Obowiązujące akty prawne w zakresie metrologii prawnej Rozporządzenia: - w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli - w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych

30 Metrologia naukowa i przemysłowa

31 Metrologia naukowa i przemysłowa Metrologia Naukowa Dział metrologii zajmujący się utrzymywaniem i rozwojem wzorów miar. Metrologia Przemysłowa Dział metrologii zajmujący się pomiarami w różnych dziedzinach nauki i przemysłu z wyłączeniem obszaru regulowanego (metrologii prawnej).

32 Metrologia naukowa i przemysłowa Konwencja Metryczna jako przełom w rozwoju metrologii Konwencja metryczna - traktat podpisany 20 maja 1875 r. przez 17 państw, obecnie 51 państw członków oraz 20 państw stowarzyszonych. Cel konwencji to zapewnienie ogólnoświatowej jednolitości Pomiarów i ich spójności z Międzynarodowym Układem SI. Porozumienie o Wzajemnym uznawaniu Państwowych Wzorców jednostek Miar oraz Świadectw Wzorcowania i Świadectw Pomiarów wydawanych przez Krajowe Instytucje Metrologiczne podpisane 14 października 1999 r. przez 38 państw oraz dwie organizacje międzynarodowe.

33 Metrologia naukowa i przemysłowa Przystąpienie poszczególnych krajów do układu SI

34 Metrologia naukowa i przemysłowa METR [m] KILOGRAM [kg] SEKUNDA [s] AMPER [A] KELWIN [K] MOL [mol] KANDELA [cd] Jest to długość drogi przebytej w próżni przez światło w czasie 1/ sekundy Jest równy masie międzynarodowego prototypu kilograma (stop 90% Pt 10% Ir, h = Ø = 39 mm) Jest to czas trwania okresów promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma nadsubtelnymi poziomami stanu podstawowego atomu cezu 133 Jest to prąd stały, który gdyby został przepuszczony dwóch prostoliniowych, równoległych, nieskończenie długich przewodach o przekroju kołowym znikomo małym i umieszczonych w odległości 1 metra od siebie, wywołałby między nimi siłę równą niutona na metr długości Jest ułamkiem 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody Jest ilością materii układu, który zawiera tyle cząstek, ile jest atomów w 0,012 kilograma węgla 12. Jest to światłość źródła emitującego w określonym kierunku promieniowanie monohromatyczne o czestotliwości herców i o natężeniu promieniowania w tym kierunku 1/638 wata na steradian

35 Metrologia naukowa i przemysłowa Międzynarodowa terminologia w zakresie metrologii naukowej i przemysłowej

36 Metrologia naukowa i przemysłowa Wzorcowanie /kalibracja/: działanie, których w określonych warunkach, w pierwszym kroku ustala zależność pomiędzy odwzorowanymi przez wzorzec pomiarowy wartościami wielkości wraz z ich niepewnościami, a odpowiadającymi im wskazaniami wraz z ich niepewnościami, a w drugim kroku wykorzystuje tę informację do ustalenia zależności pozwalającej uzyskać wynik pomiaru na podstawie wskazania (VIM:2010) Sprawdzanie: zespół czynności mających na celu potwierdzenie, że przyrząd pomiarowy mieści się w kryteriach akceptacji, pomiędzy wzorcowaniami.

37 Metrologia naukowa i przemysłowa Błąd pomiaru: różnica między wynikiem pomiaru, a wartością prawdziwą wielkości mierzonej Niepewność pomiaru: Parametr, związany z wynikiem pomiaru, charakteryzujący rozrzut wartości, które można w uzasadniony sposób przypisać wielkości mierzonej Spójność pomiarowa: właściwość pomiaru lub wzorca jednostki miary polegająca na tym, że można go powiązać z określonymi odniesieniami, na ogół z wzorcami państwowymi lub międzynarodowymi jednostki miary, za pośrednictwem nieprzerwanego łańcucha porównań, z których wszystkie mają określone niepewności.

38 Infrastruktura metrologiczna

39 Infrastruktura metrologiczna Organizacje międzynarodowe OIML metrologia prawna BIPM metrologia naukowa Regionalne Organizacje Metrologiczne (Europa) WELMEC metrologia prawna EURAMET metrologia naukowa Krajowe Instytucje Metrologiczne (Polska) Główny Urząd Miar metrologia prawna i metrologia naukowa Laboratoria główne (GUM) Laboratoria akredytowane

40 Infrastruktura metrologiczna

41 Spójność pomiarowa i błędy pomiaru

42 Spójność pomiarowa jednostki miar Użytkownicy przyrządów pomiarowych w organizacjach zobowiązani są do zachowania spójności pomiarowej. Spójność pomiarowa jest to właściwość wyniku pomiaru, przy której wynik może być związany z odniesieniem poprzez udokumentowany, nieprzerwany łańcuch wzorcowań, z których każde wnosi swój udział do niepewności pomiaru. (VIM ) Wzorce międzynarodowe BIPM Wzorce państwowe Wzorce odniesienia Wzorce robocze NMI lub instytucje desygnowane NMI, akredytowane laboratoria wzorcujące NMI, akredytowane laboratoria wzorcujące Przyrządy pomiarowe Niepewność pomiaru laboratoria badawcze

43 Spójność pomiarowa jednostki miar Spójność pomiarowa Międzynarodowy wzorzec jednostki miary masy (BIPM) Zachowanie spójności pomiarowej jest warunkiem jednoznaczności wyników pomiarów, umożliwiającym ich wzajemne porównanie. Państwowy wzorzec jednostki miary masy (w Polsce GUM) Wzorce odniesienia: akredytowane laboratoria wzorcujące (pomiarowe) np. RADWAG - masa Wzorce robocze i przyrządy pomiarowe: użytkownicy wyposażenia pomiarowego

44 Spójność pomiarowa jednostki miar Spójność pomiarowa wzór Świadectwa wzorcowania wg wymagań PCA Wyniki wzorcowania zostały odniesione do [państwowego wzorca jednostki miary (nazwa wielkości fizycznej) albo wzorca odniesienia] utrzymywanego w [podać nazwę NMI (np. GUM) lub nazwę jednostki organizacyjnej i kraj (jeżeli inny niż Polska)] poprzez zastosowanie (identyfikacja wzorca jednostki miary zastosowanego przez laboratorium do wzorcowania)

45 Spójność pomiarowa jednostki miar Błąd pomiaru wartość wielkości zmierzona minus wartość wielkości odniesiona. E = X - Xr Każdy pomiar jest obarczony jakimś błędem. Niezależnie od przyjętej metody nie możemy nigdy bezwzględnie dokładnie wyznaczyć rzeczywistej wartości wielkości mierzonej wynika to z niedokładności urządzeń i metod.

46 Spójność pomiarowa jednostki miar Błąd pomiaru systematyczny I [g] składnik błędu pomiaru, który przy powtarzaniu pomiarów pozostaje stały lub zmienia się w przewidywany sposób. δ błąd systematyczny Wynika z niedoskonałości przyrządów i metod pomiarowych. Błędy systematyczne należy uwzględniać wprowadzając poprawkę do wyniku.

47 Spójność pomiarowa jednostki miar Błąd pomiaru przypadkowy I [g] składnik błędu pomiaru, który w powtarzalnych pomiarach zmienia się w sposób nieprzewidywalny. Błąd przypadkowy wynika z różnych przypadkowych czynników (np. wahania temperatury, ruch powietrza w pobliżu przyrządu pomiarowego). Niepowtarzalność wyników pomiaru tej samej wielkości jest efektem błędu przypadkowego.

48 Spójność pomiarowa jednostki miar Błąd pomiaru w punkcie kontrolnym błąd pomiaru, przyrządu pomiarowego lub układu pomiarowego przy określonej wartości wielkości zmierzonej. Błąd w zerze błąd pomiaru w punkcie kontrolnym, kiedy określona zmierzona wartość wielkości jest równa zero.

49 Spójność pomiarowa jednostki miar Dokładność pomiaru zbieżność zachodząca pomiędzy wartością wielkości zmierzoną, a wartością wielkości prawdziwą menzurandu; menzurand - wielkości, która ma być zmierzona (VIM:2010) Pojęcie to nie oznacza wielkości i nie jest wyrażane wartością liczbową wielkości. O pomiarze mówi się, że jest bardziej dokładny, gdy występujący przy nim błąd pomiaru jest mniejszy Dokładność pomiaru bywa czasem rozumiana jako zbieżność zachodząca pomiędzy wartościami wielkości zmierzonymi, które są przyporządkowane menzurandowi

50 Spójność pomiarowa jednostki miar Precyzja pomiaru zbieżność zachodząca pomiędzy wskazaniami lub wartościami wielkości zmierzonymi otrzymywanymi przy powtarzaniu pomiarów na tym samym lub podobnych obiektach w określonych warunkach (VIM:2010) Miarą precyzji może być odchylenie standardowe Określone warunki można rozumieć jako warunki powtarzalności Czasami termin precyzja pomiaru bywa mylnie używany w sensie dokładności pomiaru

51 Spójność pomiarowa jednostki miar mała precyzja; duża dokładność mała precyzja; mała dokładność duża precyzja; mała dokładność duża precyzja; duża dokładność

52 Spójność pomiarowa jednostki miar Dokładność odczytu, a dokładność pomiaru Zasadniczy błąd większości użytkowników to przekonanie, że można kupić przyrząd pomiarowy np. wagę z działką elementarną d = 0,01 mg dla procesu, który musi być wykonywany z dokładnością pomiaru 0,01 mg działka elementarna przyrządu d dokładność pomiaru (*) aby ocenić dokładność przyrządu pomiarowego należy ocenić jej powtarzalność, niecentryczność, nieliniowość, zmiany czułości.

53 Spójność pomiarowa jednostki miar Źródła błędów przyrządów pomiarowych OPERATOR PRZYRZĄD ŚRODOWISKO SYSTEM - brak - charakterystyki - zmiany - spójność kompetencji metrologiczne temperatury pomiarowa i umiejętności - zmiany - nadzór nad - niestaranność wilgotności wyposażeniem - podmuchy (sprawdzanie, - drgania konserwacja) i wibracje - zakłócenia elektryczne

54 Spójność pomiarowa jednostki miar Niepewność pomiaru: nieujemny parametr charakteryzujący rozproszenie wartości wielkości przyporządkowany do menzurandu obliczany na podstawie uzyskanej informacji (VIM:2010) Niepewność pomiaru to parametr związany z wynikiem pomiaru, charakteryzujący rozrzut wartości, które można w uzasadniony sposób przypisać wielkości mierzonej. u + niepewność wynik pomiaru u - niepewność

55 Wytyczne ISO 10012

56 Wytyczne ISO Norma PN-EN ISO 10012:2004 Systemy zarządzania pomiarami Wymagania dotyczące procesów pomiarowych i wyposażenia pomiarowego

57 Wytyczne ISO Skuteczny system zarządzania pomiarami zapewnia, że wyposażenie pomiarowe i procesy pomiarowe są przystosowane do ich zamierzonego użycia i ma istotne znaczenie w osiąganiu celów dotyczących jakości wyrobu i zarządzaniu ryzykiem niepoprawnych wyników pomiarów Zadaniem systemu zarządzania pomiarami jest zarządzanie ryzykiem dotyczącym tego, że wyposażenie pomiarowe i procesy pomiarowe mogłyby doprowadzić do niewłaściwych wyników wpływających na jakość wyrobów danej organizacji.

58 Wytyczne ISO System zarządzania pomiarami powinien zapewniać, że wyspecyfikowane wymagania metrologiczne są spełniane Organizacja powinna wyspecyfikować procesy pomiarowe i wyposażenie pomiarowe, które są przedmiotem postanowień normy międzynarodowej ISO Przy podejmowaniu decyzji o celu i zakresie systemu zarządzania pomiarami należy wziąć pod uwagę ryzyko i skutki niezgodności z wymaganiami metrologicznymi.

59 Wytyczne ISO Potwierdzenie metrologiczne Potwierdzenie metrologiczne powinno być zaprojektowane i zastosowane w celu zapewnienia, że właściwości metrologiczne wyposażenia pomiarowego spełniają wymagania metrologiczne procesu pomiarowego. Potwierdzenie metrologiczne obejmuje wzorcowanie wyposażenia pomiarowego i weryfikację wyposażenia pomiarowego.

60 Wytyczne ISO Potwierdzenie metrologiczne Informacje istotne do określenia statusu potwierdzenia metrologicznego wyposażenia pomiarowego powinny być szybko dostępne dla operatora, łącznie z wszelkimi ograniczeniami lub wymaganiami specjalnymi.

61 Wymagania dokumentów normatywnych oraz prawnych w zakresie wzorcowania, sprawdzania i legalizacji przyrządów pomiarowych

62 Wymagania w zakresie wzorcowania PN-EN ISO 9001: Nadzorowanie wyposażenia do monitorowania i pomiarów... Tam gdzie niezbędne jest zapewnienie wiarygodnych wyników, wyposażenie pomiarowe: a) należy wzorcować i/lub sprawdzać w ustalonych odstępach czasu lub przed użyciem w odniesieniu do wzorców jednostek miary mających powiązanie z międzynarodowymi lub państwowymi wzorcami jednostek miary...

63 Wymagania w zakresie wzorcowania PN-EN ISO/IEC 17025: Spójność pomiarowa Postanowienia ogólne Całe wyposażenie używane do badań i/lub wzorcowań, w tym wyposażenie do pomiarów pomocniczych (np. warunków środowiskowych), które ma znaczący wpływ na dokładność lub miarodajność wyników badania, wzorcowania lub pobierania próbki, powinno być wzorcowane przed oddaniem do użytkowania. Laboratorium powinno mieć ustalony program oraz procedurę wzorcowania swego wyposażenia.

64 Wymagania w zakresie wzorcowania Numer i tytuł normy Punkt normy PN-EN 9001 Systemy zarządzania jakością - Wymagania 7.6 PN-EN ISO/IEC Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących PN-EN ISO Laboratoria medyczne - Szczególne wymagania dotyczące jakości i kompetencji PN-EN ISO Systemy zarządzania środowiskowego - Wymagania i wytyczne stosowania PN-N Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy - Wymagania 5.5; ; PN-EN Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności 8.3 ISO/TS specyfikacja techniczna ISO branży motoryzacyjnej AQUAP 2110 Wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, pracach rozwojowych i produkcji" wg ISO 9001 p. 7.6 wg ISO 9001 p. 7.6

65 Wymagania w zakresie nadzoru Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie Dobrej Praktyki Wytwarzania CZĘŚĆ III poz.63: Urządzenia do mierzenia, ważenia, rejestracji i regulacji powinny być kalibrowane i sprawdzane odpowiednimi metodami, w określonych odstępach czasu. Powinny być przechowywane zapisy dotyczące tych czynności Kalibracja (calibration) zespół czynności wykonywanych w celu ustalenia, w zdefiniowanych warunkach, zależności między wartościami wskazanymi przez przyrząd lub układ pomiarowy albo wartościami reprezentowanymi przez wzorzec miary, a odpowiadającymi im znanymi wartościami wzorca odniesienia. Powyższa definicja odpowiada definicji WZORCOWANIA (Międzynarodowy Słownik Podstawowych i Ogólnych Terminów Metrologii)

66 Dokumentowanie procesu nadzoru Wzorcować czy legalizować? Wzorcowanie i legalizacja to czynności niezależne, zatem w zastosowaniach, w których prawo tego wymaga wagi należy legalizować. Niezależnie od legalizacji wagi należy wzorcować, zwłaszcza gdy wymaga tego system jakości! Zastosowanie wagi Legalizacja Wzorcowanie Certyfikowany system zarządzania (ISO 17025, ISO 9001 i inne) - + Certyfikowany system zarządzania i obszar regulowany + + Obszar regulowany + -

67 Dziękuję za uwagę,

METROLOGIA PRAWNA W LABORATORIUM

METROLOGIA PRAWNA W LABORATORIUM Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB METROLOGIA PRAWNA W LABORATORIUM Jacek Pilecki RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia - nauka o pomiarach i ich zastosowaniach Metrologia Prawna Dział metrologii

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

Liczniki energii elektrycznej czynnej - prawna kontrola metrologiczna

Liczniki energii elektrycznej czynnej - prawna kontrola metrologiczna Liczniki energii elektrycznej czynnej - Główny Urząd Miar Piknik AMI w Krakowie, 19 listopada 2015 r. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1069) Art. 1 Celem ustawy jest

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 1066 OBWIESZCZENIE. z dnia 5 czerwca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 1066 OBWIESZCZENIE. z dnia 5 czerwca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 1066 OBWIESZCZENIE ministra gospodarki z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH PODLEGAJĄCYCH LEGALIZACJI

WYKAZ PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH PODLEGAJĄCYCH LEGALIZACJI Przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej na mocy 1; 2; 4; 5; 8 i 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle Wyposażenie pomiarowe w przemyśle RADWAG Wagi Elektroniczne Wyposażenie pomiarowe znajdujące się w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, podobnie jak w laboratoriach, podlega na różnym poziomie odpowiedniemu

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR............... RADWAG Wagi Elektroniczne 26-600 Radom Bracka 28, Centrala +48 384 88 00, Fax +48 385 00 10, Dział Sprzedaży +48 366 80 06, http://www.radwag.pl; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić?

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Wymagania normy ISO/IEC 17025 5.5

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. ALEKSANDRA PUCHAŁA mgr inż. MICHAŁ CZARNECKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów

Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne Wymagania normy ISO/IEC 17025 w zakresie nadzoru

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy Wstęp W rzeczywistości nie ma pomiarów idealnych, każdy pomiar jest obarczony błędem. Niezależnie od przyjętej metody nie możemy

Bardziej szczegółowo

P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9.

P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9. Literatura: P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9. A. Zięba, 2001, Natura rachunku niepewności a

Bardziej szczegółowo

Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego. mgr inż. Piotr Lewandowski

Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego. mgr inż. Piotr Lewandowski Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. Piotr Lewandowski Terminy i definicje Przyrząd pomiarowy urządzenie służące do wykonywania pomiarów, użyte indywidualnie

Bardziej szczegółowo

Legalizacja wag mechanicznych, legalizacja wag elektronicznych oraz legalizacja odważników

Legalizacja wag mechanicznych, legalizacja wag elektronicznych oraz legalizacja odważników Legalizacja wag mechanicznych, legalizacja wag elektronicznych oraz legalizacja odważników Obwodowy Urząd Miar we Wrocławiu Wrocław, 14-01-2009 r. INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKÓW PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH Legalizacja

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 lipca 2013 r. Poz. 808 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 14 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 12 lipca 2013 r. Poz. 808 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 14 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 lipca 2013 r. Poz. 808 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 14 czerwca 2013 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy

Bardziej szczegółowo

Polsce na przykładzie instalacji pomiarowych do cieczy innych niż woda

Polsce na przykładzie instalacji pomiarowych do cieczy innych niż woda Prawna kontrola metrologiczna a w Polsce na przykładzie instalacji pomiarowych do cieczy innych niż woda Aleksandra Lewicka 1 Stare podejście do prawnej kontroli metrologicznej krajowe znak ZT (jeśli był

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA-PORÓWNANIE

INFORMACJA-PORÓWNANIE INFORMACJA-PORÓWNANIE WODOMIERZE WPROWADZANE NA RYNEK W OPARCIU O DYREKTYWĘ 2004/22/EC MID (MEASURING INSTRUMENTS DIRECTIVE) / a wodomierze produkowane wg poprzedniej regulacji prawnej (GUM) *Przedstawione

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK C do Zarządzenia Nr 12/2015 Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r.

ZAŁĄCZNIK C do Zarządzenia Nr 12/2015 Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r. bez VAT i kosztów z 3 pobierane za wykonanie wzorcowania, sprawdzenia i ekspertyzy przyrządu pomiarowego przez pracowników Wydziału Termodynamiki (6W3) i Obwodowych Urzędów Miar (6UM1 6UM9) I Wzorcowania

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA (logo organizacji wydającej świadectwa) (Nazwa, adres, e-mail i nr telefonu organizacji wydającej świadectwo) Laboratorium wzorcujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji, sygnatariusza porozumień

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

przykładzie zbiorników w pomiarowych do cieczy.

przykładzie zbiorników w pomiarowych do cieczy. Prawna kontrola metrologiczna a na przykładzie zbiorników w pomiarowych do cieczy. Andrzej Lewicki 1 System miar w Polsce regulowany jest Ustawą Prawo o miarach 2 Regulacje dotyczące zbiorników w Polsce

Bardziej szczegółowo

S P R A W O Z D A N I E. z realizacji zadań Biura Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego w 2005 roku

S P R A W O Z D A N I E. z realizacji zadań Biura Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego w 2005 roku GŁÓWNY URZĄD MIAR S P R A W O Z D A N I E z realizacji zadań Biura Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego w 2005 roku Warszawa, styczeń 2006 r. z realizacji zadań Biura Służby Nadzoru Metrologicznego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 października 2004 r.

Warszawa, dnia 21 października 2004 r. Warszawa, dnia 21 października 2004 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny parowej.

Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny parowej. Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rrauszera - RADWAG Wagi Elektroniczne Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny

Bardziej szczegółowo

Miernictwo przemysłowe

Miernictwo przemysłowe Miernictwo przemysłowe Józef Warechowski Olsztyn, 2014 Charakterystyka pomiarów w produkcji żywności Podstawa formalna do prowadzenia ciągłego nadzoru nad AKP: PN-EN ISO 9001 punkt 7.6 1 1 a) Bezpośrednie,

Bardziej szczegółowo

Informacja o wynikach kontroli przeprowadzonych przez Biuro Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego GUM w 2006 roku

Informacja o wynikach kontroli przeprowadzonych przez Biuro Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego GUM w 2006 roku GŁÓWNY URZĄD MIAR Biuro Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego Informacja o wynikach kontroli przeprowadzonych przez Biuro Służby Nadzoru Metrologicznego i Probierczego GUM w 26 roku Warszawa, styczeń

Bardziej szczegółowo

METROLOGIA. Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki

METROLOGIA. Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki METROLOGIA Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Prezentacja do wykładu dla EINS Zjazd 6, wykład nr 11, 12 Prawo autorskie Niniejsze materiały podlegają

Bardziej szczegółowo

Niepewność pomiaru masy w praktyce

Niepewność pomiaru masy w praktyce Niepewność pomiaru masy w praktyce RADWAG Wagi Elektroniczne Z wszystkimi pomiarami nierozłącznie jest związana Niepewność jest nierozerwalnie związana z wynimiarów niepewność ich wyników. Podając wyniki

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA DUŻYCH WZORCÓW MASY

INFORMACJA DOTYCZĄCA DUŻYCH WZORCÓW MASY INFORMACJA DOTYCZĄCA DUŻYCH WZORCÓW MASY Opracowana na podstawie Zalecenia Międzynarodowego OIML R111-1 Weights of classes E 1, E 2, F 1, F 2, M 1, M 1-2, M 2, M 2-3 and M 3 ; Part 1: Metrological and

Bardziej szczegółowo

Metrologia: definicje i pojęcia podstawowe. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: definicje i pojęcia podstawowe. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: definicje i pojęcia podstawowe dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Pojęcia podstawowe: Metrologia jest nauką zajmująca się sposobami dokonywania pomiarów oraz zasadami interpretacji

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK Akredytacja TPA INSTYTUT BADAŃ TECHNICZNYCH SP. Z O.O. 2 Akredytacja LICZBA BADAŃ AKREDYTOWANYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji Wyrobów

Ośrodek Certyfikacji Wyrobów Ośrodek Certyfikacji Wyrobów Strona/stron: 1/12 I-01 INSTRUKCJA WYMAGANIA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI DLA WYROBÓW BUDOWLANYCH Nr wydania: 3 Data wydania: 08.04.2013 Zmiana: A B C SPIS TREŚCI 1 Cel i

Bardziej szczegółowo

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE NASZA OFERTA Usługi w zakresie systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005: - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r. Dz.U.2005.37.328 2007.06.07 zm. Dz.U.2007.90.597 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie jednolitości miar i dokładności pomiarów związanych z obronnością i bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Fizyka (Biotechnologia)

Fizyka (Biotechnologia) Fizyka (Biotechnologia) Wykład I Marek Kasprowicz dr Marek Jan Kasprowicz pokój 309 marek.kasprowicz@ur.krakow.pl www.ar.krakow.pl/~mkasprowicz Marek Jan Kasprowicz Fizyka 013 r. Literatura D. Halliday,

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej Jolanta Brzęczkowska Misja laboratorium Centralne Laboratorium Pomiarowo-Badawcze pełni w sposób profesjonalny, niezależny,

Bardziej szczegółowo

Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów. ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results

Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów. ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results ILAC-P10:01/2013 ILAC International Laboratory Accreditation Cooperation Członkami ILAC,

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji Wytyczne certyfikacji ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji w DEKRA Certification Sp. z o.o. Tel:71/7804777; Fax: 71/7804779 poczta@dekra-certification.pl

Bardziej szczegółowo

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium.

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium. mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium. Streszczenie WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium ma najwaŝniejszy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO

PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO Bełchatów, 16-17 październik 2014 SGS Polska Sp. z o.o. Branża Minerals E: anna.tarnawska@sgs.com T: + 48 691 767 441 PLAN BILAND

Bardziej szczegółowo

1. Zarządzanie Ryzykiem w Jakości w odniesieniu do pomiarów masy

1. Zarządzanie Ryzykiem w Jakości w odniesieniu do pomiarów masy SPIS TREŚCI 1. Zarządzanie Ryzykiem w Jakości w odniesieniu do pomiarów masy...3 2. Analiza Ryzyka dla wag zagadnienia praktyczne...5 3. Rozdzielczość wag a dokładność...6 4. Zmiana czułości wag elektronicznych...6

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: PROGRAM CERTYFIKACJI Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów w systemie Jakość-Tradycja stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO

Bardziej szczegółowo

Wzorcowanie wzorców masy, odwaŝników i obciąŝników.

Wzorcowanie wzorców masy, odwaŝników i obciąŝników. Wzorcowanie wzorców masy, odwaŝników i obciąŝników. Wstęp Pomiary masy, obok pomiarów długości, naleŝą do najstarszych pomiarów na świecie. Według zapisów historycznych pierwsze wzmianki dotyczące urządzeń

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KALIBRATORÓW DO ADIUSTACJI, WZORCOWANIA I SPRAWDZANIA URZĄDZEŃ

ZASTOSOWANIE KALIBRATORÓW DO ADIUSTACJI, WZORCOWANIA I SPRAWDZANIA URZĄDZEŃ II Konferencja aukowa KWS'05 "Informatyka- sztuka czy rzemios o" 15-18 czerwca 2005, Z otniki Luba skie ZASOSOWAIE KALIBRAORÓW DO ADIUSACJI, WZORCOWAIA I SPRAWDZAIA URZĄDZEŃ Andrzej Olencki Instytut Informatyki

Bardziej szczegółowo

CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa

CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego Państwowy Instytut Badawczy CNBOP-PIB-0025 Wydanie 1, Luty 2015 CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa Zakładowa Kontroli

Bardziej szczegółowo

Dobra Praktyka Ważenia

Dobra Praktyka Ważenia Dobra Praktyka Ważenia Gwarantowana jakość Minimalizacja ryzyka Zmniejszenie kosztów Pozytywne wyniki audytów Gwarantowania jakość dzięki Dobrej Praktyce Ważenia Ocena Potrzeb Ważenie bez ryzyka stanowi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów tradycyjnych i regionalnych. COBICO Sp. z o.o. jako jednostka certyfikująca wyroby jest akredytowana

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie błędów pipet tłokowych metodą grawimetryczną

Wyznaczanie błędów pipet tłokowych metodą grawimetryczną Wyznaczanie błędów pipet tłokowych metodą grawimetryczną RADWAG Wagi Elektroniczne W pomiarach chemicznych (np. w analizie miareczkowej) bardzo istotne znaczenie ma dokładne odmierzanie objętości cieczy.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie w problematykę jakości. Normy serii ISO 9000. Zewnętrzne wymagania jakości. Normy serii ISO 9000

Wprowadzenie w problematykę jakości. Normy serii ISO 9000. Zewnętrzne wymagania jakości. Normy serii ISO 9000 Wprowadzenie w problematykę jakości CZYNNIKI STYMULUJĄCE DZIAŁANIA NA RZECZ ZAPEWNIENIA JAKOŚCI Zewnętrzne wymagania jakości Normy serii ISO 9000 Misja firmy, Cele jakości, Polityka jakości Wymaganie klienta

Bardziej szczegółowo

Opomiarowanie i monitoring zużycia czynników energetycznych

Opomiarowanie i monitoring zużycia czynników energetycznych POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Cieplnej i Ochrony Powietrza Opomiarowanie i monitoring zużycia czynników energetycznych DR INŻ. JAN PORZUCZEK ZAGADNIENIA Pomiary mocy i energii cieplnej Pomiary

Bardziej szczegółowo

1. ZGŁASZAJĄCY: producent upowaŝniony przedstawiciel producenta. 2. PRODUCENT (wypełnić takŝe w przypadku, gdy producent nie jest zgłaszającym):

1. ZGŁASZAJĄCY: producent upowaŝniony przedstawiciel producenta. 2. PRODUCENT (wypełnić takŝe w przypadku, gdy producent nie jest zgłaszającym): WNIOSEK O PRZEPROWADZENIE WERYFIKACJI WYROBU - WAGI AUTOMATYCZNEJ/ WAG AUTOMATYCZNYCH W OKRĘGOWYM URZĘDZIE MIAR W POZNANIU - JEDNOSTCE NOTYFIKOWANEJ NR 1441 1. ZGŁASZAJĄCY: producent upowaŝniony przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe Laboratorium Pomiarowe Precyzja i wiarygodność Urządzenie pomiarowe to nie wszystko. Jego prawidłowa funkcjonalność wymaga odpowiedniego wzorcowania. Zapewnienie naszym Klientom profesjonalnych i wiarygodnych

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cieplnych W9/K2 Miernictwo Energetyczne laboratorium Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Opracował: dr

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 504

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 504 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 504 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 28 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Metody znormalizowane vs. metody własne: w aspekcie zasad metrologii i wymagań akredytacyjnych. Ewa Bulska. Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii

Metody znormalizowane vs. metody własne: w aspekcie zasad metrologii i wymagań akredytacyjnych. Ewa Bulska. Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Metody znormalizowane vs. metody własne: w aspekcie zasad metrologii i wymagań akredytacyjnych Ewa Bulska Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Ślesin, 2006 Slide 2 Różnice

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKAT ZGODNOŚĆI OIML

CERTYFIKAT ZGODNOŚĆI OIML Certyfikat OIML N o R76/1992-NL-02.09 Numer projektu 200248 Strona 1 z 2 CERTYFIKAT ZGODNOŚĆI OIML Jednostka certyfikująca Nazwa : NMi Certin B.V Adres : Hugo de Grootplein 1, Dordrecht Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH Dokumentacja wykonana w ramach projektu SPOWKP/1.1.2/183/032 INSTYTUT ŁĄCZNOŚCI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY JEDNOSTKA DS. PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Dokładność pomiaru: Ogólne informacje o błędach pomiaru

Dokładność pomiaru: Ogólne informacje o błędach pomiaru Dokładność pomiaru: Rozumny człowiek nie dąży do osiągnięcia w określonej dziedzinie większej dokładności niż ta, którą dopuszcza istota przedmiotu jego badań. (Arystoteles) Nie można wykonać bezbłędnego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.04.195.2011 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności,

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

Nowe podejście do kontroli metrologicznej przeliczników, w świetle wymagań dyrektywy MID

Nowe podejście do kontroli metrologicznej przeliczników, w świetle wymagań dyrektywy MID NAFTA-GAZ grudzień 2010 ROK LXVI Monika Tyszownicka, Jacek Jaworski Instytut Nafty i Gazu, Kraków Nowe podejście do kontroli metrologicznej przeliczników, w świetle wymagań dyrektywy MID Wprowadzenie W

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/6 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji Systemu Jakości Wieprzowiny PQS (Pork Quality System) stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO Sp.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r. Wojskowe Centrum Metrologii Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz. 161 DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie działalności metrologicznej w resorcie obrony narodowej

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Anna Warzec Dariusz Nerkowski Plan wystąpienia Definicje

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów:

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów: dr hab. inż. Marian Kamiński Materiał pomocniczy dla studentów Do nauki przedmiotów: - Metody analizy technicznej, część pierwsza zapewnienie jakości; - Systemy zapewnienia jakości w produkcji i badaniach;

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej

PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej STRESZCZENIE Komitet Techniczny 257 ds. Metrologii Ogólnej został powołany w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, którego misją jest sprawne

Bardziej szczegółowo

tel. +48 22 863 76 50 fax: +48 22 468 84 42 Poradnik "Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych"

tel. +48 22 863 76 50 fax: +48 22 468 84 42 Poradnik Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych Poradnik "Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych" Spis treści: 1. Ocena zgodności, atestacja, oznakowanie CE. 2. Legalizacja. 2.1. Co to jest legalizacja? 2.2. Jakie są typy legalizacji? 2.3.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

Samokontrola producentów

Samokontrola producentów Samokontrola producentów Jan Bobrowicz Z-ca Dyrektora ITB ds. Współpracy z Gospodarką Dariusz Stachura Przewodniczący Rady Nadzorczej Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa REGULACJE

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Miar. Sprawozdanie z wykonanych zadań Biura Nadzoru w 2007 roku

Główny Urząd Miar. Sprawozdanie z wykonanych zadań Biura Nadzoru w 2007 roku Główny Urząd Miar Biuro Nadzoru Sprawozdanie z wykonanych zadań Biura Nadzoru w 27 roku Warszawa, marzec 28 r. Realizując ustawowe zadania Prezesa Głównego Urzędu Miar w zakresie sprawowania nadzoru nad

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metrologii I Nr ćwicz. Ocena dokładności przyrządów pomiarowych 3

Laboratorium Metrologii I Nr ćwicz. Ocena dokładności przyrządów pomiarowych 3 Laboratorium Metrologii Elektrycznej i Elektronicznej Politechnika Rzeszowska Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Grupa Nr ćwicz. Ocena dokładności przyrządów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Temat: SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

Temat: SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH Temat: SZCOWNIE NIEPEWNOŚCI POMIROWYCH - Jak oszacować niepewność pomiarów bezpośrednich? - Jak oszacować niepewność pomiarów pośrednich? - Jak oszacować niepewność przeciętną i standardową? - Jak zapisywać

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia. 2006 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych 2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia. 2006 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych 2) Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia. 2006 r. Projekt z dnia 3 października 2006 r.(bplts) w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych 2) Na podstawie art. 9 pkt 1-5 ustawy

Bardziej szczegółowo

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Narzędzia statystyczne w zakresie kontroli jakości / nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym M. Kamiński Jednym z ważnych narzędzi statystycznej

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 ZAKŁADOWA KONTROLA PRODUKCJI (ZKP) Wymagania dla producentów stosowane w procesach oceny i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14 PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1b PR-I Imię i nazwisko Data Podpis Opracował: Sprawdził: Zatwierdził: mgr inż. Łukasz Brudny inż. Ireneusz Adamus mgr inż. Michał Zarzycki Dokument jest nadzorowany i

Bardziej szczegółowo

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości Materiały Kierownik Laboratorium Systemu Zarządzania Jakością w Laboratoriach wg Zagadnienie do przerobienia 1. System wzajemnego uznawania na świecie i w Polsce oraz rola akredytacji laboratoriów w systemie

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/57/WE W SPRAWIE INTEROPERACYJNOŚCI SYSTEMU KOLEI WE WSPÓLNOCIE Wydanie 1 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYKONUJĄCYCH POMIARY EMISJI ZE ŹRÓDEŁ STACJONARNYCH Projekt Wydania 2 Warszawa, 30.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 2 2 Definicje...

Bardziej szczegółowo

30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41

30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41 30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41 DECYZJA KOMISJI z dnia 15 grudnia 2006 r. wykonująca rozporządzenie Rady (WE) nr 21/2004 w odniesieniu do wytycznych i procedur elektronicznej identyfikacji

Bardziej szczegółowo