EUROPEJSKA AGENCJA KOLEJOWA. PODEJŚCIE SYSTEMOWE Przewodnik dotyczący opracowywania i wdrażania kolejowego systemu zarządzania bezpieczeostwem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EUROPEJSKA AGENCJA KOLEJOWA. PODEJŚCIE SYSTEMOWE Przewodnik dotyczący opracowywania i wdrażania kolejowego systemu zarządzania bezpieczeostwem"

Transkrypt

1 EUROPEJSKA AGENCJA KOLEJOWA PODEJŚCIE SYSTEMOWE Przewodnik dotyczący opracowywania i wdrażania kolejowego systemu zarządzania bezpieczeostwem Wersja /12/2010

2 Kontrola wersji Opracowanie dokumentu: Wydawca: Recenzent: Autorzy: Rodzaj dokumentu: Status dokumentu: Europejska Agencja Kolejowa 120 rue Marc Lefrancq - F Valenciennes - Francja Anders LUNDSTRÖM, dyrektor działu ds. bezpieczeostwa Bart Accou Anna Patacchini Przewodnik dotyczący opracowywania i wdrażania systemu zarządzania bezpieczeostwem skierowany do przedsiębiorstw kolejowych i zarządców infrastruktury na potrzeby wdrażania systemu zarządzania bezpieczeostwem zgodnego z art. 9 dyrektywy 2004/49/WE i jej załącznikiem III Ogólnodostępny Wersja: 1 Data: 13/12/2010 Kontrola zmian 2

3 Spis treści Częśd I Postanowienia wprowadzające Wprowadzenie Cel systemu zarządzania bezpieczeostwem Zakres i zawartośd systemu zarządzania bezpieczeostwem Częśd II Wytyczne ogólne Podstawa prawna Podejście systemowe Zawartośd systemu zarządzania bezpieczeostwem (jako podstawa podejścia systemowego) Przyjęcie podejścia systemowego Elementy Procesy dotyczące opracowywania i doskonalenia Kierownictwo Zaangażowanie kierownictwa Polityka bezpieczeostwa Cele organizacji w zakresie bezpieczeostwa Podejmowanie decyzji Zapewnienie kontroli przez kierownictwo Ocena ryzyka Kontrola czynników ryzyka związanych z działalnością przedsiębiorstwa kolejowego lub zarządcy infrastruktury Ryzyko wynikające z działao stron trzecich Procedury i metody przeprowadzania oceny ryzyka i wdrażania środków kontroli ryzyka (zarządzanie zmianami) Zgodnośd z przepisami prawa, zasadami i normami Zadania zarządcy infrastruktury w zakresie koordynacji Monitoring Gromadzenie i analiza danych dotyczących bezpieczeostwa Zgłaszanie, badanie i analiza wypadków i incydentów oraz środki zapobiegawcze i naprawcze Przeprowadzanie audytów wewnętrznych systemów zarządzania bezpieczeostwem Uczenie się w organizacji Ciągłe doskonalenie Zalecenia dotyczące bezpieczeostwa Zarządzanie zmianami Procesy wdrożeniowe Struktura i podział obowiązków Podział obowiązków Odpowiedzialnośd kierownictwa Struktura organizacyjna Planowanie obciążenia pracą Zarządzanie kompetencjami Programy szkoleniowe dla pracowników system zarządzania kompetencjami Informacje

4 8.3.1 Kontrola konfiguracji informacji w zakresie bezpieczeostwa Zaangażowanie pracowników i przedstawicieli pracowników Komunikacja wewnętrzna/zewnętrzna Dokumentacja Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeostwem Zarządzanie dokumentami Roczny raport dotyczący bezpieczeostwa Działania operacyjne Zasady i procedury operacyjne Procedury służące spełnieniu obowiązujących wymogów procedury służące zapewnieniu zgodności w ciągu całego okresu eksploatacji sprzętu i funkcjonowania (faza świadczenia usług) Zaangażowanie wykonawców i kontrola dostawców Zarządzanie aktywami Plany kryzysowe Zarządzanie sytuacjami kryzysowymi Zadania zarządcy infrastruktury w zakresie koordynacji Załącznik I Wykaz skrótów

5 Część I Postanowienia wprowadzające 1 Wprowadzenie Przepisy art. 4 dyrektywy 2004/49/WE 1 (dyrektywa w sprawie bezpieczeostwa kolei) stanowią jednoznacznie, że przedsiębiorstwa kolejowe i zarządcy infrastruktury ponoszą odpowiedzialnośd za bezpieczne funkcjonowanie, i nakładają na te podmioty obowiązek ustanowienia systemu zarządzania bezpieczeostwem. Systemy zarządzania bezpieczeostwem wdrożone przez przedsiębiorstwa kolejowe, zawierające właściwości i elementy wymienione w art. 9 i załączniku III dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, podlegają ocenie przez odpowiedni krajowy organ ds. bezpieczeostwa przy użyciu wspólnej metody oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania certyfikatów bezpieczeostwa, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/49/WE. Ww. wspólna metoda oceny bezpieczeostwa została określona w rozporządzeniu (UE) nr 1158/2010/UE 2. Systemy zarządzania bezpieczeostwem wdrożone przez zarządców infrastruktury, zawierające właściwości i elementy wymienione w art. 9 i załączniku III dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, podlegają ocenie przez odpowiedni krajowy organ ds. bezpieczeostwa przy użyciu wspólnej metody oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/49/WE. Ww. wspólna metoda oceny bezpieczeostwa została określona w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2010/UE 3. Z tego względu przedsiębiorstwa kolejowe i zarządcy infrastruktury powinni udokumentowad zastosowane przez siebie procedury i rozwiązania w sposób umożliwiający: 1 DYREKTYWA 2004/49/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie bezpieczeostwa kolei wspólnotowych oraz zmieniająca dyrektywę Rady 95/18/WE w sprawie przyznawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym, oraz dyrektywę 2001/14/WE w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz certyfikację w zakresie bezpieczeostwa (Dyrektywa w sprawie bezpieczeostwa kolei) 2 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1158/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeostwa. Dz.U. L 326, s Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1169/2010 z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa. Dz.U. L 327, s. 13 5

6 ocenę przed wydaniem certyfikatu bezpieczeostwa lub autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa; nadzór po wydaniu certyfikatu bezpieczeostwa lub autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa; przedłużenie ważności certyfikatu bezpieczeostwa lub autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa. Chociaż wspólne metody oceny bezpieczeostwa (CSM) w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania certyfikatów bezpieczeostwa i autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa zawierają już przejrzyste wytyczne dotyczące odpowiedniego wdrażania systemów zarządzania bezpieczeostwem, odnoszące się szczegółowo do art. 9 i załącznika III dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, to brakuje wytycznych skierowanych bezpośrednio do przedsiębiorstw kolejowych i zarządców infrastruktury, które mogłyby służyd jako dokument referencyjny do opracowywania i wdrażania systemów zarządzania bezpieczeostwem przez te podmioty. Agencja zamierza zapewnid odpowiednie wsparcie w tym zakresie poprzez opracowanie serii wytycznych dotyczących systemów zarządzania bezpieczeostwem. Niniejszy przewodnik jest pierwszym dokumentem z tej serii. Niniejszy przewodnik dotyczy przede wszystkim ww. części dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, które zawierają jednak pewne elementy rozszerzające zakres systemu zarządzania bezpieczeostwem. Takie elementy zostały uwzględnione w odpowiednich kontekstach i powiązane z wymaganiami obowiązkowymi określonymi w dyrektywie. Uzupełnieniem niniejszego przewodnika są następujące dokumenty: Dyrektywa w sprawie bezpieczeostwa kolei i inne systemy zarządzania, przedstawiające możliwośd integracji różnych systemów zarządzania dotyczących takich obszarów jak jakośd, środowisko, bezpieczeostwo w pracy ; Audyt wewnętrzny, przedstawiający metody i procedury prowadzenia takich działao; Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem, zawierająca przykłady z piśmiennictwa, wyjaśniające terminy stosowane w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei i w wytycznych dotyczących systemów zarządzania bezpieczeostwem. W niniejszym dokumencie terminy te zostały wytłuszczone i podkreślone, a odpowiednie odnośniki podano w przypisach. Teksty umożliwiające zgromadzenie wiedzy, zawierające wykaz dokumentów ułatwiających zrozumienie poszczególnych elementów systemu zarządzania bezpieczeostwem oraz systemu jako całości. 6

7 Zastosowane terminy i teksty odnoszą się do dobrych praktyk i innych dokumentów stosowanych w sektorze kolejowym, w innych sektorach o dużej niezawodności 4 (lotnictwo cywilne, transport morski, przemysł chemiczny, przemysł jądrowy itp.) oraz w powszechnie stosowanych systemach zarządzania, np. systemach zarządzania jakością. Przewodnik składa się z następujących części: postanowienia wprowadzające; ogólne wytyczne ułożone zgodnie ze strukturą opisaną w rozdziale 5 Podejście systemowe, dotyczące najważniejszych elementów procesów dotyczących opracowywania i doskonalenia, procesów wdrożeniowych oraz działao operacyjnych; dołączone do opisu każdego elementu tabele informacji o tekstach, w których znajdują się odpowiednie wymogi obowiązujące i wytyczne Europejskiej Agencji Kolejowej (w ramce); załączniki. 4 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *11+ dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 7

8 WAŻNE: Niniejszy przewodnik nie ma mocy wiążącej aktu prawnego Unii Europejskiej. Ma stanowid zestaw dokumentów referencyjnych dla wszystkich podmiotów zaangażowanych we wdrażanie systemu zarządzania bezpieczeostwem, mający ułatwid zrozumienie podejścia systemowego i wymogów określonych w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei. Przewodnik zawiera również dodatkowe wyjaśnienia i elementy, które powinny byd uwzględnione przez podmioty opracowujące lub wdrażające systemy zarządzania bezpieczeostwem. Niniejszy przewodnik nie jest dokumentem obowiązującym, tylko pomocniczym. Zawiera informacje, które mogą okazad się przydatne dla niektórych podmiotów, ale doświadczone podmioty mogą nadal postępowad zgodnie ze swoim własnym doświadczeniem. Z tego względu niniejszy przewodnik należy stosowad tylko jako dokument informacyjny wspomagający opracowywanie lub wdrażanie systemu zarządzania bezpieczeostwem, który nie zastępuje odpowiednich obowiązujących przepisów. 8

9 2 Cel systemu zarządzania bezpieczeństwem Ogólnym celem systemu zarządzania bezpieczeostwem jest to, aby dana organizacja prowadziła swoją działalnośd w bezpieczny sposób. Działalnośd w branży kolejowej podlega złożonym i stale zmieniającym się warunkom, w których organizacja musi wykazad, że spełnia wszystkie dotyczące jej wymagania w zakresie bezpieczeostwa. Wiadomo, że zarządzanie przedsiębiorstwem w uporządkowany sposób przynosi wiele korzyści: wytwarza wartośd dodaną poprzez ogólną poprawę wyników, wdrożenie efektywności operacyjnej, poprawę relacji z klientami i organami regulacyjnymi oraz budowanie pozytywnej kultury bezpieczeostwa 5. Jeżeli chodzi o bezpieczeostwo, to stosowanie uporządkowanego podejścia umożliwia również identyfikację zagrożeo oraz stałą kontrolę ryzyk związanych z działalnością danej organizacji, co ma na celu zapobieganie wypadkom. W razie potrzeby podejście takie powinno również uwzględniad interfejsy z innymi przedsiębiorstwami kolejowymi i zarządcami infrastruktury w ramach danego systemu kolei. Odpowiednie wdrożenie wszystkich właściwych elementów systemu zarządzania bezpieczeostwem daje organizacji pewnośd, że w każdych warunkach kontroluje ona i będzie stale kontrolowad wszystkie zidentyfikowane ryzyka związane ze swoją działalnością. Odpowiednie wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeostwem przez wszystkie przedsiębiorstwa kolejowe i zarządców infrastruktury jest niezbędne, jeżeli wdrożenie całościowych ram prawnych dotyczących bezpieczeostwa określonych w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei ma się zakooczyd powodzeniem, ponieważ stanowi podstawę do wydawania certyfikatów bezpieczeostwa lub autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa przez krajowe organy ds. bezpieczeostwa. Dojrzałe organizacje są świadome tego, że proces skutecznej kontroli ryzyka jest możliwy tylko przy zintegrowaniu trzech kluczowych parametrów: czynnika technicznego obejmującego stosowane narzędzia i wyposażenie, czynnika ludzkiego obejmującego bezpośrednio zaangażowanych pracowników i ich umiejętności, wyszkolenie i motywację, oraz czynnika organizacyjnego obejmującego procedury i metody określające zależności pomiędzy zadaniami. Tym samym, dobry system zarządzania bezpieczeostwem musi skutecznie monitorowad i ulepszad środki kontroli ryzyka 6 dotyczące tych wszystkich trzech parametrów. Wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeostwem stanowi prawnie obowiązujący wymóg na mocy art. 4 ust. 3 i art. 9 ust. 1 dyrektywy 2004/49/WE. Niniejszy przewodnik odwołuje się do treści odpowiednich przepisów; przy wdrażaniu systemów zarządzania bezpieczeostwem przedsiębiorstwa kolejowe i zarządcy infrastruktury powinni jednak wziąd pod uwagę odpowiednie przepisy krajowe stanowiące transpozycję dyrektywy. 5 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *40] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 6 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *35] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 9

10 Istnieją również inne ważne powody, dla których warto opracowad i wdrożyd skuteczny system zarządzania bezpieczeostwem: wiele elementów kolejowego systemu zarządzania bezpieczeostwem jest bardzo zbliżonych do praktyk zarządzania mających na celu poprawę jakości, bezpieczeostwa i higieny pracy 7, ochrony środowiska i doskonałości biznesowej. Z tego względu zasady dobrego zarządzania można wdrożyd w prosty sposób i nie powinny wymagad całkowitej reorganizacji przedsiębiorstw, które stosują już takie systemy. 7 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *37] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 10

11 3 Zakres i zawartość systemu zarządzania bezpieczeństwem Opracowywanie i wdrażanie odpowiedniego systemu zarządzania bezpieczeostwem to trudne zadanie, w którym nie ma prostych odpowiedzi. Niniejszy specjalny przewodnik, opracowany przez Agencję przy udziale odpowiedniego zainteresowanego podmiotu, ma zapewniad pomoc przy opracowywaniu, wdrażaniu i wykonywaniu uporządkowanego kolejowego systemu zarządzania bezpieczeostwem obejmującego całą organizację, przedstawiając odpowiednie porady praktyczne i zalecenia. Podstawowym celem przewodnika jest dostarczenie narzędzia, które ułatwi pracę przedsiębiorstwom kolejowym i ułatwi osiągnięcie zgodności z wymogami prawnymi określonymi w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei i wymienionymi w rozdziale 4 poniżej (Podstawa prawna). Niniejszy przewodnik należy czytad łącznie z dyrektywą w sprawie bezpieczeostwa kolei i wszelkimi innymi obowiązującymi przepisami dotyczącymi bezpieczeostwa kolei. Niniejszy dokument odzwierciedla wysiłki podjęte w celu przedstawienia tego ważnego i dynamicznie się rozwijającego tematu w prosty i przyjazny dla użytkownika sposób (zob. Pełny obraz w rozdziale 6 i w sprawie bezpieczeostwa kolei opisy poszczególnych elementów w rozdziałach 7, 8 i 9). Zawiera również odniesienia do powiązanych przepisów obowiązujących oraz wytycznych dotyczących wdrażania systemów zarządzania bezpieczeostwem. Pierwsze wydanie tej serii dokumentów będzie podlegad dalszym uzupełnieniom, stanowiąc żywy system, który będzie się rozwijał wraz z pogłębianiem wiedzy i koniecznością podjęcia nowych działao w obliczu zidentyfikowania dalszych potrzeb. Agencja będzie wykorzystywad informacje zwrotne od przedstawicieli sektora na temat treści dokumentu, aby zapewnid stały rozwój przewodnika. Zamiarem Agencji jest uzupełnienie niniejszego przewodnika szeregiem dokumentów na różne tematy, zawierających dalsze objaśnienia niektórych elementów i zagadnieo przekrojowych związanych z systemami zarządzania bezpieczeostwem, takich jak czynniki ludzkie, kultura bezpieczeostwa, bezpieczeostwo i higiena pracy, zarządzanie ryzykiem na skalę przedsiębiorstwa, obowiązek współpracy, dojrzałośd organizacyjna itp. UWAGA: Niniejszy dokument jako taki nie jest obowiązujący, ale niektóre jego wymagania zostały określone w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei, w związku z czym muszą byd przestrzegane. Następujące konstrukcje i terminy używane w niniejszym przewodniku mają znaczenie określone poniżej: Tryb oznajmujący czasownika stosowany w przypadku bezpośredniego cytowania aktów prawnych oznacza, że dany wymóg jest obowiązujący. Powinien, powinno, powinni itp. oraz należy oznaczają zalecenie. Może lub mogą oznaczają występowanie opcji. 11

12 Część II Wytyczne ogólne 4 Podstawa prawna Podstawę prawną wdrażania systemów zarządzania bezpieczeostwem przez przedsiębiorstwa kolejowe lub zarządców infrastruktury stanowi dyrektywa 2004/49/WE. Wszystkie odpowiednie części dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei znajdują się w oficjalnym tłumaczeniu dokumentu: Artykuł 3 Definicje (Artykuł 3 lit. i) zawiera definicję systemu zarządzania bezpieczeostwem) Artykuł 4 ust. 3 - Rozwój i poprawa bezpieczeostwa kolei Artykuł 9 - Systemy zarządzania bezpieczeostwem ZAŁĄCZNIK III - Systemy zarządzania bezpieczeostwem Charakterystyka i najważniejsze elementy systemu zarządzania bezpieczeostwem znajdują się w art. 2, art. 9 i załączniku III dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei. 12

13 5 Podejście systemowe 5.1 Zawartośd systemu zarządzania bezpieczeostwem (jako podstawa podejścia systemowego) Przedsiębiorstwa kolejowe lub zarządcy infrastruktury powinni opracowywad swoje systemy zarządzania bezpieczeostwem zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 9 i załączniku III dyrektywy 2004/49/WE, które wymieniono w kolejnym rozdziale. Nowe przedsiębiorstwa kolejowe lub nowi zarządcy infrastruktury mogą zaprojektowad swoje procesy dotyczące bezpieczeostwa na podstawie elementów opisanych w niniejszym przewodniku. Istniejące przedsiębiorstwa kolejowe lub zarządcy infrastruktury mogą wykorzystad te elementy do porównania z własną organizacją, co pozwoli im podjąd decyzję o działaniach niezbędnych do zapewnienia zgodności z ww. wymogami. System zarządzania bezpieczeostwem przedsiębiorstwa kolejowego lub zarządcy infrastruktury, podobnie jak inne systemy zarządzania, powinien zawierad opis procesów i procedur związanych z bezpieczeostwem, z których wszystkie muszą umożliwiad przeprowadzenie ocen (zgodnie ze wspólnymi metodami oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeostwa i autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa) i niezależnych audytów. W tabeli poniżej przedstawiono: elementy składające się na system zarządzania bezpieczeostwem (kolumna 1); odpowiednie przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, z których wywodzą się ww. elementy (kolumna 2); odnośniki do odpowiednich części wspólnych metod oceny bezpieczeostwa dotyczących zgodności certyfikatów bezpieczeostwa (kolumna 3). Elementy od A do S są wspólne dla systemów zarządzania bezpieczeostwem przedsiębiorstw kolejowych lub systemów zarządzania bezpieczeostwem zarządców infrastruktury. Zgodnie z art. 9 ust. 3 dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei system zarządzania bezpieczeostwem wdrażany przez zarządców infrastruktury musi zawierad pewne dodatkowe informacje wymagane w celu uwzględnienia następujących elementów: skutków działao różnych przedsiębiorstw kolejowych w sieci; środków w celu umożliwienia wszystkim przedsiębiorstwom kolejowym działania zgodnie z TSI i z krajowymi przepisami bezpieczeostwa i z warunkami ustanowionymi w ich certyfikatach bezpieczeostwa; koordynacji procedur awaryjnych z wszystkimi przedsiębiorstwami kolejowymi działającymi w kontrolowanej sieci. 13

14 1 2 3 Środki kontroli ryzyka w odniesieniu do wszystkich czynników ryzyka związanych z Artykuł 9 A działalnością przedsiębiorstw kolejowych lub zarządców infrastruktury ust. 2 Kontrola ryzyka związanego ze świadczonymi usługami utrzymania 8 i dostarczanymi materiałami Kontrola ryzyka związanego z zaangażowaniem wykonawców i kontrolą dostawców Ryzyko wynikające z działao stron trzecich poza systemem kolei Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeostwem Podział obowiązków Zapewnienie kontroli przez kierownictwo na różnych poziomach Zaangażowanie pracowników i ich przedstawicieli na wszystkich poziomach Zapewnienie ciągłego doskonalenia Polityka bezpieczeostwa zatwierdzona przez dyrektora zarządzającego organizacji i przekazana wszystkim pracownikom Ilościowe i jakościowe cele organizacji w zakresie utrzymania i poprawy bezpieczeostwa oraz plany i procedury służące osiągnięciu tych celów Procedury służące spełnieniu istniejących, nowych i zmienionych norm technicznych i operacyjnych lub innych warunków normatywnych Procedury i metody przeprowadzania oceny ryzyka i wdrażania środków kontroli ryzyka w sytuacjach, kiedy zmiana warunków prowadzenia działalności lub wprowadzenie nowego materiału powoduje nowe ryzyko dla infrastruktury lub prowadzonej działalności Zapewnienie programu szkolenia pracowników i systemów zapewniających utrzymanie kompetencji pracowników i prawidłowe wykonanie zadao Mechanizmy zapewniania wystarczającego dostępu do informacji w ramach organizacji oraz, w stosownych przypadkach, wymiany informacji między organizacjami korzystającymi z tej samej infrastruktury Procedury i formaty dokumentowania informacji w zakresie bezpieczeostwa i ustanowienie procedury ustalającej sposób nadzoru nad ważnymi informacjami dotyczącymi bezpieczeostwa Artykuł 9 ust. 2 Artykuł 9 ust. 2 Artykuł 9 ust. 2 Załącznik III pkt 1 Załącznik III pkt 1 Załącznik III pkt 1 Załącznik III pkt 1 Załącznik III pkt 1 Załącznik III pkt 2 lit. a) Załącznik III pkt 2 lit. b) Załącznik III pkt 2 lit. c) Załącznik III pkt 2 lit. d) Załącznik III pkt 2 lit. e) Załącznik III pkt 2 lit. f) Załącznik III pkt 2 lit. g) B C D E F G H I J K L M N O P 8 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *10] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 14

15 Procedury gwarantujące, aby wypadki, incydenty, zdarzenia potencjalnie wypadkowe i inne niebezpieczne zdarzenia były zgłaszane, badane i analizowane oraz aby podejmowano niezbędne środki zapobiegawcze Zapewnienie planów działania, alarmowania i informowania w sytuacjach kryzysowych, uzgodnionych z właściwymi władzami publicznymi Przepisy dotyczące okresowych audytów wewnętrznych systemu zarządzania bezpieczeostwem Załącznik III pkt 2 lit. h) Załącznik III pkt 2 lit. i) Załącznik III pkt 2 lit. j) Q R S 5.2 Przyjęcie podejścia systemowego Zgodnie z art. 3 lit. i) podstawowym celem systemu zarządzania bezpieczeostwem jest zapewnienie bezpiecznego zarządzania działaniami przedsiębiorstwa kolejowego lub zarządcy infrastruktury w celu spełnienia ogólnych wymogów art. 4 dyrektywy w sprawie bezpieczeostwa kolei, który wprowadza ogólną koncepcję stałej poprawy, podejścia systemowego 9 oraz przydziału odpowiedzialności. Podejście systemowe, w dziedzinie inżynierii systemów zarządzania zwane również podejściem procesowym, składa się z: procesów jako wzajemnie powiązanych czynności, które przekształcają dane wejściowe na wyjściowe (wyniki); mapy procesów, w tym interakcji pomiędzy nimi oraz szczegółowego opisu procesów i podprocesów. Tym samym, kolejowy system zarządzania bezpieczeostwem można określid jako sumę procesów wspierającą opracowywanie, planowanie, wykonywanie oraz kontrolę działao w ramach normalnej działalności przedsiębiorstwa. Oznacza to, że system zarządzania bezpieczeostwem obejmuje tylko kluczowe działania w zakresie kolei określone w dyrektywie w sprawie bezpieczeostwa kolei (system taki nie powinien, na przykład, uwzględniad takich działao, jak zapewnienie bezpieczeostwa na parkingu stacji kolejowej, w sklepach itp.). W niniejszym rozdziale opisano sposób przedstawiania procesów zgodnie z ich funkcją: opracowywanie i doskonalenie, wdrażanie, działania operacyjne. Są to jednak tylko wytyczne i nie gwarantują osiągnięcia zgodności z wymogami systemu zarządzania bezpieczeostwem. 9 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *50] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 15

16 7.2 Ocena ryzyka 7.1 Kierownictwo Proponowany model opisuje tylko jedną z wielu możliwości grupowania procesów. Każdy proces z osobna można uznad za proces operacyjny, ponieważ prowadzi do powstania wyników. Przedsiębiorstwa kolejowe i zarządcy infrastruktury mogą je wykorzystad do opracowania własnych map procesów i systemu zarządzania bezpieczeostwem z uwzględnieniem interakcji i określonych odpowiedzialności. Tabele poniżej przedstawiają sposób organizacji różnych elementów systemu zarządzania bezpieczeostwem. Tabele przewidują tę samą kolejnośd elementów, co w rozdziale 5 (Elementy), i zawierają następujące informacje dotyczące elementów: lokalizację w obrębie głównych zagadnieo dotyczących opracowywania/doskonalenia, wdrażania i działao operacyjnych, numerację, odpowiednie wspólne metody oceny bezpieczeostwa (CSM) w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeostwa i autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa, stronę przewodnika. Tabela 1 Procesy dotyczące opracowywania i doskonalenia [rozdział 7] CSM Strona Zaangażowanie kierownictwa = Polityka bezpieczeostwa J Cele organizacji w zakresie bezpieczeostwa K Podejmowanie decyzji = Zapewnienie kontroli przez kierownictwo G Kontrola czynników ryzyka 10 związanych z działalnością przedsiębiorstwa kolejowego lub zarządcy infrastruktury A Ryzyko wynikające z działao stron trzecich (spoza systemu kolei) D Procedury i metody przeprowadzania oceny ryzyka i wdrażania środków kontroli ryzyka (zarządzanie zmianami) M Zgodnośd z przepisami prawa, zasadami i normami L Zadania zarządcy infrastruktury w zakresie koordynacji Art. 9 ust Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *7] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 16

17 8.4 Dokumentacja 8.3 Informacje 8.2 Zarządzanie kompetencja mi 8.1 Struktura i podział obowiązków 7.4 Uczenie się w organizacji 7.3 Monitoring Gromadzenie i analiza danych Q Zgłaszanie i badanie wypadków i incydentów Q Przeprowadzanie audytów wewnętrznych S Ciągłe doskonalenie I Zalecenia dotyczące bezpieczeostwa 11 Q Zarządzanie zmianami M 39 Tabela 2 Procesy wdrożeniowe [rozdział 8] CSM Strona Podział obowiązków F Odpowiedzialnośd kierownictwa G Struktura organizacyjna E Planowanie obciążenia pracą = System zarządzania kompetencjami (programy szkoleniowe dla pracowników) N Kontrola konfiguracji informacji w zakresie bezpieczeostwa P Zaangażowanie pracowników i ich przedstawicieli H Komunikacja wewnętrzna/zewnętrzna O Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeostwem E Zarządzanie dokumentami = 51 Art Roczny raport dotyczący bezpieczeostwa 12 9 ust Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *43] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 12 Dodatkowe wyjaśnienie tego terminu znajduje się w pkt *44] dokumentu Terminologia dotycząca systemów zarządzania bezpieczeostwem (dostępny tylko w jęz. angielskim). 17

18 9.2 Plany kryzysowe 9.1 Zasady i procedury operacyjne Tabela 3 Działania operacyjne [rozdział 9] CSM Strona Procedury służące spełnieniu obowiązujących wymogów w odniesieniu do wykonywanych usług procedury służące zapewnieniu zgodności w ciągu całego okresu eksploatacji sprzętu i funkcjonowania (faza świadczenia usług) L Zaangażowanie wykonawców i kontrola dostawców B/C Zarządzanie aktywami = Zarządzanie sytuacjami kryzysowymi R Zadania zarządcy infrastruktury w zakresie koordynacji Art. 9 ust

19 6 Elementy Jak wspomniano powyżej, system zarządzania bezpieczeostwem wdrażany przez przedsiębiorstwa kolejowe i zarządców infrastruktury musi uwzględniad właściwości i elementy wymienione w art. 9 i załączniku III dyrektywy 2004/49/WE. Właściwości i elementy składające się na system zarządzania bezpieczeostwem oznakowano w niniejszym przewodniku na podstawie numeracji kryteriów wymienionych w załączniku II do rozporządzeo w sprawie oceny bezpieczeostwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeostwa i autoryzacji w zakresie bezpieczeostwa. Podejście przekrojowe przedstawiono tutaj jako pełny obraz obejmujący wszystkie elementy systemu zarządzania bezpieczeostwem we wzajemnie powiązanych procesach zgrupowanych zgodnie z ich funkcją: procesy dotyczące opracowywania i doskonalenia [rozdział 7] procesy wdrożeniowe [rozdział 8] działania operacyjne [rozdział 9] Procesy dotyczące opracowywania i doskonalenia Procesy wdrożeniowe Działania operacyjne Podejście to zostało rozwinięte w niniejszym przewodniku w następujący sposób: Opisano wszystkie trzy grupy procesów, z uwzględnieniem przypisów ilustrujących zawarte w nich elementy; Pod nagłówkiem główne cechy każdego procesu (opracowywanie/doskonalenie, wdrażania, działania operacyjne) wymieniono i opisano elementy systemu zarządzania bezpieczeostwem; Aby rozróżnid pomiędzy tekstami referencyjnymi, dokumentami zawierającymi obowiązujące przepisy i tekstami stanowiącymi jedynie wytyczne, zastosowano różne rodzaje formatowania ułatwiające czytanie dokumentu: 19

20 tekst na szarym tle umieszczony w ramce na koocu opisu danego elementu zawiera odniesienie do powiązanych tekstów zawierających wymogi obowiązujące. Tekst w ramce na czerwonym tle zawiera odwołanie do wytycznych ERA na temat danych wymogów. 20

Wspólna metoda oceny bezpieczeostwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka

Wspólna metoda oceny bezpieczeostwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka Wspólna metoda oceny bezpieczeostwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka Thierry BREYNE, Dragan JOVICIC Europejska Agencja Kolejowa Jednostka ds. bezpieczeństwa Sektor oceny bezpieczeństwa Adres: 120 Rue Marc

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

Kontrola zarządcza stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. ANKIETA / KWESTIONARIUSZ DLA JEDNOSTEK PODLEGŁYCH / NADZOROWANYCH PRZEZ MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO W ZAKRESIE STOSOWANIA STANDARDÓW KONTROLI ZARZĄDCZEJ Kontrola zarządcza stanowi ogół działań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

System zarządzania bezpieczeństwem. Kryteria oceny przedsiębiorstw kolejowych i zarządców infrastruktury

System zarządzania bezpieczeństwem. Kryteria oceny przedsiębiorstw kolejowych i zarządców infrastruktury System zarządzania Kryteria oceny przedsiębiorstw kolejowych i zarządców infrastruktury stosowane przez krajowe władze do oceny zgodności z wymaganiami określonymi w certyfikatach i autoryzacjach w zakresie

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych Wstęp... 13 1. Wprowadzenie... 15 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji?... 17 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne?... 18 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ 1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Po zapoznaniu się z Komunikatem Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz.

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji? 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne? 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r.

Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r. Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie ustanowienia Polityki zarządzania ryzykiem w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Koninie

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

Instytucja: Starostwo Powiatowe w Białymstoku. Adres instytucji: 15-569 Białystok ul. Borsucza 2. Liczba pracowników: 100 200 osób

Instytucja: Starostwo Powiatowe w Białymstoku. Adres instytucji: 15-569 Białystok ul. Borsucza 2. Liczba pracowników: 100 200 osób Instytucja: Starostwo Powiatowe w Białymstoku Adres instytucji: 15-569 Białystok ul. Borsucza 2 Liczba pracowników: 100 200 osób Wyzwanie z zakresu zarządzania: Wiele instytucji publicznych posiada system

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE Zharmonizowane wymogi Część B Dokument IV Celem wykorzystania przez Krajowe Władze Bezpieczeństwa Ruchu przy ocenie zgodności z wymogami certyfikatów bezpieczeństwa Część B wydanych zgodnie z art. 10(2)

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacyjna a kompetencje pracowników. Piotr Skotnicki pskotnicki@bpsc.com.pl

Kultura organizacyjna a kompetencje pracowników. Piotr Skotnicki pskotnicki@bpsc.com.pl Kultura organizacyjna a kompetencje pracowników Piotr Skotnicki pskotnicki@bpsc.com.pl Pomiar kompetencji powinien służyd WYŁĄCZNIE do adresowania działao rozwojowych. Ocena kompetencji NIE POWINNA zakooczyd

Bardziej szczegółowo

Zdrowe podejście do informacji

Zdrowe podejście do informacji Zdrowe podejście do informacji Warszawa, 28 listopada 2011 Michał Tabor Dyrektor ds. Operacyjnych Trusted Information Consulting Sp. z o.o. Agenda Czym jest bezpieczeostwo informacji Czy wymagania ochrony

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 28.5.2014 L 159/41 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Bardziej szczegółowo

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3.1. Co to jest polityka bezpieczeństwa i higieny pracy? Przystępując do wdrażania systemu zarządzania, kierownictwo wyraża swoje zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 203/14-15 Rektora APS z dnia 17 lutego 2015 r. Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej 1. Zbiór wskazówek do

Bardziej szczegółowo

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń EIOPA-BoS-12/069 PL Wytyczne w sprawie rozpatrywania skarg przez zakłady ubezpieczeń 1/8 1. Wytyczne Wprowadzenie 1. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki. Warszawa, 25 lutego 2015 r.

Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki. Warszawa, 25 lutego 2015 r. Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki Warszawa, 25 lutego 2015 r. 2 W celu zapewnienia, jak również ciągłego doskonalenia jakości,

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

L 314/36 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.11.2011

L 314/36 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.11.2011 L 314/36 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.11.2011 DECYZJA KOMISJI z dnia 22 listopada 2011 r. w sprawie kryteriów uznawania ośrodków szkoleniowych prowadzących szkolenia zawodowe dla maszynistów,

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne.

I. Postanowienia ogólne. PROCEDURY KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 291/11 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15.03.2011 r. I. Postanowienia ogólne. 1 Procedura kontroli zarządczej została opracowana na podstawie

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 1 QUO VADIS.. BS? Rekomendacja D dlaczego? Mocne fundamenty to dynamiczny rozwój. Rzeczywistość wdrożeniowa. 2 Determinanty sukcesu w biznesie. strategia, zasoby (ludzie, kompetencje, procedury, technologia)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeostwo. BADANIE WYPADKÓW METODĄ PRZYCZYNOWO-SKUTKOWĄ. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeostwo. BADANIE WYPADKÓW METODĄ PRZYCZYNOWO-SKUTKOWĄ. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeostwo. BADANIE WYPADKÓW METODĄ PRZYCZYNOWO-SKUTKOWĄ Ireneusz Pawlik PODSTAWOWE ZASADY W BADANIU WYPADKÓW I PLANOWANIU DZIAŁAO PROFILAKTYCZNYCH Krok 1 Badanie faktów Krok 2 Analiza faktów

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Kwestionarisz samooceny

Kwestionarisz samooceny Kwestionarisz samooceny 1) Przynajmniej raz w roku należy przeprowadzić samoocenę systemu kontroli zarządczej przez osoby zarzadzające, tj. Dyrektora jednostki, Kierowników jednostek organizacyjnych. Proces

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Punkt widzenia audytora i kierownika jednostki Agnieszka Boboli Ministerstwo Finansów w 22.05.2013 r. 1 Agenda Rola kierownika

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI S y s t e m Z a r z ą d z a n i a B e z p i e c z e ń s t w e m I n f o r m a c j i w u r z ę d z i e D e f i n i c j e Bezpieczeństwo informacji i systemów teleinformatycznych

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja nie jest obowiązkowa) KOMISJA

(Akty, których publikacja nie jest obowiązkowa) KOMISJA 10.10.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 278/15 II (Akty, których publikacja nie jest obowiązkowa) KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 29 września 2006 r. określająca wytyczne ustanawiające kryteria

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego

Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego J. Krawiec, G. Ożarek Kwiecień, 2010 Plan wystąpienia Ogólny model bezpieczeństwa Jak należy przygotować organizację do wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Kwestia procesu / podziału odpowiedzialności w zakresie odpowiedzialności za księgi pomocnicze

Kwestia procesu / podziału odpowiedzialności w zakresie odpowiedzialności za księgi pomocnicze Kwestia procesu / podziału odpowiedzialności w zakresie odpowiedzialności za księgi pomocnicze Polska Izba Ubezpieczeń Seminarium w sprawie rachunkowości 26 listopada 2013 roku Agenda Otoczenie regulacyjne

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r.

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem - agenda Zarządzanie ryzykiem - definicje Ryzyko - niepewne

Bardziej szczegółowo

L 201/50 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3.8.2010

L 201/50 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3.8.2010 L 201/50 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3.8.2010 SPROSTOWANIA Sprostowanie do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiającego wspólne specyfikacje dla krajowych programów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR L 134/32 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 463/2014 z dnia 5 maja 2014 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 223/2014 w sprawie Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego

Karta audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 0050.149.2015 Burmistrza Miasta Lędziny z dnia 08.07.2015 Karta audytu wewnętrznego 1. Karta audytu wewnętrznego określa: cel oraz zakres audytu wewnętrznego; zakres niezależności

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.2.2015 L 29/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/171 z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Tekst mający znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Załącznik do zarządzenia Rektora UŚ nr 38 z dnia 28 lutego 2012 r. Uniwersytet Śląski w Katowicach Zatwierdzam: Rektor Uniwersytetu Śląskiego Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Katowice,

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Świtała WPiA UKSW

Krzysztof Świtała WPiA UKSW Krzysztof Świtała WPiA UKSW Podstawa prawna 20 ROZPORZĄDZENIA RADY MINISTRÓW z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Podstawowa dokumentacja konkursowa Podstawowa dokumentacja konkursowa Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 Szczegółowy opis priorytetów RPO WZ Przewodnik do

Bardziej szczegółowo

Imed El Fray Włodzimierz Chocianowicz

Imed El Fray Włodzimierz Chocianowicz Imed El Fray Włodzimierz Chocianowicz Laboratorium Certyfikacji Produktów i Systemów Informatycznych Wydział Informatyki Katedra Inżynierii Oprogramowania Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Katarzyna Meysztowicz k.meysztowicz@tangerine.biz.pl Tel.: 790 300 575 Agenda Od czego zależy efektywność organizacyjna

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych AGATA PISZKO Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych Spis treści Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych 1. Geneza kontroli zarządczej... 3 2. Istota kontroli zarządczej...

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 3 z dnia 20.10.214r REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r.

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r. Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11 Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia 12.04.2011r. W sprawie organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Zarządzie Budynków Mieszkalnych w Suwałkach.

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Objęcie certyfikatem bezpieczeństwa bocznic kolejowych

Objęcie certyfikatem bezpieczeństwa bocznic kolejowych Objęcie certyfikatem bezpieczeństwa bocznic kolejowych Objęcie certyfikatem bezpieczeństwa eksploatowanych bocznic kolejowych Podstawy prawne umożliwiające dokonanie zmiany certyfikatu bezpieczeństwa;

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce Szymon Wapienik TUV NORD Polska WARSZTATY SIRTS Metodologia weryfikacji wymagań IRIS Warszawa 25 listopada 2009r.

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 2013/0027(COD) 2.9.2013 PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 3 Do Zarządzenia Nr 56/10 STAROSTY KOSZALIŃSKIEGO z dnia 1 października 2010 r. SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W STAROSTWIE POWIATOWYM W KOSZALINIE Do sporządzenia samooceny wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Na podstawie 27 ust. 4 pkt 3, 45 i 46 Statutu UJ w związku z 12 ust. 1, 3 i 4 oraz 13 Regulaminu organizacyjnego UJ zarządzam, co następuje:

Na podstawie 27 ust. 4 pkt 3, 45 i 46 Statutu UJ w związku z 12 ust. 1, 3 i 4 oraz 13 Regulaminu organizacyjnego UJ zarządzam, co następuje: DO-0130/71/2013 Zarządzenie nr 71 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1 lipca 2013 roku w sprawie: zmian w strukturze organizacyjnej Działu Rekrutacji na Studia UJ i w Regulaminie organizacyjnym UJ

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 13/09 Burmistrza Miasta Hajnówka z dnia 30 stycznia 2009 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1. Nazwa JSFP Urząd Miasta Hajnówka zwany dalej Jednostką. 2. Adres Jednostki 17-200

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r.

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. w sprawie: wprowadzenia Regulaminu Audytu Wewnętrznego Politechniki Gdańskiej Na podstawie art. 68-71 oraz art. 272-296 ustawy

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe

Bardziej szczegółowo