Telewizja i internet jako źródła wiedzy kobiet o wpływie palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Telewizja i internet jako źródła wiedzy kobiet o wpływie palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Małgorzata Strycharz-Dudziak 1 Marta Nakonieczna-Rudnicka 1 Teresa Bachanek 1 Elżbieta Kobyłecka 2 Telewizja i internet jako źródła wiedzy kobiet o wpływie palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia Television and internet as sources of women knowledge of tobacco smoking, alcohol consumption and energy drinks impact on health 1 Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją UM w Lublinie Kierownik: Prof. dr hab. Teresa Bachanek 2 Zakład Matematyki i Biostatystyki Medycznej UM w Lublinie Kierownik: Dr n. med. Marian Jędrych Dodatkowe słowa kluczowe: media palenie papierosów alkohol napoje energetyzujące Additional key words: media cigarette smoking alcohol energy drinks Adres do korespondencji: Dr Małgorzata Strycharz-Dudziak Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją UM w Lublinie Ul. Karmelicka 7, Lublin tel Wstęp: Dostępność internetu umożliwia pozyskiwanie informacji dotyczących różnych dziedzin życia, w tym dotyczących wpływu palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia. Środowiskowe narażenie na dym papierosowy oraz palenie czynne stanowią zagrożenie dla zdrowia kobiet, szczególnie w wieku rozrodczym oraz dzieci w każdym okresie ich życia. Alkohol jest czynnikiem ryzyka rozwoju chorób ogólnych, a spożywany przez kobiety w ciąży wykazuje działanie toksyczne zarówno na organizm kobiety, jak i dziecka w okresie prenatalnym. Z uwagi na wzrost spożycia napojów energetyzujących zawierających m.in. substancje pobudzające układ nerwowy i węglowodany, spożywanie ich powinno być świadomym wyborem konsumentów. Wiedza o zagrożeniach zdrowotnych wynikających ze stylu życia może być czynnikiem decydującym o wdrożeniu zachowań prozdrowotnych. Celem pracy było określenie źródeł pozyskiwania przez kobiety i mężczyzn informacji dotyczących wpływu palenia papierosów oraz spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia. Ocenie poddano także zainteresowanie respondentów wyżej wymienioną tematyką. Materiał i metody: Badanie ankietowe przeprowadzono losowo w grupie 160 osób (114 kobiet i 46 mężczyzn) w wieku lat, które zgłaszały się do Katedry i Zakładu Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją Uniwersytetu Medycznego w Lublinie w celu leczenia stomatologicznego. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety. Analizę statystyczną uzyskanych danych przeprowadzono przy pomocy testu χ 2 Pearsona. Za istotne statystycznie uznawano wartości testu, dla których p<0,05. Wyniki: stanowił źródło informacji o skutkach zdrowotnych palenia papierosów dla 52,63% kobiet Introduction: Accessibility of the allows obtaining information on different areas of life, including the impact of smoking, alcohol consumption and energy drinks on health. Environmental exposure to tobacco smoke and active smoking are a serious risk for women`s health, especially for women in reproductive age and children at any time in their lives. Alcohol is a risk factor for the development of general diseases, and consumed by pregnant women has a toxic effect on the body of women and a child in the prenatal period. Due to the increased consumption of energy drinks containing among others nervous system stimulants and carbohydrates, their consumption should be a conscious choice of the consumers. Knowledge of the health risks resulting from the lifestyle can be a decisive factor for the implementation of health behaviour. The aim of the study was to determine the sources from which men and women acquire information concerning the effects of cigarette smoking, alcohol consumption and energy drinks on health. The respondents interest in the above mentioned subjects was also evaluated. Material and methods: The survey study was carried out in a group of 160 persons (114 women and 46 men), aged years, randomly selected from the patients presenting to the Department of Conservative Dentistry with Endodontics of the Medical University of Lublin. An author`s questionnaire was prepared for this research. The data were analyzed statistically with the use of Pearson`s χ 2 test. Statistically significant test values were those with p<0.05. Results: The internet was a source of information about the impact of smoking cigarettes on health for 52.63% women and 56.52% men, about the alcohol effect on health for 57.02% women and 45.65% men, while about energy drinks for % of women 624 M. Strycharz-Dudziak i wsp.

2 i 56,52% mężczyzn, o wpływie spożywania alkoholu na stan zdrowia dla 57,02% kobiet i 45,65% mężczyzn, natomiast o napojach energetyzujących dla 61,40% kobiet oraz 47,83% mężczyzn. Różnice między płcią badanych a wskazanym źródłem informacji nie były istotne statystycznie. Pozyskiwanie informacji z programów telewizyjnych na temat wpływu palenia papierosów na stan zdrowia zgłosiło 70,18% kobiet i 63,04% mężczyzn, spożywania alkoholu odpowiednio 66,67% kobiet i 58,70% mężczyzn. stwierdzono istotnej statystycznie zależności pomiędzy płcią badanych, a pozyskiwaniem informacji dotyczących palenia papierosów i spożywania alkoholu. Kobiety istotnie częściej wskazywały programy telewizyjne jako źródło informacji o napojach energetyzujących (61,40%) w porównaniu do mężczyzn (43,48%) (χ 2 =4,28, p<0,05). Zainteresowanie tematyką dotyczącą wpływu palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia nie zależało od płci badanych. Wnioski: Większość kobiet pozyskuje wiedzę o wpływie palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia z programów telewizyjnych, chociaż internet stanowi coraz bardziej istotne źródło informacji w tym zakresie. and 47.83% men. Differences between sex of the respondents and indicated source of information were not statistically significant. Obtaining information from television programmes on the impact of smoking on health reported 70.18% of women and 63.04% of men, about alcohol consumption 66.67% women and 58.70% men respectively. There was no statistically significant correlation between sex of the respondents and obtaining information concerning cigarette smoking and alcohol consumption. Women showed significantly more frequently TV programmes as a source of information about energy drinks (61.40%) compared to males (43.48%) (χ 2 = 4.28, p <0.05). Interest in the subject of the impact of smoking, alcohol consumption and energy drinks on health was not dependent on sex of the respondents. Conclusions: Most women acquire knowledge about the effects of cigarette smoking, alcohol consumption and energy drinks on health from TV programmes, although the internet is an increasingly important source of information in this respect. Wstęp i telewizja jako środki masowego przekazu są istotnym elementem współczesnej rzeczywistości i umożliwiają pozyskiwanie informacji dotyczących wpływu różnych czynników na stan zdrowia. Styl życia, w tym spożywanie alkoholu i palenie papierosów wpływa niekorzystnie na stan zdrowia prokreacyjnego. Z tego względu istnieje szczególna potrzeba ciągłej edukacji kobiet w zakresie zachowań prozdrowotnych, tym bardziej, że kobiety odgrywają także ważną rolę w edukacji dzieci w tym zakresie oraz motywują mężczyzn do rezygnacji z używek. Narodowy Program Zdrowia na lata w jednym ze swoich zadań zakłada właśnie kształtowanie postaw prozdrowotnych i przeciwdziałanie zachowaniom antyzdrowotnym przyszłych matek, co potwierdza istotność tego problemu [1]. Środowiskowe narażenie na dym papierosowy oraz palenie czynne stanowią zagrożenie dla zdrowia kobiet, szczególnie w wieku rozrodczym oraz dzieci w każdym okresie ich życia. Palenie papierosów wpływa negatywnie na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn [2-6]. U kobiet palących papierosy stwierdzono m.in. zwiększenie częstości cykli miesięcznych bezowulacyjnych, zwiększone ryzyko stanów zapalnych jajowodów i jajników, wcześniejszej menopauzy i osteoporozy [7,8]. Wyniki wielu badań dowiodły, że palenie papierosów w czasie ciąży zwiększa ryzyko poronień, przedwczesnych porodów, krwawień, przedwczesnego odklejenia łożyska, ponadto może prowadzić do zahamowania rozwoju wewnątrzmacicznego płodu, niskiej masy urodzeniowej, a także po urodzeniu dziecka mieć wpływ na jego rozwój neurologiczny i wystąpienie nadmiernej pobudliwości [2,8-12]. Alkohol jest przyczyną nie tylko chorób układu sercowo-naczyniowego, pokarmowego, nowotworów, zaburzeń immunologicznych, psychicznych, ale także dysfunkcji układu rozrodczego oraz zaburzeń w rozwoju prenatalnym dziecka. Dowiedziono, że alkohol działa bardziej toksycznie na organizm kobiety niż mężczyzny, a ryzyko konsekwencji negatywnych spożywania alkoholu przez kobiety jest większe. Wśród zaburzeń zdrowia prokreacyjnego kobiety wyodrębniono zakłócenia dojrzewania, zaburzenia miesiączkowania, rak piersi, bezpłodność oraz zaburzenia mające wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu [13,14]. Alkohol spożywany przez kobiety w ciąży wykazuje działanie toksyczne zarówno na organizm kobiety, jak i dziecka w okresie prenatalnym. określono dawki alkoholu, którą kobieta w ciąży może przyjąć bez ryzyka dla zdrowia dziecka. Spożywanie alkoholu w ciąży może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń płodu od mikrouszkodzeń w obrębie układu nerwowego i narządów do pełnoobjawowego płodowego zespołu alkoholowego (ang. Fetal Alcohol Syndrome, FAS). Dzieci matek palących papierosy lub nadużywających alkoholu obarczone są większym ryzykiem odległych niekorzystnych skutków zdrowotnych lub psychoemocjonalnych [13-17]. Z uwagi na wzrost rozpowszechnienia napojów energetyzujących zawierających m.in. kofeinę oraz węglowodany, spożywanie ich powinno być świadomym wyborem konsumentów. Konsumpcja dużych ilości kofeiny przez kobiety może być przyczyną trudności z zajściem w ciążę, zaś nadmierne spożywanie kofeiny przez kobiety w ciąży związane jest m.in. z ryzykiem poronienia, przedwczesnego porodu i urodzenia noworodka o niskiej masie urodzeniowej, ponieważ kofeina przenika przez łożysko osiągając podobne stężenia we krwi płodu i matki. Konsumpcja produktów zawierających kofeinę powinna być zatem ograniczona, szczególnie u kobiet planujących ciążę oraz u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią [18-21]. Poznanie źródeł, z których kobiety pozyskują informacje dotyczące zdrowia umożliwia wykorzystanie ich w celu lepszego dotarcia do odbiorcy i przekazania rzetelnych informacji promujących zdrowy styl życia. Celem pracy było poznanie źródeł pozyskiwania przez kobiety informacji dotyczących wpływu palenia papierosów oraz spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia. Ocenie poddano także zainteresowanie kobiet wyżej wymienioną tematyką. Materiał i metody Badanie ankietowe przeprowadzono losowo w grupie 160 osób (114 kobiet i 46 mężczyzn) w wieku lat, które zgłaszały się w celu leczenia stomatologicznego do Katedry i Zakładu Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. W badanej grupie 70% ankietowanych mieszkało w mieście, 30% - na wsi. 50,63% respondentów stanowiły osoby poniżej 23 roku życia. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety. Analizę statystyczną uzyskanych danych przeprowadzono przy pomocy testu χ 2 Pearsona. Za istotne statystycznie uznawano wartości testu, dla których p<0,05. Wyniki był źródłem informacji o skutkach zdrowotnych palenia papierosów dla 52,63% kobiet i 56,52% mężczyzn, o wpływie spożywania alkoholu na stan zdrowia dla 57,02% kobiet i 45,65% mężczyzn, natomiast informacje o napojach energetyzujących wyszukiwało w Internecie 61,40% kobiet oraz 47,83% mężczyzn. stwierdzono istotnej zależności pomiędzy płcią badanych, a pozyskiwaniem z internetu informacji dotyczących wpływu na stan zdrowia palenia papierosów (χ 2 =0,20; p>0,05), spożywania alkoholu (χ 2 =1,71, p>0,05) oraz napojów energetyzujących (χ 2 =2,47; p>0,05) (Tab. I) Pozyskiwanie z programów telewizyjnych informacji dotyczących wpływu palenia papierosów na stan zdrowia zgłosiło 70,18% kobiet i 63,04% mężczyzn, spożywania alkoholu odpowiednio 66,67% i 58,70%. stwierdzono istotnej statystycznie zależności pomiędzy płcią badanych a pozyskiwaniem z programów telewizyjnych informacji dotyczących palenia papierosów Przegląd Lekarski 2014 / 71 /

3 Tabela I i programy telewizyjne jako źródło informacji o szkodliwości palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących w relacji do płci badanych odpowiedzi wielokrotnego wyboru. The and television programmes as a source of information about cigarette smoking, alcohol consumption and energy drinks versus sex of the respondents multiple choice answers. Źródło informacji (χ 2 =0,77; p>0,05) i spożywania alkoholu (χ 2 =0,91; p>0,05). Kobiety istotnie częściej wskazywały programy telewizyjne jako źródło informacji o napojach energetyzujących (61,40%) w porównaniu do mężczyzn (43,48%) (χ 2 =4,28; p<0,05) (Tab. I). Zainteresowanie tematyką dotyczącą wpływu palenia papierosów (χ 2 =1,25; p>0,05), spożywania alkoholu (χ 2 =1,50; p>0,05) i napojów energetyzujących (χ 2 =1,96; p>0,05) na stan zdrowia nie zależało od płci badanych (Tab. II). Płeć K M Razem jako źródło informacji o szkodliwości palenia papierosów N % 52,63% 56,52% N % 47,37% 43,48% jako źródło informacji o wpływie alkoholu na stan zdrowia N % 57,02% 45,65% N % 42,98% 54,35% jako źródło informacji o napojach energetyzujących N % 61,40% 47,83% N % 38,60% 52,17% jako źródło informacji na temat palenia papierosów N % 70,18% 63,04% N % 29,82% 36,96% jako źródło informacji o wpływie alkoholu na stan zdrowia N % 66,67% 58,70% N % 33,33% 41,30% jako źródło informacji o napojach energetyzujących N % 61,40% 43,48% N % 38,60% 56,52% (*) zależność istotna statystycznie Test χ 2 Pearsona χ 2 =0,20 p>0,05 χ 2 =1,71 p>0,05 χ 2 =2,47 p>0,05 χ 2 =0,77 p>0,05 χ 2 =0,91 p>0,05 χ 2 =4,28 p<0,05 (*) Omówienie Wiedza na temat szkodliwego wpływu różnych czynników na organizm ludzki oraz znajomość czynników ryzyka chorób jest istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej. Wyniki badań własnych wykazały, że zarówno dla kobiet i mężczyzn głównym źródłem informacji na temat wpływu palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia jest telewizja, jednak wykorzystanie internetu w tym zakresie jest również bardzo rozpowszechnione. Z badań przeprowadzonych przez Polskie Badania u (PBI) w 2011 roku wynika, że w celu zdobycia informacji na temat zdrowia, chorób lub leczenia Polacy najczęściej wykorzystywali internet, na drugim miejscu źródłem wiedzy w tym zakresie byli lekarze i przedstawiciele służby zdrowia (73%), na trzecim telewizja (56%) [22]. W badaniach przeprowadzonych przez Szymczuk i wsp. [23] 80,2% badanych podało, że wiedzę na temat zdrowia czerpało z mediów, w tym 44,7% z internetu oraz 31,7% z telewizji. Rosnąca popularność internetu jest spowodowana m.in. faktem, że nie tylko zawiera on olbrzymi zasób informacji, ale także jest interaktywnym narzędziem umożliwiającym bezpośrednią komunikację międzyludzką. W 2005 roku serwisy o zdrowiu odwiedziło około 20% internautów, zaś w 2011 około 50% internautów. Badania wykazały także, że z serwisów poświęconych zdrowiu nieco częściej korzystają kobiety odsetek kobiet wynosił 55% [22]. Z badań własnych wynika, że tylko niewiele ponad połowa ankietowanych kobiet jest zainteresowana tematyką wpływu palenia papierosów na stan zdrowia. Jak wskazuje jednak dostępne piśmiennictwo, palenie papierosów wśród kobiet w Polsce jest wciąż powszechne około 20-23% Polek pali obecnie papierosy [24,25]. Ponadto częstość palenia przez dzieci i młodzież w Polsce, szczególnie wśród dziewcząt, należy do najwyższych w Unii Europejskiej [26]. Papierosy palą także kobiety w ciąży, po porodzie oraz mające małe dziecko [3,7,9,12,18,27]. Można domniemywać, że może być to spowodowane z jednej strony zmianą form używania tytoniu wskutek m.in. rosnącej popularności papierosów slim, papierosów zapachowych i smakowych, jako bezpieczniejszych, adresowanych do kobiet, a także e-papierosów i fajek wodnych. Z drugiej zaś strony może kobiety nie mają wystarczającej wiedzy dotyczącej wpływu palenia papierosów na własny stan zdrowia, przebieg ciąży oraz stan zdrowia dziecka albo też świadomość o szkodliwości palenia nie zawsze jest równoznaczna z wyeliminowaniem zachowań antyzdrowotnych [26,28]. Czynne i bierne palenie papierosów w czasie ciąży jest jednym z czynników ryzyka wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu oraz niskiej masy urodzeniowej noworodka. Nikotyna, będąca składnikiem dymu tytoniowego, przechodzi z krążenia matki do płodu i powoduje objawy niedotlenienia i kwasicy metabolicznej płodu. Przez barierę łożyskową przenikają również tlenek węgla, cyjanki i tiocyjanki, węglowodory aromatyczne. Zespół nagłej śmierci niemowlęcia (SIDS, Sudden Infant Death Syndrome) częściej występuje w grupie dzieci, których rodzice byli nałogowymi palaczami, w porównaniu do dzieci, których rodzice nie palili [2,6,8,29]. Zainteresowanie tematyką związaną z wpływem spożywania alkoholu na stan zdrowia wykazała tylko połowa kobiet ankietowanych w badaniach własnych. W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby młodych kobiet i dziewcząt pijących alkohol, co jest zjawiskiem bardzo niepokojącym w aspekcie zdrowia kobiet w wieku reprodukcyjnym oraz ich dzieci. Zgodnie 626 M. Strycharz-Dudziak i wsp.

4 Tabela II Zainteresowanie tematyką dotyczącą wpływu palenia papierosów, spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia w relacji do płci badanych odpowiedzi wielokrotnego wyboru. Interest in the subject of the impact of cigarette smoking, alcohol consumption and energy drinks on health versus sex of the respondents multiple choice answers. ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, nie ma bezpiecznej ilości alkoholu, jaką może spożyć kobieta w ciąży bez narażania rozwijającego się płodu na negatywne konsekwencje, ponieważ etanol bez problemu przenika przez łożysko. U kobiet pijących alkohol podczas ciąży znacznie częściej występują przedwczesne porody oraz poronienia, patologia łożyska, stan przedrzucawkowy, a także zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu [14,15,18,30]. Z badań przeprowadzonych na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) w 2005 r. wynika, że 33% kobiet w wieku prokreacyjnym (18-35 lat) spożywało alkohol będąc w ciąży, mimo że 88% badanych uważało, że nawet niewielka ilość alkoholu wypitego przez kobietę w ciąży może mieć negatywny wpływ na zdrowie jej dziecka [31]. Badania przeprowadzone przez PARPA w 2008 roku wykazały, że ponad 58% badanych spotkało się z informacją o szkodliwości spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży dla zdrowia ich dzieci, przy czym najczęściej wskazywanym źródłem informacji był telewizja (46%), prasa (19%), radio (13%), wśród innych źródeł wskazywano też internet [32]. Natomiast w badaniach Żuralskiej i wsp. [33] przeprowadzonych wśród kobiet po porodzie w wieku Płeć K M Razem Zainteresowanie tematyką dotyczącą palenia papierosów N % 55,26% 47,83% N % 29,82% 30,43% N % 14,91% 21,74% Zainteresowanie tematyką dotyczącą spożywania alkoholu N % 50,00% 43,48% N % 35,96% 34,78% N % 14,04% 21,74% Zainteresowanie tematyką dotyczącą napojów energetyzujących N % 29,82% 32,61% N % 56,14% 45,65% N % 14,04% 21,74% Test χ 2 Pearsona χ 2 =1,25 p>0,05 χ 2 =1,50 p>0,05 χ 2 =1,96 p>0, lat, 86% ankietowanych podało, że spotkało się z informacją o szkodliwości spożywania alkoholu w ciąży dla 46,5% z nich głównym źródłem wiedzy na ten temat był internet, dla 23,3% telewizja, zaś dla 8,1% - lekarz. Badania tych samych autorów wykazały także, że 38% badanych kobiet nie potrafiło powiedzieć, jaka jest dzienna i bezpieczna dawka spożywanego alkoholu przez kobiety w ciąży, mimo że w innym pytaniu podawały, że spożywanie alkoholu jest szkodliwe [33]. W badaniach własnych kobiety istotnie częściej w porównaniu do mężczyzn korzystały z programów telewizyjnych jako źródła informacji o napojach energetyzujących. Z uwagi na coraz bardziej rozpowszechnione spożywanie tego typu napojów niepokojące jest jednak niewielkie zainteresowanie badanych tematyką dotyczącą działania i częstości ich spożywania na organizm człowieka. Konieczna jest promocja wiedzy na temat konsekwencji spożywania wysokich dawek kofeiny w grupach osób szczególnie narażonych na jej negatywne działanie, np. młodzieży czy kobiet w ciąży. Obecnie maksymalna dopuszczalna dawka kofeiny ustalona przez Agencję Leków i Żywności (FDI, Food and Drug Administration) dla napojów typu cola wynosi 0,02%, natomiast ograniczenie to nie odnosi się do napojów energetyzujących. Być może wynika to z faktu, że napoje energetyzujące zawierają ekstrakty ziołowe i niektóre witaminy i dlatego nie podlegają takim samym ograniczeniom w zakresie zawartości kofeiny [18]. Kobiety w ciąży nie powinny spożywać napojów energetyzujących, w których kofeina jest podstawowym składnikiem, ale aktualnie nie ma wymogu umieszczania takiej informacji na opakowaniu. Kofeina i jej metabolity łatwo przechodzą przez łożysko. Metabolizm kofeiny zachodzi w wątrobie, jednak z powodu niedojrzałości wątroby płodu jej wydalanie jest opóźnione [21]. W badaniach przeprowadzonych przez Wierzejską i wsp. oraz Jarosz i wsp. [17,20] napoje energetyzujące nie były istotnym źródłem kofeiny dla kobiet ciężarnych. Należy jednak pamiętać, że oprócz napojów energetyzujących kofeina zawarta jest także w kawie, herbacie i czekoladzie, co sprawia, że jej ilość spożywana z różnych źródeł sumuje się. Spożywanie 2 filiżanek kawy dziennie przez kobiety w ciąży nie powinno być niepokojące pomimo różnej zawartości kofeiny w produktach. Filiżanka kawy rozpuszczalnej (237 ml) zawiera od 76 do 106 mg kofeiny, natomiast kawy zaparzanej (237 ml) 135 mg kofeiny [34]. Lekarze powinni promować abstynencję nikotynową i alkoholową wśród pacjentek oraz informować o szkodliwym wpływie używek zarówno na ogólny stan zdrowia jak też stan zdrowia prokreacyjnego. Informacja powinna dotyczyć zarówno czynnego palenia, jak też środowiskowego narażenia na dym tytoniowy. Należy sądzić, że kobiety w wieku rozrodczym nie mają dostatecznej wiedzy na temat zagrożeń zdrowotnych związanych z czynnym i biernym paleniem. Przy rosnącej wciąż dostępności internetu należy mieć świadomość, że w materiałach publikowanych w Internecie nie wszystkie informacje są prawdziwe, ponieważ mogą być one zamieszczane przez osoby nie posiadające wiedzy medycznej, które jedynie chcą podzielić się swoimi doświadczeniami. Konieczne jest zatem weryfikowanie wiedzy pacjentów przez lekarzy różnych specjalności oraz zachęcanie do korzystania z wiarygodnych źródeł informacji medycznej, zawierających treści opracowane przez specjalistów z danej dziedziny, np. ze stron internetowych oraz serwisów tworzonych dla pacjentów i lekarzy przez instytucje, towarzystwa czy organizacje medyczne (np. Światowej Organizacji Zdrowia, Polskiej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Polskiego Towarzystwa Onkologicznego). Należy zatem dążyć do tworzenia specjalistycznych serwisów zawierających pełne informacje z zakresu czynników ryzyka stanu zdrowia, a jednocześnie zaktywizować środowisko medyczne w zakresie edukacji prozdrowotnej kobiet oraz weryfikacji ich wiedzy na temat szkodliwych czynników dla zdrowia pozyskiwanych z innych źródeł. Świadomość zagrożeń zdrowotnych wynikających ze stylu życia może być czynnikiem decydującym o wdrożeniu zachowań prozdrowotnych. Wnioski 1. Większość kobiet pozyskuje wiedzę dotyczącą wpływu palenia papierosów, Przegląd Lekarski 2014 / 71 /

5 spożywania alkoholu i napojów energetyzujących na stan zdrowia z programów telewizyjnych, chociaż internet stanowi coraz bardziej istotne źródło informacji w tym zakresie. 2. Świadomość zagrożeń zdrowotnych wynikających z palenia papierosów, spożywania alkoholu oraz nadmiernego spożywania kofeiny może zadecydować o ograniczeniu lub zaprzestaniu ich używania. Piśmiennictwo 1. Narodowy Program Zdrowia na lata data/assets/pdf_file/0020/12494/ zal_urm_npz_90_ p.pdf (data dostępu do strony internetowej ). 2. Król M, Florek E, Kornacka MK, Bokiniec R, Piekoszewski W: Stan kliniczny noworodka a stopień narażenia na dym tytoniowy w życiu płodowym. Przegl Lek. 2009; 66: Polańska K, Hanke W, Sobala W, Ligocka D: Prenatalna i postnatalna ekspozycja dzieci na środowiskowy dym tytoniowy. Przegl Lek. 2009; 66: Kharrazi M, DeLorenze GN, Kaufman FL, Eskenazi B, Bernert JT Jr. et al: Environmental tobacco smoke and pregnancy outcome. Epidemiology 2004; 15: Hull MG, North K, Taylor H, Farrow A, Ford WC: Delayed conception and active and passive smoking. Fertil Steril. 2000; 74: World Health Organization. Gender, women, and the tobacco epidemic. WHO, Geneva Florek E, Piekoszewski W: Ocena narażenia płodu, noworodka i dziecka na dym tytoniowy. Ginekol Prakt. 2002; 67: Jaddoe VW, Troe EJ, Hofman A, Mackenbach JP, Moll HA. et al: Active and passive maternal smoking during pregnancy and the risks of low birthweight and preterm birth: the Generation R Study. Paediatr Perinat Epidemiol. 2008; 22: Adamek R, Florek E, Piekoszowski W, Anholcer A, Kaczmarek E: Wpływ narażenia na dym tytoniowy oraz wybranych czynników społeczno-ekonomicznych na występowanie małej urodzeniowej masy ciała. Przegl Lek. 2005; 62: Klejewski A, Urbaniak T, Pisarska-Krawczyk M, Sobczyk K: Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży. Przegl Lek. 2012; 69: Polańska K, Hanke W, Sobala W, Ligocka D: Wpływ prenatalnej ekspozycji na dym tytoniowy na parametry urodzeniowe noworodka. Przegl Lek. 2010; 67: Polańska K, Hanke W: Palenie papierosów przez kobiety ciężarne a przebieg i wynik ciąży przegląd badań epidemiologicznych. Przegl Epidemiol. 2004; 58: Moskalewicz J: Problemy zdrowia prokreacyjnego związane z konsumpcją alkoholu. Alkohol Narkom. 2007; 20: World Health Organization. Global status report on alcohol and health WHO, Geneva Wpływ alkoholu na przebieg ciąży. Aktualne (2006 r.) stanowisko Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Med Prakt Ginekol Położ. 2007; 3: Szczepańska J, Szydłowska-Walendowska B, Lubowiedzka-Gontarek B, Pawłowska E: Cechy kliniczne części twarzowej czaszki oraz stan jamy ustnej dzieci narażonych na działanie alkoholu etylowego w okresie prenatalnym. Czas Stomatol. 2009; 62: Wierzejska R, Jarosz M, Sawicki W, Stelmachów J, Siuba M: Antyzdrowotne zachowania kobiet ciężarnych. Tytoń, alkohol, kofeina. Żyw Człowieka 2011; 38: Arria AM, O Brien MC: The high risk of energy drinks. JAMA. 2011; 305: Bojarowicz H, Przygoda M: Kofeina. Część II. Kofeina a ciąża. Możliwość uzależnienia oraz toksyczność. Zastosowanie kofeiny w farmacji i kosmetologii. Probl Hig Epidemiol. 2012; 93: Jarosz M, Wierzejska R, Siuba M: Maternal caffeine intake and its effect on pregnancy outcomes. Eur J Obstet Gyn. 2012; 160: Wierzejska R: Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży. Perinatol Neonatol Ginekol. 2012; 5: Dane serwisu Polskie Badanie u. org.pl/raporty/zdrowieserwisy.pdf (data dostępu do strony internetowej ). 23. Szymczuk E, Zachojowska J, Dominik A, Makara- Studzińska M, Zwolak A, Daniluk J: Media jako źródło wiedzy o zdrowiu. Med Og Nauk Zdr. 2011; 17: Czapiński J, Panek T: Diagnoza społeczna Warunki i jakość życia Polaków [raport]. Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa Centrum Badania Opinii Społecznej. Postawy wobec palenia papierosów [komunikat z badań BS/107/2012]. CBOS, Warszawa Strategia walki z rakiem w Polsce w latach (data dostępu do strony internetowej ). 27. Nakonieczna-Rudnicka M, Bachanek T, Grajewska I: Palenie papierosów przez matki noworodków i dzieci młodszych z regionu lubelskiego badania ankietowe. Przegl Lek. 2008; 70: Kaleta D, Usidame B, Polańska K: Tobacco advertisements targeted on women: creating an awareness among women. Cent Eur J Public Health 2011; 19: Szymanowski K, Chmaj-Wierzchowska K, Florek E, Opala T: Wpływ dymu tytoniowego na rozwój płodu, noworodka i dziecka przegląd piśmiennictwa. Przegl Lek. 2006; 63: Dane Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pl/dzialanie_alkoholu.html. (data dostępu do strony internetowej ). 31. Dane Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, pbs2005.html (data dostępu do strony internetowej ). 32. Dane Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. (data dostępu do strony internetowej ). 33. Żuralska R, Kuzepska M, Mziray M, Posrożny D, Muczyn A. i wsp: Alkohol i ciąża. Wstępne badanie opinii kobiet na temat spożywania alkoholu w okresie ciąży. Probl Pielęg. 2011; 19: Morgan S, Koren G, Bozzo P: Is caffeine consumption safe during pregnancy? Can Fam Phys. 2013; 59: M. Strycharz-Dudziak i wsp.

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY I PALENIA PAPIEROSÓW WŚRÓD KOBIET W CIĄŻY

OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY I PALENIA PAPIEROSÓW WŚRÓD KOBIET W CIĄŻY BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVIII, 2015, 3, str. 578 582 Joanna Wyka, Marta Misiarz, Ewa Malczyk, Marzena Zołoteńka-Synowiec, Beata Całyniuk, Brygida Smółka, Dominika Mazurek 1 OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne łódzkich kobiet w ciąży. Cz. II. Aktywność fizyczna i stosowanie używek

Zachowania zdrowotne łódzkich kobiet w ciąży. Cz. II. Aktywność fizyczna i stosowanie używek Godala Probl Hig M Epidemiol i wsp. Zachowania 2012, 93(1): zdrowotne 43-47 łódzkich kobiet w ciąży. Cz. II. Aktywność fizyczna i stosowa używek 43 Zachowania zdrowotne łódzkich kobiet w ciąży. Cz. II.

Bardziej szczegółowo

Palenie papierosów FAKTY

Palenie papierosów FAKTY Palenie papierosów FAKTY Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) palenie jest największym pojedynczym śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowia. Tytoń odpowiada za ponad 500 000 zgonów w UE. WHO szacuje,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005 Zakład Wychowania Zdrowotnego Wydział Nauk Przyrodniczych Uniwersytet Szczeciński Kierownik prof. zw.

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

lkohol i ciąża. Wstępne badanie opinii kobiet na temat spożywania alkoholu w okresie ciąży

lkohol i ciąża. Wstępne badanie opinii kobiet na temat spożywania alkoholu w okresie ciąży P R A C A O R Y G I N A L N A Regina Żuralska 1, Magdalena Kuzepska 1, Marzanna Mziray 1, Danuta Postrożny 1, Aneta Muczyn 1, Beata Studzińska 2, Janina Książek 3 1 Zakład Pielęgniarstwa Społecznego i

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI CMKP UZALEŻNIENIA W CIĄŻY NARKOTYKI ALKOHOL PAPIEROSY ŁĄCZNIE 1/4 CIĘŻARNYCH Najczęstsze używki w ciąży PAPIEROSY

Bardziej szczegółowo

ANTYZDROWOTNE ZACHOWANIA KOBIET CIĘŻARNYCH. TYTOŃ, ALKOHOL, KOFEINA

ANTYZDROWOTNE ZACHOWANIA KOBIET CIĘŻARNYCH. TYTOŃ, ALKOHOL, KOFEINA ŻYWIENIE CZŁOWIEKA I METABOLIZM, 2011, XXXVIII, nr 2 REGINA WIERZEJSKA 1, MIROSŁAW JAROSZ 1, WŁODZIMIERZ SAWICKI 2, JERZY STELMACHÓW 2, MAGDALENA SIUBA 1 ANTYZDROWOTNE ZACHOWANIA KOBIET CIĘŻARNYCH. TYTOŃ,

Bardziej szczegółowo

Badanie postaw prozdrowotnych i wiedzy dotycz¹cej palenia papierosów wœród m³odych kobiet regionu pó³nocno-wschodniej Polski

Badanie postaw prozdrowotnych i wiedzy dotycz¹cej palenia papierosów wœród m³odych kobiet regionu pó³nocno-wschodniej Polski PRACE ORYGINALNE Ewa KLESZCZEWSKA Agata JASZCZUK Badanie postaw prozdrowotnych i wiedzy dotycz¹cej palenia wœród m³odych kobiet regionu pó³nocno-wschodniej Polski The study of healthy attitudes and knowledge

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA Cele: zrozumienie, że palenie szkodzi zdrowiu zarówno palących, jak i niepalących, uświadomienie

Bardziej szczegółowo

na kierunku: Kosmetologia

na kierunku: Kosmetologia Oszacowanie rozpowszechnienia zjawiska palenia oraz wiedzy i stopnia świadomości na temat szkodliwości palenia program prozdrowotny prowadzony w latach akademickich 2006/07 i 2007/08 Streszczenie na kierunku:

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań przeprowadzonych przez Centrum Onkologii w Warszawie wskazują,

Wyniki badań przeprowadzonych przez Centrum Onkologii w Warszawie wskazują, CEL STRATEGICZNY PROGRAMU NA ROK 2014: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Dr hab. n. med. Maciej Pilecki Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii UJ CM Za panowania Augusta III kraj cały nie wytrzeźwiał jeszcze

Bardziej szczegółowo

Płodowy zespół ponikotynowy PSSE Ostrołęka 21.05.2010 r. W Polsce na bierne wdychanie dymu papierosowego naraŝonych jest około 60% dzieci. 2 Fakty dotyczące biernego palenia bierne wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

Co charakteryzuje substancje psychoaktywne:

Co charakteryzuje substancje psychoaktywne: Jolanta Terlikowska Co charakteryzuje substancje psychoaktywne: wpływają na centralny układ nerwowy przyjmowane są w celu doznania przyjemności, zmiany świadomości, uzyskania określonego nastoju, przeżycia

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY Krzysztof Przewoźniak i Witold Zatoński Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut w Warszawie Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Nie pal, nie truj się...

Nie pal, nie truj się... Nie pal, nie truj się... Palenie papierosów Tytoń to produkt z liści rośliny tej samej nazwy. Zawiera dużo niebezpiecznych związków, takich jak nikotyna oraz substancje smoliste, które zakłócają prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży

Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży PRACE KAZUISTYCZNE Andrzej Klejewski 1 Tomasz Urbaniak 2 Magdalena Pisarska-Krawczyk 3 Katarzyna Sobczyk 1 Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży Influence of smoking on pregnancy 1 Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI Omówienie rozpowszechnienia choroby W skali świata użycie tytoniu przyczynia się do śmierci

Bardziej szczegółowo

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ ZARZĄD PREWENCJI ODDZIAŁ PROFILAKTYKI ZATWIERDZAM MINISTER OBRONY NARODOWEJ Tomasz SIEMONIAK PROGRAM ŻANDARMERII WOJSKOWEJ DOTYCZĄCY OGRANICZANIA PALENIA TYTONIU W

Bardziej szczegółowo

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych!

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych! CHOROBY NOWOTWOROWE Palenie tytoniu kojarzy się przede wszystkim z rakiem płuc. W rzeczywistości, papierosy powodować mogą znacznie więcej nowotworów złośliwych. Zalicza się do nich na przykład: raka krtani,

Bardziej szczegółowo

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Co to jest FAS? FAS czyli Alkoholowy Zespół Płodowy (Fetal Alkohole Syndrome) to zespół zaburzeń występujących u dziecka, będący wynikiem

Bardziej szczegółowo

Zalącznik do Uchwaly Nr XII/61/2008-02-29 z dnia 26.02.2008 r. GMINNY PROGRAM OCHRONY I PROMOCJI ZDROWIA GMINY CIELĄDZ NA LATA 2008-2015

Zalącznik do Uchwaly Nr XII/61/2008-02-29 z dnia 26.02.2008 r. GMINNY PROGRAM OCHRONY I PROMOCJI ZDROWIA GMINY CIELĄDZ NA LATA 2008-2015 Zalącznik do Uchwaly Nr XII/61/2008-02-29 z dnia 26.02.2008 r. GMINNY PROGRAM OCHRONY I PROMOCJI ZDROWIA GMINY CIELĄDZ NA LATA 2008-2015 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

*Janina Książek, Joanna Korczyńska, Sylwia Terech

*Janina Książek, Joanna Korczyńska, Sylwia Terech Borgis Problem nikotynizmu w aspekcie profilaktyki raka płuca wśród studentów gdańskich uczelni *Janina Książek, Joanna Korczyńska, Sylwia Terech Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego, Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

20 listopada 2014 r. zorganizowano punkt konsultacyjno informacyjny w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Zwoleniu 20 listopada 2014 r.

20 listopada 2014 r. zorganizowano punkt konsultacyjno informacyjny w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Zwoleniu 20 listopada 2014 r. Działania kampanijne w ramach projektu Profilaktyczny program w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych podejmowane w listopadzie 2014 r. na terenie

Bardziej szczegółowo

Trendy codziennego palenia papierosów w Polsce w populacji kobiet w wieku prokreacyjnym w latach

Trendy codziennego palenia papierosów w Polsce w populacji kobiet w wieku prokreacyjnym w latach Krzysztof Przewoźniak, Justyna Szlaza, Jakub Gumkowski, Witold A. Zatoński Trendy codziennego palenia papierosów w Polsce w populacji kobiet w wieku prokreacyjnym w latach 1974 2004 Słowa kluczowe: codzienne

Bardziej szczegółowo

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej XIV Konferencja Naukowa im. F. Venuleta Tytoń albo Zdrowie TWP Wszechnica Polska Warszawa, 09.12.2011 Ostatnia aktualizacja: 09.08.2011

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na wykonanie ulotki profilaktycznej pt. Uzależnieniom mówimy STOP

Regulamin konkursu na wykonanie ulotki profilaktycznej pt. Uzależnieniom mówimy STOP Regulamin konkursu na wykonanie ulotki profilaktycznej pt. Uzależnieniom mówimy STOP 1 Organizator konkursu Konkurs organizowany jest przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Narolu

Bardziej szczegółowo

Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes?

Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes? 9 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 0; 7: 9- Akademia Medycyny Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes? ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 0.0.0

Bardziej szczegółowo

W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY

W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY Informacja prasowa z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia Warszawa, 19 listopada 2015 r. W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY Zbliża się kolejny Światowy Dzień Rzucania Palenia. Statystyki

Bardziej szczegółowo

planujących ciążę, ciężarnych i młodych matek.

planujących ciążę, ciężarnych i młodych matek. Ramowe założenia Ogólnopolskiej Kampanii Społecznej organizowanej w ramach obchodów ŚWIATOWEGO DNIA BEZ TYTONIU, wynikające z: ogłoszonego przez WHO hasła pt. "PŁEĆ A TYTOŃ. Ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła PROGRAM PROFILAKTYKI W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM DLA UCZNIÓW KLAS SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM, ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ ORAZ SZKOŁY PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY SOSW W KRASNYMSTAWIE Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Kurpas Probl Hig D i Epidemiol wsp. Poziom 2013, spożycia 94(4): alkoholu 757-761i palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu 757 Poziom spożycia alkoholu i palenia tytoniu wśród

Bardziej szczegółowo

FAS i FTS. Wykonała: Anna Korcala-Wichary

FAS i FTS. Wykonała: Anna Korcala-Wichary FAS i FTS Wykonała: Anna Korcala-Wichary FAS Fetal Alcohol Syndrome Do dziś nie określono dawki alkoholu, która byłaby bezpieczna dla płodu. Każda ilość niesie ryzyko wystąpienia zaburzeń w rozwoju dziecka.

Bardziej szczegółowo

Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem

Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem Opis kampanii 19 listopada 2009 r. Ministerstwo Zdrowia inauguruje ogólnopolską kampanię społeczną dotyczącą zagrożeń związanych z paleniem (hasło przewodnie

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok Załącznik do uchwały RG Nr.. dnia Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok WSTĘP Narkomania jest zjawiskiem ogólnoświatowym. Powstaje na podłożu przeobrażeń zachodzących we współczesnym cywilizowanym

Bardziej szczegółowo

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów 266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów dorosłych (15 %) przekracza ten poziom; 20 milionów (6

Bardziej szczegółowo

May 21-23, 2012 Białystok, Poland

May 21-23, 2012 Białystok, Poland 6 th International Forum May 21-23, 2012 Białystok, Poland Study of socio psychological and biological risk factors, causing the introduction to the consumption of psychoactive substances and to encourage

Bardziej szczegółowo

Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP

Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP IV. SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZADAŃ PROGRAMU ŻW DOTYCZĄCEGO OGRANICZANIA KONSUMPCJI TYTONIU W SIŁACH ZBROJNYCH RP. Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP Szczegółowy obszar działania Cel Szczegóły

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYCZNY PROGRAM W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIU OD ALKOHOLU, TYTONIU I INNYCH ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH

PROFILAKTYCZNY PROGRAM W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIU OD ALKOHOLU, TYTONIU I INNYCH ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH PROFILAKTYCZNY PROGRAM W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIU OD ALKOHOLU, TYTONIU I INNYCH ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim

Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim Łukasz Balwicki Polskie Towarzystwo Programów Zdrowotnych Miejsca wolne od dymu tytoniowego są jednym

Bardziej szczegółowo

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu 199 ACTA SCIENTIFICA ACADEMIAE OSTROVIENSIS Małgorzata Cichońska 1, Wioleta Nartowska 2, Dorota Kaczmarzyk 3, Sławomir Szemraj 4, Grzegorz Mazur 5 Tendencje w zakresie spożywania alkoholu Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015.

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Stanowisko pracy ds. oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia w PSSE Sucha Beskidzka

Bardziej szczegółowo

w rozumieniu studentów uczelni o profilu medycznym

w rozumieniu studentów uczelni o profilu medycznym Państwowa Medyczna Wyższa Szkoła Zawodowa w Opolu Copyright by PMWSZ w Opolu ISSN 2080-2021 e-issn 2449-9021 Prace oryginalne Original papers DOI: 10.5604/2081-2021.1170713 Zdrowy styl życia w rozumieniu

Bardziej szczegółowo

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS)

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS) Dla większości kobiet w ciąży ograniczenie spożycia alkoholu jest rzeczą naturalną, jednak nie wszystkie zdają sobie sprawę, że nie ma bezpiecznej jego dawki w tym stanie. Szkodliwy wpływ alkoholu na płód,

Bardziej szczegółowo

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba CELE STRATEGICZNE PROGRAMU NA LATA 2014-2018: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R.

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. 3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. ZADANIE TREŚĆ ZADANIA REALIZACJA WYKONAWCY ODPOWIEDZIALNY KOSZT Zadanie 7 Zadanie 10 Prowadzenie interwencyjnych

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA DZIECI PRZED NASTĘPSTWAMI PALENIA TYTONIU I ALKOHOLIZMU

OCHRONA ZDROWIA DZIECI PRZED NASTĘPSTWAMI PALENIA TYTONIU I ALKOHOLIZMU OCHRONA ZDROWIA DZIECI PRZED NASTĘPSTWAMI PALENIA TYTONIU I ALKOHOLIZMU PROTECTING HEALTH CHILDREN FROM SMOKING AND ALCOHOL Joanna Zdanowska, Jolanta Sielska, Eliza Dąbrowska Katedra i Zakład Organizacji

Bardziej szczegółowo

OCENA POZIOMU WIEDZY WŚRÓD MŁODZIEŻY AKADEMICKIEJ NA TEMAT SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH

OCENA POZIOMU WIEDZY WŚRÓD MŁODZIEŻY AKADEMICKIEJ NA TEMAT SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH ROCZN. PZH 2007, 58, NR 2, 453-458 EWA MĘDRELA-KUDER OCENA POZIOMU WIEDZY WŚRÓD MŁODZIEŻY AKADEMICKIEJ NA TEMAT SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH EVALUATION OF THE LEVEL OF STUDENTS KNOWLEDGE ABOUT PSYCHOACTIVE

Bardziej szczegółowo

Badania Rynku i Opinii Publicznej... 2... 3... 3... 4... 5... 6... 7... 8

Badania Rynku i Opinii Publicznej... 2... 3... 3... 4... 5... 6... 7... 8 ... 2... 3... 3... 4... 5... 6... 7... 8 Ocena stopnia fizycznej dostępności (łatwości zakupu) papierosów, alkoholu i narkotyków; Oszacowanie poziomu psychologicznej dostępności czyli subiektywne przekonanie

Bardziej szczegółowo

T: 505 138 033 M: ola@jeszfresh.pl W: www.jeszfresh.pl. A: Pachnąca 44 02-790 Warszawa

T: 505 138 033 M: ola@jeszfresh.pl W: www.jeszfresh.pl. A: Pachnąca 44 02-790 Warszawa Co należy wyeliminować z diety bądź zmniejszyć ilość i jak te produkty zastąpić? Surowe ryby i mięso ryzyko zakażenia bakteriami (listeria, toksoplazmoza), Surowe jaja ryzyko zakażenia salmonellą, Surowe

Bardziej szczegółowo

NAPOJE ENERGETYCZNE- DZIECIAKOM TAKA MOC NIEPOTRZEBNA!

NAPOJE ENERGETYCZNE- DZIECIAKOM TAKA MOC NIEPOTRZEBNA! NAPOJE ENERGETYCZNE- DZIECIAKOM TAKA MOC NIEPOTRZEBNA! NAPOJE ENERGETYCZNE, ZWANE TEŻ ENERGY DRINKAMI, NAPOJAMI ENERGETYZUJĄCYMI LUB PSYCHODRINKAMI, SĄ BARDZO POPULARNE WŚRÓD POLSKIEJ MŁODZIEŻY. GŁÓWNYM

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza BIERNE PALENIE Bierne palenie Dym z papierosa palącego się Dym wydychany przez palacza Boczny strumień zawiera ponad 4000 związków chemicznych oraz około 69 substancji rakotwórczych Szacowane ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

Nikotyna a nasz organizm

Nikotyna a nasz organizm BIULETYN Z ZAKRESU PROFILAKTYKI ZACHOWAŃ RYZYKOWNYCH Nikotyna a nasz organizm Podstawowe wiadomości na temat dymu tytoniowego. Biologiczne działanie wielu substancji toksycznych i rakotwórczych oraz uzależniająca

Bardziej szczegółowo

Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem

Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem Kampania społeczna Papierosy pożerają Cię żywcem Opis kampanii 19 listopada 2009 r. Ministerstwo Zdrowia inauguruje ogólnopolską kampanię społeczną dotyczącą zagrożeo związanych z paleniem (hasło przewodnie

Bardziej szczegółowo

Bożena Jodczyk, Valentina Todorovska-Sokołowska, Katarzyna Stępniak Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole

Bożena Jodczyk, Valentina Todorovska-Sokołowska, Katarzyna Stępniak Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole opracowany na podstawie wyników badań ankietowych przeprowadzonych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w szkołach promujących zdrowie w Polsce w 2013 roku Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT (Tobacco Free Cities) Joanna Skowron Kierownik Projektu Weronika Motylewska-Reczek Koordynator Projektu Departament Promocji

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Leokadia Klupś, Henryk Jaskólecki Nałóg palenia tytoniu a wiedza na temat jego szkodliwości u młodzieży gimnazjalnej

Leokadia Klupś, Henryk Jaskólecki Nałóg palenia tytoniu a wiedza na temat jego szkodliwości u młodzieży gimnazjalnej Leokadia Klupś, Henryk Jaskólecki Nałóg palenia tytoniu a wiedza na temat jego szkodliwości u młodzieży gimnazjalnej Nauczyciel i Szkoła 3-4 (36-37), 173-180 2007 Leokadia KLUPŚ, Henryk JASKÓLECKI Nałóg

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIII/91/07 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 14 grudnia 2007 roku

Uchwała Nr XIII/91/07 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 14 grudnia 2007 roku Uchwała Nr XIII/91/07 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 14 grudnia 2007 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony i Promocji Zdrowia w Gminie Rawa Mazowiecka na lata 2008-2015 Na podstawie art.18

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

Czy dysfunkcje układu nerwowego predestynują do stosowania substancji psychoaktywnych?

Czy dysfunkcje układu nerwowego predestynują do stosowania substancji psychoaktywnych? Łaszek Probl Hig M i Epidemiol wsp. Czy 2010, dysfunkcje 91(3): układu 489-494 nerwowego predestynują do stosowania substancji psychoaktywnych? 489 Czy dysfunkcje układu nerwowego predestynują do stosowania

Bardziej szczegółowo

Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu

Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu Literatura Alkohol a zdrowie, Kobiety i alkohol, PARPA, Warszawa 1997. Alkohol a zdrowie, Pacjenci z problemami alkoholowymi w podstawowej opiece

Bardziej szczegółowo

Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych

Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych Narkotyki, alkohol, papierosy dopalacze, przemoc czy problem istnieje w naszej

Bardziej szczegółowo

W szkoleniu udział wzięło 56 przedstawicieli kadry medycznej, w tym:

W szkoleniu udział wzięło 56 przedstawicieli kadry medycznej, w tym: Podsumowanie szkolenia dla kadry medycznej pt. Skuteczna komunikacja z pacjentem w zakresie ograniczania konsekwencji zdrowotnych używania substancji psychoaktywnych w Poznaniu W dniach 13-14 września

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji programu przedszkolnego antynikotynowego,,czyste powietrze wokół nas"

Sprawozdanie z realizacji programu przedszkolnego antynikotynowego,,czyste powietrze wokół nas Sprawozdanie z realizacji programu przedszkolnego antynikotynowego,,czyste powietrze wokół nas" Prywatne przedszkole Pod nutką w Rydułtowach sporządziła mgr Monika Kaszta W roku szkolnym 2012/2013 grupa,,filemonki"

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

1492 Krzysztof Kolumb w czasie swej podróży do Indian został poczęstowany wysuszonymi liśćmi tytoniowymi

1492 Krzysztof Kolumb w czasie swej podróży do Indian został poczęstowany wysuszonymi liśćmi tytoniowymi Palenie tytoniu jest jednym z czynników zagrażających zdrowiu, a nawet życiu. Obecnie znanych jest około 5000 składników, które występują w dymie tytoniowym. Najbardziej szkodliwe to: nikotyna, tlenek

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. Szkodliwośd Palenia Tytoniu

Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. Szkodliwośd Palenia Tytoniu Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. ogólnokrajowa kampania społeczna dla osób palących; tysiące palaczy starają się wytrwad ten jeden dzieo w niepaleniu,

Bardziej szczegółowo

1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki... 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę...

1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki... 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę... Spis treści 1. Rodzina jej znaczenie i rozwój Anna Kwak 17 1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki.............. 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia........... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę.............

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski kodeks walki z rakiem powstał z inicjatywy Unii Europejskiej, która już w latach 80 uznała zmagania z rakiem w społeczeństwie Europejczyków za jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Ocena konsumpcji produktów zawierających kofeinę wśród młodzieży akademickiej i licealnej

Ocena konsumpcji produktów zawierających kofeinę wśród młodzieży akademickiej i licealnej Wanat Probl Hig G i Epidemiol wsp. Ocena 2011, konsumpcji 92(3): 695-699 produktów zawierających kofeinę wśród młodzieży akademickiej i licealnej 695 Ocena konsumpcji produktów zawierających kofeinę wśród

Bardziej szczegółowo

Cała prawda. o papierosach typu light

Cała prawda. o papierosach typu light Cała prawda o papierosach typu light Czy warto wybierać papierosy typu light Czy informacje o mniejszej zawartości nikotyny i substancji smolistych zamieszczane na opakowaniach lekkich papierosów są wiarygodne?

Bardziej szczegółowo

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE Krapkowice 18.10.2011 r. USTAWA z dnia 9 listopada 1995

Bardziej szczegółowo