Japonka. Angela: - Z pracy w hospicjum mam dużą frajdę, ludzie są niesamowici. Za jakiś czas chciałabym pomagać pacjentom

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Japonka. Angela: - Z pracy w hospicjum mam dużą frajdę, ludzie są niesamowici. Za jakiś czas chciałabym pomagać pacjentom"

Transkrypt

1 Japonka Bożena Aksamit, Dorota Frontczak , ostatnia aktualizacja :52 Wzięłam jej zdjęcie - najlepsze, jakie miałam - i zaczęłam chodzić po liceach. Dyrektorom mówiłam: "Mam córkę z zespołem Downa, ale ona nie wygląda aż tak źle". Rozmowa z Hanną Gwardzik i jej córką Angelą Angela: - Z pracy w hospicjum mam dużą frajdę, ludzie są niesamowici. Za jakiś czas chciałabym pomagać pacjentom

2 Od razu widać, że Angela ma zespół Downa. Hanna: Gdy miała dziewięć lat, na starówce w Pradze podeszła do Japonki i zaczęła dotykać jej oczu. Przesuwała palce od kącików na zewnątrz. Kobieta się nie odsunęła, tak samo jak druga, do której podeszła córka. Uśmiechały się, jakby rozumiały, dlaczego to obce dziecko jest takie zachwycone ich twarzami. Angela powiedziała mi: - Zobacz, mamo, one też mają skośne oczy. I są piękne. Pani córka skończyła liceum ogólnokształcące, szkołę policealną, teraz pracuje w hospicjum. Hanna: Jestem z niej strasznie dumna. Naszą dewizą było, że Angela będzie ostatnia, ale za zdrowymi. Jak ja już się poddawałam, ona mówiła: - Mamo, wiem, że jestem chora, ale nie aż tak bardzo. Angela: Ja tego w ogóle nie widzę w sobie. Czy przez ten wybór Angeli nie jest trudniej? Żyje między dwoma światami. A mogłaby żyć wśród innych z zespołem Downa i być pierwsza. Hanna: Nie zdecydowałam się, by chodziła do szkoły dla niepełnosprawnych. Choć tam miałaby przyjaciół. Rzeczywiście Angela jest "pomiędzy", ale nie spędza mi to snu z powiek. A coś spędza? Hanna: Tak. To, że moją córkę ocenia się po wyglądzie. Niedawno słyszałam rozmowę dwóch kobiet. Jedna pracowała z ludźmi z zespołem Downa i mówi: - Oni chorobę mają wypisaną na twarzy. Nikogo nie można oszukać... Angela, nie przeszkadza ci, że ja tak o tym mówię, tak normalnie? Angela: Nie. Hanna: Mnie od razu na porodówce powiedzieli, jaka będzie. Dostała etykietę "upośledzenie umysłowe", usłyszałam, że nic z tym się nie da zrobić. Ale zrobiła pani. Hanna: Obydwie zrobiłyśmy. Angela jest w stanie nauczyć się mnóstwa rzeczy, tyle że przychodzi jej to trudniej. Zdrowe dziecko, gdy zacznie chodzić, już umie. Moja córka, jak nauczyła się chodzić w mieszkaniu, to na trawie - nie umiała, trzeba było uczyć się od nowa, potem na piasku. Każda nowa nawierzchnia wymagała pracy. Gdy poznawała słowa, szło jej tak wolno, że zastanawiałam się, kiedy ja jej to wszystko przekażę. Pani nie wiedziała, że córka urodzi się z zespołem Downa? Hanna: Nie. Gdy mi powiedziano, byłam w totalnym szoku. Ale najgorsi byli lekarze. Ordynator powiedziała mi: "Urodziłaś mongoła, umrze, bo ma chore serce, ale ty będziesz miała drugie". To był cały komentarz. Jak już wiedziałam i poszłam na nią w końcu popatrzeć, Angela była śliczna, moja. Wypisałam to rzekomo chore dziecko ze szpitala -

3 okazało się, że wada serca polega na skręceniu w prawo komory, na to się nie umiera. Czy gdyby pani wiedziała, zdecydowałaby się pani na aborcję? Hanna: To jest bardzo trudne pytanie... Po prostu trzeba znaleźć się w takiej sytuacji. Wiele zależy od momentu w życiu, kontekstu. Dobrze, że nie musiałam podejmować tak trudnej decyzji. Jeżeli kobiety mają tyle siły, aby podjąć decyzję o aborcji, niech to robią. Nie wiem, kim ja bym była, gdybym usunęła ciążę. Angela nauczyła mnie pokory, teraz już nie buntuję się tak mocno przeciwko temu, co mnie w nim spotyka. Nie jestem też rozczarowana macierzyństwem, jestem spełniona i cieszę się, że mam Angelę. To moja córka ma problem i to mnie martwi. Trudno jest przyjąć informację, że z genetyczną chorobą nic nie można zrobić. Hanna: Gdy sobie w końcu to uświadomiłam, czułam się jak po zderzeniu ze ścianą. Wcześniej myślałam: nie ma problemu. Jeżeli będzie jej wypadał język - osoby z zespołem Downa mają często dłuższy niż normalnie - zrobimy operację plastyczną. Wszyscy się ze mnie śmiali, a dla mnie to było oczywiste. Zrobiłyśmy korektę, ale uszu i oczu, które były zbyt skośne, żeby wkładać soczewki, a w jednym oku Angela ma -13. Gdy miała cztery lata, przyjęła serię zastrzyków z grasicy. Hanna: Sto. Mieszkaliśmy wtedy we Władysławowie, spakowałam się i pojechałyśmy do Sosnowca, gdzie lekarz stosował tę terapię. Muszę się przyznać, że choć wiadomo, że zespołu Downa nie można wyleczyć, Angela przyjęła te zastrzyki. Cierpliwie poddawała się temu, do dziś pamiętam jej pokłutą pupę. Jeden zastrzyk kosztował 43 niemieckie marki. Chodziłam bez butów, ale też nie wstydziłam się wyciągać ręki do innych. Dla małej byłam w stanie zrobić wszystko. Szaleństwo. Hanna: Pewnego dnia w poczekalni poczułam, że nie przerażają mnie dzieci z porażeniem mózgowym, zespołem Downa i innymi poważnymi chorobami - tylko ich matki i ojcowie. Ten pusty, dziwny wzrok rodzica, który szuka pomocy gdziekolwiek. Dotarło do mnie, że chyba się pogubiłam. Do tego wydałam mnóstwo pieniędzy, a okazało się, że leki są przeterminowane. Wtedy coś mnie tknęło, kupiłam sobie podręczniki do farmacji, zaczęłam to sprawdzać - okazało się, że podawałam jej jakieś koszmarne sterydy! Angela, wybacz. Angela: Czego ja się dowiaduję... Hanna: I powiedziałam sobie: koniec! Przecież genów się nie zmieni. Jednak pani nie poddała się. Hanna: Przychodziły do mnie osoby, które mają dzieci z różnymi problemami, i mówiły mi: musisz to zaakceptować i od tego momentu ruszysz. Teraz to wiem, ale od jej urodzenia robiłam wszystko tak, jakby Angela była zdrowym dzieckiem - po dwóch miesiącach coś tam gaworzyła, choć wszyscy mówili, że to niemożliwe. Gdy miała 13 miesięcy, już chodziła. Zawsze była w centrum, a ja blisko niej.

4 Angela: Cały czas jestem w centrum. Hanna: Jeśli mogę, zabieram ją ze sobą wszędzie. Jeśli wejdzie na Śnieżkę, to już wie, że to góra i było ciężko. Na Kasprowy wybrałyśmy się bez wody. Angela miała osiem lat. Stanęła na ścieżce i mówi: "Co ty zrobiłaś, nie mamy wody, a mnie się chce pić". I poprosiła przechodzących ludzi, żeby dali jej wody. I wie pani, nikt się nie podzielił. Jak weszłyśmy, dziecko wypiło duszkiem cztery butelki ice tea. Nie wiedziałam, że to taka trudna wyprawa, było mi głupio, że jestem taka nieprzytomna. Angela: A zimą nauczyłam się jeździć na nartach. Hanna: Zostawiłam raz Angelę w schronisku i poszłam zjeżdżać. A ona poszła do instruktorów... Angela: Było inaczej. Ja usiadłam na śniegu i instruktor sam do mnie przyszedł, był przystojny. Powiedziałam, że mama poszła na górę, a ja czekam. On zaprosił mnie do środka, dał mi soku. Hanna: Gdy przyszłam po nią, wziął mnie na bok i mówi: "Pani jeździ, a dziecko zostawia?". Powiedziałam, że nie wiem, czy ona jest w stanie jeździć. Chciałam ją ochronić. Powiedział, że może dłużej będzie to trwało, ale się nauczy. Teraz, gdy zakładam jej narty, mnóstwo osób mówi: "Też mam takie dziecko, ale zostawiałam je w domu". Jak było ze szkołą? Hanna: Pytano, co będzie, jak ona nie nauczy się trzymać ołówka. Powiedziałam, że weźmiemy maszynę do pisania. Dyrektorka popatrzyła ma mnie: "Jak pani taka uparta, to przyjmiemy to dziecko". Miała pani szczęście. Hanna: Nie przyjmowałam do wiadomości innej opcji. Angela robiła pierwszą klasę dwa razy, żeby dobrze opanować pisanie, czytanie i liczenie. Ale później to już była bajka. Oczywiście z matematyką, fizyką czy chemią były problemy, bo to jest dla niej trudne. Ale pieniądze tak potrafi liczyć, że się nawet na grosz nie da oszukać. Angela: Było nas dwadzieścia kilka osób w klasie. Miło wspominam ten czas. No i był Adaś... Hanna: Angela miała przyjaciela, wybitnie uzdolnionego chłopca. Tak jak ona traktowany był jak odmieniec, siedzieli razem, on jej pomagał z matematyki, fizyki - byli dla siebie grupą wsparcia. A w gimnazjum? Hanna: Trafiła do klasy integracyjnej. Jak Angela czegoś nie rozumiała, dodatkowa nauczycielka miała czas, żeby jej wytłumaczyć. Na początku bałam się, czy ją zaakceptują, to

5 była olbrzymia szkoła, setki dzieci. Niepełnosprawne były dwie osoby: Angela i Przemek, który jeździł na wózku. Angela: Pomagałam mu, nosiłam plecak, pchałam wózek. Hanna: Potem Przemek wybrał ogólniak dla osób niepełnosprawnych 300 km od Swarzewa, gdzie mieszkamy. W tej szkole uczą samodzielnego życia. Myślałam, że Angela zgodzi się tam pojechać, ale ona nie chciała nawet obejrzeć tego miejsca. Angela: Nie chciałam zostawić mamy. Pomyślałam sobie, że jak tam pojadę i nie będę słyszeć ani jednego garnka... Hanna:...Angela zawsze słyszy, jak się krzątam w kuchni. Angela: Pewnie bym się tam dużo nauczyła, ale ja wybrałam swoją drogę - normalne liceum. Hanna: Kończąc gimnazjum, osiągnęła bardzo dużo, ale była samotna. Wiadomo było, że młodzież odsunie ją na boczny tor i nie będzie doceniać tego, co zdobyła. Dla nich to, że dała radę, to żaden wyczyn. Nie miała pani dość? Hanna: Po gimnazjum się poddałam, zresztą wszyscy mi mówili, że już dosyć. W poradni pedagogiczno-psychologicznej, w której Angela była od czwartego roku życia, psycholożki powiedziały, że spokojnie może iść do zawodówki, ale ja wiedziałam, że tam uczy się trudna młodzież, pozbierana ze wszystkich wsi z okolicy. Usłyszałam, że nie będzie problemu z lekcjami, tylko muszę zapewnić własnemu dziecku ochronę, bo nauczyciele jej nie obronią. Zaczęła pani szukać liceum? Hanna: Poszłyśmy do szkoły dla osób niepełnosprawnych w Pucku, ale tamta młodzież w większości nie potrafi czytać ani pisać. Angela powiedziała, że jak nie będzie książek, biologii i polskiego, to ona do takiej szkoły nie pójdzie. W akcie desperacji wzięłam jej zdjęcie - najlepsze, jakie miałam, i zaczęłam chodzić po liceach. Tak trafiłam do prywatnego ogólniaka im. Tony'ego Halika w Redzie, powiedziałam dyrektorce: "Mam córkę z zespołem Downa, ale ona nie wygląda aż tak źle". Wygląd był ważny. Hanna: Ona jest oceniana od razu, za twarz. Słyszałam, jak dyrektorka rozmawiała z zastępczynią: "Ona ma córkę z downem, ale patrz, nie wygląda tak źle. Jak skończyła gimnazjum, może da radę". Przyjęły? Hanna: Tak, umówiłyśmy się, że jak nie da rady, to odejdzie. Odpuszczono Angeli matematykę, mogła robić mniej niż inni. No i nie zdawała matury. Miała mnóstwo frajdy z nauki, zachwycała się każdą epoką z języka polskiego, uwielbiała biologię i wszystkim opowiadała, że zostanie masażystką. Do matury nie podchodziła, bo tak się umówiłam, żeby nie zaniżać im średniej. Byłam wdzięczna, że pozwolono jej w ogóle tam chodzić.

6 Koledzy i koleżanki uznali ją za "swoją"? Hanna: Znalazły się dziewczyny, które się na niej wyżywały. Angela woli być taka szara, normalna. A dziewczyny były odstawione, ona do tego nie pasowała. Najgorsza była dziewczynka porzucona przez rodziców, którą wychowywała babcia, jakiś ból w niej był. Upokarzała, wyzywała. Angela: Najgorzej było na przerwach. Miałam przyjaciela Krzysia - na szczęście. Mówił mi wtedy: "Poczekaj, ja ci pomogę". Chodząca dobra dusza. Najbardziej bolało mnie, że jak miałam przyjaciół, to te dziewczyny buntowały ich przeciwko mnie. Sprawiało mi to tak wielki ból, że powiedziałam jej: "Patrycja, zostaw mnie w spokoju". Reda to kawał drogi od Swarzewa. Hanna: Zawiozłam ją do Redy i mówię - jak chcesz chodzić do tej szkoły, musisz sama dojeżdżać. Nie czułaś się tam samotna? Angela: Nie, na przerwach pracowałam w sklepiku szkolnym. Już w pierwszej klasie pani się zgodziła i zaczęłam jej pomagać. Angela skończyła liceum i co dalej? Hanna: Właśnie, pojawił się ten problem, co dalej. Została w domu, szła spać o drugiej, trzeciej - czytała, oglądała, siedziała w internecie, obsługi komputera nauczyła się sama. Od rana do wieczora byłyśmy razem - dochodziło do spięć. Nie wiedziałam, co robić, poszłam do ośrodka dziennego dla niepełnosprawnych w Pucku. Są tam przez sześć godzin, pracują w kuchni, ogrodzie, wykonują manualne prace. Ale dyrektor powiedział, że miejsce zwolni się, jak ktoś umrze. A Angeli i tak nie wezmą, bo nudziłaby się. Poza tym szkoda tracić tyle lat nauki. Okazało się, że żona dyrektora pracuje w centrum kształcenia ustawicznego i następnego dnia córka była już uczennicą policealnej szkoły hotelarskiej. Angela była zadowolona, nikt jej nie dokuczał, dorośli traktowali ją zupełnie inaczej. Nie było wyzwisk, szykanowania. Dała radę? Hanna: Jest bardzo pilna, nie opuszczała żadnych lekcji, jak nie rozumiała czegoś, to podchodziła do nauczycieli i prosiła, żeby wytłumaczyli jeszcze raz. Ale prace zaliczeniowe pisałam ja, dla niej to było za dużo materiału. Znasz inne osoby z zespołem Downa? Angela: Adama i Anię, mieszkają w Władysławowie. Jak była majówka i spałam u babci, Adam też tam był i myślał, że jesteśmy parą. Powiedziałam: jestem twoją koleżanką i nie ma sprawy, mogę ci pomagać. Spotykam takich ludzi w busikach, którymi dojeżdżają do ośrodka w Pucku. A ty dokąd jeździsz?

7 Angela: Do pracy w puckim hospicjum. Dziewczyny, jak jest brzydka pogoda, namawiają kierowcę, by wysadził mnie pod domem. Nie na przystanku, bo mam daleko. Jak trafiłyście do puckiego hospicjum? Hanna: Powiedzieli mi o nim lekarze. Przyszłyśmy do księdza, który jest dyrektorem - od razu ją przyjął. Inni nie chcieli. Dla niej ten obowiązek jest bardzo ważny, wstawanie rano, dojazd busem. Angela: Ale i przyjemność. Hanna: Praca daje jej poczucie spełnienia. To miejsce jest zresztą wyjątkowe. Jak długo jej nie ma, dzwonią, pytają się: kiedy wracasz, tęsknimy. Angela: Mam dużą frajdę, ludzie są niesamowici. Za jakiś czas chciałabym pomagać pacjentom, ale nie potrafię ich karmić, podać zupy. Hanna: Myśleliśmy, że się uda, ale Angela nie da rady trzymać talerza w jednej ręce i karmić drugą. Tak samo jak nieść tacy z kawą czy herbatą. Stół nakryje, postawi wazę z zupą, takie rzeczy bez problemu, ale coś, co wymaga większej koordynacji, przychodzi jej z wielkim trudem. Jak nie dajesz rady, to jest ci przykro? Angela: Akceptuję to. Hanna: Była trochę rozczarowana, pamiętasz, na początku było ci smutno. Ale przyjęła, że się po prostu do tego nie nadaje. Angela: Próbowałam pani Krysi poprawić poduszkę, kołdrę. Ale jak ktoś jest bardziej chory, to nie potrafię. Hanna: Angela świetnie sprząta. Ale okien już nie umyje. Pewnych czynności nie może zrobić od początku do końca, ale jakieś etapy tak. Zresztą każdy ma jakieś ograniczenia. W hospicjum pracujesz w kuchni. A nie chciałabyś czytać pacjentom? Angela: To moje marzenie. Jak kuzynka była mała, czytałam jej bajki. Hanna: Tłumaczyłam jej, że w hospicjum praca odbywa się na różnych poziomach. Może poziom kuchni wydaje się banalny, ale bardzo potrzebny. Pani Ania, która pracuje w kuchni, powiedziała mi, że jak Angela chce być sama, to idzie do zmywaka i może robić wszystko od początku do końca. Ważne, że ona umie coś zrobić sama dobrze. Może kiedyś pojawią się inne zajęcia, które będzie mogła wykonywać samodzielnie. Chodzi cały czas na angielski, żeby ćwiczyć pamięć.

8 Pani w końcu ma więcej czasu dla siebie? Hanna: Oj tak, ale Angela ma taki charakter, że ciągle mnie do czegoś popycha. Teraz chce się nauczyć grać na gitarze, mówię: "Masz numery nauczycieli, zadzwoń". Na to Angela: "Ja bym chciała". Buntuję się, ale właściwie za każdym razem ustępuję. Znalazłam jej nauczyciela. Tak jest ze wszystkim, z książkami, których kupujemy mnóstwo, chociaż wiem, że wielu z nich Angela nie przeczyta. Po prostu lubi, żeby były ładnie poukładane. Jeśli wiem, że coś dla niej jest szczególnie dobre, to robię to. A nie chciałabyś mieszkać sama? Angela: Nie, moim marzeniem byłoby, gdybym ja miała mieszkanie na górze, a rodzice na dole. Hanna: A jeśli kupiłabym kawalerkę w bloku? Angela: W bloku nie. Już mieszkałam i wiem, jak tam jest. Hanna: Ja bym chciała, żebyś zamieszkała sama, zanim umrę. Angela: Zanim umrzesz, to ja sobie coś znajdę. Zresztą mamy wielki dom, to po co mi kawalerka? Hanna: To było moje marzenie, żeby zamieszkała sama, nauczyła się opłacać rachunki, dbać o wszystko. Chciałam nawet wyprowadzić się do Szwecji, bo tam dorosłe osoby z zespołem Downa żyją same, nadzorowane przez opiekę społeczną. Angela: Ja bym chciała mieszkać na Hawajach, a nie w Szwecji. Hanna: Marek, mój drugi mąż, powiedział, że nie po to mamy dom, żeby mieszkała w kawalerce. A pierwszy, ojciec Angeli? Hanna: Rozwiedliśmy się, gdy miała osiem lat. Angela: Było bardzo trudno rozstać się z tatą. Hanna: Angela ma cały czas żal do niego i mówi, że to on ją zostawił. Prawda jest taka, że to ja poprosiłam, aby wyprowadził się z naszego domu. Angela: Ostatnio napisałam list do niego, z wielkim trudem. Gdy czytałam mamie, popłakała się. Hanna: Czasami jak Angela coś pisze, to gubi wątek, ale w tym liście nie zgubiła się ani na chwilę. Napisała niesamowity list. Wysłała go ojcu. Angela: Ja go kocham i zawsze będę jego małą księżniczką. Ale bardzo kocham mamę, jest moją przyjaciółką. Razem robimy wszystko. Robimy rzeczy niemożliwe.

9 Hanna: Ale czasami denerwuję się strasznie. Angela: Tego w tobie nie lubię. Hanna: Teraz, gdy Angela pracuje, jest idealnie, możemy od siebie odpocząć. Ten świat rozpięty między Puckiem a Swarzewem daje jej możliwość spotykania innych ludzi. Zna panią, która pracuje na stacji benzynowej, pogada z inną w sklepie, gdzie kupuje ciastko. Sama jeździ do pracy i z pracy, jej rzeczywistość się rozszerza. W hospicjum są trudne sytuacje, opowiada mi: "Mamo, tu przychodzą panowie ubrani na czarno". Raz się popłakała, drugi, trzeci. Tłumaczę jej: "Zobacz, jaka to niesamowita praca, chory musi dostać jeść na czystym talerzu, być umyty i ty możesz w tym wszystkim uczestniczyć". Angela, powiedz, czy dobrze, że poszłaś do normalnej szkoły? Czy wolałabyś mieć dużo przyjaciół ze szkoły specjalnej. Angela: Z jednej strony chciałabym mieć przyjaciół, z drugiej dobrze, bo nawet w liceum miałam przyjaciela. Dwie koleżanki ze szkoły średniej zaprosiły mnie do kina na "Dziwne przypadki Benjamina Buttona". Urodził się stary, potem przeżył wszystko i robił się coraz młodszy. Niesamowite. Hanna: Angela, co jest dla ciebie najtrudniejsze? Angela: Są różne momenty. Ale życie jak życie, wyciągnięto do mnie pomocną dłoń, mogę pracować w hospicjum wśród ciekawych ludzi. Gdy przyszła tam pani Krysia, nauczycielka, pomyślałam, że będę miała cudowne życie, bo ona mnie zawsze wspierała. Dała mi dużo nadziei i inspiracji, mówiła, że jestem wyjątkową osobą, że mogę pomóc. Mam mój mały świat i jego się trzymam. A co robisz po pracy? Angela: Przychodzę zmęczona. Kładę się na kanapie u rodziców, razem oglądamy telewizor, śmiejemy się. Bardzo lubię być z tatą, bo nie mam za dużo przyjaciół, ale nie mam ogromnych tęsknot. Hanna: Nie chciałabyś mieć takiej przyjaciółki, która przychodziłaby każdego dnia? Angela: Każdego dnia? Nie. Może, co dwa, trzy. Hanna: Jak Angela jest samotna, siedzi zamknięta w swoim pokoju, to ja umieram. Angela: Ale mamo, ja nie jestem samotna. Źródło: Duży Format

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta)

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) Materiał prezentuje sposób tworzenia form trybu rozkazującego dla każdej koniugacji (I. m, -sz, II. ę, -isz / -ysz, III. ę, -esz) oraz część do ćwiczeń praktycznych.

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo!

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo! Pielgrzymka,18.01. 2013 Kochana Mamo! Na początku mego listu chciałbym Ci podziękować za wiedzę, którą mi przekazałaś. Wiedza ta jest niesamowita i wielka. Cudownie ją opanowałem i staram się ją dobrze

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze!

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze! Warszawa, 22 maja 1999 Nazywam się Łucja Kowalska i mam 9 lat. Piszę do Pana, ponieważ słyszałam o Panu na lekcjach języka polskiego. Pani powiedziała nam, że był Pan przyjacielem dzieci i dbał o nasze

Bardziej szczegółowo

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM 5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! Niedawno rozpoczęliście naukę

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 1 ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 2 Padał deszcz. Mówią, że podczas deszczu dzieci się nudzą. Nie oni. Ukradkiem wzięli rowery i postanowili pojechać przed siebie: -myślisz, że babcia nas widziała?

Bardziej szczegółowo

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek Friedrichshafen 2014 Wjazd pełen miłych niespodzianek Do piątku wieczora nie wiedziałem jeszcze czy pojadę, ale udało mi się wrócić na firmę, więc po powrocie do domu szybkie pakowanie i rano o 6.15 wyjazd.

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

0. Planowaliśmy wypad za miasto.. x..ale musieliśmy go przełożyć.

0. Planowaliśmy wypad za miasto.. x..ale musieliśmy go przełożyć. SPÓJNIKI B2 / C1 1. Proszę uzupełnić poniższy tekst odpowiednimi spójnikami: i ale a oraz lecz lub albo.., albo ani.., ani Maria bawiła się z dziećmi w pokoju, (1) Tomasz siedział w fotelu na tarasie (2).

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Ania nie chce chodzić do szkoły

Ania nie chce chodzić do szkoły Ania nie chce chodzić do szkoły Wprowadzenie Ania jest moją starszą córką i ma 4,5 roku. Jest bardzo ambitna to żywy dowód kampanii reklamowej Adidasa Nic nie jest niemożliwe (ang. Impossible is Nothing).

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Uzupełnij: Vorname:..

Uzupełnij: Vorname:.. Uzupełnij: Vorname:.. Name: Geburtsdatum:.. Land:. Adresse:. Telefonnummer: E-Mail:.. Schule:... Klasse:... Geschwister:.. Lieblingsfach: Lieblingslehrer:. Freunde: Haustiere:.. Hobbys:. Freizeit:. Tam,

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV Wolontariat Wolontariat ważna sprawa, nawet super to zabawa. Nabierz w koszyk groszy parę, będziesz miał ich całą chmarę. Z serca swego daj znienacka, będzie wnet Szlachetna Paczka. Komuś w trudzie dopomoże,

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU!

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! W ogrodzie pojawiła się mamusia Piotra i zabrała syna do domu. Chłopak szepnął Karolci, by nikomu nie mówiła o ich przygodzie. Dziewczynka też wracała do domu. Spotkała tatusia,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA zaawansowana Cel ogólny: ocena decyzji podjętej przez bohatera legendy. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem Informacje dla ucznia SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ewa jest chora 1. Sprawdź,

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

DZIĘKUJĘ MAMO DZIĘKUJĘ TATO

DZIĘKUJĘ MAMO DZIĘKUJĘ TATO DZIĘKUJĘ MAMO DZIĘKUJĘ TATO DZIEKUJE MAMO DZIĘKUJE TATO Nie da się w słowach wyrazić wdzięczności Jaka do dzisiaj w sercu mym gości, Moim rodzicom chcę podziękować, Skromny ten wierszyk im dedykować. Za

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone Matko córki Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Co się zmieniło? 14%-> 40% 44% 25-34 latków mieszka z rodzicami Wzrosła w latach 2002-2014 liczba 30-34-letnich Polaków

Bardziej szczegółowo

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu!

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Na wstępie mojego listu serdecznie Cię pozdrawiam. Chcę Ci opowiedzieć, jak dbam o siebie. Zdrowo się odżywiam. Piję soki owocowe. Chodzę z mamą na spacery. Dużo

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

Olinek - ośrodek naszych marzeń

Olinek - ośrodek naszych marzeń W ośrodku, który niebawem będzie obchodził swoje czwarte urodziny, prowadzona jest Oczekiwanie na narodziny upragnionego dziecka to jedna z najpiękniejszych chwil w życiu każdej rodziny. Cud narodzin i

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Jest to bajka, która pomoże dzieciom zrozumieć, jak należy dbać o przyrodę i zachować się w lesie.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

ją Janek. Nowy kolega powiedział, że poprosi swojego tatę o klej i pomoże jej skleić książkę.

ją Janek. Nowy kolega powiedział, że poprosi swojego tatę o klej i pomoże jej skleić książkę. Streszczenie W pewnej chwili podmuch wiatru sprawił, że wszystkie kartki z książki Petronelki zaczęły fruwać po klasie. Koledzy i koleżanki pomogli Petroneli je pozbierać. Dziewczynka bardzo się wstydziła

Bardziej szczegółowo

Operacja KRAINA MARZEN

Operacja KRAINA MARZEN Wydawca: Drägerwerk AG & Co. KGaA, Corporate Communications, Moislinger Allee 53 55, 23558 Lubeka www.draeger.com Drägerwerk AG & Co. KGaA, 2014. Wszelkie prawa zastrzeżone Tekst i koncepcja: Christiane

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść...

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść... Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV Dzień dobry... Proszę usiąść... Dlaczego chce się pan przebadać? Dziewczyna mi kazała. To co, mogę dostać skierowanie? Mamy taką zasadę, że przed badaniem przeprowadzamy

Bardziej szczegółowo

Są rodziny, w których życie kwitnie.

Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których jest źle. Czy Twój dom jest spokojnym miejscem? Czy masz dokąd wracad? Czy czujesz się w domu bezpiecznie? Jeśli tak, to gratuluję. Niektóre dzieci

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY PIERWSZAK

BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZEŃSTWO W DRODZE DO SZKOŁY Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał

Bardziej szczegółowo

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt Uczniowie klas 4-6 wykonali kartki świąteczne techniką komputerową, a do tego opisywali krótko czym dla nich jest MAGIA ŚWIĄT Nagrodzono 2 prace: Kamili Kobylarz i Zuzanny Madejskiej gratulujemy A oto

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

JAK ZAZNACZAĆ ODPOWIEDZI? DLACZEGO ROBIĘ RÓŻNE RZECZY? Dlaczego sprzątam w moim pokoju?

JAK ZAZNACZAĆ ODPOWIEDZI? DLACZEGO ROBIĘ RÓŻNE RZECZY? Dlaczego sprzątam w moim pokoju? KOD UCZNIA: WIEK: PŁEĆ: K srq-a (wersja polska) Robimy różne rzeczy z rozmaitych powodów. Czasem coś nas interesuje, innym razem chcemy dostać nagrodę albo sprawić przyjemność rodzicom czy kolegom. Poniżej

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko staje się nastolatkiem...

Gdy dziecko staje się nastolatkiem... Gdy dziecko staje się nastolatkiem... Jak mu pomóc? Jak z nim wytrzymać? Jak go zrozumieć? Jak go wychowywać? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog NASTOLATEK DZIECKO Inny wygląd Inna emocjonalność

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności

Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności Broszura informacyjna dla rodziców W okresie nauki w szkole podstawowej dziecko będzie pisało standaryzowane sprawdziany umiejętności czytania

Bardziej szczegółowo

Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności

Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności Twoje dziecko i standaryzowane formy sprawdzania umiejętności Interpretacja wyników w skali standaryzowanej W okresie nauki w szkole podstawowej dziecko będzie pisało standaryzowane sprawdziany umiejętności

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania.

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. DOBRE MANIERY DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. GRZECZNOŚĆ: dobre maniery i taktowne zachowanie. Dobre maniery świadczą o szacunku

Bardziej szczegółowo

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia.

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Poniższy kwestionariusz został stworzony w ramach projektu AWAKE Starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu (ang. Aging With Active Knowledge and Experience),

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT PETYA (BG) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN

WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN Teksty biblijne: Dz. Ap. 4, 32 37, Ew. Mat. 6, 19 21 Tekst pamięciowy: Ks. Przyp. 14, 21; Ew. Mat. 6, 21 ( ) Szczęśliwy ten, kto lituje się nad ubogimi Albowiem, gdzie jest skarb

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ Do czego są nam potrzebne zasady i wolność? CZAS TRWANIA: 45 minut CELE: Po zajęciach dziecko: potrafi wyjaśnić znaczenie słów: zasada

Bardziej szczegółowo

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup...

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup... Dlaczego dziecko nie chce iść do przedszkola? Zapytaliśmy Eksperta dlaczego maluchy nie chcą chodzić do przedszkola. Bez względu na to, czy Twój maluch buntuje się sporadycznie, czy nagminnie się awanturuje

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści!

kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! ANKIETA DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Drodzy Pierwszoklasiści! kod ucznia Niedawno rozpoczęliście naukę w naszej szkole. Chcemy Was lepiej poznać, aby zapewnić Wam dobry start w nauce. Dlatego zadajemy

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

Laura pokiwała głową. Od kilku tygodni codziennie mierzyli Belli temperaturę, bo ich weterynarz, Marek, powiedział, że tak najlepiej sprawdzić, czy

Laura pokiwała głową. Od kilku tygodni codziennie mierzyli Belli temperaturę, bo ich weterynarz, Marek, powiedział, że tak najlepiej sprawdzić, czy Rozdział pierwszy Bella wydaje się taka gruba! Laura popatrzyła pod stołem na Bellę, sukę rasy beagle, która siedziała pomiędzy nogami zebranych. Dyszała i nie wyglądała na zbyt zadowoloną. Brzuszek miała

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

Zawsze w środy, zanim zadzwoni dzwonek, ja wcześniej muszę się udać do pracowni plastycznej. Przynoszę wodę. Oliwię zastałam w łazience. Myła ręce.

Zawsze w środy, zanim zadzwoni dzwonek, ja wcześniej muszę się udać do pracowni plastycznej. Przynoszę wodę. Oliwię zastałam w łazience. Myła ręce. Kochany Pamiętniku! Pani zadała mi dziwną pracę domową. Miałam obserwować, co w ciągu dnia robią moje ręce. Zadanie to wydawało mi się trudne, ponieważ moim zdaniem niełatwo jest obserwować samą siebie.

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta)

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) Dzień dobry państwu! Dziś naszym gościem w audycji Dbajmy o siebie jest pani doktor Irena Kamieńska, która z zawodu i z zamiłowania jest lekarzem

Bardziej szczegółowo

Szkoła tolerancji Janusza Korczaka

Szkoła tolerancji Janusza Korczaka Szkoła tolerancji Janusza Korczaka Warszawa, 2012 data Szkoła tolerancji Zajęcia na kanwie utworów literackich Janusza Korczaka. W warsztatach kładziemy nacisk na rozwój umiejętności współpracy i dialogu,

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście

Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście 1 Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście Chyba dobrze czuli się Państwo na sanockiej scenie. To było widać i słychać Tatiana Hempel-Gierlach: Tak, w Sanoku zgotowano nam wspaniałe przyjęcie,

Bardziej szczegółowo

W numerze: 2014, numer 1 Grudzień

W numerze: 2014, numer 1 Grudzień 2014, numer 1 Grudzień W numerze: Wywiad z kierownikiem świetlicy p. Lidią Majewską Zimowe trendy Skąd się wzięła kolęda? Kącik plastyczny Uśmiechnij się Chwila relaksu GADU-GADU Z P. LIDIĄ MAJEWSKĄ- KIEROWNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ankiety: Styl Ŝycia nastolatków.

Sprawozdanie z ankiety: Styl Ŝycia nastolatków. Sprawozdanie z ankiety: Styl Ŝycia nastolatków. Klasa:. Szkoła 1. Jaki jest twój ulubiony przedmiot? Odpowiedź uzasadnij Ulubiony przedmiot Ilość Uzasadnienie 1. W-f 2. J. polski 3. Geografia 4. J. angielski

Bardziej szczegółowo

CO MA MATEMATYKA DO WYCHOWANIA, CZYLI BAJKA O ZOSI

CO MA MATEMATYKA DO WYCHOWANIA, CZYLI BAJKA O ZOSI CO MA MATEMATYKA DO WYCHOWANIA, CZYLI BAJKA O ZOSI Lubię matematykę i lubię Panią prof. Edytę Gruszczyk Kolczyńską. Ona też lubi matematykę. Byłam na kilku Jej wykładach, przeczytałam kilka Jej książek.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ Bezpieczeństwo w drodze do szkoły Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał zasady ruchu drogowego,

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE ROBIĆ NIE POWINNI:

CZEGO RODZICE ROBIĆ NIE POWINNI: Pierwsze dni w przedszkolu wiążą się zwykle z zachwianiem poczucia bezpieczeństwa. Dziecko boi się nie tylko tego co go spotka, ale przede wszystkim tego, że mama nie wróci. Dlatego dobrze jest przez pierwsze

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet PrzyszĿości

Uniwersytet PrzyszĿości Kseniya Zhuraukova MSOŚ, II rok Uniwersytet PrzyszĿości Świat nie stoi w miejscu. Już teraz spoŀeczeństwo jest na takim poziomie rozwoju, o którym nasze babcie i nasi dziadkowie nawet by nie pomyśleli.

Bardziej szczegółowo