JAK PRAWIDŁOWO KIEROWAĆ ROZRODEM W STADZIE BYDŁA MLECZNEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JAK PRAWIDŁOWO KIEROWAĆ ROZRODEM W STADZIE BYDŁA MLECZNEGO"

Transkrypt

1 WARMIŃSKO-MAZURSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W OLSZTYNIE JAK PRAWIDŁOWO KIEROWAĆ ROZRODEM W STADZIE BYDŁA MLECZNEGO Olsztyn, 2011 r.

2 Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie Piotr Reichel Jak prawidłowo kierować rozrodem w stadzie bydła mlecznego Olsztyn, 2011 r.

3 Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie ul. Jagiellońska 91, Olsztyn, tel./fax (89) , , W-MODR Oddział w Olecku ul. Kolejowa 31, Olecko tel. (87) , , fax (87) Dyrektor W-MODR mgr inż. Zygmunt Kiersz Zastępca Dyrektora W-MODR inż. Antoni Parfinowicz Zastępca Dyrektora W-MODR mgr inż. Zdzisław Kamiński Druk: Warmińsko Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie ul. Jagiellońska 91, Olsztyn tel./fax , Nakład: 300 egz. Wydanie I

4 Spis treści I WSTĘP... 5 II. WPŁYW ŻYWIENIA NA ROZRÓD... 6 III. CYKL PŁCIOWY U KRÓW - JEGO PRZEBIEG I MONITOROWANIE W STADZIE Rejestracja danych rozrodu Analiza danych rozrodu i ich interpretacja... 9 IV. KRYCIE KRÓW MLECZNYCH V. DIAGNOSTYKA CIĄŻY - METODY I ZNACZENIE VI. ZABURZENIA CIĄŻY U BYDŁA - PRZYCZYNY I NASTĘPSTWA VII. PODSUMOWANIE LITERATURA... 16

5

6 I. WSTĘP Właściwa organizacja rozrodu jest podstawowym warunkiem opłacalności chowu bydła. Prawidłowe jego prowadzenie to ważny i jednocześnie jeden z trudniejszych elementów w hodowli stada mlecznego. Błędy popełniane w tej dziedzinie dają niestety niekorzystne, wymierne efekty finansowe. Tylko krowy rodzące cielęta regularnie w odstępach rocznych, osiągają najwyższą życiową wydajność mleka. Jednak w praktyce obserwuje się, że wraz ze wzrostem wydajności mlecznej, gwałtownie obniżają się wskaźniki ich płodności. Przyczyny tego stanu rzeczy są dość złożone i wynikają głównie z problemów w zaburzeniach metabolicznych. W warunkach wysokiej produkcji mleka krowy bez pomocy hodowcy nie są w stanie pokryć energetycznych potrzeb organizmu w zakresie fizjologii i wymogów produkcyjnych. Dlatego zajmując się rozrodem w stadzie bydła trzeba na tą dziedzinę patrzeć z szerokiej perspektywy. W zakresie tej tematyki będą to następujące czynniki: q zapewnienie odpowiednich warunków odchowu i utrzymania zwierząt - dobrostan; q prawidłowo zbilansowane żywienie poszczególnych grup zwierząt według ich zapotrzebowania na składniki pokarmowe; q prawidłowe pielęgnowanie stada; q zapewnienie odpowiedniej organizacji rozrodu i indywidualny dobór rozpłodników; q używanie do rozrodu nasienia buhajów sprawdzonych na potomstwie i objętych stałym nadzorem lekarsko-weterynaryjnym. Poniższy schemat ilustruje ciągły proces, kolejno po sobie następujących zdarzeń w stadzie bydła. Obliguje to hodowcę do permanentnego wykonywania powtarzających się czynności związanych z kierowaniem rozrodem, ponieważ jeden zabieg powoduje konieczność wykonanie kolejnego i dotyczy to zarówno cielęcia, jałówki jak i krowy. Za: Mahlkow-Nerge i in. (2005) 6 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

7 II. WPŁYW ŻYWIENIA NA ROZRÓD Dobre wyniki w reprodukcji stada można osiągnąć przede wszystkim przy prawidłowym żywieniu krów, dostosowanym do ich potrzeb produkcyjnych i okresów fizjologicznych. To czynnik, który przez większość praktyków i fachowców uznawany jest za najważniejszy dla właściwie prowadzonego rozrodu. Szczegółowe omówienie tematyki żywienia krów wykracza poza ramy omawianego tematu, dlatego traktuję ją tylko sygnalnie. Wiemy, że latem płodności sprzyja racjonalny wypas dawkowany z dostatkiem dobrej zielonki. Na pastwisku zwierzętom należy zapewnić dostęp do wody i soli w postaci lizawki z mikroelementami, a także zabezpieczyć możliwość schronienia się przed słońcem. Długie przebywanie w upale przy silnym nasłonecznieniu źle wpływa na rozród. Pamiętajmy, że przy skarmianiu młodych zielonek zwierzętom dostarczamy dużo białka i wystarczającą ilość witamin, natomiast energia i niektóre składniki mineralne wymagają uzupełnienia. Szczególnie potrzeba ta nasila się u krów wysoko wydajnych. Istotnym i korzystnym aspektem żywienia pastwiskowego jest możliwość ruchu na świeżym powietrzu. Działanie słońca, światło, ale przede wszystkim swobodny ruch korzystnie wpływają na całość procesów życiowych i doskonale regulują przebieg cyklu płciowego. W trakcie przebywania stada na pastwisku łatwiej można zaobserwować charakterystyczne objawy rui. W okresie zimowym na rozród korzystnie wpływa żywienie zbilansowane z udziałem bardzo dobrej jakości sianokiszonki, z dodatkiem kiszonki z kukurydzy i stosowanie dodatków witaminowo-mineralnych (witamina A, D, E i szereg pierwiastków mineralnych, które są niezbędne dla dobrej płodności). Jak już wspomniano w żywieniu krów energia jest bardzo istotna. Szczególnie w okresie okołoporodowym krowy nie są zdolne do pobrania wystarczającej ilości energii, aby w początku laktacji pokryć zapotrzebowanie energetyczne na zwiększającą się produkcję mleka. W konsekwencji ujemnego bilansu, organizm krowy korzysta z rezerw tłuszczowych, powodując utratę masy ciała, pogorszenie kondycji, a przy błędach żywieniowych hodowcy może spowodować problemy z płodnością. Gdy uruchamianie energii z tłuszczu zapasowego przybiera charakter gwałtowny - szczególnie u sztuk, które w laktację W-MODR w Olsztynie 2011 r. 7

8 weszły zbyt otłuszczone, może wywołać bardzo niebezpieczna chorobę metaboliczną zwaną ketozą. Jednym z mechanizmów tego schorzenia jest uwalnianie podczas przemian dużej ilości kwasów tłuszczowych do krwi, które przy braku energii węglowodanów z paszy nie mogą być wykorzystane przez organizm. Nadmiar tych kwasów we krwi daje sygnał do mózgu zwierzęcia, że krowa nie musi jeść - następuje utrata apetytu i zwierzę nie pobiera paszy. W ten sposób spirala niedoborów się nakręca, co w konsekwencji obniża mleczność, pogłębia stan chorobowy i wywołuje poważne problemy rozrodcze. Zapobiegać temu zjawisku należy przez właściwe żywienie i stymulowanie apetytu u krów w końcowym okresie zasuszenia, dbając o prawidłową ich kondycję - to znaczy nie zatuczać! W ostatnich trzech tygodniach ciąży należy skarmiać te pasze objętościowe, którymi będziemy żywili krowy w czasie laktacji, zwiększając stopniowo w dawce udział paszy treściwej. Postępowanie takie ma na celu właściwe ustabilizowanie mikroflory w przewodzie pokarmowym krowy przed rozpoczęciem laktacji. Stosowanie strategii stymulowania apetytu w tym okresie jest konieczne, ponieważ krowy wysokocielne fizjologicznie mają tendencję do jego zmniejszania. Nie przyzwyczajenie krów do wysokiego poziomu pobierania paszy w końcowym okresie zasuszenia spowoduje, że nie wejdzie ona w laktację przy dobrym apetycie - a to już najczęściej wywołuje konsekwencje wystąpienia wspomnianych chorób metabolicznych i zakłócenie prawidłowości rozrodu. W zaawansowanych hodowlach, kontrolę i ocenę prawidłowości żywienia stada opiera się na analizie wyników krwi. Poprzez badania laboratoryjne surowicy krwi wykryte zostają wczesne stany niedoborów istotnych składników odżywczych. Unikanie błędów żywieniowych skutkujących niewłaściwym bilansem nie tylko podstawowych składników pokarmowych, ale także soli mineralnych, pierwiastków śladowych i witamin, zapewnia utrzymanie normalnych funkcji fizjologicznych organizmu przy nadzwyczaj wzmożonych potrzebach pokarmowych wysoko mlecznej krowy. Metoda ta jest jednak kosztowna i skuteczna tylko wtedy jeżeli odbywa się regularnie, a badania krwi następują po trzech tygodniach od każdej zmiany składu dawki pokarmowej. III. CYKL PŁCIOWY U KRÓW - JEGO PRZEBIEG I MONITOROWANIE W STADZIE Cykl płciowy jest okresem pomiędzy jedną i następną rują. U krów ras mlecznych powinien on występować równomiernie przez cały rok. Jego długość u dojrzałych nie zacielonych osobników wynosi średnio 21 dni z odchyleniami 18-24, natomiast u jałówek bywa krótszy i wynosi średnio 20 dni (18-22). W tym samym rytmie powtarza się krótki okres pobudliwości płciowej zwany rują. Cykl płciowy przebiega fazami kolejno następującymi po sobie, które można rozpoznawać po charakterystycznych zewnętrznych objawach: q Faza przedrujowa - objawy: wyraźne oznaki podniecenia; szukanie kontaktu z innymi krowami; porykiwanie; spadek apetytu; obniżenie produkcji mleka; zaczerwienienie ścian przedsionka pochwy; lekkie obrzmienie warg sromowych; wyciek niewielkiej ilości wodnistego śluzu. q Faza rui właściwej - objawy: szukanie kontaktu z innymi krowami - intensywniejsze; 8 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

9 tolerowanie obskakiwania przez inne krowy - faza wyraźnie stojąca ; wyraźne -silne obrzmienie warg sromowych; zaczerwienienie ścian przedsionka pochwy; wyraźny wyciek ciągliwego - przejrzystego śluzu w postaci sopla. q Faza zanikania rui - okres porujowy - objawy: brak tolerancji na obskakiwanie; stopniowe zanikanie niepokoju i pobudzenia; powrót apetytu; zmniejszenie obrzmienia warg sromowych; rozjaśnienie barwy ścian przedsionka pochwy; wyciek mętnego śluzu z domieszką krwi. q Faza porujowa: zanik wszelkich objawów zewnętrznych. Świadomość hodowcy, wiedza i umiejętność zaobserwowania powyższych objawów są bardzo istotne, ponieważ kierowanie rozrodem opiera się głównie na systematycznie prowadzonym monitoringu stada. Podstawową i najczęściej stosowaną metodą jest obserwacja zwierząt, którą prowadzi się kilka razy dziennie i obejmuje ona wszystkie krowy. Ważne jest, aby obserwować stado systematycznie, gdyż warunkiem terminowego i skutecznego unasieniania, jest możliwie dokładne określenie początku rui właściwej. Obserwację stada należy prowadzić 2-3 razy dziennie, co najmniej przez 20 minut, najlepiej na okólniku albo podczas przepędów, ponieważ tylko wtedy jest szansa zauważenia 60-90% krów będących w rui. Obecnie wielu hodowców utrzymujących zwierzęta w oborach wolnostanowiskowych korzysta z urządzeń elektronicznych, które wspierają monitoring w zakresie wykrywania rui. Ich działanie opiera się głównie na pomiarze i analizie dziennej aktywności poszczególnych zwierząt, sygnalizując to w odczycie lub na wykresie graficznym. Na podstawie wyniku tych analiz, systemy sugerują najkorzystniejszy moment krycia krów. 1. Rejestracja danych rozrodu Przy właściwie zarządzanym stadzie nie może zabraknąć rzetelnie i na bieżąco prowadzonej dokumentacji. Jeżeli sporządzana jest nawet w najprostszej formie, może być dużą pomocą w pracy hodowcy, gdyż bazowanie tylko na pamięci ludzkiej, często bywa zawodne. Zapisów można dokonywać tradycyjnie na papierze lub za pomocą komputera. Obory korzystające z nowoczesnych urządzeń wyposażonych w systemy zarządzania stadem, dane te gromadzą i analizują automatycznie na zasadzie zintegrowanego procesu. Na podstawie tej wiedzy hodowca podejmuje decyzje dotyczące użytkowania rozpłodowego poszczególnych osobników. Zbiór danych, aby mógł posłużyć do sterowania rozrodem stada musi zawierać następujące - aktualne informacje o każdej krowie i jałówce: q data wycielenia; q data zaobserwowania rui; q data krycia; q data zacielenia lub stwierdzenia cielności. W-MODR w Olsztynie 2011 r. 9

10 2. Analiza danych rozrodu i ich interpretacja Data wycielenia Okres od narodzin do pierwszego wycielenia to najdroższy dla hodowcy w sensie kapitałochłonności okres w życiu krowy. Jałówki odchowujemy zakładając, że wycielą się w wieku miesięcy i osiągną w tym czasie masę ciała kg. Wcześniejsze wycielenia - poniżej miesięcy życia, powodują zwiększenie liczby trudnych porodów, a ponadto zbyt wcześnie kryta jałówka nie wyrośnie na dużą krowę. Z kolei opóźnienie wieku pierwszego wycielenia to wydłużenie okresu pustego żywienia, oraz dłuższy okres spłacania się jałówki. Data wycielenia to początek kolejnego cyklu rozrodczego w życiu krowy, a więc od tego dnia rozpoczynamy obserwację, aby ustalić optymalny termin następnego krycia. Zmierzamy do przestrzegania zasady: jednego wycielenia w ciągu jednego roku kalendarzowego. Krowa po wycieleniu powinna być skutecznie pokryta w ciągu dni, jednak nie wcześniej niż 6 tygodni po porodzie. Data rui U zdrowych, dobrze żywionych i prawidłowo utrzymanych krów wykrywanie rui odbywa się bez większych trudności. Zasadą będzie prowadzenie obserwacji szczególnie tych zwierząt, u których wystąpienie rui jest najbardziej prawdopodobne. Są to krowy, którym właśnie mija termin 21 dni (18-24 dni) od wystąpienia poprzedniej rui. Zapis daty obserwacji pozwoli nam określić po pewnym czasie charakterystyczną długość cyklu rujowego u każdej krowy, co będzie pomocną informacją w całym okresie użytkowania rozpłodowego danej sztuki. Zaleca się prowadzić co najmniej dwie (w oborze uwięziowej) do czterech (w oborze wolnowybiegowej) obserwacji w ciągu dnia. Każda z nich powinna trwać minimum 20 minut w czasie, gdy zwierzęta są najedzone i niczym nie niepokojone. Zauważymy wtedy łatwiej te samice, które maja bardzo krótka ruję. Obserwowanie zwierząt wyłącznie przy okazji wykonywania codziennych prac w oborze absolutnie nie wystarcza. Oprócz częstotliwości obserwacji ważna jest także pora jej wykonywania. U dużej części krów ruja rozpoczyna się nocą lub w godzinach późnowieczornych, kiedy w oborze panuje największy spokój. W związku z tym, zaleca się przeprowadzanie kontroli późno wieczorem i bardzo wcześnie rano. Stosunkowo łatwo prowadzić obserwacje w oborze wolnowybiegowej, lub na pastwisku, gdzie zwierzęta mają swobodę ruchu. Można przy tym wspierać się stosowaniem wykrywaczy rui i jednocześnie znakowaniem zwierząt poprzez malowanie nasady ogona farbą kredową. W chowie alkierzowym, gdzie bydło trzymane jest na uwięzi jedyną pewną metodą jest uważne obserwowanie krów, oraz prowadzenie dokumentacji. Bardzo korzystne - jeśli są ku temu warunki - jest regularne, codzienne wypuszczanie bydła na na okólnik (1-2 godziny). Ułatwia to bardzo obserwację stada i wykrywanie grzejących się samic. Jeśli w ciągu około 50 dni od daty ocielenia nie stwierdzimy objawów rui, należy zastanowić się nad przyczynami takiego stanu. Brak rui może być następstwem zaburzeń rozrodczych co wymaga wówczas interwencji lekarza weterynarii. Ale również może być jedynie zjawiskiem pozornym i spowodowany bywa: 10 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

11 q niedostateczną lub nieumiejętną obserwacją, q niewłaściwą interpretacją objawów rui. q zjawiskiem tzw. cichej rui - brak zewnętrznych objawów rujowych pomimo zachodzących cyklicznie procesów na jajnikach i w drogach rodnych krów. U krów z dużym dolewem krwi rasy holsztyńsko-fryzyjskiej przy intensywnej produkcji i występujących niedoborach energetycznych, mineralnych i witaminowych, ruje trudniej zauważyć bo towarzyszące jej objawy są mało wyraźne. Dlatego w takich okolicznościach prowadzenie dokumentacji znacznie ułatwia wykrycie nieprawidłowości i szybkie podjęcie właściwych działań. Przy wykrywaniu cichych rui pomocne bywają - dostępne na rynku urządzenia elektroniczne, działające na zasadzie analizowania odczynu i oporności elektrycznej śluzu pochwowego. Tradycyjną - starą metodą jest buhaj próbnik, który odpowiednio przygotowany po wpuszczeniu do stada z reguły skutecznie wyszukuje grzejące się krowy. Data krycia Podstawą skutecznego krycia jest dostrzeżenie rui w odpowiednim momencie. Stwierdzono bowiem, że krowy powinny być inseminowane w końcowej fazie rui, lub nawet kilka godzin po ustaniu jej objawów. Optymalny termin unasienienia to godzin od stwierdzenia początkowych jej objawów. Jałówki należy unasieniać około 2 godziny wcześniej ponieważ moment owulacji przesuwa się wraz z wiekiem krowy. Schemat podejmowania decyzji o inseminacji powinno się ustalić następująco: q objawy rui rano - unasienianie późnym popołudniem lub wieczorem; q objawy rui w czasie dnia - unasienianie następnego dnia późnym rankiem lub koło południa; q objawy rui wieczorem - unasienianie następnego dnia po południu. Zapisanie daty krycia pozwoli nam określić termin przeprowadzenia kontroli cielności. Wskazane jest by badanie takie wykonać u każdej krowy przed upływem dwóch miesięcy (45-60 dni) od daty pokrycia. Wczesne rozpoznanie ciąży pozwala na identyfikację tych zwierząt, które były kryte, nie powtarzały rui, ale nie są cielne. Pozwoli to hodowcy na podjęcie właściwej decyzji celem uniknięcia wydłużenia okresu międzyciążowego. Przesunięcia krycia o kolejną ruję - to dłuższe o 21 dni produkowanie drogiego mleka w końcowej fazie laktacji, kiedy to jedynie około 50% kosztów paszy W-MODR w Olsztynie 2011 r. 11

12 przetwarzane jest na mleko. Ponadto wczesne badanie cielności pozwala szybko rozpocząć leczenie jałowiejących samic. Opóźnione leczenie często trwa dłużej i nierzadko kończy się wybrakowaniem zwierzęcia ze stada, co jest dużą stratą dla hodowcy. Data zacielenia Dzięki informacji o dacie zacielenia będziemy wiedzieli, kiedy powinniśmy krowę zasuszyć. Powinno to nastąpić dni przed przewidywaną datą ocielenia. Jest to minimalny czas, jakiego potrzebuje przyszła matka na regenerację gruczołu mlekowego. Okres zasuszania dłuższy niż 8 tygodni, z ekonomicznego punktu widzenia jest nieuzasadniony, gdyż u takich krów nie obserwowano po porodzie wyraźnych zmian w ilości i jakości produkowanego mleka. Obserwuje się że wydłużenie okresu zasuszenia stwarza niebezpieczeństwo zbytniego otłuszczania się, co ma niekorzystny wpływ na przebieg porodu i okresu okołoporodowego. Jeżeli mamy problemy z płodnością w stadzie zawsze najpierw powinniśmy szukać przyczyn takiego stanu. Najczęściej jest ich kilka i zwykle są nimi: q błędy w kierowaniu rozrodem; q nieprawidłowe żywienie; q złe utrzymanie zwierząt. IV. KRYCIE KRÓW MLECZNYCH Krowy zdrowe, prawidłowo żywione i utrzymane - mają najczęściej prawidłowy przebieg porodu. Łożysko odchodzi bez komplikacji w okresie 6 godzin po wycieleniu, a inwolucja macicy następuje szybko. Ruja pojawia się zwykle do 60 dni po porodzie. Przy bardzo wczesnych rujach krów nie należy inseminować, bo jest to czas potrzebny do oczyszczenia i przygotowania dróg rodnych do zapłodnienia i rozwoju zarodka. Krowy utrzymywane w złych warunkach środowiskowych i nieprawidłowo żywione najczęściej mają zaburzenia w rozrodzie. Mogą wystąpić tam porody martwych - mało żywotnych i cherlawych cieląt. Często występują komplikacje poporodowe związane z zatrzymaniem łożyska. Może dojść do infekcji i zakażenia dróg rodnych szczególnie przy niedoborze witaminy A. Znaczenie jej jest w rozrodzie bardzo istotne - witamina ta zapewnia prawidłowy rozwój nabłonka, który zabezpiecza układ rozrodczy przed infekcją W sytuacjach patologicznych często z pochwy wydobywają się mętne lub ropne wycieki. Ruje wówczas nie występują, lub przebiegają bez wyraźnych objawów i są nieregularne. Najczęściej stany zapalne w drogach rodnych mają charakter podkliniczny i przebiegają bez widocznych objawów. Krowy takie jałowieją i wymagają leczenia. a do ewentualnych zacieleń dochodzi dopiero po wyjściu na pastwisko, ponieważ zielonka zawiera karoten, który jest prowitaminą witaminy A. Bardzo długie i intensywne ruje z kolei świadczą o występowaniu cyst na jajnikach powodujących trwałą jałowość. Inseminować krowy należy w odpowiedniej fazie rui! Należy pamiętać, że podstawową zasadą jest należyta współpraca hodowcy i inseminatora, która polega na rzetelnej informacji i ma znaczący wpływ na prawidłowy przebieg rozrodu. Nasienie buhaja powinno w określonym czasie znaleźć się we właściwym miejscu, a wtedy krowa ma duże szanse na skuteczne zacielenie. Inseminator przed zabiegiem powinien przeprowadzić wstępny 12 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

13 wywiad dotyczący: daty wycielenia i przebiegu porodu, odejścia łożyska, okresu poporodowego, występowania rui i jej regularności, a także skuteczności wcześniejszych inseminacj. Bardzo ważne jest ustalenie czy krowa w danym momencie nadaje się do zabiegu. Przeprowadza się ją z reguły, gdy krowa stoi - pozytywnie reaguje na obskakiwanie przez inne krowy. Najczęściej stosuje się najpierw badanie macicy przez odbytnicę, jednocześnie można wycisnąć na zewnątrz śluz rujowy i wizualnie zbadać jego właściwości. Przezroczysty i ciągnący się śluz w postaci sopla jest pewną oznaką rui i świadczy o dobrej zdrowotności. Zmiany śluzu w formie zmętnienia i kłaczkowate domieszki w wydzielinie wskazują na nieżyt dróg rodnych. W takich okolicznościach należy odstąpić od zabiegu inseminacji, a krowę poddać leczeniu. Najlepsze wyniki osiąga się przy unasiennianiu po godzinach od zauważenia pierwszych objawów rui. Skutecznie wykonana inseminacja wymaga przestrzegania procedury zabiegu, w której bardzo ważna jest jakość nasienia, ale także jego właściwe przygotowanie - rozmrożenie i ogrzanie porcji przed zastosowaniem. W pierwszym do trzeciego dnia po rui u wielu krów z pochwy wydalana jest śluzowato-krwista wydzielina lub krew. Jest to zjawisko fizjologicznie prawidłowe i wskazuje, że nastąpiła owulacja - uwolnienie dojrzałej komórki jajowej. W stadach dużych, gdzie występują problemy zapłodnienia krowy w odpowiednim czasie po porodzie, korzysta się z synchronizacji rui. Jest to narzędzie służące zminimalizowaniu nakładów pracy i efektywnemu wykorzystaniu inseminacji, a przede wszystkim skróceniu okresu międzyciążowego i międzywycieleniowego co prowadzi do poprawy wskaźników ekonomicznych. Istnieje szereg metod synchronizacji - maja one szczególne znaczenie w stadach prowadzących transfer zarodków. Ale ostrożnie z hormonami! Stosowanie preparatów hormonalnych na zasadzie u sąsiada to zadziałało, to i ja spróbuję może przynieść opłakane skutki. Właściwe posługiwanie się hormonami wymaga głębokiej wiedzy na temat fizjologii rozrodu, umożliwiającej wybór odpowiedniego preparatu, ustalenie właściwych jego dawek i czasu podawania. Dlatego hormonalne sterowanie rozrodem powinno być wykonywane pod absolutnym nadzorem lekarza weterynarii. W-MODR w Olsztynie 2011 r. 13

14 Poniższy wykres obrazuje skuteczność zabiegu inseminacji po zastosowaniu farmakologicznej synchronizacji rui. V. DIAGNOSTYKA CIĄŻY - METODY I ZNACZENIE Kolejny istotny czynnik organizacji rozrodu - ma odpowiedzieć na następujące pytania: 1. Czy krowa jest cielna? 2. Czy płód jest żywy i prawidłowo rozwinięty? 3. W jakim stadium rozwoju jest płód - miesiąc/tydz. ciąży? 4. Jaka jest liczba płodów i ewentualnie jaka jest ich płeć? Diagnozowanie ciąży przede wszystkim pozwala ustalić przybliżony termin porodu. Ale zapewnia też utrzymanie w stadzie optymalnej reprodukcji krów, umożliwiając wczesne leczenie krów jałowiących i usuwanie samic niepłodnych. Są różne metody diagnozowania, które zasadniczo dzielą się na dwie grupy: q bezpośrednie q pośrednie Do najczęściej stosowanych należą: Metoda pośrednia - badanie tzw. rektalne przez prostnicę - proste i skuteczne od lat stosowane badanie. Cechuje się dużą precyzją, małą inwazyjnością, możliwością uzyskania natychmiastowych wyników przy odpowiednim doświadczeniu wykonawcy badania. Ciążę krów i jałówek można stwierdzić przy tej metodzie w 6-7 tygodniu po zabiegu inseminacji. Nie bez znaczenia jest także niski koszt, co decyduje o szerokim wykorzystaniu metody diagnozy w praktyce terenowej. Metoda z zastosowaniem ultrasonografu - metoda zyskująca coraz więcej uznania - coraz szerzej stosowana z uwagi na rosnące wymagania hodowców, dostępność urządzeń, a także nabywanie doświadczenia coraz większej liczby lekarzy pracujących w terenie. Stwierdzenie ciąży tą metodą u bydła (chociaż obarczone sporym błędem) możliwe jest już w 20 dniu. Wczesne diagnozowanie ciąży dostępnymi metodami, a szczególnie przy użyciu ultrasonografu, pozwala na uzyskanie dużej sprawności rozrodu u stad zarówno mlecznych jak i mięsnych. 14 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

15 VI. ZABURZENIA CIĄŻY U BYDŁA - PRZYCZYNY I NASTĘPSTWA W stadach bydła często pojawiają się stany patologiczne związane z zaburzeniami ciąży u krów. Skutki przy zaniedbaniach prowadzą najczęściej do poronień. Dlatego obowiązkiem każdego hodowcy jest ciągły dozór, właściwa pielęgnacja i dbanie o prawidłowe żywienie grupy krów cielnych. Ciężarna macica jałówki (fot. lek. wet. Przemysław Warmowski Zaburzenia przebiegu ciąży wynikają z następujących chorobowych przyczyn: q Schorzenie błon płodowych - skutkuje nieprawidłowym odżywianiem płodu, nieprawidłowym jego rozwojem, obumieraniem i jego ronieniem. Schorzenie to występuje w formie puchliny, obrzęku błon płodowych q Ciąża pozamaciczna - rozwój zarodka z różnych przyczyn odbywa się poza macicą. Może być to postać ciąży jajnikowej, ciąży jajowodowej, lub ciąży w obrębie jamy brzusznej. W tym ostatnim przypadku występuje forma tzw. ciąży pozamacicznej wtórnej - która pojawia się na skutek pęknięcia ściany macicy- wywołanego najczęściej gwałtownymi urazami mechanicznymi (uderzenia, rogowanie się krów, tłok przy przepędzaniu lub transporcie). Zarodek rozwijający się w jamie brzusznej poza macicą ulega zwykle resorpcji, czasami po obumarciu ulega otorbieniu i mumifikacji lub maceracji. q Obumieranie płodu - może wystąpić w każdym momencie ciąży. Jeżeli nastąpi do 6 tygodnia - zarodek ulega najczęściej resorpcji bez większych konsekwencji w organizmie matki. Gorzej jeżeli będzie to w późniejszym stadium ciąży. Maceracja płodu powiązana jest wówczas z obecnością drobnoustrojów, stanami zapalnymi i ropnymi wyciekami z dróg rodnych. Stan taki wymaga najczęściej interwencji weterynaryjnej, wiąże się z długim i kosztownym leczeniem i zwykle źle rokuje! q Zaburzenia powodowane obecnością wielu płodów - nie jest to zjawisko normalne i pożądane. Jest następstwem anomalii w cyklu płciowym samicy uwidocznionym mnogą owulacją z zapłodnieniem więcej niż jednej komórki jajowej w okresie tej samej rui. Bywają także sporadycznie zapłodnienia dodatkowe w kolejnym okresie rujowym. Efektem jest wtedy ciąża mnoga z płodami w różnym wieku rozwojowym. Stan taki jest przede wszystkim niekorzystny dla organizmu krowy. W-MODR w Olsztynie 2011 r. 15

16 Następstwami są zaburzenia krążenia, oddychania, przemiany materii i najczęściej kończy się to przedwczesnym porodem lub poronieniami. q Stany chorobowe w układzie rozrodczym krowy - przyczyn jest kilka: 1. Ruja i inseminacja w trakcie trwania ciąży - rzadko w połowie okresu cielności można zaobserwować typowe objawy rui. Wykonanie zabiegu inseminacji domacicznej w tym momencie, może skończyć się uszkodzeniem błon płodowych i przerwaniem prawidłowo przebiegającej ciąży. 2. Wypadanie pochwy - charakterystyczne dla krów starszych - wieloródek w ostatnim okresie ciąży. Powodowane jest zwiotczeniem tkanek i więzadeł przygotowujących się do porodu, lub wzmagającym się naciskiem na pochwę mocno powiększającej się macicy. 3. Skręty macicy - występują przed porodem i powodują jego ciężki przebieg. 4. Obrzęki przedporodowe - dotyczą podbrzusza, wymienia, ale wywołujące problemy to obrzęki sromu i krocza. Występujące w rozległej formie utrudniają poród i mogą być przyczyną uszkodzeń tych okolic. 5. Zaburzenia przemiany materii - przyczyną jest nieprawidłowo zbilansowane żywienie prowadzące do niedoborów energetycznych lub witaminowo-mineralnych (braki wit.d, wapnia, fosforu, magnezu). Jest to przyczyną częstego schorzenia metabolicznego zwanego ketozą, która w okresie ciąży jest utajona, a po wycieleniu przybiera często postać kliniczną. Kolejnym następstwem wadliwego żywienia jest zatuczenie krowy wynikające z nadmiaru paszy w okresie przed i w trakcie trwania zasuszenia. Nadmierne otłuszczenie jest najczęstszą przyczyną ostrych stanów ketozy występujących w okresie rozdajania u krów o wysokim potencjale produkcyjnym. 6. Poronienia - wywoływane są przez dwa typy przyczyn: zakaźne - powstałe na skutek infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybowych, niezakaźne - przyczynami są błędy żywieniowe, fatalny poziom dobrostanu, stosowanie niewłaściwego leczenia - leki, źle wykonane badanie weterynaryjne, lub źle przeprowadzone zabiegi zootechniczne. VII. PODSUMOWANIE Błędy najczęściej popełniane w kierowaniu rozrodem bydła to: q nie prawidłowe zarządzanie stadem (mało widoczne objawy rui występują u krów nie wypędzanych na pastwisko lub okólniki); q niewłaściwe określenie rui u krowy (przeoczone terminy i ciche ruje); q unasienianie niedojrzałych jałówek; q zbyt wczesne lub późne unasienianie krów po porodzie; q niewłaściwy termin zabiegu unasieniania (właściwy termin - między 12 a 22 godziną od wystąpienia pierwszych objawów rui u krów, a u jałówek między 10 a 20 godziną); q unasienianie krów o wrodzonych wadach układu rozrodczego; q unasienianie krów mających schorzenia narządów rodnych; q brak odpowiednich warunków środowiskowych (obora nie jest sucha i czysta, brak światła i ruchu na wybiegach); q brak lub nadmiar składników żywieniowych - niewłaściwe bilansowanie paszy; q nieprawidłowe prowadzenie inseminacji - (jakość nasienia, uchybienia proceduralne); q brak opieki weterynaryjnej. 16 W-MODR w Olsztynie 2011 r.

17 Prawidłowo prowadzony rozród w stadzie można ocenić na podstawie jego wskaźników. Za najbardziej właściwe i optymalne z punktu widzenia fizjologii zwierząt i ekonomiki prowadzenia hodowli, należy przyjąć zestawienie wskaźników rozrodu na poziomie przedstawionym poniżej. Wyszczególnienie wskaźników rozrodu Optymalny poziom wskaźnika Średni wiek I krycia jałówek ras mlecznych ok miesięcy Średni wiek I wycielenia ok. 24 miesięcy Długość okresu międzywycieleniowego w dniach Średni okres wystąpienia rui po wycieleniu do 40 dni Średni okres od wycielenia do I krycia dni Średni okres międzyciążowy dni Średnie zużycie nasienia na skuteczne krycie 1,5-1,7 porcji Długość okresu zasuszenia dni Wskaźnik brakowania z powodu jałowości do 10% Literatura: 1. Metody synchronizacji rui w stadzie bydła mięsnego. Marcin Gołebiewski, Beata Majchrzak. Hodowca bydła nr 12/ Ciąża - wykryć w porę. Wojciech Neja, Mariusz Bogucki. Hodowca bydła nr12/ Zaburzenia ciąży u bydła. Tomasz Piech. Bydło - nr12/ Metody diagnostyki ciąży u krów. Katarzyna Jankowska, Mamadou Mousa Bah. Hodowca bydła nr2/ Doskonalenie bydła z wykorzystaniem nasienia seksowanego. Piotr Wójcik. 2/ Zaburzenia cyklu rujowego u krów - przyczyny i zapobieganie. Janusz, Ryszard Mroczek. Hodowca bydła nr12/ Sterowanie rozrodem. Krzysztof Słoniewski IGIHZ PAN, Jastrzębiec 8. Materiały internetowe - Rozwiązywanie problemów rozrodu bydła w organizacji hodowlanej MASTERRIND 9. Materiały internetowe - -bydla/ 10. Materiał internetowy - l Stanisław Nowowiejski 11. Materiał internetowy - Marcin Szeligowski 12. Ustawa o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Tekst ujednolicony z dnia roku. W-MODR w Olsztynie 2011 r. 17

18 Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie ul. Jagiellońska 91, Olsztyn tel , ,

Rozpłód bydła Krycie i unasiennianie krów

Rozpłód bydła Krycie i unasiennianie krów Rozpłód bydła Dobra płodność bydła jest niezbędnym warunkiem uzyskania wysokiej produkcyjności i opłacalności chowu bydła. Poród jest niezbędny dla rozpoczęcia laktacji. Utrzymanie optymalnych (około rocznych)

Bardziej szczegółowo

Zasady żywienia krów mlecznych

Zasady żywienia krów mlecznych Zasady żywienia krów mlecznych Żywienie jest najważniejszym czynnikiem środowiskowym wpływającym na ilość i jakość mleka. Prawidłowe żywienie polega na zastosowaniu takich pasz (pod względem ilości i jakości),

Bardziej szczegółowo

Ocena zagrożenia subkliniczną ketozą nowa usługa w stadach objętych kontrolą użytkowości

Ocena zagrożenia subkliniczną ketozą nowa usługa w stadach objętych kontrolą użytkowości Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka www.pfhb.pl Ocena zagrożenia subkliniczną ketozą nowa usługa w stadach objętych kontrolą użytkowości Krzysztof Słoniewski KETOZA Ketoza wiadomości ogólne

Bardziej szczegółowo

Zasady żywienia jałówek hodowlanych

Zasady żywienia jałówek hodowlanych .pl Zasady żywienia jałówek hodowlanych Autor: dr hab. inż. Rafał Bodarski Data: 1 marca 2016 1 / 5 .pl Odchów jałówek hodowlanych ma bezpośredni i niedoceniany wpływ na późniejsze efekty produkcyjne krów

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie rozpłodowe świń

Użytkowanie rozpłodowe świń Użytkowanie rozpłodowe świń Celem użytkowania rozpłodowego jest uzyskanie od lochy licznego potomstwa. Ekonomicznie uzasadnione jest takie użytkowanie, którego efektem jest osiągnięcie wysokiej plenności

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka występowania ketozy u krów mlecznych w Polsce mgr inż. Marta Malkiewicz

Czynniki ryzyka występowania ketozy u krów mlecznych w Polsce mgr inż. Marta Malkiewicz Czynniki ryzyka występowania ketozy u krów mlecznych w Polsce mgr inż. Marta Malkiewicz Katedra Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie KETOZA i ujemny bilans

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI

Spis treści SPIS TREŚCI Spis treści ROZDZIAł I ByDłO...8 1. Znaczenie gospodarcze chowu bydła (Piotr Brzozowski)...8 2. Typy użytkowe i rasy bydła (Piotr Brzozowski)...9 2.1. Informacja o gatunku i pochodzeniu bydła...9 2.2.

Bardziej szczegółowo

CHOROBY METABOLICZNE W STADACH KRÓW MLECZNYCH

CHOROBY METABOLICZNE W STADACH KRÓW MLECZNYCH CHOROBY METABOLICZNE W STADACH KRÓW MLECZNYCH Intensyfikacja produkcji bydła mlecznego w kierunku uzyskiwania coraz wyższych wydajności mlecznych sprawia, że krowa staje się zwierzęciem o ogromnym obciążeniu

Bardziej szczegółowo

Żywienie bydła mlecznego

Żywienie bydła mlecznego Żywienie bydła mlecznego Najważniejszym czynnikiem wpływającym na jakość i ilość jest żywienie. Prawidłowe żywienie polega na zastosowaniu takich pasz, które pozwolą na pełne wykorzystanie potencjału genetycznego

Bardziej szczegółowo

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Renata Grudzińska Poldanor S.A. Prowadzenie ewidencji przebiegu produkcji pozwala na dogłębną analizę wyników. Posiadanie informacji

Bardziej szczegółowo

Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego

Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego w zakresie cech produkcji mleka przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Praca hodowlana. Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła

Praca hodowlana. Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła Praca hodowlana Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła Duże zróżnicowanie, obserwowane w zakresie wydajności poszczególnych krów w obrębie rasy, zależy od wielu czynników genetycznych i środowiskowych.

Bardziej szczegółowo

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła Tytuł Produkcja zwierzęca cz. II Bydło ii trzoda chlewna Autor Red. T. Nałęcz-Tarwacka Wydawca Hortpress Rok wydania 2006 Liczba stron 332 Wymiary 145x210mm Okładka Miękka ISBN 83-89211-87-4 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS Nauczycielski plan dydaktyczny Produkcja zwierzęca Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012 Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS 2005.02.03 Prowadzący mgr inż. Alicja Adamska Moduł, dział, Temat: Lp. Zakres

Bardziej szczegółowo

Odchów cieląt: rasy mleczne i mięsne

Odchów cieląt: rasy mleczne i mięsne .pl https://www..pl Odchów cieląt: rasy mleczne i mięsne Autor: Szymon Adamek Data: 29 lutego 2016 Odchów cieląt oraz okres wycieleń bardzo często błędnie uważany jest przez hodowców za okres łatwy lub

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czerwono-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

Układ rozrodczy samicy

Układ rozrodczy samicy Układ rozrodczy samicy ESPZiWP układ rozrodczy samicy jajniki, jajowody, macica, pochwa, srom 1 Jajniki Jajniki pełnią funkcje wewnątrzwydzielniczą (hormonalną) i rozrodczą, które są ze sobą ściśle powiązane.

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE INFORMACJI O AKTYWNOŚCI DOBOWEJ KRÓW W STADACH PRODUKCYJNYCH. Piotr Wójcik Instytut Zootechniki PIB

EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE INFORMACJI O AKTYWNOŚCI DOBOWEJ KRÓW W STADACH PRODUKCYJNYCH. Piotr Wójcik Instytut Zootechniki PIB EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE INFORMACJI O AKTYWNOŚCI DOBOWEJ KRÓW W STADACH PRODUKCYJNYCH Piotr Wójcik Instytut Zootechniki PIB Aktywność dobowa Czynność Czas trwania (godz.) Krotność czynności Leżenie odpoczynek

Bardziej szczegółowo

Żywienie bydła mlecznego

Żywienie bydła mlecznego Żywienie bydła mlecznego Najważniejszym czynnikiem wpływającym na jakość i ilość jest żywienie. Prawidłowe żywienie polega na zastosowaniu takich pasz, które pozwolą na pełne wykorzystanie potencjału genetycznego

Bardziej szczegółowo

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu. HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 5/2013 Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO. opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech

PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO. opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech 1 Hormonalne podstawy rozrodu Cykl rujowy u bydła jest procesem zależnym od wielu

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ!

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń indukcja rui pierwszy na świecie

Bardziej szczegółowo

Lista oceniająca wpływ środowiska krowy na zdrowie wymienia

Lista oceniająca wpływ środowiska krowy na zdrowie wymienia Lista oceniająca wpływ środowiska krowy na zdrowie wymienia 1. Dane gospodarstwa: imię i nazwisko adres telefon email 2. Lekarz weterynarii 3. Ilość sztuk bydła 4. Liczba sztuk krów dojnych 5. Liczba pierwiastek

Bardziej szczegółowo

MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA

MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA Przy stosowaniu MPU należy pamiętać, że wyżej wymienione efekty są możliwe tylko przy prawidłowym zbilansowaniu energetyczno-białkowym całej dawki pokarmowej.

Bardziej szczegółowo

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex SC Skład Olejki eteryczne Żywe kultury drożdży (Saccharomyces cerevisiae) Saponiny Rumex SC Olejki eteryczne stymulują sekrecję soków trawiennych i zwiększają

Bardziej szczegółowo

Jak ustalić datę poczęcia?

Jak ustalić datę poczęcia? Jak ustalić datę poczęcia? Ciąża rozpoczyna się w chwili zapłodnienia komórki jajowej. Czy jest możliwe dokładne wyznaczenie dnia w którym do tego doszło? Istnieją kalkulatory, które obliczają prawdopodobną

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Oestrophan 0,25 mg/ml roztwór do wstrzykiwań dla bydła i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czarno-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

DairyFeed C. System optymalnego żywienia paszami treściwymi. GEA Farm Technologies zawsze właściwy wybór. GEA Dój & Schładzanie WestfaliaSurge

DairyFeed C. System optymalnego żywienia paszami treściwymi. GEA Farm Technologies zawsze właściwy wybór. GEA Dój & Schładzanie WestfaliaSurge DairyFeed C System optymalnego żywienia paszami treściwymi GEA Dój & Schładzanie WestfaliaSurge GEA Farm Technologies zawsze właściwy wybór Żywienie zgodne z wydajnością Optymalne żywienie, to żywienie

Bardziej szczegółowo

POLSKI ZWIĄZEK HODOWCÓW I PRODUCENTÓW BYDŁA MIĘSNEGO REGULAMIN PROWADZENIA OCENY WARTOŚCI UŻYTKOWEJ BYDŁA TYPU UŻYTKOWEGO MIĘSNEGO

POLSKI ZWIĄZEK HODOWCÓW I PRODUCENTÓW BYDŁA MIĘSNEGO REGULAMIN PROWADZENIA OCENY WARTOŚCI UŻYTKOWEJ BYDŁA TYPU UŻYTKOWEGO MIĘSNEGO POLSKI ZWIĄZEK HODOWCÓW I PRODUCENTÓW BYDŁA MIĘSNEGO REGULAMIN PROWADZENIA OCENY WARTOŚCI UŻYTKOWEJ BYDŁA TYPU UŻYTKOWEGO MIĘSNEGO WARSZAWA 2016 PODSTAWA PRAWNA Ocena wartości użytkowej bydła typu użytkowego

Bardziej szczegółowo

Ekstensywny chów bydła: czy to się opłaca?

Ekstensywny chów bydła: czy to się opłaca? .pl https://www..pl Ekstensywny chów bydła: czy to się opłaca? Autor: dr hab. inż. Maciej Adamski Data: 29 sierpnia 2016 Hodowla bydła w warunkach naturalnych oddziałuje korzystnie m.in. na kształt krajobrazu,

Bardziej szczegółowo

Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła

Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła Pomimo rozwoju wiedzy i profesjonalnej obsługi płodność bydła na przestrzeni ostatnich10-15 lat ulega obniżeniu. Powszechnie uważano, że przyczyną

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT Produkty prozdrowotne dla zwierząt Ideą produkcji preparatów prozdrowotnych firmy INTERMAG jest zminimalizowanie stosowania antybiotyków dla zwierząt i jak najszersze

Bardziej szczegółowo

Systemy wypasu, obsada i obciążenie pastwiska

Systemy wypasu, obsada i obciążenie pastwiska Systemy wypasu, obsada i obciążenie pastwiska Zielonki należy podawać zwierzętom zaraz po skoszeniu. Składowanie przez dłuższy czas (kilka godzin) powoduje ich zagrzanie, co pogarsza wartość pokarmową

Bardziej szczegółowo

Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji

Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji Narzędzie do obliczania kosztów i korzyści w dziedzinie zdrowia zwierząt: koszty niepowodzenia i prewencji Seminarium Zdrowie zwierząt w ekologicznym chowie bydła mlecznego w Polsce 15 marca 2016, Radom

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

Ocena użytkowości mlecznej

Ocena użytkowości mlecznej Ocena użytkowości mlecznej System identyfikacji i rejestracji zwierząt Podstawą prowadzenia oceny użytkowości mlecznej jest oznakowanie każdej krowy. Do roku 2001 oznakowane były tylko krowy objęte oceną,

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski Plan Dydaktyczny. Produkcja Zwierzęca klasa 3TR. Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03. 2. Terminy przeprowadzania zabiegów,

Nauczycielski Plan Dydaktyczny. Produkcja Zwierzęca klasa 3TR. Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03. 2. Terminy przeprowadzania zabiegów, Nauczycielski Plan Dydaktyczny Produkcja Zwierzęca klasa 3TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Moduł, dział, temat Zakres treści BYDŁO c.d. 1.Zabiegi pielęgnacyjne u bydła 2.Przyczyny chorób

Bardziej szczegółowo

Reviva. Pomarańczowe pójło energetyzujące dla szybkiego przywrócenia aktywności po ocieleniu

Reviva. Pomarańczowe pójło energetyzujące dla szybkiego przywrócenia aktywności po ocieleniu Reviva. Pomarańczowe pójło energetyzujące dla szybkiego przywrócenia aktywności po ocieleniu Zdrowe krowy po ocieleniu Wszystkie zmiany metaboliczne zachodzące w okresie okołowycieleniowym mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI 1. Praktyka zawodowa w wymiarze 8 tygodni została podzielona na

Bardziej szczegółowo

-pojęcie normy żywieniowej je Wewnatrzszkolny konkurs prodokcja roślinna.

-pojęcie normy żywieniowej je Wewnatrzszkolny konkurs prodokcja roślinna. Zajęcia praktyczne w klasie II TR w roku szkolnym 2014/15 Moduł, dział, Temat: Zapoznanie z programem nauczania z PSO oraz z standardami egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe BHP, normy żywieniowe,

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka BVD. Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska. Data: 2 czerwca 2016

Profilaktyka BVD. Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska. Data: 2 czerwca 2016 .pl Profilaktyka BVD Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska Data: 2 czerwca 2016 BVD/MD jest groźną chorobą wirusową zarówno dla cieląt jak i bydła dorosłego. Według wielu lekarzy weterynarii powinna być objęta

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze elementy zarządzania stadem

Najważniejsze elementy zarządzania stadem Najważniejsze elementy zarządzania stadem Przed hodowcami bydła mlecznego pojawiają się coraz to nowsze wyzwania, związane z pojawiającymi się zagrożeniami. Głównymi zagrożeniami są choroby zawodowe krów

Bardziej szczegółowo

Podejście partycypacyjne skoncentrowane na gospodarstwie a ograniczenie chorób produkcyjnych

Podejście partycypacyjne skoncentrowane na gospodarstwie a ograniczenie chorób produkcyjnych Podejście partycypacyjne skoncentrowane na gospodarstwie a ograniczenie chorób produkcyjnych Seminarium Zdrowie zwierząt w ekologicznym chowie bydła mlecznego w Polsce 15 marca 2016, Radom Tematy IMPRO

Bardziej szczegółowo

Dobrostan krów mlecznych i cieląt

Dobrostan krów mlecznych i cieląt https://www. Dobrostan krów mlecznych i cieląt Autor: dr Izabela Kozłowska Data: 15 września 2015 Dobrostan zwierząt w Unii Europejskiej jest coraz częściej poruszaną kwestią przez Komisję Europejską.

Bardziej szczegółowo

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Pierwsze oproszenie W poprzednim materiale przedstawiono pokrótce wybrane zasady przygotowania młodych loszek do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

CHÓW BROJLERÓW KURZYCH

CHÓW BROJLERÓW KURZYCH 1 CHÓW BROJLERÓW KURZYCH Program BROJLER polecany jest szczególnie dla tuczu mniej intensywnego, odbywającego się w warunkach przydomowych. Jego zaletą jest niskie zużycie paszy na 1 kg przyrostu oraz

Bardziej szczegółowo

Organizacja bazy paszowej dla bydła mlecznego

Organizacja bazy paszowej dla bydła mlecznego Pagina: Ferma Podpagina: Żywienie bydła Organizacja bazy paszowej dla bydła mlecznego Niezależnie od kierunku produkcji, każde gospodarstwo, aby prawidłowo funkcjonować na rynku, musi być właściwie zorganizowane

Bardziej szczegółowo

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MLEKOMA

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MLEKOMA DLA BYDŁA UZUPEŁNIAJĄCE MIESZANKI MLECZNEGO MLEKOMA WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW WIĘCEJ MLEKA! WIĘCEJ BIAŁKA! WIĘKSZE KORZYŚCI! Grupa produktów MLEKOMA to nowoczesne mieszanki uzupełniające dla bydła mlecznego.

Bardziej szczegółowo

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MLEKOMA WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW WIĘCEJ MLEKA! WIĘCEJ BIAŁKA! WIĘKSZE KORZYŚCI! Grupa produktów MLEKOMA to nowoczesne mieszanki uzupełniające dla bydła mlecznego.

Bardziej szczegółowo

Powikłania związane z brakiem profilaktycznej korekcji racic

Powikłania związane z brakiem profilaktycznej korekcji racic .pl Powikłania związane z brakiem profilaktycznej korekcji racic Autor: Szymon Adamek Data: 7 grudnia 2015 1 / 9 .pl Występowanie różnych schorzeń u krów jest następstwem braku podstawowej profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Technologie produkcji żywca wołowego

Technologie produkcji żywca wołowego Technologie produkcji żywca wołowego Opas bydła może być prowadzony w różnych warunkach środowiskowych i z różną intensywnością. O wynikach mięsnego użytkowania bydła decyduje szereg czynników, których

Bardziej szczegółowo

Poekstrakcyjna śruta rzepakowa - wciąż niedoceniane źródło białka dla bydła mlecznego. Czy tak musi być? Zbigniew Lach

Poekstrakcyjna śruta rzepakowa - wciąż niedoceniane źródło białka dla bydła mlecznego. Czy tak musi być? Zbigniew Lach Poekstrakcyjna śruta rzepakowa - wciąż niedoceniane źródło białka dla bydła mlecznego. Czy tak musi być? Zbigniew Lach Ośrodek Hodowli Zarodowej Osięciny Sp. z o.o. Genotyp i środowisko, a produkcja mleka

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

Gotowa Na Czas. Program żywienia cieląt i jałówek. Odchów z myślą o przyszłości. Wiek pierwszego wycielenia ma ścisły związek z produkcją mleka.

Gotowa Na Czas. Program żywienia cieląt i jałówek. Odchów z myślą o przyszłości. Wiek pierwszego wycielenia ma ścisły związek z produkcją mleka. Gotowa Na Czas Odchów z myślą o przyszłości Program żywienia cieląt i jałówek Wiek pierwszego wycielenia ma ścisły związek z produkcją mleka. Gotowa Na Czas to dokładne wytyczne dotyczące żywienia cieląt

Bardziej szczegółowo

Współpraca Zakładów Mięsnych Łmeat Łuków z producentami żywca wołowego

Współpraca Zakładów Mięsnych Łmeat Łuków z producentami żywca wołowego Współpraca Zakładów Mięsnych Łmeat Łuków z producentami żywca wołowego - program Bliżej Siebie DR INŻ. PIOTR KOWALSKI ZM ŁMEAT - ŁUKÓW S.A. Skup bydła w latach 2007-2009 w ZM Łmeat Łuków S.A. WYSZCZEGÓLNIENIE

Bardziej szczegółowo

Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców

Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców Gorączka Q epidemiologia, patogeneza oraz diagnostyka laboratoryjna. Wskazówki dla lekarzy weterynarii i hodowców Agnieszka Warda-Sporniak Główny Inspektorat Weterynarii gorączka Q tabela 4 choroby rejestrowane

Bardziej szczegółowo

mieszanka dla krów żywionych młodymi zielonkami

mieszanka dla krów żywionych młodymi zielonkami mieszanka mineralno-witaminowa przeznaczona do skarmiania przez cały okres laktacji mieszanka dla krów żywionych młodymi zielonkami z dodatkiem niacyny oraz drożdży paszowych Szczególnie polecana dla krów

Bardziej szczegółowo

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Ideą stworzenia marki AgroYeast było długotrwałe doświadczenie w pracy z drożdżami piwowarskimi Saccharomyces cerevisiae i ich oddziaływaniem

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu

Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu Przydatność rzeźna loszek po odchowaniu pierwszego miotu Kierownik projektu: prof. dr hab. Wojciech Kapelański dr inż. Maria Bocian, dr inż. Jolanta Kapelańska, dr inż. Jan Dybała, dr inż. Hanna Jankowiak,

Bardziej szczegółowo

JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE. Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A.

JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE. Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A. JAK ŻYWIĆ LOCHY, ŻEBY MIEĆ WYRÓWNANE PROSIĘTA I WYSOKIE WAGI ODSADZENIOWE Przemysław Sawoński Mateusz Mik Wipasz S.A. Trochę statystki lochy 1 MLN, tuczniki od lochy 15 szt. 220 tyś podmiotów produkujących

Bardziej szczegółowo

Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody

Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody .pl Mikroklimat w chlewni i jego wpływ na dobrostan trzody Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska Data: 9 grudnia 2015 1 / 7 .pl Mikroklimat w budynkach dla świń w ogromnym stopniu oddziałuje na dobrostan trzody

Bardziej szczegółowo

Wyniki oceny wartości użytkowej krów mlecznych

Wyniki oceny wartości użytkowej krów mlecznych WYNIKI OCENY WARTOŚCI UŻYTKOWEJ KRÓW MLECZNYCH Wyniki oceny wartości użytkowej krów mlecznych część analityczna Analitycy rynku mleka podają, że w 2015 roku utrzymywał się proces redukcji pogłowia krów.

Bardziej szczegółowo

Program Neopigg RescueCare

Program Neopigg RescueCare Program Neopigg RescueCare Neopigg RescueCare Produktywność gospodarstw, w których prowadzony jest chów trzody chlewnej, można określić masą (w kg) zdrowych prosiąt w wieku 10 tygodni pozyskanych od lochy

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty żywienia kóz

Wybrane aspekty żywienia kóz Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk Wybrane aspekty żywienia kóz Józef Krzyżewski Emilia Bagnicka Bożena Pyzel Prof. dr hab. Józef Krzyżewski, IGiHZ PAN Jastrzębiec 1 Zasady żywienia

Bardziej szczegółowo

104 +48 61 657 67 00, fax: +48 61 657 67 67. Lizawki solne. Lizawka solna LISAL 10 kg. Lizawka solna LISAL M 10 kg. Lizawka solna MULTI LISAL SE

104 +48 61 657 67 00, fax: +48 61 657 67 67. Lizawki solne. Lizawka solna LISAL 10 kg. Lizawka solna LISAL M 10 kg. Lizawka solna MULTI LISAL SE 05 ŻYWIENIE Lizawki solne Lizawka solna LISAL 10 kg SKŁAD MINERALNY: sód (Na) 374 g/kg min.; chlor (Cl) 576 g/kg min. PRZEZNACZENIE: Jako dodatek żywieniowy, uzupełniający niedobór soli. Nr kat. 7100 Lizawka

Bardziej szczegółowo

Chów bydła - arena dobrych idei

Chów bydła - arena dobrych idei .pl https://www..pl Chów bydła - arena dobrych idei Autor: Anna Klimecka Data: 1 lipca 2017 Gospodarstwo rodziny Strumiłowskich swój początek datuje na rok 2000. Wtedy Wojciech Strumiłowski miał do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiPoł Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

Sukces w oborze. linia standard

Sukces w oborze. linia standard Sukces w oborze linia standard Sprostać wymaganiom Prawidłowe żywienie mineralno-witaminowe jest niezbędnym elementem każdego programu żywieniowego. Postęp genetyczny i wzrastająca wydajność sprawiają,

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień do egzaminu inżynierskiego dla studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku Zootechnika, specjalność Hodowla zwierząt

Zestaw zagadnień do egzaminu inżynierskiego dla studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku Zootechnika, specjalność Hodowla zwierząt Zestaw zagadnień do egzaminu inżynierskiego dla studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku Zootechnika, specjalność Hodowla zwierząt Katedra Biotechnologii Zwierząt Hodowla Małych Przeżuwaczy

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO ŻYWIENIOWE KOMPLEKSOWA OBSŁUGA GOSPODARSTWA. Niezależność, skuteczność, jakość

DORADZTWO ŻYWIENIOWE KOMPLEKSOWA OBSŁUGA GOSPODARSTWA. Niezależność, skuteczność, jakość DORADZTWO ŻYWIENIOWE KOMPLEKSOWA OBSŁUGA GOSPODARSTWA Niezależność, skuteczność, jakość 1 2 ZASTANAWIASZ SIĘ JAK zoptymalizować żywienie krów przy jednoczesnym obniżeniu kosztów? prawidłowo odchować cielęta?

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

W RAMACH PRZEDMIOTU I OCENY MLEKA

W RAMACH PRZEDMIOTU I OCENY MLEKA ZAJĘCIA TERENOWE ZREALIZOWANE W RAMACH PRZEDMIOTU PODSTAWY PRODUKCJI I OCENY MLEKA ROK III Dnia 13 października 2015 roku studenci trzeciego roku kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka o specjalności

Bardziej szczegółowo

WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW PASZOWE DLA BYDŁA

WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW PASZOWE DLA BYDŁA WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW PASZOWE i mieszanki Pasze DLA BYDŁA Agro Natural Solutions Agro Natural Solutions to seria skutecznych preparatów pomagających zwalczać wysoki poziom komórek somatycznych i biegunki.

Bardziej szczegółowo

Żywienie a płodność bydła mlecznego

Żywienie a płodność bydła mlecznego .pl Żywienie a płodność bydła mlecznego Autor: dr hab. inż. Rafał Bodarski Data: 26 maja 2016 Jednym z ważnych czynników determinujących osiągnięcie dobrych wskaźników płodności w stadach bydła mlecznego

Bardziej szczegółowo

Jałowość i schorzenia wymion głównymi przyczynami ubywania krów ze stad mlecznych

Jałowość i schorzenia wymion głównymi przyczynami ubywania krów ze stad mlecznych Wiadomości Zootechniczne, R. XLVIII (2010), 1: 70 72 Jałowość i schorzenia wymion głównymi przyczynami ubywania krów ze stad mlecznych G łównymi przyczynami ubytków u krów mlecznych są nadal jałowość i

Bardziej szczegółowo

Biegunka u prosiąt i cieląt: jak z nią walczyć?

Biegunka u prosiąt i cieląt: jak z nią walczyć? Biegunka u prosiąt i cieląt: jak z nią walczyć? Autor: Arleta Wojtczak Data: 3 września 2015 1/5 Biegunka jest powszechnym problemem nękającym zarówno hodowców trzody chlewnej, jak i bydła. Choć nie można

Bardziej szczegółowo

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Ideą stworzenia marki AgroYeast było długotrwałe doświadczenie w pracy z drożdżami piwnymi Saccharomyces cerevisiae i ich oddziaływaniem

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT OFERTA NOWOŚCI SEZON 2015

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT OFERTA NOWOŚCI SEZON 2015 PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT OFERTA NOWOŚCI SEZON 2015 NOWOŚĆ KETOWEG FIT FIT KETOWEG FIT Przeznaczony do stosowania w profilaktyce ketozy. Jego formuła jest doskonałą, ekonomiczną odpowiedzią na

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu)

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu) 140964 Zawartość Przedmowa 1. Wprowadzenie 1.1. Kompleksowe podejście do żywienia 1.2. Koncepcja równowagi (bilansu) 1.2.1. Model podaży i zapotrzebowania 1.2.2. Przekarmienie 1.2.3. Niedożywienie 1.2.4.

Bardziej szczegółowo

Zapalenie płuc u cieląt: objawy, leczenie i profilaktyka

Zapalenie płuc u cieląt: objawy, leczenie i profilaktyka .pl Zapalenie płuc u cieląt: objawy, leczenie i profilaktyka Autor: mgr inż. Dorota Kolasińska Data: 22 grudnia 2015 Zapalenie płuc to nadal jedna z najczęstszych przyczyn upadków cieląt. Najbardziej wrażliwe

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny Symbol kierunkowych efektów kształcenia l K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny WIEDZA Zna budowę,

Bardziej szczegółowo

Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich

Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich Wypisz skojarzenia dotyczące macierzyństwa i ojcostwa. macierzyństwo Wykaz obowiązków rodzicielskich ojcostwo Wypisz skojarzenia dotyczące macierzyństwa i ojcostwa. macierzyństwo Wykaz obowiązków rodzicielskich

Bardziej szczegółowo

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt IPC PROGRAM usprawniający zarządzanie stadem świń, ułatwiający optymalizację produkcji z uwzględnieniem dobrostanu zwierząt i prowadzący do rozważnego stosowania leków. IPC Zarządzanie ogólnie pojęte Monitoring

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Bioestrovet, 0,25 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań dla bydła, koni i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA

Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA Warunki chowu ekologicznego FRILAND POLSKA Na podstawie: Rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 roku w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych

Bardziej szczegółowo

SGGW w Warszawie, Wydział Nauk o Zwierzętach, Zakład Hodowli Bydła

SGGW w Warszawie, Wydział Nauk o Zwierzętach, Zakład Hodowli Bydła Krzyżowanie międzyrasowe bydła mlecznego Agnieszka Kądrowska, Marcin Gołębiewski SGGW w Warszawie, Wydział Nauk o Zwierzętach, Zakład Hodowli Bydła Krzyżowanie międzyrasowe jest obecnie gorącym tematem

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

PASZE. I mieszanki PASZOWE DLA BYDŁA. WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW

PASZE. I mieszanki PASZOWE DLA BYDŁA. WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW PASZOWE I mieszanki PASZE DLA BYDŁA WIĘCEJ MLEKA! WIĘCEJ BIAŁKA! WIĘKSZE KORZYŚCI! Grupa produktów MLEKoMa to nowoczesne mieszanki uzupełniające dla bydła mlecznego. Doskonale

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO CROTAMITON FARMAPOL płyn do stosowania na skórę, 100 mg/g 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 g płynu do stosowania

Bardziej szczegółowo

Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt

Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt W Polsce obowiązują dwa systemy oceny wartości pokarmowej pasz i potrzeb pokarmowych przeżuwaczy: francuski - INRA, niemiecki - DLG. Mierniki

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo