Płyny chłodnicze. vademecum profesjonalnego automobilisty

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Płyny chłodnicze. vademecum profesjonalnego automobilisty"

Transkrypt

1 Płyny chłodnicze vademecum profesjonalnego automobilisty

2 vademecum profesjonalnego automobilisty p yny ch odnicze 3 Dlaczego stosuje si uk ady ch odzenia i jak one pracujà 9 Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania 19 Problemy eksploatacyjne 25 Porady eksploatacyjne Castrol 35 Najcz Êciej zadawane pytania przez klientów Castrol 47 Wybieramy odpowiedni p yn ch odzàcy Castrol 2

3 Dlaczego stosujemy układy chłodzenia i jak one pracujñ

4 vademecum profesjonalnego automobilisty Dlaczego stosuje si uk ady ch odzenia i jak one pracujà Silnik z wewn trznà komorà spalania jest silnikiem cieplnym. By wytwarzaç moc, musi on produkowaç ciep o. Je eli silnik produkuje i zachowuje zbyt wiele ciep a, to jego efektywnoêç szybko spada, a bez skutecznych uk adów ch odzenia silniki benzynowe i wysokopr ne generujà wystarczajàcà iloêç ciep a, prowadzàc do ich samozniszczenia. Przep yw p ynu w uk adzie ch odzenia silnika Je eli silnik nie wytwarza i nie zachowuje wystarczajàcej iloêci ciep a, to wówczas pracuje w zbyt niskiej temperaturze i jego sprawnoêç, ekonomia spalania paliwa i emisja spalin ulegajà pogorszeniu. W tym wypadku uk ad ch odzenia zapobiega sytuacji, w której silnik pracowa by b dàc w stanie zbyt du ego wych odzenia. Dla zapewnienia optymalnego dzia ania silnika uk ad ch odzenia musi regulowaç temperatur silnika w granicach dok adnie i wàsko zdefiniowanego zakresu: ani zbytnio goràcy i ani nazbyt zimny. 4

5 Jak dzia a system regulacji temperatury? Temperatura pracy silnika (Êr. temp. p ynu ch odzàcego) w przypadku najnowszych modeli mieêci si w zakresie od 108 do 117 C. Termostaty sà tak wykonane, by otwiera y si w zakresie od 85 do 95 C. Przechodzenie ciep a do p ynu ch odzàcego przep ywajàcego przez silnik i ch odnic zostaje wtedy utrzymane w przedziale Êrednio od 108 do 117 C. Woda wrze w temperaturze 100 C i ciênieniu atmosferycznym (na poziomie morza). Je eli zwi kszamy ciênienie powietrza do np. 1,5 MPa (15 atm) powy ej ciênienia atmosferycznego, to wówczas mo emy podnieêç temperatur wrzenia do oko o 117 C. Je eli zamienimy zwyk à wod na mieszanin sk adajàcà si w jednej po owie z wody, a w drugiej po owie z glikolu etylenowego przy powy szym ciênieniu, to temperatura wrzenia wzroênie do oko o 125 C. Jest to 25 C powy ej temperatury wrzenia zwyk ej wody pod ciênieniem atmosferycznym. Jest to tak e powy ej wymaganego zakresu temperatur dla wspó czesnych silników. Mieszanie wody z glikolem etylenowym i zwi kszanie ciênienia w uk adzie ch odzenia zapewnia, i p yn ch odzàcy pozostanie w stanie ciek ym przy temperaturach daleko przekraczajàcych temperatur wrzenia wody. WyjaÊnienie aspektów temperatury silnika i temperatury wrzenia Êrodka ch odzàcego ilustruje znaczenie uk adu ch odzenia jako systemu regulacji temperatury. 5

6 vademecum profesjonalnego automobilisty Dlaczego stosuje si uk ady ch odzenia i jak one pracujà Uk ad ch odzenia kontroluje temperatur silnika poprzez odprowadzanie ciep a. Ciep o zawsze przenosi si z goràcego przedmiotu na przedmiot ch odniejszy, tak wi c uk ad ch odzenia przekazuje ciep o od silnika do krà àcego w nim Êrodka ch odzàcego. P yn ch odzàcy nast pnie przekazuje ciep o do otaczajàcego powietrza poprzez ch odnic. Regulacja temperatury i przenikanie ciep a opierajà si na ciênieniu wewnàtrz uk adu i krà eniu w nim p ynu ch odzàcego. Dlaczego uk ad ch odzenia pracuje w obiegu zamkni tym? Uk ad ch odzenia nie stanowi tylko pojemnika ciênieniowego na czynnik ch odzàcy. Jest to skomplikowany system wielu z o onych przestrzeni zamkni tych o ró nych obj toêciach. W zwyk ym pojemniku ciênienie jest jednakowo roz o one we wszystkich kierunkach. CiÊnienie w uk adzie ch odzenia jest jednak ciênieniem uêrednionym, zwykle mierzonym w zbiorniku wyrównawczym ch odnicy. Faktyczne ciênienie w ca ym uk adzie jest zró nicowane, poniewa bez ciênienia zró nicowanego nie by oby adnego krà enia Êrodka ch odzàcego. Krà enie p ynu ch odzàcego jest istotne dla przenoszenia ciep a i regulacji temperatury, szczególnie ma to znaczenie po wy àczeniu silnika. 6

7 CiÊnienie jest najwi ksze na wyjêciu z pompy wodnej i w kana ach wewnàtrz Êcian otaczajàcych komory spalania. CiÊnienie w uk adzie jest najni sze przy wlocie pompy wodnej. CiÊnienie jest generowane przez pomp wodnà i regulowane za pomocà zmiennych ograniczników, jak termostat, zawór regulacji w pokrywie ch odnicy. Uk ad jest te wyposa ony w sta e ograniczniki, takie jak kryzy w kana ach wodnych i przejêciach wewnàtrz ch odnicy. Jakie znaczenie ma rozszerzanie si i kurczenie p ynu ch odzàcego? P yny nie mogà byç Êciskane, lecz obj toêç ka dego p ynu wzrasta i zmniejsza si nieznacznie w miar wzrostu i spadku temperatury (podgrzewanie i ch odzenie). Jest to te kluczowym czynnikiem w dzia aniu uk adu ch odzenia. Pompa wodna tworzy ciênienie wewnàtrz uk adu, czym wprawia w obieg p yn ch odzàcy. Rozszerzanie si p ynu pod wp ywem wzrostu temperatury podnosi ciênienie w ca ym uk adzie i pomaga utrzymaç je na poziomie powy ej ciênienia atmosferycznego. Gdyby uk ad by ca kowicie zamkni ty i szczelny, rozszerzajàcy si Êrodek ch odzàcy wkrótce rozerwa by uk ad w najs abszych punktach, którymi sà zwykle w e gumowe lub lutowie ch odnicy. Na szcz Êcie rozszerzajàcy si p yn ch odzàcy ma dokàd ujêç, tj. do zbiornika wyrównawczego. 7

8 vademecum profesjonalnego automobilisty Dlaczego stosuje si uk ady ch odzenia i jak one pracujà Zawór odcià ajàcy ciênienie w pokrywie ch odnicy otwiera si przy projektowanym ciênieniu np. 1,5 MPa i pozwala p ynowi ch odzàcemu pop ynàç poprzez w e gumowe do zbiornika wyrównawczego. Po wy àczeniu silnika p yn zmniejsza swojà temperatur i kurczy si obj toêciowo, tworzàc w uk adzie niewielkie podciênienie pró niowe. Wtedy otwiera si zawór odcià ajàcy podciênienie pró niowe w ch odnicy, pozwalajàc na przep yw p ynu ch odzàcego od zbiornika przelewowego z powrotem do ch odnicy. 8

9 Sk ADNIKI P YNÓW CH ODZÑCYCH I STAWIANE IM WYMAGANIA

10 vademecum profesjonalnego automobilisty Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania IloÊç energii odprowadzona przez uk ad ch odzenia jest porównywalna z energià przekszta conà w moc mechanicznà silnika. PoÊrednikiem w przekazaniu jej jest p yn do uk adu ch odzenia. Ponadto dobrej jakoêci p yn w uk adzie ch odzenia silnika spe nia cztery funkcje: Zapewnia odprowadzanie energii cieplnej z okolicy komory spalania. Oko o 30% energii zawartej w spalonym paliwie musi zostaç odprowadzone z silnika za poêrednictwem p ynu do ch odnicy. Zmniejsza mo liwoêç wystàpienia szkodliwego dla silnika zjawiska kawitacji, poniewa temperatura wrzenia mieszaniny p ynu ch odzàcego z wodà jest wy sza, ni dla samej wody. Zabezpiecza przed korozjà elementy silnika i uk adu ch odzenia wykonane z rozmaitych materia ów. ZawartoÊç odpowiednich sk adników chemicznych uniemo liwia równie powstawanie bardzo szkodliwego dla silnika kamienia kot owego. Zabezpiecza silnik przed zamarzni ciem i powa nym uszkodzeniem w temperaturach ujemnych. Jak wiadomo, zamarzajàca czysta woda powi ksza swojà obj toêç o 11%, co grozi rozsadzeniem szczególnie kad uba silnika. Najstarszym czynnikiem wymiany ciep a w silnikach samochodów jest oczywiêcie woda. Ma ona dobre przewodnictwo i pojemnoêç cieplnà, czyli dobrze ch odzi 10

11 silnik. Czàsteczki wody sà rozstawione daleko od siebie, co umo liwia poch anianie przez nià ciep a szybko i w wielkich iloêciach. Jej oczywistà zaletà jest pe ne bezpieczeƒstwo ekologiczne i bezpieczeƒstwo podczas kontaktu ze skórà. Podstawowà wadà jest natomiast temperatura krzepni cia. Woda zamarza w temperaturze 0 C, niszczàc nieodwracalnie silnik, daje poza tym niekorzystne w asnoêci antykorozyjne i ochron przed przegrzaniem (temp. wrzenia 100 C). Podstawowym dodatkiem do p ynów ch odzenia silnika jest glikol etylenowy lub propylenowy. Przeciwdzia a on zamarzaniu wody, lecz jest tak e substancjà ràcà, dlatego w celu zneutralizowania kwaênych produktów dodaje si do mieszaniny inhibitory (Êrodki przeciwkorozyjne) i dodatki. P yny do uk adów ch odzenia produkuje si tak e w wersji skoncentrowanej, nie wyst puje w ich sk adzie woda, a zawartoêç glikolu to Êrednio od 90 do 95%. Na pakiet dodatków (5-10%) sk adajà si : inhibitory korozji stabilizatory czynniki maskujàce jony dodatki antypienne ZawartoÊç koncentratu w wersji eksploatacyjnej p ynu powinna si zawieraç w granicach od 30 do 50%. ZawartoÊç koncentratu w obj toêci ok. 50% daje najlepsze w asnoêci temperaturowe p ynu. 11

12 vademecum profesjonalnego automobilisty Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania Obydwa dodatki muszà byç w doêç du ym st eniu, by zapewniç kompletnà ochron powierzchni metalowych bez utrudniania przekazywania ciep a. Ochrona przed korozjà i utrzymywanie w aêciwego bilansu ph sprawia, e koniecznym jest utrzymanie przez ca y rok, bez wzgl du na iloêç przejechanych kilometrów, proporcji 50/50 (glikolu/wody) w roztworze, inne proporcje mogà wynikaç z zaleceƒ producenta pojazdu. 10 C Zakres zalecany przez producentów silników % glikol glikol propylenowy glikol etylenowy Temperatura krzepni cia p ynu ch odzàcego w zale noêci od st enia glikolu Obecnie dost pne na rynku p yny ch odzàce na bazie glikolu sà w stanie spe niaç zadania w zakresie odprowadzania ciep a i przeciwdzia ania zamarzaniu, lecz ochrona przed korozjà zale y od zwiàzków chemicznych zawartych w p ynie ch odzàcym. Zwiàzki chemiczne tracà swoje w aêciwoêci w miar starzenia si p ynu. 12

13 Aktualnie rozró nia si trzy podstawowe typy dodatków do p ynów ch odzàcych przeciwdzia ajàcych korozji: IAT (Inorganic Additive Technology technologia dodatków nieorganicznych), OAT (Organic Acid Technology technologia dodatków organicznych), HOAT (Hybrid Organic Acid Technology hybrydowa technologia dodatków organicznych). Ka dy z tych dodatków zosta opracowany w celu zaspokojenia okreêlonych potrzeb producentów samochodów dotyczàcych okresów obowiàzywania gwarancji i przeglàdów mi dzyserwisowych. Nape nianie uk adu ch odzenia innym typem Êrodka ch odzàcego ni ten, do stosowania którego pojazd zosta zaprojektowany, mo e niekiedy nie zapewniç pe nej ochrony przed korozjà. Radzimy wi c trzymaç si zaleceƒ producenta pojazdów. Dodatki przeciwkorozyjne P yny ch odzàce typu IAT zawierajà krzemiany i azotyny, które tworzà ochronnà barier na wszystkim, co jest wewnàtrz uk adu ch odzenia tak e na w ach gumowych. Krzemiany w technologii IAT szybko odk adajà si na cz Êciach metalowych silnika; w ten sposób zawartoêç 13

14 vademecum profesjonalnego automobilisty Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania krzemianów w roztworze Êrodka ch odzàcego mo e spaêç do poziomu poni ej 20 % poziomu poczàtkowego. Krzemiany mogà wytràcaç si w roztworze i tworzyç niewielkie z ogi. Je eli ma to miejsce pomi dzy wa kiem a uszczelkà, to powstajàce w nast pstwie tego tarcie w dalszej konsekwencji powoduje przeciek. W uk adzie ch odzenia, w którym ustaje dop yw p ynu ch odzàcego do rdzenia ch odnicy, krzemiany mogà utworzyç ciàgnàcy si osad, który w sezonie letnim potrafi zapychaç rurki rdzenia. Dlaczego wi c nale y stosowaç krzemiany? Poniewa sà one bardzo skutecznym Êrodkiem, szczególnie w silnikach z eliwnym blokiem i aluminiowà g owicà. Dlatego niektórzy producenci podkreêlajà koniecznoêç stosowania p ynów ch odzàcych zawierajàcych Êrodki przeciwkorozyjne na bazie krzemianu. Technologia OAT stworzy a bezkrzemianowy Êrodek ch odzàcy skutecznie zabezpieczajàcy przeciw korozji. Aluminium i elazowce tworzà warstw powierzchniowà korozji w kontakcie nawet z niewielkà iloêcià wilgoci w powietrzu. Ârodki ch odzàce OAT usuwajà powsta e osady tlenków metali i pozostawiajà cienkà warstw zabezpieczajàcà przed dalszymi post pami korozji. Technologia OAT tworzy trwa à warstw przeciwkorozyjnà o gruboêci blisko 20-krotnie mniejszej ni w przypadku technologii IAT. Ma to bezpoêredni wp yw na atwoêç wymiany ciep a. 14

15 Technologia IAT Elektrolit (p yn ch odzàcy) Technologia OAT Elektrolit (p yn ch odzàcy) inhibitor inhibitor H Chemiczna powierzchnia ochronna: nierozpuszczalne inhibitory soli inhibitor inhibitor H H 2 e anoda e e ciep o ciep o e anoda e ciep o e ciep o Metal katoda Metal katoda Schemat ochrony przeciwkorozyjnej Uwaga! Ârodki przeciw zamarzaniu typu OAT powinny byç stosowane jedynie w nowszych pojazdach przystosowanych do ich wykorzystywania. Kwasy organiczne oddzia ywujà chemicznie na lut z o owiu u ywany w ch odnicach starszych modeli pojazdów. Hybrydowe (mieszane) Êrodki ch odzàce typu HOAT zawierajà Êrodki przeciwkorozyjne na bazie zarówno krzemianów, jak te kwasów organicznych. Zapewnia to kompatybilnoêç z technologià IAT przy mo liwoêci wyd u enia okresu trwa oêci. Niewielka iloêç nieorganicznych silikatów zawarta w technologii HOAT wraz z niskim st eniem ph umo liwia znacznie lepszà ochron elementów aluminiowych i zabezpiecza przez korozjà w erowà pompy wodnej w stosunku do tradycyjnej. 15

16 vademecum profesjonalnego automobilisty Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania We wszystkich przypadkach ka dego z tych typów dodatków musi byç pod dostatkiem w roztworze Êrodka ch odzàcego, aby od czasu do czasu, wtedy, gdy jest to konieczne, odtwarza barier ochronnà. Rekomendacja Castrol Dodatki do p ynu ch odzàcego zu ywajà si w czasie i dlatego muszà byç wymieniane. Dlatego te zaleca si, aby p yn ch odzàcy by wymieniany przynajmniej raz na 2 lata. Je eli Êrodek przeciw zamarzaniu zu yje si i nie zostanie wymieniony, to w konsekwencji tego uk ad ch odzenia i silnik zostanà powa nie uszkodzone z powodu korozji. Dodatkowo ch odnica i uk ad ch odzenia mogà zostaç zatkane zu ytymi dodatkami i ich osadami, co koƒczy si przegrzaniem i mo liwym uszkodzeniem silnika. Wymagania, jakie sà stawiane p ynom do uk adów ch odzenia, sà badane przez niezale ne laboratoria i instytucje. Aby p yn uzyska aprobat producenta silnika, musi przejêç szereg rygorystycznych badaƒ. Wymagania najnowszych norm dotyczà tak e sk adu chemicznego dodatków wp ywajàcych przede wszystkim na w asnoêci antykorozyjne i czas u ytkowania p ynu (p yny typu longlife). 16

17 Badania dotyczà: rezerwy alkalicznej wartoêci ph temperatury wrzenia temperatury krystalizacji korozji metali (miedê, spoiwa, mosiàdz, stal, eliwo, stopy aluminium) korozji w wysokich temperaturach kompatybilnoêci z uszczelnieniami odpornoêci na korozj kawitacyjnà mieszalnoêci z twardà wodà miedê lutowie mosiàdz stal eliwo aluminium Test korozyjnoêci metali 17

18 vademecum profesjonalnego automobilisty Sk adniki p ynów ch odzàcych i stawiane im wymagania Podyktowane sà one specyfikà pracy uk adów ch odzenia i typowymi usterkami jakie mogà si pojawiaç. Wyniki, jakie mo na uzyskaç, zale à przede wszystkim od jakoêci komponentów u ywanych do produkcji p ynów. Nowoczesne p yny, takie jak Castrol Antifreeze NF, nie zawierajà w swoim sk adzie zwiàzków azotynowych, czyli tradycyjnych dodatków antykorozyjnych. Jego sk ad jest oparty na nowoczesnych dodatkach, które zapewniajà d u szà i stabilnà prac uk adu ch odzenia i jeszcze lepsze w asnoêci antykorozyjne. 18

19 PROBLEMY EKSPLOATACYJNE

20 vademecum profesjonalnego automobilisty Problemy eksploatacyjne W okresie przechodzenia z miedziano-mosi nych ch odnic na aluminiowe, producenci samochodów ostrzegali o mo liwoêci wyst powania problemów z przyêpieszonymi awariami tych uk adów, o ile nie b dà w aêciwie utrzymywane i regularnie serwisowane. Niezale nie od tego, g ównymi czynnikami zwiàzanymi z uk adem ch odzenia i podlegajàcymi zawsze szczególnej trosce sà: Temperatura p ynu ch odzàcego Kontrola temperatury p ynu ch odzàcego przyczynia si do wyd u enia okresu u ytkowania silników benzynowych i wysokopr nych. W silnikach czterosuwowych temperatura robocza wewnàtrz komory spalania w czasie cyklu zap onu mo e si gaç a 2300 C. Regulujàc sk ad mieszaniny p ynu ch odzàcego i dostosowujàc konstrukcj samego uk adu ch odzenia, mo na kontrolowaç temperatur roboczà silnika w konsekwencji przed u aç okres jego eksploatacji. Silnik pracujàcy przy normalnej temperaturze roboczej dzia a efektywniej i produkuje mniejszà iloêç emitowanych zanieczyszczeƒ. I na odwrót: silnik pracujàcy w zbyt niskiej temperaturze emituje nadmiernà iloêç spalin i z czasem tworzy si wewnàtrz niego szlam (kombinacja osiadajàcej na Êcianach sadzy ze spalin, kondensatu w skrzyni korbowej i powsta ych w zwiàzku z tymi czynnikami osadów) wraz zrównoleg ym pogorszeniem si wydajnoêci silnika. 20

21 D ugoterminowe skutki to m.in. nadmierne sto kowanie Êcianek cylindrów z powodu wy szej temperatury górnej po owy bloku ni w przypadku dolnej po owy oraz nierówne ogrzewanie i rozciàganie si metalu prowadzàce do nierównego tempa Êcierania si Êcianek cylindrów. Elektroliza i degradacja elektrochemiczna p ynu Elektroliza jest jednà z wiodàcych przyczyn przedwczesnego zu ycia si ch odnic aluminiowych. W formie najbardziej ekstremalnej mo e zniszczyç ch odnic w okresie kilku miesi cy lub silnik (szczególnie te o wysokiej zawartoêci aluminium) po przejechaniu zaledwie km. Obwód zewn trzny Cu Fe Proces niszczàcy Katoda Anoda Korozja elektrochemiczna 21

22 vademecum profesjonalnego automobilisty Problemy eksploatacyjne Innym problemem, cz sto wyst pujàcym we wszystkich uk adach ch odzenia jest degradacja elektrochemiczna, która ma miejsce wtedy, gdy jakikolwiek p yn przewodzàcy (w tym przypadku woda) wchodzi w kontakt z ró nego typu metalami tworzàcymi konstrukcj uk adu ch odzenia. Reakcja jest spowodowana bilansem ph p ynu ch odzàcego przewy szajàcym normalny bilans kwasowy. Wszystkie wewn trznie elementy zaczynajà korodowaç. Jedynym rozwiàzaniem problemu jest regularna wymiana p ynu ch odzàcego zgodnie z zaleceniami. Glikol jako Êrodek przeciw zamarzaniu nie dostarcza adnej bezpoêredniej korzyêci w postaci ch odzenia; najwi cej wnosi tutaj woda. Poniewa nie ma on ch odzàcych w aêciwoêci wody, dodanie zbyt du o Êrodka przeciw zamarzaniu mo e w rzeczywistoêci podnieêç temperatur krzepni cia p ynu ch odzàcego (patrz wykres st enia str 12). Degradacja elektrochemiczna elementów powierzchni ch odnicy i pompy wody 22

23 Nowoczesne uk ady ch odzenia sà zaprojektowane z tak bardzo ma à tolerancjà dla b du, e nawet nieznacznie zabrudzony uk ad ch odzenia powoduje przegrzanie silnika. Zmniejszenie wydolnoêci uk adu ch odzenia o 10% z powodu ró nych osadów mo e w rzeczywistoêci spowodowaç przegrzanie niektórych typów silników. Zjawisko kawitacji Powa ne obawy konstruktorów silników wzbudza problem kawitacji. Zjawisko to ma szczególne znaczenie w przypadku ch odzenia silników diesla z uwagi na fakt generowania przez te silniki znacznych iloêci ciep a. Zjawisko kawitacji powstaje wtedy, gdy woda w uk adzie ch odzenia zaczyna wibrowaç, uderzajàc w powierzchnie tulei cylindrów, skutkiem czego ka dy cylinder jest nara ony na uderzenia fali ultradêwi kowej z powodu wysokiego ciênienia. Powstajàce podczas implozji p cherzyków gazu fale uderzeniowe powodujà mikrouszkodzenia powierzchni. Dêwi k ten rezonuje poprzez Êcianki cylindra do p aszcza wodnego i wgryza si w Êcianki tulei cylindra, powodujàc dodatkowo powstawanie ha asu. Efekt tworzenia si jam kawitacyjnych pojawia si szybciej, gdy odczyn ph uk adu ch odzenia staje si kwasowy. Powoduje to elektroliz, która z kolei os abia struktur czàsteczkowà metalu i u atwia powstawanie maleƒkich 23

24 vademecum profesjonalnego automobilisty Problemy eksploatacyjne Efekty kawitacji w wyniku wysokiej pr dkoêci przep ywu i turbulencji p ynu ch odzàcego otworków w Êciance cylindra. Ustawiczne przeciekanie p ynu ch odzàcego, b yskawicznie zanieczyszcza olej silnikowy. Utrat p ynu ch odzàcego i jego zanieczyszczenie da si równie zauwa yç w ch odnicy. W tej sytuacji wymagane jest przeprowadzenie gruntownego przebadania i naprawa silnika na wi kszà skal w tym naprawa tulei cylindrów. By pokonaç problem tworzenia si jam kawitacyjnych, wi kszoêç p ynów ch odzàcych do silników diesla zawiera dodatki pod nazwà inhibitorów azotanu, które pomagajà utrzymaç zrównowa ony poziom odczynu ph i powstrzymaç tworzenie si jam. Inhibitory tracà swoje w aêciwoêci zupe nie tak samo, jak dodatki do oleju silnikowego. Sk adniki te wymagajà wymiany, zwykle po up ywie okreêlonego czasu lub po przejechaniu odleg oêci liczonych w kilometrach. W praktyce sprowadza si to do wymiany p ynu ch odniczego na nowy. 24

25 PORADY EKSPLOATACYJNE CASTROL

26 vademecum profesjonalnego automobilisty Porady eksploatacyjne Castrol MieszalnoÊç p ynów ch odzàcych Wszystkie tradycyjne p yny do uk adów ch odzenia na bazie glikolu etylenowego sà ze sobà mieszalne. Szczególnà uwag nale y natomiast zwróciç na nowoczesne formulacje bezkrzemianowe, o innej technologii zawartych w nich Êrodków przeciw zamarzaniu. Specyficzne sk adniki dzia ajà na innych zasadach. Domieszki innego rodzaju dodatków antykorozyjnych z tradycyjnych p ynów mogà powodowaç zasadnicze pogorszenie w aêciwoêci eksploatacyjnych p ynu, a w skrajnych przypadkach ich zanik. Uwaga! Mieszanie p ynów ch odzàcych o ró nych dodatkach jest niedopuszczalne. G ównym powodem jest ich ró ny wspó czynnik ph oraz sk ad chemiczny. Uk ady ch odzenia sà mechanicznie przystosowane do pracy z okreêlonymi typami p ynów ch odzàcych. Nape nianie uk adu niew aêciwym Êrodkiem mo e spowodowaç problemy techniczne. Zmieszanie ró nych p ynów ch odzàcych mo e spowodowaç, e p yn ch odzàcy stanie si agresywny korozyjnie. Dodatki antykorozyjne zawarte w ró nych typach p ynów mogà równie wchodziç w reakcje chemiczne ze sobà, tworzàc osady obni ajàce skutecznoêç odprowadzania ciep a z silnika. 26

27 Kiedy zmieszane zostanà ze sobà dwa markowe p yny ch odzàce o tych samych technologiach zawartych w nich dodatków przeciwkorozyjnych, nie utworzy si aden szlam, nie b dzie adnych szkodliwych reakcji chemicznych, a p yn ch odzàcy b dzie w dalszym ciàgu przewodziç ciep o i chroniç przeciw zamarzaniu. Zazwyczaj, gdy mieszanina zawiera mniej ni 25% nowego p ynu ch odzàcego i 75% oryginalnego p ynu ch odzàcego skutecznoêç ochrony przed korozjà pozostanie na poziomie oryginalnego p ynu ch odzàcego. Wraz z pog bianiem si proporcji pomi dzy p ynami ch odzàcymi w mieszaninie gdy uk ad ch odzenia powoli przecieka i ca y czas dolewany jest p yn ch odzàcy innego typu ni ten, który by wczeêniej zalany proces ten b dzie trwa dopóty, dopóki oryginalny p yn ch odzàcy zostanie w koƒcu zastàpiony nowym. Wzajemne proporcje sk adników mieszaniny generalnie okreêlajà jej skutecznoêç. Je eli dolewamy p yn ch odzàcy o pi cioletnim okresie trwa oêci do p ynu o dwuletnim okresie trwa oêci, to powsta a w wyniku tego mieszanina p ynów ch odzàcych powinna byç wymieniana co dwa lata. 27

28 vademecum profesjonalnego automobilisty Porady eksploatacyjne Castrol Obs uga uk adu ch odzenia Trzema najwa niejszymi elementami utrzymania uk adu ch odzenia w pe nej sprawnoêci jest kontrola: st enia mieszaniny wody i glikolu (punkt zamarzania), poziomu p ynu ch odniczego, rodzaju u ywanej wody. Prawie wszystkie Êrodki ch odzàce zosta y sformu owane w taki sposób, by pracowa y najlepiej w mieszaninie o idealnym punkcie zamarzania, co oznacza mieszanin o proporcjach sk adników ok. 50/50. Punkt zamarzania nie tylko daje najlepszà ochron przeciw krzepni ciu lecz tak e pewnoêç, e poziom zawartoêci dodatków przeciwkorozyjnych w uk adzie ch odzenia jest zgodny z poziomem zamierzonym. Mieszanina o w aêciwym punkcie zamarzania jest tak e najbardziej efektywnym p ynem ch odzàcym, poniewa zdolnoêç p ynu do przewodzenia ciep a (pojemnoêç cieplna) jest najlepsza w przypadku mieszaniny o proporcjach sk adników ok. 50/50. Uk ady ch odzenia sà tak zaprojektowane, aby dzia a y po ca kowitym nape nieniu p ynem ch odzàcym. Uk ad, w którym jest stale utrzymywany niski poziom p ynu mo e byç ekstremalnie ràcym Êrodowiskiem z powodu agresywnej natury oparów mieszaniny glikolu/wody. Opary te sà bardziej agresywne ni którakolwiek z cieczy wchodzàcych w sk ad mieszaniny. 28

29 Po wy àczaniu silnika, p yn ch odzàcy przestaje p ynàç, a temperatura silnika mo e gwa townie wzrosnàç w zlokalizowanych obszarach. Utrzymujàc ca kowite nape nienie uk adu, mo na przyczyniç si do zapobie enia miejscowym wrzeniom p ynu. Rekomendacja Castrol Najlepszym sposobem sprawdzenia stopnia nape nienia jest obserwacja zbiornika przelewowego lub zdj cie korka ch odnicy przy zimnym silniku i upewnienie si, czy poziom p ynu ch odzàcego jest prawid owy. Je eli stan p ynu ch odzàcego w ch odnicy jest niski nale y sprawdziç, czy korek prawid owo spe nia swà funkcj (utrzymywanie ciênienia) i czy rurka prowadzàca do zbiornika przelewowego nie jest zapchana. Wa nym czynnikiem jest równie jakoêç wody. Zwyk a woda wodociàgowa zawiera takie minera y, jak magnez i wapƒ, które mogà tworzyç osady w uk adzie ch odzenia, zw aszcza na najbardziej nagrzanych cz Êciach silnika. Osady te mogà hamowaç przep yw ciep a i w przypadku ich oderwania si mogà zapchaç ch odnic. Inne Êrodki zanieczyszczajàce, jak elazo i chlor mogà wywo ywaç korozj. Woda wodociàgowa z wysokà zawartoêcià minera ów lub p yn ch odzàcy zawierajàcy zbyt wiele krzemianu mo e spowodowaç przetarcie si rurek rdzenia ch odnicy. 29

30 vademecum profesjonalnego automobilisty Porady eksploatacyjne Castrol Jedynym sposobem na unikni cie odk adania si w p ynach ch odzàcych minera ów i innych Êrodków zanieczyszczajàcych jest mieszanie ich z wodà destylowanà zamiast wody wodociàgowej. P yny ch odzàce, które sà sprzedawane jako gotowe do u ycia, sà mieszane z wodà destylowanà. Przeprowadzanie wymiany i uzupe nianie p ynu ch odzàcego Terminy okresowej wymiany p ynu ch odzàcego i konserwacji uk adu ch odzenia podawane sà przez producenta pojazdu lub silnika, dlatego nale y stosowaç si ÊciÊle do ich zaleceƒ. W starszych modelach aut wymiana nast puje, co 2lata lub tys. km. W najnowszych konstrukcjach samochodów niektórzy producenci wyd u ajà okres wymiany do 5 lat lub 120 tys. km., przy sprawdzaniu poziomu co 2 3 tys. km. Wspó czeênie stosowane p yny ch odzàce o przed u onej trwa oêci (longlife) wymagajà spe nienia dwóch warunków. Muszà byç u ywane zgodnie z instrukcjà i nie mogà byç mieszane z innymi typami p ynów ch odzàcych. 30

31 Uk ad ch odzenia musi byç utrzymywany w aêciwie, tj. u ywajàc jedynie tego samego p ynu ch odzàcego zalanego do pe nej obj toêci ch odnicy. U ycie czegokolwiek innego skróci okres, w którym p yn ch odzàcy b dzie chroni przed korozjà. Poniewa glikol ma ni szà sk onnoêç do parowania, zmniejszanie poziomu p ynu ch odzàcego w uk adzie jest spowodowane parowaniem wody. JeÊli ubytek nie przekracza 10% nale y uzupe niç uk ad wodà destylowanà. W przypadku ubytków wi kszych (wycieki) nale y sporzàdziç mieszanin koncentratu i wody destylowanej w st eniu przewidzianym przez producenta silnika i uzupe niç uk ad do odpowiedniego poziomu. Uwaga! Produkty bazujàce na glikolach etylenowych sà szkodliwe dla zdrowia w przypadku spo ycia. Szczególnie wa ne jest zatem, aby przechowywaç je poza zasi giem dzieci. Nale y tak e unikaç cz stego kontaktu ze skórà i oczami, a po zanieczyszczeniu natychmiast myç r ce. 31

32 vademecum profesjonalnego automobilisty Porady eksploatacyjne Castrol Przep yw powietrza przez ch odnic Innym czynnikiem ch odzenia w ch odnicy jest docierajàcy przep yw powietrza lub jego brak. W momencie, gdy powracajàcy od silnika podgrzany p yn ch odzàcy dociera do ch odnicy zachodzi potrzeba oddania ciep a do atmosfery mo liwie jak najszybciej. Zadanie to jest tym trudniejsze do wykonania wspó czeênie, e w nowoczesnych silnikach tu przed ch odnicà zwykle instaluje si skraplacz uk adu klimatyzacji. Zmniejsza to znacznie iloêç przep ywu ch odniejszego Rekomendacja Castrol Uk ady ch odzenia w silnikach, zarówno benzynowych jak i diesla, nale y obowiàzkowo chroniç przed korozjà i utrzymywaç wewn trznà stron w czystoêci, stosujàc odpowiedni dla ka dego z nich Êrodek przeciw zamarzaniu. Zaniedbywanie uk adu ch odzenia, nawet w pojazdach zaledwie kilkuletnich, mo e prowadziç do awarii i drogich napraw. Dzi ki w aêciwemu utrzymaniu stanu technicznego uk adu ch odzenia powinno zapewniç mu mo liwie najd u szy okres u ywalnoêci, co najmniej tak samo d ugi, a prawdopodobnie nawet d u szy ni w przypadku silnika, który on ch odzi. 32

33 powietrza przez ch odnic i tym samym mo liwà do oddania iloêç ciep a. Skraplacz klimatyzacji dzia a jak ch odnica w tym sensie, e wypuszcza ciep o od uk adu, skutkiem czego przez ch odnic znajdujàcà si za skraplaczem przechodzi ju ogrzane powietrze. W celu utrzymania efektywnoêci ch odzenia, konstrukcyjnie stosuje si dwa wentylatory ch odnicy o wielostopniowej regulacji zapewniajàcej optymalne parametry pracy. Uszkodzenie jednego z nich zaburza stabilnà prace uk adu, prowadzàc do przegrzania uk adu. Inne czynniki majàce wp yw na uk ad ch odzenia temperatura na zewnàtrz mo e tak e mieç wp yw na wydajnoêç uk adu ch odzenia. Ciep e powietrze na zewn trz pojazdu obni a ciênienie atmosferyczne, co sprawia, e czàsteczki powietrza poruszajà si szybciej i nawzajem odsuwajà si dalej od siebie. Zmniejsza to g stoêç powietrza, a to z kolei obni a ciênienie powietrza. Zjawisko to wywiera wp yw na iloêç i tempo poch aniania ciep a przez uk ad ch odzenia wilgotnoêç czàsteczki wody przedostajàce si do powietrza odpychajà na boki ci sze czàsteczki gazów, rozrzedzajàc powietrze. Obni a to równie ciênienie atmosferyczne i wp ywa na szybkoêç przechodzenia do stanu wrzenia wody w uk adzie ch odzenia 33

34 vademecum profesjonalnego automobilisty Porady eksploatacyjne Castrol wysokoêç (lub wzniesienie nad poziomem morza) oznacza, e im wy ej pojazd znajduje si nad poziomem morza, tym wczeêniej woda zawarta w p ynie ch odzàcym osiàgnie temperatur wrzenia, gdy powietrze jest mniej g ste i mniejsze jest te ciênienie atmosferyczne. Na wysokoêci ok m woda wrze w temperaturze 95 C. 34

35 NAJCZ ÂCIEJ ZADAWANE PYTANIA KLIENTÓW CASTROL

36 vademecum profesjonalnego automobilisty Najcz Êciej zadawane pytania przez klientów Castrol Jak dzia a uk ad ch odzenia? Uk ad ch odzenia sk ada si z ch odnicy, pompy wodnej, w y gumowych, wentylatora, termostatu i p ynu ch odzàcego. Usuwa nadmiar ciep a z bloku i g owic silnika, utrzymuje najbardziej efektywnà temperatur pracy silnika i mo liwie najszybciej doprowadza silnik do w aêciwej temperatury po jego uruchomieniu. W warunkach idealnych, uk ad ch odzenia utrzymuje najbardziej efektywnà temperatur pracy silnika, niezale nie od warunków eksploatacyjnych. Ze wzgl dów Êrodowiskowych i ekologicznych, producenci silników podnieêli temperatur pracy silników w celu zmniejszenia emisji spalin i bardziej oszcz dnego spalania paliwa. Obecnie silniki sà eksploatowane do granicy przegrzania przy temperaturze spalania wewnàtrz cylindrów wynoszàcej oko o 940 C. Podczas spalania paliwa w silniku oko o jednej trzeciej energii zawartej w paliwie zamienia si w energi kinetycznà wykorzystywanà do nap dzania pojazdu. Jedna trzecia wychodzi na zewnàtrz poprzez uk ad wydechowy, zaê pozosta a trzecia cz Êç jest usuwana poprzez uk ad ch odzenia. Gdyby nie by o adnego ch odzenia silnika, cz Êci metalowe stopi yby si i zatar yby si t oki. P yn ch odzàcy musi mieç poêredni kontakt z komorà spalania, Êciankami cylindra oraz gniazdami i prowadnicami zaworów. P yn przep ywajàc przez silnik odbiera z niego ciep o, które oddaje przechodzàc przez ch odnic. 36

dodatki do oleju napędowego

dodatki do oleju napędowego Diesel Treatment Dodatek czyszczący do silników Diesel'a - Przywraca maksymalną efektywność układu paliwowego we wszystkich silnikach Diesel a, również turbodoładowanych. - Utrzymuje prawidłową pracę wtryskiwaczy.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Modele Wszystkie Częstotliwość przeglądów Co 1 rok / 15 000 km (w zależności, co nastąpi pierwsze) Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Przegląd

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY. Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY. Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: POMIAR CIŚNIENIA SPRĘŻANIA SILNIKA SPALINOWEGO.

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201 INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: PZ-41SLB-E PL 0101872HC8201 2 Dziękujemy za zakup urządzeń Lossnay. Aby uŝytkowanie systemu Lossnay było prawidłowe i bezpieczne, przed pierwszym uŝyciem przeczytaj niniejszą

Bardziej szczegółowo

PAKOWARKA PRÓŻNIOWA VAC-10 DT, VAC-20 DT, VAC-20 DT L, VAC-20 DT L 2A VAC-40 DT, VAC-63 DT, VAC-100 DT

PAKOWARKA PRÓŻNIOWA VAC-10 DT, VAC-20 DT, VAC-20 DT L, VAC-20 DT L 2A VAC-40 DT, VAC-63 DT, VAC-100 DT PAKOWARKA PRÓŻNIOWA VAC-10 DT, VAC-20 DT, VAC-20 DT L, VAC-20 DT L 2A VAC-40 DT, VAC-63 DT, VAC-100 DT Modele elektroniczne z cyfrowym panelem Czasowa regulacja próżni INSTRUKCJA OBSŁUGI, INSTALACJI I

Bardziej szczegółowo

Olej rzepakowy, jako paliwo do silników z zapłonem samoczynnym

Olej rzepakowy, jako paliwo do silników z zapłonem samoczynnym Coraz częściej jako paliwo stosuje się biokomponenty powstałe z roślin oleistych. Nie mniej jednak właściwości fizykochemiczne oleju napędowego i oleju powstałego z roślin znacząco różnią się miedzy sobą.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 215 11878 Poz. 1366 1366 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w zwiàzku z eksploatacjà instalacji lub urzàdzenia

Bardziej szczegółowo

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA POMPA CIEP A SOLANKA - WODA Monitorowanie parametrów pracy Ekran przegl dowy Niezawodne funkcjonowanie w najci szych Spr arki spiralne niezawodnie pracuj w najci szych PAROWNIK Urz dzenie rozprowadzaj

Bardziej szczegółowo

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA Kraków 31.01.2014 Dział Techniczny: ul. Pasternik 76, 31-354 Kraków tel. +48 12 379 37 90~91 fax +48 12 378 94 78 tel. kom. +48 665 001 613

Bardziej szczegółowo

Procedura Analizy Awarii. 4" Pompy Zatapialne GS. Lowara. 1) Zastosowania pompy

Procedura Analizy Awarii. 4 Pompy Zatapialne GS. Lowara. 1) Zastosowania pompy Procedura Analizy Awarii 4" Pompy Zatapialne GS 1) Zastosowania pompy Dystrybucja wody; odzysk deszczówki; mycie przemysłowe; odzysk skroplin; zwiększanie ciśnienia; nawadnianie; układy przemysłowe; układy

Bardziej szczegółowo

Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm.

Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm. Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm. Poniższy poradnik przedstawia ogólny zarys montażu głowic i cylindrów w skuterach posiadających silniki 50ccm typu 139QMA/139QMB. Montaż

Bardziej szczegółowo

Seria OKW1. zabezpieczaj cy przed zabrudzeniem Ch odnica mo e by ustawiana przed albo za wentylatorem.

Seria OKW1. zabezpieczaj cy przed zabrudzeniem Ch odnica mo e by ustawiana przed albo za wentylatorem. CH ODNICE WODNE Seria Seria 1 Przy pr dko ci powietrza wi kszej ni 2,5 m/sek proponuje si ustawia skraplacz, (zamawia si go oddzielnie), od tej strony, z której wychodzi powietrze z ch odnicy. B dzie on

Bardziej szczegółowo

Uzdatniacz wody. Instrukcja obsługi 231258, 231364, 231357

Uzdatniacz wody. Instrukcja obsługi 231258, 231364, 231357 Uzdatniacz wody 231258, 231364, 231357 Instrukcja obsługi I Przed uruchomieniem urządzenia naleŝy koniecznie dokładnie przeczytać niniejszą instrukcję obsługi. INSTRUKCJA OBSŁUGI I INSTALACJI Aby poprawnie

Bardziej szczegółowo

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą POJAZD AT Średnice przewodów w powinny być na tyle duże, aby nie dochodziło o do ich przegrzewania. Przewody powinny być należycie izolowane. Wszystkie obwody elektryczne powinny być zabezpieczone za pomocą

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

OPRÓśNIANIE, NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA

OPRÓśNIANIE, NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA Przyrządy Silniki: HFX KFV NFU NFS KFU [1] Cylinder do napełniania : 4520-T [2] Łącznik cylindra do napełniania : 4222-T [3] Szczypce do demontaŝu i montaŝu opasek spręŝystych : 9029-T OpróŜnianie UWAGA:

Bardziej szczegółowo

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku.

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Demontaż Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Zdemontować dźwiękochłonną osłonę silnika wyciągając ją do góry -strzałki-. Odłączyć elastyczny przewód cieczy

Bardziej szczegółowo

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Instrukcja obsługi i montażu 77 938: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG 77 623: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG mini AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH Pozwalają zaoszczędzić do 80% energii elektrycznej i więcej! Strumień światła zachowuje 100% jakości w okresie eksploatacji nawet do 50.000 do 70.000 h tj. w okresie

Bardziej szczegółowo

TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła

TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła Informacja o produkcie Płyny niezamarzające TRANSTHERM produkowane są

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Urządzenie do odprowadzania spalin

Urządzenie do odprowadzania spalin Urządzenie do odprowadzania spalin Nr. Art. 158930 INSTRUKCJA OBSŁUGI Informacje wstępne: Po otrzymaniu urządzenia należy sprawdzić czy opakowanie jest w stanie nienaruszonym. Jeśli po dostarczeniu produktu

Bardziej szczegółowo

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła różni się od pompy ciepła zasilanej energią elektryczną tym, że jej kompresor napędzany jest przez silnik gazowy. Agregat GHP (gazowej pompy ciepła)

Bardziej szczegółowo

Nebulizator t³okowy Mini. Typ 3033. Instrukcja u ytkowania. - Zalecane jest by u ywaæ urz¹dzenie pod kontrol¹ lekarza

Nebulizator t³okowy Mini. Typ 3033. Instrukcja u ytkowania. - Zalecane jest by u ywaæ urz¹dzenie pod kontrol¹ lekarza Nebulizator t³okowy Mini Typ 3033 Instrukcja u ytkowania - Zalecane jest by u ywaæ urz¹dzenie pod kontrol¹ lekarza 0434 Wstêp Gratulujemy nabycia nebulizatora t³okowego San Up Mini typ 3033. Firma San

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI Ćwiczenie 18 ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI 1. Wstęp W różnego rodzaju maszynach produkcyjnych wyszczególnić można zasadniczo trzy rodzaje napędów: elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne.

Bardziej szczegółowo

Profesjonalna Seria Valvoline

Profesjonalna Seria Valvoline Stworzona przez profesjonalistów dla profesjonalistów PROFESJON ALN A SERIA VALVOLINE Profesjonalna Seria Valvoline Profesjonalna Seria Valvoline Rozwiązania dla Warsztatów Profesjonalna Seria Valvoline

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 7 grudnia 2007 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 7 grudnia 2007 r. 1765 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 7 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç analizatory spalin samochodowych, oraz szczegó owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej docenianym systemem podnoszącym komfort użytkowników mieszkań, apartamentów i domów jednorodzinnych. Niestety

Bardziej szczegółowo

NARZÆDZIE DO NAPEˆNIANIA USZCZELNIE TDUX-IT-16 I NABÓJ GAZOWY E7512-0160

NARZÆDZIE DO NAPEˆNIANIA USZCZELNIE TDUX-IT-16 I NABÓJ GAZOWY E7512-0160 NARZÆDZIE DO NAPEˆNIANIA USZCZELNIE TDUX-IT-16 I NABÓJ GAZOWY E7512-0160 Instrukcja obs ugi Narzædzie do nape niania uszczelnieµ TDUX-IT-16 (wraz ze specjalnym nabojem gazowym E7512-0160) zosta o zaprojektowane

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Pochłaniacz wilgoci, wkład uzupełniający

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Pochłaniacz wilgoci, wkład uzupełniający 1 Identyfikacja preparatu oraz identyfikacja dystrybutora Nazwa handlowa: Zastosowanie preparatu: Zapewnienie wilgotności powietrza w pomieszczeniach na poziomie 50 % Kraj pochodzenia: Szwecja Pojemność

Bardziej szczegółowo

Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4

Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4 1 Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4 2 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Konstrukcja zestawu ZKA35/3-6/4... 4 3. Zastosowanie... 7 4. Regulacja pracy pompy w zestawie... 7 5. Montaż zestawu

Bardziej szczegółowo

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Bezprzeponowy Płytowy Gruntowy Wymiennik Ciepła PROVENT-GEO to unikatowe, oryginalne rozwiązanie umożliwiające pozyskanie zawartego gruncie chłodu latem oraz ciepła

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE

18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE Włodzimierz Wolczyński 18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE Zadanie 1 Oto cykl pracy pewnego silnika termodynamicznego w układzie p(v). p [ 10 5 Pa] 5 A 4 3 2 1 0 C B 5 10 15 20 25 30 35 40 V [ dm 3 ] Sprawność

Bardziej szczegółowo

Zbiorniki hydroforowe

Zbiorniki hydroforowe Zbiorniki hydroforowe Zbiorniki przeponowe stosowane w układach hydroforowych. Dopuszczalna temperatura pracy: od 0 C do 100 C. Zbiorniki wstępnie napełnione są powietrzem do ciśnienia 1,5 bar dla zbiorników

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1. Autor: Marek Kwiatkowski

Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1. Autor: Marek Kwiatkowski Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1 Autor: Marek Kwiatkowski Spis treści: 1. Przyczyny stosowania regulacji wydajności spręŝarki 2.

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka przy realizacji projektu:..................................................................................................

Bardziej szczegółowo

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH SKONCENTROWANA MOC Solidność i precyzja Wysokowydajne młoty hydrauliczne Terex, poszerzające wszechstronność koparko-ładowarek,

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 33/2015 WÓJTA GMINY POKRZYWNICA. z dnia 13 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 33/2015 WÓJTA GMINY POKRZYWNICA. z dnia 13 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 33/2015 A GMINY POKRZYWNICA w sprawie powołania komisji do ustalenia norm zużycia paliwa w samochodzie strażackim marki Renault Midliner S160 będącego w dyspozycji Ochotniczej Straży Pożarnej

Bardziej szczegółowo

Sufity grzewczo-chłodzące Promienniki z płyt G-K. Ogrzewanie Chłodzenie Wentylacja Czyste powietrze

Sufity grzewczo-chłodzące Promienniki z płyt G-K. Ogrzewanie Chłodzenie Wentylacja Czyste powietrze Sufity grzewczo-chłodzące Promienniki z płyt G-K Ogrzewanie Chłodzenie Wentylacja Czyste powietrze System sufitów gipsowo-kartonowych przeznaczonych do ogrzewania i chłodzenia Firma Zehnder oferuje system

Bardziej szczegółowo

Numeracja katalogu zgodna z Białą Księgą Strima 2008. Usuwanie plam

Numeracja katalogu zgodna z Białą Księgą Strima 2008. Usuwanie plam Numeracja katalogu zgodna z Białą Księgą Strima 2008 Usuwanie plam KREBS 500 Kompletny system do usuwania plam na tekstyliach KREBS 750 System na tekstyliach KREBS DUO System na tekstyliach Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ

3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ 1.Wprowadzenie 3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ Sprężarka jest podstawowym przykładem otwartego układu termodynamicznego. Jej zadaniem jest między innymi podwyższenie ciśnienia gazu w celu: uzyskanie

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

powinna wynosi nie mniej ni dwie rednice nagrzewnicy.

powinna wynosi nie mniej ni dwie rednice nagrzewnicy. NAGRZEWNICE WODNE Seria Zastosowanie Kana owe nagrzewnice wodne przeznaczone do podgrzewania nawiewanego powietrza w systemach wentylacji o przekrojch okr g ych. Konstrukcja Obudowa jest wykonana z ocynkowanej

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej.

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej. 1. Identyfikacja preparatu i nazwa firmy Informacje o produkcie: Nazwa handlowa: Zastosowanie preparatu: Dostawca: Infolinia: Informacja o nagłych przypadkach: Smar litowy uniwersalny 7022 Smarowanie Siebert

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Zbiorniki podziemne dwup aszczowe Zbiorniki podziemne na LPG

Zbiorniki podziemne dwup aszczowe Zbiorniki podziemne na LPG Zbiorniki podziemne dwup aszczowe Zbiorniki podziemne na LPG Osprz t do zbiorników URZÑD DOZORU T E C H NI C Z N E G O Zbiorniki dwup aszczowe podziemne Przeznaczone do magazynowania materia ów ciek ych

Bardziej szczegółowo

Rozwiàzania dla ch odzenia wody technologicznej

Rozwiàzania dla ch odzenia wody technologicznej Rozwiàzania dla ch odzenia wody technologicznej Ch odnice wentylatorowe Hyperfree Bezspr arkowe suche chłodnice wody Hyperfree sà idealnym rozwiàzaniem, gdzie potrzebna jest woda o temperaturze wy szej

Bardziej szczegółowo

Boryszew Spółka Akcyjna Oddział Boryszew ERG w Sochaczewie

Boryszew Spółka Akcyjna Oddział Boryszew ERG w Sochaczewie Boryszew Spółka Akcyjna Oddział Boryszew ERG w Sochaczewie producent płynów niezamarzających do układów: chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, solarnych i pomp ciepła ERGOLID A na bazie glikolu

Bardziej szczegółowo

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA B3B-WX 20, B3B-WX 30, B3B-WX 40, B3B-WX 60 http://www.hakom.pl SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA.

Bardziej szczegółowo

Egzamin dyplomowy pytania

Egzamin dyplomowy pytania Egzamin dyplomowy pytania 1. Równania ruchu punktu. Równanie ruchu bryły sztywnej. Stopnie swobody. 2. Tarcie. Rodzaje tarcia. Prawa fizyki dotyczące tarcia. 3. Praca. Energia: mechaniczna, elektryczna,

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie

Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie WARSZTATY pn. Aktywna edukacja stacjonarna i terenowa warsztaty dla dzieci i młodzieży realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej.

Bardziej szczegółowo

KD-CO 2 -HD, KD-CO 2 -ND Sta e Urzàdzenia GaÊnicze na dwutlenek w gla

KD-CO 2 -HD, KD-CO 2 -ND Sta e Urzàdzenia GaÊnicze na dwutlenek w gla KD-CO 2 -HD, KD-CO 2 -ND Sta e Urzàdzenia GaÊnicze na dwutlenek w gla Sposób dzia ania Dwutlenek w gla (CO 2 ) jest gazem bezbarwnym, bezwonnym i nieprzewodzàcym elektrycznoêci. W celu wykrycia ewentualnych

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI DLACZEGO WARTO ICH UŻYWAĆ? Wszystkie świeże produkty zawierają naturalną florę bakteryjną, która w sprzyjających warunkach

Bardziej szczegółowo

SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ.

SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ. MARMOCOLOR SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ. ZAKRES STOSOWANIA MARMOCOLOR jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Atlas Copco Systemy odzyskiwania energii. Maksimum oszcz dnoêci

Atlas Copco Systemy odzyskiwania energii. Maksimum oszcz dnoêci Atlas Copco Systemy odzyskiwania energii Maksimum oszcz dnoêci Warto odzyskiwaç i oszcz dzaç Ze wzgl du na wzrost kosztów energii na Êwiecie zakłady produkcyjne nieustannie poszukujà mo liwoêci oszcz dzania

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR System rur i kształtek wentylacyjnych SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH IZOLOWANYCH IZOLACJA 30 MM SYSTEM KOMINUS CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

HAZE BATTERY Company Ltd. Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V. seria HZY-ŻELOWE

HAZE BATTERY Company Ltd. Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V. seria HZY-ŻELOWE HAZE BATTERY Company Ltd Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V seria HZY-ŻELOWE KONSTRUKCJA - Siatki płyt dodatnich i ujemnych odlewane są z ołowiu wapniowo-cynowego,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport ATA System: Układ paliwowy OPCJONALNY 1) Zastosowanie Aby osiągnąć zadowalające efekty, procedury zawarte w niniejszym

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

WYBRANE MODERNIZACJE POMP GŁÓWNEGO OBIEGU PARA-WODA ELEKTROWNI

WYBRANE MODERNIZACJE POMP GŁÓWNEGO OBIEGU PARA-WODA ELEKTROWNI HYDRO-POMP WYBRANE MODERNIZACJE POMP GŁÓWNEGO OBIEGU PARA-WODA ELEKTROWNI ANDRZEJ BŁASZCZYK GRZEGORZ KOŹBA MARIUSZ NAWROCKI ADAM PAPIERSKI ARTUR STANISZEWSKI MARIUSZ SUSIK DARIUSZ WOŹNIAK Licheń 2013 Modernizacje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 25 stycznia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za przeprowadzenie badań technicznych pojazdów. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) Na podstawie art. 84a ust. 1

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjny płyn dezynfekcyjny OPTI-FREE* PureMoist* Ulotka wewnątrz opakowania (dotyczy butelek o wszystkich pojemnościach)

Wielofunkcyjny płyn dezynfekcyjny OPTI-FREE* PureMoist* Ulotka wewnątrz opakowania (dotyczy butelek o wszystkich pojemnościach) Wielofunkcyjny płyn dezynfekcyjny OPTI-FREE* PureMoist* Ulotka wewnątrz opakowania (dotyczy butelek o wszystkich pojemnościach) {Kod językowy ISO} Prosimy o uważne zapoznanie się z treścią niniejszej ulotki.

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 paêdziernika 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 paêdziernika 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki. 1565 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 paêdziernika 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki. Na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 6 wrzeênia 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Bardziej szczegółowo

Udoskonalona wentylacja komory suszenia

Udoskonalona wentylacja komory suszenia Udoskonalona wentylacja komory suszenia Komora suszenia Kratka wentylacyjna Zalety: Szybkie usuwanie wilgoci z przestrzeni nad próbką Ograniczenie emisji ciepła z komory suszenia do modułu wagowego W znacznym

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 24/2010 Wójta Gminy Pawonków z dnia 30 kwietnia 2010r.

ZARZĄDZENIE NR 24/2010 Wójta Gminy Pawonków z dnia 30 kwietnia 2010r. ZARZĄDZENIE NR 24/2010 Wójta Gminy Pawonków z dnia 30 kwietnia 2010r. w sprawie: wprowadzenia norm zużycia paliw płynnych pojazdów samochodowych i sprzętu silnikowego eksploatowanych w jednostkach ochotniczych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II

Załącznik Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II wyposażenie wraz z montażem i uruchomieniem stanowisk demonstracyjnych w Zespole Szkół Mechanicznych Załącznik Lp. Nazwa przedmiotu zamówienia ilość Istotne

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ I) INFORMACJE OGÓLNE W ostatnich latach stosowanie licznych, szeroko rozpowszechnionych substancji syntetycznych napotkało na nowe ograniczenie, którym jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych)

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) Kraków, dn. 15 września 2015 r. Zapytanie ofertowe (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) W związku z realizacją przez Wyższą Szkołę Europejską im. ks. Józefa

Bardziej szczegółowo

Cennik wynajmu agregatów Horus-Energia ważny od 01.10.2011.

Cennik wynajmu agregatów Horus-Energia ważny od 01.10.2011. Cennik wynajmu agregatów Horus-Energia ważny od 01.10.2011. Moc zespołu w kva 1 dzień z obsługą od 1 do 2 dni bez obsługi od 3 do 6 dni Standard dobowa (1) Non-Stop Opłata dobowa (2) Rezerwa dobowa (3)

Bardziej szczegółowo

(13) B1 PL 161821 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821

(13) B1 PL 161821 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 283615 (22) Data zgłoszenia: 02.02.1990 (51) IntCl5: G05D 7/00 (54)Regulator

Bardziej szczegółowo

SERDECZNIE WITAMY. Prelegent: mgr inż. Andrzej Zuber

SERDECZNIE WITAMY. Prelegent: mgr inż. Andrzej Zuber SERDECZNIE WITAMY Temat wystąpienia: Fala uderzeniowa i jej zastosowania. Temat wystąpienia: EKOZUB Sp. z o.o. Fala uderzeniowa Fala uderzeniowa jest to ruch cząsteczek wprawionych w drgania, które pozostają

Bardziej szczegółowo

System centralnego ogrzewania

System centralnego ogrzewania System centralnego ogrzewania Zadaniem systemu ogrzewania jest zapewnienie odpowiedniej temperatury powietrza wewnątrz pomieszczeń w okresie zimy. Ogrzewanie wodne Ciepło dostarczane jest do budynku (instalacji

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

Właściwości materii - powtórzenie

Właściwości materii - powtórzenie Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Czy zjawisko

Bardziej szczegółowo

str. 1 WSTĘP Instrukcja użytkowania dla zaciskarek ręcznych typów SYQ 14-20A i SYQ14-32A (lipiec 2008) Złączki F5 profil U Złączki F7 profil TH

str. 1 WSTĘP Instrukcja użytkowania dla zaciskarek ręcznych typów SYQ 14-20A i SYQ14-32A (lipiec 2008) Złączki F5 profil U Złączki F7 profil TH WSTĘP Instrukcja użytkowania dla zaciskarek ręcznych typów SYQ 14-20A i SYQ14-32A (lipiec 2008) Złączki F5 profil U Złączki F7 profil TH Zaciskarki ręczne produkowane są w dwóch typach : SYQ 14-20A i SYQ14-32A.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA Temat lekcji Jak dowieść, że woda ma wzór H 2 O? Na podstawie pracy uczniów pod opieką Tomasza

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Karta informacyjna dla przedsięwzięcia Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Zawartość karty informacyjnej Karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument, składany

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo