Prawo prywatne międzynarodowe w praktyce radcy prawnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prawo prywatne międzynarodowe w praktyce radcy prawnego"

Transkrypt

1 dr Michał Wojewoda radca prawny Prawo prywatne międzynarodowe w praktyce radcy prawnego 1. Wprowadzenie Przykłady: Umowa handlowa polska spółka z o.o. importuje tkaniny z Włoch duża partia towaru okazuje się wadliwa trzeba wystąpić z reklamacją i sformułować odpowiedzenie roszczenia; Wypadek drogowy Polaka na terytorium Węgier sprawcą Czech, pojazd sprawcy nie był ubezpieczony poszkodowany prosi o poradę prawną chce wystąpić z roszczeniami odszkodowawczymi; Sprawa rozwodowa. Mąż obywatel francuski złożył pozew rozwodowy w Sądzie Okręgowym w Łodzi. Żona ma obywatelstwo polskie i to ona przychodzi po poradę prawną; Polka - matka 3-letniego dziecka urodzonego w Holandii (podczas jej wyjazdu do pracy) prosi o poradę prawną odnośnie do możliwości dochodzenia alimentów od ojca obywatela Niemiec, który w Holandii uznał dziecko; Obywatel polski stale zamieszkały w Wielkiej Brytanii przyjechał na Wielkanoc do Polski. Posiada duży majątek w Anglii i w Polsce. Potrzebuje porady prawnej odnośnie do sposobu rozrządzenia majątkiem w testamencie. Cecha wspólna? Dobrze widoczny element międzynarodowy. Kluczowe pytanie - jakie prawe jest tu właściwe? Wcale nie musi to być prawo polskie. Jak to prawo ustalić? Czy będziemy w stanie udzielić porady prawnej? Prawo prywatne międzynarodowe obecne w coraz węższym zakresie w programach nauczania uniwersyteckiego i w ramach szkoleń zawodowych na aplikacjach. Tymczasem spraw z elementem obcym coraz więcej. Dzisiejsze szkolenie mapa drogowa. 2. Pojęcia prawa prywatnego międzynarodowego Prawo prywatne międzynarodowe (sensu stricto) - zespół norm prawnych, których zadaniem jest rozgraniczenie sfer zastosowania różnych porządków prawnych poprzez wskazanie systemu prawnego właściwego dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej z zakresu prawa prywatnego (prawa cywilnego, handlowego, rodzinnego, czy prawa pracy). Co innego kwestia kolizji jurysdykcyjnych poszukiwanie sądu właściwego dla rozstrzygnięcia sprawy (międzynarodowa procedura cywilna). Cecha wspólna obu dyscyplin prawniczych pojawiają się w nich tzw. normy kolizyjne - w przypadku m.p.c. chodzi o rozstrzygnięcie konfliktu jurysdykcyjnego, w przypadku p.p.m. chodzi o rozgraniczenie sfery zastosowania różnych porządków merytorycznych. W praktyce niejednokrotnie dochodzi jeszcze jeden element kwestia uznania i wykonalności obcych orzeczeń (to także domena międzynarodowej procedury cywilnej). 1

2 3. Normy prawa prywatnego międzynarodowego a) normy kolizyjne p.p.m. nie dają rozstrzygnięcia merytorycznego wskazują jedynie system prawny, właściwy dla danej kwestii prawnej (normy drugiego stopnia). Budowa normy kolizyjnej zakres i łącznik. Różne normy kolizyjne dla różnych zakresów (trudna kwestia kwalifikacji/subsumpcji). Rozmaite łączniki kolizyjne (kryteria pozwalające znaleźć prawo właściwe). Często subokreślnik temporalny na jaką chwilę uwzględnić powiązanie Art p.p.m. Uznanie dziecka podlega prawu ojczystemu dziecka z chwili uznania. b) normy pomocnicze obejmują one różne instytucje części ogólnej p.p.m. np. odesłanie, prawo niejednolite, klauzula porządku publicznego, tzw. przepisy wymuszające swe zastosowanie. UWAGA! Instytucje części ogólnej mogą się przedstawiać różnie w różnych aktach prawnych - w ustawie krajowej, w rozporządzeniach, w konwencjach np. odesłanie. Niezależnie od powyższego c) normy merytoryczne p.p.m. (prawo prywatne międzynarodowe sensu largo) - przede wszystkim tzw. prawo jednolite (np. konwencja wiedeńska z 1980 r., czy konwencja CMR z 1956 r.) w niektórych sferach stosunków udało się ujednolicić regulację prawa materialnego na poziomie międzynarodowym tutaj normy kolizyjne co do zasady nie są potrzebne. 4. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego partykularyzm prawa kolizyjnego normy p.p.m. to normy krajowe w różnych krajach różne regulacje prawa prywatnego międzynarodowego (choć dzisiaj obserwujemy postępującą harmonizację czy wręcz ujednolicenie, zwłaszcza na poziomie unijnym) Źródła polskiego prawa prywatnego międzynarodowego: 4.1. Pierwszeństwo konwencji międzynarodowych: - działania Konferencji haskiej prawa prywatnego międzynarodowego; - działania ONZ (tzw. konwencje UNCITRAL); - duże znaczenie konwencji bilateralnych, których Polska jest stroną. Najważniejsze konwencje: Prawo jednolite Konwencja Wiedeńska z 1980 r. o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (Dz.U. z 1997 r., nr 45, poz. 286) Konwencja Nowojorska z 1974 r. o przedawnieniu roszczeń wynikających z umów międzynarodowej sprzedaży towarów (Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 282) Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238) Konwencje kolizyjne Konwencja haska o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 63, poz. 585) Konwencja haska dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, sporządzona 5 października 1961 r. (Dz.U. z 1969 r. Nr 34, poz. 284) Konwencja haska o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzona w dniu 19 października 1996 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 172, poz. 1158) 2

3 4.2. Rozporządzenia unijne Unifikacja na poziomie Unii Europejskiej rozporządzenia kolizyjne (w zakresie p.p.m. oraz m.p.c.) wydawane od czasu rozszerzenia kompetencji unijnej na zagadnienia współpracy sądowej w sprawach cywilnych (traktat Amsterdamski z 1997 r.). UWAGA! Nie wszystkie państwa uczestniczą Dania wyłączona, Wlk. Brytania oraz Irlandia opcja przystąpienia; dodatkowo możliwość podjęcia wzmocnionej współpracy między zainteresowanymi państwami należy zwracać uwagę na znaczenie pojęcia państwo członkowskie w poszczególnych rozporządzeniach. Rozporządzenie Rzym II 864/2007, dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych stosowane od 11 stycznia 2009 r.; Rozporządzenie Rzym I 593/2008 dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań umownych (zastąpiło konw. rzymską z 1980 r.) stosowane od 17 grudnia 2009 r.; Rozporządzenie 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (w kwestii prawa właściwego zawiera odwołanie do Protokołu haskiego z 2007 r. Dz.U. UE z 2009 r. L 331, s.19) stosowane od 18 czerwca 2011 r.; Rozporządzenie 1259/2010 w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej (Polska nie jest związana, ale możliwe skorzystanie w ramach badania odesłania) - stosowane od 21 czerwca 2012 r.; Rozporządzenie 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego rozpoczęcie stosowania wyznaczone na 17 sierpnia 2015 r Ustawowe źródła krajowe ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (zastąpiła p.p.m. z 1965 r.) ustawa weszła w życie 16 maja 2011 r. Akt prawny znacznie bardziej rozbudowany niż poprzednia ustawa z 1965 r. ponad dwa razy więcej artykułów (81/38); poszczególne artykuły podzielone na ustępy a nie na paragrafy. Dodatkowo pojedyncze normy kolizyjne w innych aktach: ustawa z 18 września 2001 r. Kodeks morski (art ); ustawa z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (art. 3a); ustawa z 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (art.13); ustawa z 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (art ); ustawa z 28 kwietnia 1936 r. Prawo czekowe (art ). Polska ustawa z 2011 r. przypomina wyraźnie o źródłach międzynarodowych, kierując do odpowiednich aktów unijnych lub konwencji multilateralnych: zobowiązania umowne (art. 28), zobowiązania pozaumowne (art. 33), wypadki drogowe (art. 34), władza rodzicielska (art. 56), opieka i kuratela nad małoletnimi (art. 59), alimentacja (art. 63), forma testamentu (art. 66). Trzeba jednak dodatkowo pamiętać o pierwszeństwie konwencji bilateralnych oraz o aktach prawa jednolitego(!) 3

4 5. Ważne instytucje części ogólnej p.p.m Łącznik obywatelstwa, miejsca zamieszkania i zwykłego pobytu Obywatelstwo pojęcie, konflikty pozytywne i negatywne (art. 2 i 3 p.p.m.) Miejsce zamieszkania corpus i animus Zwykły pobyt kwestia ześrodkowania aktywności życiowej (zwykły pobyt typowym łącznikiem w rozporządzeniach unijnych os. fizyczne i jedn. org.) 5.2. Łącznik subiektywny wyboru prawa gwałtownie rosnąca popularność: zobowiązania umowne (rozporządzenie Rzym I) zobowiązania pozaumowne (rozporządzenie Rzym II) wybór zasadniczo następczy alimentacja (protokół haski z 2007 r.) ograniczenia wyboru: - wybór na potrzeby danego postępowania (tylko prawo sądu), - wybór generalny (prawo obywatelstwa lub zwykłego pobytu którejkolwiek ze stron, w relacjach małżeńskich dodatkowo prawo właściwe dla stosunków majątkowych lub dla rozwodu i separacji); ustawa p.p.m. z 2011 r. zawiera ogólny przepis o wyborze prawa - (art. 4) wybór wyraźny lub dorozumiany, ochrona praw osób trzecich wybór prawa to szczególna czynność prawna z zakresu p.p.m. - są też przepisy szczególne pozwalające na wybór prawa dla pewnych kwestii: - pełnomocnictwo (art. 23 ust. 1), - zobowiązania z czynności jednostronnych (art. 32 ust. 1), - umowa o arbitraż (art. 39), - stosunki majątkowe małżeńskie (art. 52 ust. 1), - sprawy spadkowe (art. 64 ust. 1) wybór ograniczony (ustawa a rozporządzenie spadkowe 650/2012!) 5.3. Elastyczność norm prawa prywatnego międzynarodowego poszukiwanie prawa najlepiej predestynowanego do rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej: Łączniki kaskadowe (wariantowe) - art. 51 p.p.m. (stosunki osobiste i majątkowe między małżonkami) - art p.p.m. (prawo właściwe dla pełnomocnictwa w braku wyboru) Łącznik korekcyjny np. art. 43 p.p.m. (rzeczy w transporcie), Rzym I i Rzym II 5.4. Odesłanie (renvoi) pojęcie (kwestia uwzględniania obcych nor kolizyjnych) oraz dopuszczalność w ustawie z 2011 r. co do zasady tylko odesłanie zwrotne (z ograniczeniami) (art. 5), wyjątek odesłanie dalsze przy ustalaniu statutu personalnego osób prawnych (art. 17 2) w aktach unijnych tylko w rozporządzeniu spadkowym (art. 34) - odesłanie zwrotne i dalsze w konwencjach międz. - w konwencji haskiej z 1996 r. (art. 21.2) - odesłanie dalsze 5.5. Ogólna norma domykająca system art. 67 p.p.m. W razie braku wskazania prawa właściwego w niniejszej ustawie, przepisach szczególnych, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikowanych umowach międzynarodowych i prawie Unii Europejskiej, do stosunku objętego zakresem niniejszej ustawy należy stosować prawo państwa, z którym stosunek ten jest najściślej związany. 4

5 6. Prawo prywatne międzynarodowe w praktyce sądowej W Polsce sąd ma obowiązek stosowania z urzędu norm kolizyjnych oraz wskazanego nimi prawa właściwego (w tym prawa obcego). Sąd z urzędu także ustala treść obcego prawa. art zd. 1 k.p.c. Sposoby ustalenia treści prawa obcego: W art k.p.c. wniosek do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu właściwego prawa obcego lub obcej praktyki sądowej biegły z zakresu prawa obcego (prawnik praktyk, naukowiec, instytut badawczy) Dodatkowo: Konwencja Londyńska o informacji o prawie obcym Europejska Sieć Sądownicza W praktyce jednak każdy sposób jest dopuszczalny(!) dzienniki ustaw, dokumenty, prawnicze bazy danych, Internet, komentarze, monografie, inna literatura, wiadomości od stron, własna wiedza sędziego, nieformalne kontakty z prawnikami z innych krajów. UWAGA! Strony nie mogą ponosić żadnych negatywnych konsekwencji nieprzedstawienia treści obcego prawa. Sąd powinien zachować się przy rozstrzyganiu sprawy na podstawie prawa obcego tak jak organ rozstrzygający w kraju, którego prawo jest stosowane. Możliwość wnoszenia środków zaskarżenia (apelacja, skarga kasacyjna) także gdy chodzi o niezastosowanie właściwego prawa lub nieprawidłowości przy jego stosowaniu będą to zarzuty naruszenia prawa materialnego tzn. polskiego prawa kolizyjnego lub obcego prawa merytorycznego. Zarzuty w tym zakresie nie ulegają prekluzji - wyraźne poparcie orzecznictwa wyrok SN z , II CSK 60/07 - dopuszczalność zgłaszania odpowiednich zarzutów aż do zakończenia postępowania apelacyjnego. 7. Prawo obce przed innymi organami (instytucjami) Normy kolizyjne skierowane do samych uczestników obrotu, sądów, ale też innych organów: - urzędy stanu cywilnego np. małżeństwo z obcokrajowcem, uznanie dziecka; - notariusze czynności notarialne z elementem obym np. czynności z zakresu prawa spadkowego, umowy poddane prawu obcemu, umowy majątkowe małżeńskie; - sądy arbitrażowe: zasadniczo stosują normy kolizyjne, ale mogą orzekać ex equo et bono. Duża rola stron (i ich pełnomocników) potrzeba przedstawienia treści obcego prawa! Zasadniczo dane organy nie będą same podejmowały próby ustalenia treści obcego prawa (wyjątek kierownicy USC, gdzie przyjmuje się obowiązek działania z urzędu). 8. Niemożność ustalenia treści właściwego prawa obcego W razie niemożności ustalenia treści właściwego prawa obcego niezbędne staje się ustalenie statutu zastępczego: - art p.p.m. prawo polskie, gdy treść prawa nieustalona w rozsądnym terminie, ale - jeżeli chodzi o obce prawo ojczyste, pierwszeństwo ma art. 3 p.p.m. przejście na łącznik miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu; - dodatkowo, jeżeli łącznik wariantowy (kaskadowy) lub gdy chodzi o prawo wybrane sugeruje się, że najpierw powinno nastąpić sprawdzenie innych możliwości (poszukiwanie prawa wskazanego w dalszej kolejności lub systemu właściwego w oparciu o łącznik obiektywny). 5

6 9. Rola radcy prawnego w sprawach z elementem międzynarodowym Współczesny p.p.m. elastyczny miejsce na dużą aktywność pełnomocników(!) 9.1. Na etapie przedprocesowym kwestia ustalenia, jakie prawo będzie właściwe dla danej kwestii prawnej kwestia wyboru prawa (ew. wyboru sądu) w różnych sferach stosunków (zobowiązania umowne, reżimy majątkowe, dziedziczenie) 9.2. Na etapie procesowym a) stosowanie norm kolizyjnych - argumentacja, jaka norma kolizyjna podlega zastosowaniu (konkurencja źródeł prawa, kwalifikacja) - wykazywanie danego powiązania (np. dowodzenie, gdzie miejsce zwykłego pobytu) - powoływanie się na klauzule korekcyjne (rozporządzenie Rzym I, Rzym II) - odwołanie do norm koniecznego stosowania (art. 8 p.p.m.) - poszukiwanie najściślejszego związku (art. 10 1, art. 67 p.p.m.) b) stosowanie prawa obcego - dowodzenie treści prawa obcego (art k.p.c., art p.p.m.) - przedstawianie koncepcji rozstrzygnięcia opartej na prawie obcym c) kwestia ogólnej taktyki procesowej - próba rozstrzygnięcia sprawy według prawa polskiego bez poruszania problematyki prawa kolizyjnego - pozostawienie sobie argumentacji kolizyjnej w odwodzie - twierdzenia i zarzuty dotyczące właściwości prawa obcego nie są ograniczone terminami prekluzyjnymi - gdy właściwe prawo obce - podnoszenie, że nie uda się ustalić treści prawa właściwego w rozsądnym terminie (kwestia przewlekłości postępowania), ewentualnie - przygotowanie spójnej koncepcji rozstrzygnięcia opartej na prawie obcym i konsekwentne forsowanie przyjętej koncepcji 6

Prawo prywatne międzynarodowe i międzynarodowe postępowanie cywilne

Prawo prywatne międzynarodowe i międzynarodowe postępowanie cywilne Prawo prywatne międzynarodowe i międzynarodowe postępowanie cywilne Redakcja Ewa Kamarad Mateusz Stankiewicz Tara Białogłowska, Ewa Kamarad Katarzyna Kaperczak, Zbigniew Kiedacz Aneta Sarwicka, Mateusz

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE. Maksymilian Pazdan. Wydanie IX uaktualnione. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^

PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE. Maksymilian Pazdan. Wydanie IX uaktualnione. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^ PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE Maksymilian Pazdan Wydanie IX uaktualnione Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^ Warszawa 2005 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA SKRÓTÓW 11 PRZEDMOWA 15 Część ogólna Rozdział I. WIADOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11.

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11. Spis treści Wykaz skrótów...11 Rozdział pierwszy Rys historyczny współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych we Wspólnotach Europejskich i Unii Europejskiej...13 1. Międzynarodowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział pierwszy Wprowadzenie do problematyki handlu elektronicznego... 21 1. Wpływ Internetu na tworzenie prawa handlu elektronicznego... 21 1.1. Światowa

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r.

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z dnia 17 listopada 1965 r.) I. Przepisy

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

Tabela porównawcza dawna i obowiązująca ustawa Prawo prywatne międzynarodowe

Tabela porównawcza dawna i obowiązująca ustawa Prawo prywatne międzynarodowe Tabela porównawcza dawna i obowiązująca ustawa Prawo prywatne międzynarodowe Dz.U.11.80.432 Nowa ustawa Dz.U.65.46.290 z późn. zm. USTAWA z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1)

USTAWA. z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) Dziennik Ustaw Nr 80 4898 Poz. 432 432 USTAWA z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa niniejsza reguluje właściwość prawa dla stosunków z zakresu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Instytucje prawne regulujące sytuację dziecka w rodzinie... 17 1. Władza rodzicielska... 17 1.1. Rodzice... 17 1.2. Reprezentowanie małoletniego... 21 1.3. Zakres

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel Sygn. akt I CSK 426/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 września 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Krzysztof Pietrzykowski Protokolant

Bardziej szczegółowo

Stwierdzenie treści właściwego prawa obcego przez sędziego krajowego (sędziego sądu rodzinnego)

Stwierdzenie treści właściwego prawa obcego przez sędziego krajowego (sędziego sądu rodzinnego) Dr Michał Wojewoda Uniwersytet Łódzki Stwierdzenie treści właściwego prawa obcego przez sędziego krajowego (sędziego sądu rodzinnego) Sprawy z elementem obcym Z jednej strony: Prawo rodzinne (materialne)

Bardziej szczegółowo

Jaka podstawa prawna dla prawa rodzinnego? Dalsze działania

Jaka podstawa prawna dla prawa rodzinnego? Dalsze działania DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT TEMATYCZNY C: PRAWA OBYWATELSKIE I SPRAWY KONSTYTUCYJNE KWESTIE PRAWNE Jaka podstawa prawna dla prawa rodzinnego? Dalsze działania NOTA PE 462.498

Bardziej szczegółowo

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI USTAWA O OCHRONIE PRAW LOKATORÓW, MIESZKANIOWYM ZASOBIE GMINY I O ZMIANIE KODEKSU CYWILNEGO

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Nazwa Przedmiotu Prawo prywatne międzynarodowe; OBSZAR KSZTAŁCENIA W ZAKRESIE NAUK SPOŁECZNYCH WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Prawa i

Bardziej szczegółowo

Spadek w Unii Europejskiej - nowe regulacje prawne, które ułatwią załatwianie transgranicznych spraw spadkowych

Spadek w Unii Europejskiej - nowe regulacje prawne, które ułatwią załatwianie transgranicznych spraw spadkowych Spadek w Unii Europejskiej - nowe regulacje prawne, które ułatwią załatwianie transgranicznych spraw spadkowych 1. Informacja wstępna Od 17 sierpnia 2015 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej Sygn. akt II CSK 550/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 kwietnia 2009 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/18 USTAWA z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa niniejsza reguluje

Bardziej szczegółowo

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2.

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. Postanowienie sądu o podjęciu sprawy w trybie nieprocesowym;

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.)

KONWENCJA. o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.) Dz.U.01.53.561 KONWENCJA o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp PRAWO RODZINNE Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne 1.Rodzina i powiązania rodzinne 2.Prawo

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CSK 154/14. Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CSK 154/14. Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III CSK 154/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 stycznia 2015 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marta Romańska SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

L 343/10 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.12.2010

L 343/10 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.12.2010 L 343/10 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29.12.2010 ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) NR 1259/2010 z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska

POSTANOWIENIE. Protokolant Beata Rogalska Sygn. akt I CSK 26/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Karol Weitz Protokolant Beata Rogalska

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 1137 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. 1), 2) o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe

Prawo prywatne międzynarodowe Prawo prywatne międzynarodowe Rok akademicki 2015/2016 Zajęcia nr 1 statut personalny osób fizycznych i prawnych mgr Maria Siemaszkiewicz maria.siemaszkiewicz@prawo.uni.wroc.pl Centrum Badań Problemów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27 Wykaz skrótów..................................................... 13 Przedmowa........................................................ 15 Wprowadzenie.....................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów Wykaz ważniejszych skrótów... 11 1. Czasopisma... 11 2. Piśmiennictwo... 12 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Regulacja skutków prawnych separacji w prawie obcym i kanonicznym oraz w prawie polskim w ujęciu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 stycznia 2015 r. Poz. 2 USTAWA z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

- Prawo prywatne międzynarodowe.

- Prawo prywatne międzynarodowe. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-184-08 Druk nr 1277 Warszawa, 31 października 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia.

Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. I. Podstawy prawne. 1. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta Wstęp... Wykaz skrótów... xvii Bibliografia... xxi Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta... 1 1. Uwzględnianie wartości w prawie kolizyjnym... 1 I. Neutralność norm kolizyjnych...

Bardziej szczegółowo

Jurysdykcja krajowa w sprawach alimentacyjnych w świetle rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009

Jurysdykcja krajowa w sprawach alimentacyjnych w świetle rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU ADMINISTRACJI AJD W CZĘSTOCHOWIE Gubernaculum et Administratio 1(11)/2015, s. 29 41 http://dx.doi.org/10.16926/gea.2015.01.02 Piotr FIK Uczestnik seminarium doktoranckiego w Zakładzie

Bardziej szczegółowo

TERMIN ZAŁATWIENIA SPRAWY Po złożeniu kompletu dokumentów bez zbędnej zwłoki, a w sprawach skomplikowanych do 1 miesiąca

TERMIN ZAŁATWIENIA SPRAWY Po złożeniu kompletu dokumentów bez zbędnej zwłoki, a w sprawach skomplikowanych do 1 miesiąca URZĄD GMINY CZARNA WU - 10 UZNANIE ZAGRANICZNEGO WYROKU ROZWODOWEGO MIEJSCE ZAŁATWIENIA SPRAWY Urząd Stanu Cywilnego w Czarnej pokój nr 12 tel. 17-226-22-21 e-mail: usc@gminaczarna.pl I Uznanie wyroku

Bardziej szczegółowo

FISZKA IV UMOWA MIĘDZY POLSKĄ RZECZPOSPOLITĄ LUDOWĄ A REPUBLIKĄ FRANCUSKĄ Z DNIA 5 MARCA 1967 R.

FISZKA IV UMOWA MIĘDZY POLSKĄ RZECZPOSPOLITĄ LUDOWĄ A REPUBLIKĄ FRANCUSKĄ Z DNIA 5 MARCA 1967 R. FISZKA IV UMOWA MIĘDZY POLSKĄ RZECZPOSPOLITĄ LUDOWĄ A REPUBLIKĄ FRANCUSKĄ Z DNIA 5 MARCA 1967 R. Umowa między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Francuską z dnia 05 kwietnia 1967 r., która weszła

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Prowadzący: Michał Krawczyk Partner Zarządzający kancelarii Krawczyk i Wspólnicy www.krawczyk-legal.com Specyfika windykacji bankowej?

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2009 r. I ACa 410/09

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2009 r. I ACa 410/09 Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2009 r. I ACa 410/09 Trwałość małżeństwa i równouprawnienie małżonków, jest jedną z podstawowych zasad polskiego prawa rodzinnego. Możliwość

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790)

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 504/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 lipca 2014 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Gościoska. Testy na Aplikacje. Częśd XI. Prawo międzynarodowe prywatne

Agnieszka Gościoska. Testy na Aplikacje. Częśd XI. Prawo międzynarodowe prywatne 1 Agnieszka Gościoska Testy na Aplikacje Częśd XI Prawo międzynarodowe prywatne 2 1. Zgodnie z ustawą Prawo prywatne międzynarodowe, dla rozwodu w pierwszej kolejności właściwe jest: A. wspólne prawo ojczyste

Bardziej szczegółowo

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH WYKAZ ZAGADNIEŃ OMAWIANYCH W OBRĘBIE POSZCZEGÓLNYCH PRZEDMIOTÓW OBOWIĄZUJĄCYCH NA KOLOKWIUM ROCZNYM I R O K U A P L I K A C J I W ROKU SZKOLENIOWYM 2010 I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.)

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) Dz.U.03.63.585 KONWENCJA o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1. Geneza i znaczenie umowy agencyjnej... 1 2. Umowa

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 listopada 2015 r. Poz. 1792 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 13 października 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA O UZNAWANIU I WYKONYWANIU ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ ARBITRAŻOWYCH

KONWENCJA O UZNAWANIU I WYKONYWANIU ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ ARBITRAŻOWYCH KONWENCJA O UZNAWANIU I WYKONYWANIU ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ ARBITRAŻOWYCH sporządzona w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r. (Dz. U. Nr 9 z dnia 16 lutego 1962 r., poz. 41) W Imieniu Polskiej Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) wprowadzające w życie wzmocnioną współpracę w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawej

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) wprowadzające w życie wzmocnioną współpracę w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawej KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 24.3.2010 r. COM(2010) 105 wersja ostateczna 2010/0067 (CNS) C7-0102/10 Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) wprowadzające w życie wzmocnioną współpracę w dziedzinie prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2.

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2. str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XIII Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka.............

Bardziej szczegółowo

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI USTAWA O OCHRONIE PRAW LOKATORÓW, MIESZKANIOWYM ZASOBIE GMINY I O ZMIANIE KODEKSU CYWILNEGO

Bardziej szczegółowo

Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3. Część I. Spis treści (Wersja "A.") s. 3.

Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3. Część I. Spis treści (Wersja A.) s. 3. Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3 Część I. Spis treści (Wersja "A.") s. 3. Wersja "A." - skrócona (przeglądowa) s. 3 Wersja "B." - pełna s. 5 Część II. Wprowadzenie do Wzorów

Bardziej szczegółowo

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny?

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? ANNA ŻOCHOWSKA - SYCHOWICZ Plan Wykładu I. Prawo właściwe dla zobowiązań

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 470/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie z odwołania B.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 218/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 218/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt I CSK 218/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011

Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011 Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011 1. Jakim środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna 2. Dopuszczalność skargi kasacyjnej 3. Niedopuszczalność skargi kasacyjnej 4. Legitymacja do wniesienia skargi

Bardziej szczegółowo

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA

FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA FISZKA III POSZCZEGÓLNE UMOWY MAJĄTKOWE MAŁŻEŃSKIE I ICH USTALENIA Obowiązujące zasady dotyczą wszystkich niezależnie od wybranego małżeńskiego ustroju majątkowego i niezależnie od daty zawarcia związku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

P R O G R A M IV ROKU APLIKACJI RADCOWSKIEJ OIRP OPOLU NA ROK SZKOLENIOWY 2010 Data i godzina zajęd T EMAT ZAJĘĆ Imię i nazwisko wykładowcy

P R O G R A M IV ROKU APLIKACJI RADCOWSKIEJ OIRP OPOLU NA ROK SZKOLENIOWY 2010 Data i godzina zajęd T EMAT ZAJĘĆ Imię i nazwisko wykładowcy P R O G R A M IV ROKU APLIKACJI RADCOWSKIEJ OIRP OPOLU NA ROK SZKOLENIOWY 2010 Data i godzina zajęd T EMAT ZAJĘĆ Imię i nazwisko wykładowcy 03.09.2010 10.00--14.30 10. 09.2010 PRAWO EUROJSKIE /P.E/ 1.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze

USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 155, poz. 1037. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego. 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat

Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego. 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat Dyrektywy usługowej: art. 3 Ustęp 1 : relacje z innymi specyficznymi aktami prawa wtórnego

Bardziej szczegółowo

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1]

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] U S T A W A z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIII XV XIX Rozdział I. Władza rodzicielska A. Komentarz tezowy... 3 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.... 3 Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo... 3 Dział

Bardziej szczegółowo

POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH

POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH POZEW ZBIOROWY NOWĄ BRONIĄ INWESTORÓW INDYWIDUALNYCH w oparciu o projekt ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym radca prawny Leszek Koziorowski adwokat Aleksander Woźnicki GESSEL Czerwiec

Bardziej szczegółowo

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH Sporządzona na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 23.04.2013 r. Pozycja Rodzaj czynności Wysokość opłaty w USD 1 2 3 1. Czynności paszportowe 1.01 Wydanie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 186/12. Dnia 23 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 186/12. Dnia 23 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 stycznia 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Barbara Myszka w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt V CSK 98/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 stycznia 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 24 sierpnia 2014 r. Opinia do projektu ustawy z dnia 28 maja 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Opinia została sporządzona

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25 Postępowanie cywilne Skarga kasacyjna Wznowienie postępowania Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Istota postępowania kasacyjnego Nadzwyczajny środek zaskarżenia To nie trzecia instancja

Bardziej szczegółowo

Zestawy pytań na egzaminy magisterskie

Zestawy pytań na egzaminy magisterskie Zakład Prawa Europejskiego Zestawy pytań na egzaminy magisterskie I 1. Prawo podmiotowe pojęcie; rodzaje; naduŝycie prawa podmiotowego 2.1. Zasada swobody umów i jej ograniczenia 2.2. Autorskie prawa osobiste

Bardziej szczegółowo

Prawo Prywatne Międzynarodowe Ćwiczenia 2013/2014 mgr Marta Ostrowska

Prawo Prywatne Międzynarodowe Ćwiczenia 2013/2014 mgr Marta Ostrowska 1 Mateusz Popiel Prawo Prywatne Międzynarodowe Ćwiczenia 2013/2014 mgr Marta Ostrowska PPM. Ćwiczenia 2 (9.10.13.) Pazdan od 2012, ale jest już nowe wydanie wyd. 15. PPPM sensu stricte to co napisał Pazdan

Bardziej szczegółowo

rozporządzenia Bruksela II bis

rozporządzenia Bruksela II bis Praktyczny przewodnik dotyczący stosowania rozporządzenia Bruksela II bis Sprawiedliwość 2 Praktyczny przewodnik dotyczący stosowania rozporządzenia Bruksela II bis Spis treści 1. Wprowadzenie ogólne...4

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02 id: 20197 1. Przewidziane tym przepisem [art. 1105 2 k.p.c. - wstawienie własne] uzależnienie dopuszczalności skutecznego zastrzeżenia klauzuli arbitrażowej od zagranicznego statusu co najmniej jednej

Bardziej szczegółowo

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

UMOWY MIĘDZYNARODOWE 22.7.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 192/39 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) UMOWY MIĘDZYNARODOWE DECYZJA RADY z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r.

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów......................................... 11 Wprowadzenie......................................... 15 Rozdział I. Umowne ustroje majątkowe małżonków................. 23 1. Małżeńskie ustroje

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY. Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska

POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY. Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 CZĘŚĆ PIERWSZA TESTY 11 Rozdział 1 Zagadnienia wstępne postępowanie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

Spis treści SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 1% lut wstępny. Przepisy ogólne (art. 1-14) Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze Księga pierwsza. Proces (art. 15-505) 14 Tytuł I. Sad (art. 15-54) 14 Dział

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Joanny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 641/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 maja 2010 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

Każde pismo sądowe zawiera informację o stawiennictwie obowiązkowym bądź nieobowiązkowym. 3. W jaki sposób i kto ma prawo wglądu do akt sprawy?

Każde pismo sądowe zawiera informację o stawiennictwie obowiązkowym bądź nieobowiązkowym. 3. W jaki sposób i kto ma prawo wglądu do akt sprawy? 1. Czy w sądzie można uzyskać poradę prawną? W Sądzie nie udziela się porad prawnych. Porady prawne można uzyskać w: - kancelariach adwokackich; - kancelariach radców prawnych; Nadto informacja o bezpłatnych

Bardziej szczegółowo

Transgraniczne dochodzenie roszczeń wprowadzenie do praktycznego stosowania prawa europejskiego

Transgraniczne dochodzenie roszczeń wprowadzenie do praktycznego stosowania prawa europejskiego Marta Knotz Materiały szkoleniowe OIRP Koszalin Transgraniczne dochodzenie roszczeń wprowadzenie do praktycznego stosowania prawa europejskiego Sprawa unijna takie postępowanie sądowe, którego przedmiot

Bardziej szczegółowo