POSTAWA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POSTAWA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI:"

Transkrypt

1 1. POSTAWA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI: PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ: zachowanie człowieka lub organizacji polegające na poszukiwaniu i stosowaniu nowych rozwiązań wymagających więcej energii, inicjatywy i pomysłowości oraz umiejętnego oszacowania koniecznych nakładów (czasu, wysiłku, środków) i możliwych do osiągnięcia korzyści w obszarze występujących ograniczeń i możliwości, a także skłonność do brania na siebie ryzyka i odpowiedzialności za swoje decyzje i działania. W gospodarce szczególnie ceni się ludzi przedsiębiorczych. Człowiek przedsiębiorczy charakteryzuje się: - zaradnością - inicjatywą - umiejętnością reagowania na zmiany zachodzące w otoczeniu - chęcią podejmowania działań i ryzyka Przedsiębiorczość wpływa na rozwój człowieka i ludzkości. Ludzie przedsiębiorczy często podejmują działalność gospodarczą. Postawa przedsiębiorczości nie jest jednak zarezerwowana wyłącznie dla biznesmenów, gdyż przedsiębiorczością można wykazać się w wielu sytuacjach życiowych. (Uczniowie poprzez działalność w samorządzie szkolnym, w harcerstwie itp.) Postawa człowieka przedsiębiorczego to cechy człowieka, wynikające z jego osobowości, czyli stosunkowo stałych cech, dyspozycji czy właściwości jednostki, które nadają względną spójność jej zachowaniu. Psychologowie stworzyli wiele teorii, których celem było opisanie budowy osobowości, jednak obecnie najczęściej przyjmuje się, że w strukturze wyróżnia się 5 głównych czynników: Ekstrawersję (skłonność człowieka do żywego interesowania się światem zewnętrznym, do towarzyskości, aktywności, uzewnętrzniania uczuć i myśli) Ugodowość (opisuje stosunek człowieka do innych ludzi; wyraża się w cechach: życzliwość, łatwowierność, prostolinijność, uprzejmość, egoizm, cynizm, podejrzliwość, mściwość) Sumienność (mówi o wytrwałości człowieka w dążeniu do osiągnięcia celu i o tym, jak potrafi on organizować swoje działania; wyraża się w cechach: odpowiedzialność, niezawodność, obowiązkowość, wytrwałość, zorganizowanie, pracowitość, zdyscyplinowanie, punktualność, ambicja, lenistwo, niewiarygodność, beztroska. Neurotyzm (stabilność emocjonalną) opanowanie, pewność siebie, spokój, nerwowość, niepewność, agresja, lęk, impulsywność) Otwartość na doświadczenia (intelekt) ocenia dążenie człowieka do poszukiwania nowych doświadczeń i rozwiązań; wyraża się w cechach: dociekliwość, inteligencja, innowacyjność (kreatywność), inicjatywność, oryginalność. Poznaniu osobowości służą różnego rodzaju oceny osobowości dokonywane przez psychologów. Wykorzystują oni w tym celu wiele metod. Okazuje się jednak, że chociaż jest to trudne, my sami

2 również możemy dokonać oceny siebie na podstawie doświadczeń życiowych. Trudność polega na tym, że człowiek rzadko potrafi spojrzeć na siebie obiektywnie. Dlatego aby ocenić siebie, należy spojrzeć na swoje zachowanie tak jak na zachowanie innych oraz wysłuchanie i przeanalizowanie opinii innych ludzi na swój temat. Poznanie własnej osobowości i własnych możliwości fizycznych umożliwia nam dokonanie samooceny. Samoocena (ocena własnych możliwości) może: - odpowiadać rzeczywistym możliwościom człowieka człowiek stawia sobie cele życiowe, których osiągnięcie jest realne i których realizacja będzie dla niego źródłem satysfakcji - być zbyt wysoka powoduje, że człowiek sądzi, że jego możliwości są większe od rzeczywistych - być zbyt niska powoduje, że człowiek uważa że jego możliwości są mniejsze niż w rzeczywistości 2. Samoocena oraz oceny człowieka dokonywane przez innych ludzi, powinny być wykorzystane do zidentyfikowania własnych słabych i mocnych stron. Jest to ważne, ponieważ: - zalety pomagają w osiągnięciu zamierzonych celów - własne słabości mogą stać się przeszkodą w ich realizacji - niektóre ze słabych stron człowieka można wyeliminować. Efektem poznania siebie, samooceny i identyfikacji mocnych i słabych stron jest samoakceptacja czyli aprobowanie posiadanych przez siebie cech i przyjęcie siebie takim, jakim się jest. Może mieć różny poziom: - niektórzy akceptują wszystkie posiadane przez siebie cechy - inni akceptują tylko niektóre z cech - istnieją też ludzie, którzy odrzucają wszystkie swoje cechy ---- tu samoodrzucenie Człowiek akceptujący siebie: przyjmuje zarówno swoje sukcesy jak i porażki, potrafi wyciągać z nich wnioski, które pozwalają mu planować realnie swój rozwój; potrafi pozytywnie reagować na osiągnięcia innych. Osobom o niskim poziomie samoakceptacji : trudno jest żyć, gdyż niski poziom samoakceptacji wywołuje poczucie bezradności, rezygnacji i braku przydatności; towarzyszy mu często nieżyczliwy stosunek do innych ludzi. Zarówno ludzie o wysokim jak i o niskim poziomie samoakceptacji mają swoje cele, czyli zamiary dotyczące przyszłości. Cel co chcę osiągnąć? Cechy prawidłowo sformułowanych celów: - trafne powinny odzwierciedlać rzeczywiste potrzeby człowieka - spójne cele nie mogą być wzajemnie sprzeczne - rozwijające powinny prowadzić do rozwoju człowieka - wymierne określone w taki sposób, by było możliwe sprawdzenie, czy zostały zrealizowane

3 - osiągalne czyli możliwe do wykonania - umiejscowione w czasie należy określić czas, w którym powinny być osiągnięte Po określeniu celów należy określić plan działania (odpowiada: jak chcę osiągnąć swoje cele?) W planie określić kolejność szczegółowych zadań, czas ich wykonania oraz zasoby potrzebne do ich osiągnięcia. Jak już powiedzieliśmy, cel jest to punkt, do którego zmierza człowiek, natomiast aspiracje człowieka oznaczają wszystkie jego dążenia (pragnienia). Poziom aspiracji określa możliwość zrealizowania pragnień człowieka i może on być: - iluzoryczny (nierealny do osiągnięcia, odstający od możliwości spełnienia aspiracji) - osiągalny (realny, będący w zakresie możliwości człowieka) - zaniżony (niewymagający wysiłku przy spełnianiu aspiracji); powinno się unikać formułowania takich aspiracji; Im poziom aspiracji jest wyższy i udało się go osiągnąć, tym poczucie sukcesu jest większe. Sytuacja, gdy poziom aspiracji człowieka był niski i mimo to nie udało się go osiągnąć, wzmacnia poczucie porażki. ZADANIE: Przeanalizuj swoje słabe i mocne strony, a następnie uzupełnij tabelkę. (Podr. Zadanie 7 str. 15) PRZYKŁAD: Jan Nowak ma krewnego we Włoszech uzasadnijmy razem (podręcznik str. 11) ZADANIE: Sporządź listę swoich celów. Powiedz dlaczego chcesz je osiągnąć. Czy wszystkie z tych celów są: trafne, spójne, rozwijające, wymierne, osiągalne i umiejscowione w czasie. POTRZEBY Człowiek odczuwa różne potrzeby, tj. stan niepokoju, w jakim znajduje się człowiek, wywołany brakiem czegoś, co jest potrzebne do dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego. Wynikają one z jego fizjologii, psychiki oraz warunków życia. Wpływa na powstawanie potrzeb ma również postęp naukowo-techniczny. Dążenie do zaspokojenia potrzeb uruchamia działania człowieka, czyli jest motywem jego działalności. Jednym z motywów aktywności zawodowej i gospodarczej człowieka jest chęć uzyskania dochodów, dzięki którym można kupić towary i usługi potrzebne do zaspokojenia potrzeb. Potrzeby są nieograniczone, w przeciwieństwie do możliwości ich zaspokajania; Środkami zaspokajania potrzeb są dobra i usługi; DOBRA rzeczy służące zaspokajaniu potrzeb USŁUGI obejmują czynności wykonywane na rzecz innych osób, przyczyniające się do zaspokajania ich potrzeb; Możliwe są różne klasyfikacje potrzeb. Najczęściej spotyka się podział: - potrzeby podstawowe wiążą się z funkcjonowaniem organizmu ludzkiego, a do ich zaspokojenia służą m.in. żywność, odzież, mieszkanie - potrzeby wyższego rzędu wiążą się z rozwojem osobowości człowieka, a do ich zaspokojenia służą m.in.: usługi kulturalne i usługi turystyczne

4 Inny podział zaproponował amerykański psycholog Abraham H. Maslow. - nakreślił on piramidę potrzeb - zgodnie z jego teorią zaspokojenie potrzeb następuje kolejno - najpierw zaspokajane są potrzeby fizjologiczne, potem potrzeby bezpieczeństwa, aż do potrzeb samourzeczywistnienia (samorealizacji) Rys. 2 - PIRAMIDA (podręcznik Rys. 2, str. 18) ZADANIE: podręcznik zad. 7 str. 19 ASERTYWNOŚĆ Jednym ze sposobów zachowań człowieka obok bierności i agresywności jest ASERTYWNOŚĆ umiejętność wyrażania własnych uczuć, opinii, pragnień w sposób adekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący uczucia i postawy innych osób. - nie jest cechą wrodzoną sposób reagowania człowieka wynika z jego dotychczasowych doświadczeń i posiadanych umiejętności. Człowiek asertywny - ma pozytywny stosunek do samego siebie oraz do innych ludzi. Człowiek bierny nie ma pozytywnego stosunku do siebie Człowiek agresywny nie ma pozytywnego stosunku do innych Tabelka Charakterystyka ludzi biernych, asertywnych i agresywnych (podręcznik Tab. 1, str. 26) 3. Praca zespołowa polega na współdziałaniu i wzajemnym oddziaływaniu dwóch lub więcej osób dążących do wykonania określonych zadań i osiągnięcia wspólnego celu. - umożliwia połączenie wiedzy, umiejętności i doświadczenia wszystkich członków zespołu, którzy powinni dążyć do współpracy z innymi członkami zespołu a nie do współzawodnictwa; - wpływa na rozwój tworzących zespół osób; W pracy zespołowej tak jak i w pracy indywidualnej duże znaczenie odgrywa organizacja pracy (organizowanie pracy). - Jeżeli praca zespołu jest dobrze zorganizowana to czynności wykonywane przez poszczególnych członków zespołu są podporządkowane celom całego zespołu. - Dobrze zorganizowana praca zespołu wpływa na szybkie osiągnięcie zamierzonego celu;

5 - Praca niezorganizowana natomiast jest działalnością bezplanową, spontaniczną, żywiołowom; może ona nie tylko utrudnić ale też uniemożliwić osiągnięcie zamierzonego celu. - Organizowanie pracy to działanie, którego celem jest uzyskanie jak najlepszych efektów przy danych nakładach. ZASADY DOBRZE ZORGANIZOWANEJ PRACY ZESPOŁOWEJ: - dobrze zorganizowaną pracę zespołową można podzielić na 3 etapy cyklu organizacyjnego: (Tab. 2 str. 29) 1. przygotowanie (określenie celu, zbadanie warunków i zasobów niezbędnych do osiągnięcia celu, planowanie, przygotowanie warunków i zasobów niezbędnych do osiągnięcia celu) 2. wykonanie (realizacja zadania) 3. kontrola (kontrola wykonania, formułowanie wniosków na przyszłość) Ad. 1 ) Określenie celu - podstawowa zasada pracy zespołowej - cel musi być określony jasno i wyraźnie zrozumiały dla wszystkich Zbadanie warunków i zasobów niezbędnych do osiągnięcia celu - polega na sprawdzeniu czy założony cel działania może być osiągnięty w istniejących warunkach i przy posiadanych zasobach - skład i wielkość zespołu powinny być dopasowane do zadań, jakie zespół ma wykonać (za dużo osób to niektórzy nie będą uczestniczyć w wykonywaniu zadań, nie będzie dla nich pracy; za mało osób spowoduje, że mimo dużego wysiłku zespołu zadanie może okazać się niemożliwe do realizacji) - ważne jest, by w doborze członków zespołu brane były pod uwagę preferencje, osobowość i kwalifikacje kandydatów - cechy osobowości członków zespołu w istotny sposób wpływają na realizację zadań i jakość stosunków międzyludzkich w zespole Planowanie - obejmuje ustalenie sposobu osiągnięcia celu - w tej fazie należy ustalić: jakie czynności powinny być wykonane, jak powinny być one wykonywane, kto powinien uczestniczyć w ich wykonaniu i kiedy należy je wykonać - za planowanie działania odpowiedzialny jest kierownik zespołu Przygotowanie warunków i zasobów niezbędnych do osiągnięcia celu - umożliwia realizację celu postawionego przed zespołem

6 - podstawą tego etapu jest sprawne komunikowanie się członków zespołu między sobą oraz współpraca i wzajemna pomoc Ad. 2 ) Wykonanie (realizacja zadania) powinna przebiegać zgodnie z przyjętym planem; - istotne dla tego etapu jest odpowiednie motywowanie członków zespołu polega na pobudzaniu członków zespołu do efektywnego wykonywania przez nich zadań. Istnieją dwie metody motywowania: Metoda pozytywnego motywowania nagradzanie Metoda negatywnego motywowania karanie - Dokonując metody motywowania należy pamiętać, że lepsze rezultaty uzyskuje się stosując metody pozytywnego motywowania, jednak nie można całkowicie wyeliminować metod negatywnego. Ad. 3 ) Kontrola wykonania jest prowadzona w celu wykrycia i poprawienia błędów i niedociągnięć; - polega na porównaniu celu osiągniętego z celem zamierzonym; - powinna być prowadzona nie tylko po wykonaniu całego zadania lecz także w trakcie; Formułowanie wniosków na przyszłość następuje w wyniku kontroli; KIEROWNIK - W każdym zespole jest osoba pełniąca f-cję kierownika zespołu (klasa przewodniczący; drużyna piłkarska kapitan). - Jest on odpowiedzialny za utrzymanie właściwych relacji między sobą a zespołem oraz pomiędzy poszczególnymi osobami wewnątrz zespołu; - powinien cieszyć się szacunkiem wszystkich członków, co w konsekwencji powoduje lepsze wykonanie powierzonych mu zadań; - błędem w kierowaniu pracą zespołu jest zbytnia tak pobłażliwość, jak i zbyt sposób autorytarny sposób kierowania (oparty na bezwzględnym posłuszeństwie). Funkcje kierownika zespołu Rys. nr 5 str. 33 KONFLIKTY W każdym zespole pojawić mogą się różne utrudnienia w jego działaniach, wśród których najczęstszymi są konflikty. - Z konfliktem mamy do czynienia, gdy występuje sprzeczność interesów lub poglądów stron konfliktów; stronami konfliktu mogą być pojedyncze osoby lub grupy osób;

7 - Konflikt może występować w dwóch formach: 1. ostrej jest trudna a nawet niemożliwa do rozwiązania i takich konfliktów należy unikać; 2. łagodnej powoduje, że strony z większym zaangażowaniem będą analizowały problemy a w wyniku wnikliwych dyskusji i analiz mogą znaleźć lepsze rozwiązania niż w przypadku bezkonfliktowego załatwiania sprawy; - charakter pozytywny; 3 metody rozwiązywania konfliktów: Konfrontacja przyjęcie przez kierownika jednego stanowiska i poinformowanie zainteresowanych stron o tym, iż rozstrzygnięcie ma charakter ostateczny; takie rozstrzygnięcie może prowadzić do biernych postaw członków zespołu; - ma miejsce również, gdy jedna ze stron konfliktu występuje w pozycji silniejszego; Kompromis polega na wzajemnych ustępstwach czynionych przez strony konfliktu; - może być wynikiem rozmów prowadzonych przez strony konfliktu lub przez wydanie decyzji kogoś kto nie uczestniczy w konflikcie Współdziałanie poszukiwanie przez strony konfliktu takiego rozwiązania, które satysfakcjonowałoby obi strony; - najlepszy ale i najtrudniejszy sposób rozwiązywania konfliktów; NEGOCJACJE NEGOCJACJE - porozumienia; to proces komunikowania się z innymi ludźmi w celu osiągnięcia Człowiek jest uczestnikiem negocjacji w różnych sytuacjach życiowych: - w rodzinie ustalenie miejsca wyjazdu na urlop - w szkole ustalenie terminów ustalenia zaliczenia sprawdzianów - w pracy ustalenie terminu urlopu wypoczynkowego - W negocjacjach uczestniczy dwoje lub więcej osób; - Uczestnicy negocjacji są określani jako strony negocjacji; - przedmiotem negocjacji może być problem, który może być wyeliminowany bądź ograniczony przez obie strony negocjacji, a który nie może być samodzielnie rozwiązany przez żadną ze stron. Przy prowadzeniu negocjacji ważne są cechy osobowościowe uczestników negocjacji, jak: - łatwość nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi, - umiejętność wyszukiwania argumentów w dyskusji i takiego ich stosowania, aby przekonać rozmówcę do swoich racji, - chęć zrozumienia intencji drugiej strony - takt - uprzejmość - życzliwy stosunek do innych ludzi

8 - Skłonność do przesady i zbyt ostre formułowanie opinii są cechami, które utrudniają prowadzenie negocjacji; ZASADY NEGOCJACJI: (Rys. 6 str. 38) -podstawową zasadą jest oddzielenie ludzi od problemu zgodnie z tą zasadą w procesie negocjacji należy koncentrować się na problemie, który jest przedmiotem negocjacji oraz należy dążyć do ograniczenia wpływu emocji, jakie ma się wobec drugiej strony negocjacji. 2 METODY NEGOCJACJI: Twarde gdy celem jest uzyskanie korzyści poprzez wymuszenie ustępstw od drugiej strony negocjacji; - osoby stosujące tę metodę prezentują tylko jedno stanowisko i są niechętne do dyskusji nad propozycjami drugiej strony; traktują drugą stronę jako przeciwnika wobec którego można stosować presję i groźbę; stosowane w sprawach najważniejszych; Miękkie prowadzone bez walki w duchy przyjaźni i zaufania do drugiej strony z troską o kształtowanie właściwych i długotrwałych związków pomiędzy negocjatorami; stosowane w sprawach mniej istotnych; - W praktyce rzadko stosowana jest wyłącznie jedna metoda negocjacji, najczęściej obie metody wykorzystywane są jednocześnie; FAZY NEGOCJACJI: (Rys. 7 str. 39) Przygotowanie do negocjacji: - polega na opracowaniu materiałów potrzebnych w czasie rozmów, a także scenariusza lub scenariuszy negocjacji (argumenty, jakie będą używane w czasie negocjacji); - w scenariuszu należy przewidzieć argumenty i reakcje drugiej strony i przygotować się do nich; - należy też ustalić kiedy i gdzie odbędą się negocjacje oraz kto będzie w nich uczestniczył; Rozpoczęcie negocjacji: - zaczyna się od wzajemnego przedstawienia się stron jeśli się nie znają - ustalamy cel negocjacji i przeznaczony na nie czas Przedstawienie propozycji rozwiązania problemu przez strony negocjacji - każda ze stron przedstawia swoje warunki i uważnie słuch warunków zaproponowanych przez drugą stronę Negocjacje, czyli ustępstwa każdej ze stron - w tej fazie dochodzi do właściwych negocjacji

9 - w sytuacji gdy nie można zaakceptować warunków drugiej strony, brak akceptacji należy wyrażać w takiej formie, aby nie utrudniała dalszych rozmów - należy uważnie słuchać, nie przerywać, stosować pytania ułatwiające zrozumienie - należy uważać, by negatywne emocje nie utrudniały celu - w czasie negocjacji powinno się być elastycznym - niekorzystny w negocjacjach jest upór i zbyt silne przywiązanie do własnego zdania - NIEZBĘDNYM elementem negocjacji są KOMPROMISY - WAŻNE JEST jednak, by uzyskane korzyści były większe od poczynionych ustępstw Podsumowanie: - ustalenie, czy wszystkie poczynione ustalenia są w taki sam sposób rozumiane przez każdą ze stron; - zakończenie negocjacji nie powinno wywołać u żadnej ze stron poczucia krzywdy, tj. żadna ze stron nie może mieć przekonania, że porozumienie zostało osiągnięte kosztem jej interesów, w przeciwnym wypadku dalsza współpraca pomiędzy stronami byłaby utrudniona lub niemożliwa; 4. - Człowiek dokonuje zakupów, aby zaspokoić swoje potrzeby, które są nieograniczone w przeciwieństwie do możliwości ich zaspokojenia. - Potrzeby możemy zaspokoić sami lub wystąpić na rynku jako nabywca dóbr lub usług, niezbędnych do ich zaspokojenia. - W ten sposób nasze potrzeby przekształcają się w popyt. Popyt ilość towarów i usług, jaka może być kupiona prze konsumentów na rynku po danych cenach w określonym czasie. Wpływ na kształtowanie popytu mają różne czynniki, np. (Tab. 3, str. 42) - Uczestnikami transakcji rynkowych są: kupujący (reprezentujący popyt), sprzedający (reprezentujący podaż) Podaż ilość produktów, która jest oferowana do sprzedaży po określonej cenie i w określonym czasie. Podstawowym czynnikiem decydującym o wielkości podaży określonego produktu jest CENA.

10 Cena z punktu widzenia nabywcy jest to ilość pieniędzy, jaką musi on wydać w związku z zakupem określonego produktu, natomiast z punktu widzenia sprzedawcy cena w powiązaniu z wielkością sprzedaży kształtuje jego przychody. Innymi czynnikami kształtującymi podaż są: (Rys. 8 str. 43) - Pomiędzy popytem, podażą i cenami zachodzą związki przyczynowo-skutkowe, które noszą nazwę mechanizmu rynkowego. - Działanie tego mechanizmu najlepiej wyraża prawo popytu i podaży. Zgodnie z tym prawem wraz ze wzrostem ceny określonego produktu rośnie jego ilość oferowana do sprzedaży (podaż), natomiast spada zapotrzebowanie na ten produkt (popyt). i odwrotnie CZYNNIKI KSZTAŁTUJĄCE CENĘ rys. 9 str. 44 Sytuacja rynkowa, gdy przy określonej cenie (CENA RÓWNOWAGI) wielkość popytu na określony produkt jest równa wielkości podaży tego produktu jest określana jako RÓWNOWAGA RYNKOWA. Jeżeli cena produktu jest wyższa od ceny równowagi to na rynku występuje nadwyżka podaży nad popytem (NADWYŻKA RYNKOWA) Jeżeli natomiast cena produktu jest niższa od ceny równowagi, to występuje nadwyżka popytu nad podażą (NIEDOBÓR RYNKOWY) RYNEK Tak długo jak pomiędzy ludźmi istnieje potrzeba wymiany dóbr, tak też długo istnieje RYNEK, czyli miejsce, gdzie spotykają się sprzedający i kupujący (sprzedający reprezentują podaż, a kupujący popyt). RYNEK to ogół transakcji kupna i sprzedaży towarów i usług, w wyniku których określone zostają ceny oraz ilości nabywanych i sprzedawanych towarów. Rynek może być klasyfikowany wg różnych kryteriów, np.: Obszar geograficzny jaki dany rynek obejmuje: - niektóre towary sprzedawane są tylko na danym terenie - tu wyodrębnić można: Rynek lokalny obejmuje swym zasięgiem część terytorium określonego państwa lub sąsiadujące ze sobą regiony kilku państw Rynek krajowy obejmuje obszar całego kraju Rymek międzynarodowy obejmuje terytorium wielu państw - przykłady Tab. 4 str. 45 Przedmiot, którego dotyczą zawierane transakcje: - rynek dóbr i usług, na którym oferowane są towary i usługi

11 - rynek finansowy, na którym dokonywane są transakcje środkami pieniężnymi, papierami wartościowymi i innymi instrumentami finansowymi - rynek pracy, na którym z jednej strony występują pracodawcy, a z drugiej poszukujący pracy - Każdy uczestnik transakcji rynkowych dąży do efektywnego i racjonalnego wykorzystania posiadanych zasobów. ISTOTA GOSPODARKI RYNKOWEJ Istotą gospodarki rynkowej jest: - prywatna własność środków produkcji społecznie uznane prawo do decydowania o przedmiocie własności - dobrowolna wymiana przeniesienie praw własności do danego towaru od sprzedawcy do nabywcy w zamian za dobrowolnie ustalony ekwiwalent, którym najczęściej jest określona kwota pieniędzy (cena); - podmioty gospodarcze mogą bez ograniczeń podejmować działalność gospodarczą a głównym jej celem jest osiągnięcie maksymalnego zysku - decyzje konsumentów nie mogą być w żaden sposób ograniczone; Rywalizacja o konsumentów to KONKURENCJA, która nie może być ograniczana ani przez innych uczestników rynku ani przez państwo. CZYNNIKI WYTWÓRCZE (CZYNNIKI PRODUKCJI) obejmują materialne i niematerialne środki niezbędne do wytwarzania dóbr materialnych i świadczenia usług w celu zaspokojenia potrzeb ludzi. Do czynników tych należą: - ziemia oznacza nie tylko grunt, lecz także bogactwa naturalne znajdujące się pod powierzchnią ziemi oraz lasy, rzeki i morza - kapitał to dobra produkcyjne takie jak maszyny, urządzenia, budynki itp. Zwane także kapitałem rzeczowym - praca ludzie, ich umiejętności i kwalifikacje - przedsiębiorczość praca przedsiębiorcy; przedsiębiorczość łączy wszystkie pozostałe czynniki wytwórcze; (musi wiedzieć jakie dobra i usługi będzie wytwarzał/sprzedawał) PIENIĄDZ W GOSPODARCE RYNKOWEJ

12 Nieodzownym elementem transakcji rynkowych jest pieniądz. Gdyby nie jego istnienie, transakcje miałyby charakter barterowy, czyli byłaby to wymiana towaru na towar. PIENIĄDZ jest powszechnie akceptowanym środkiem wymiany, który jest wykorzystywany do regulowania płatności za towary i usługi oraz innych zobowiązań pieniężnych (np. podatków) Uczestnikami procesów rynkowych są różne podmioty, które we własnym interesie podejmują samodzielne decyzje. Wyróżnia się następujące grupy: - gospodarstwa rynkowe podmiot gospodarujący składający się z jednej lub kilku osób, które mieszkają razem i gospodarują razem uzyskiwanymi dochodami; - przedsiębiorstwa na własny rachunek prowadzą działalność produkcyjną lub usługową w celu osiągnięcia zysku - państwo jest reprezentowane przez organy państwowe (sejm, senat, prezydent, rada ministrów, NBP, sądy) oraz organy samorządowe (rady gmin, burmistrzowie, prezydenci miast, marszałkowie województw i rady powiatów); głównym jego zadaniem jest tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości oraz ochrona interesów społecznych przed negatywnymi skutkami procesów rynkowych; Podstawowe ogniwa cyklu gospodarczego: - produkcja - wytwarzają produkty (dobra i usługi), zaspokajające potrzeby ludzi - wymiana sprzedaż produktów przez przedsiębiorców i ich zakup przez konsumentów - konsumpcja zużywanie dóbr i usług do zaspokojenia potrzeb

13 5. ŹRÓDŁA DOCHODÓW GOSPODARSTW DOMOWYCH ORAZ STRUKTURA ICH WYDATKÓW. Jak już powiedzieliśmy wcześniej, dochody osiągane przez gospodarstwa domowe umożliwiają im dokonywanie zakupów towarów i usług zaspokajających ich potrzeby. ŹRÓDŁA DOCHODÓW: (Rys. 12 str. 55) Dochody uzyskiwane przez gospodarstwa są ograniczone w przeciwieństwie do potrzeb dlatego też niezbędne jest podejmowanie decyzji i dokonywanie wyborów dotyczących sposobu wydawania posiadanych pieniędzy. W strukturze WYDATKÓW gospod. domowych dominują wydatki, których celem jest zaspokojenie podstawowych potrzeb. STRUKTURA WYDATKÓW GOSP. DOM. (Rys. 13 str. 55)! w Polsce wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb stanowią średnio około 75 % wszystkich wydatków gospodarstw domowych. Kolejną grupę stanowią wydatki, których celem jest zaspokojenie potrzeb kulturalnych, rekreacyjnych, edukacyjnych oraz innych potrzeb związanych ze spędzeniem wolnego czasu. grupa ta to ok. 11 % wszystkich wydatków gospodarstw domowych.! Trzeba jednak pamiętać, że struktura wydatków zależy od poziomu dochodów osiąganych przez gospodarstwa domowe (tam gdzie niskie dochody nawet 100 % wydatków jest przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb podstawowych, w miarę wzrostu dochodów wydatki na zaspokojenie potrzeb podstawowych maleją a rośnie udział wydatków na zaspokojenie potrzeb wyższego rzędu) W związku z tym, że gospodarstwa domowe dążą do optymalnego wykorzystania uzyskanych dochodów dużym ułatwieniem jest sporządzanie budżetu. BUDŻET GOSP. DOMOWEGO to zestawienie dochodów uzyskiwanych przez wszystkich członków gosp. domowego z wydatkami ponoszonymi przez te gospodarstwa. - do budżetu należy brak dochody netto

14 - warto też założyć wydatki na ewentualne nieprzewidywalne sytuacje oraz wydatki charakteryzujące się sezonowością (np. wrzesień szkoła, grudzień Święta itp.) W budżecie może zaistnieć jedna w 3 sytuacji: Wydatki są równe dochodom Wydatki są większe od dochodów Dochody są wyższe od wydatków (można zaoszczędzić) Przy podejmowaniu decyzji o zakupie możemy kierować się 2 rodzajami motywów zakupu: Motywy racjonalne podejmowanie decyzji o zakupie pod wpływem atrakcyjnej ceny, dużej trwałości i użyteczności towaru, przydatności, wygody w użytkowaniu i wydajności (energooszczędny piecyk), pewności i zaufania do marki konkretnego towaru i rzetelności firmy, która go oferuje; mają decydujące znaczenie przy zaspokajaniu potrzeb podstawowych; Motywy emocjonalne dotyczą: dążenia do akceptowania swojej pozycji społecznej, stylu życia, chęci zwrócenia na siebie uwagi otoczenia etc.; mają decydujące znaczenie przy zaspokajaniu potrzeb wyższego rzędu; Rzeczywisty wpływ na zachowanie nabywców na rynku mają czynniki: - ekonomiczne - psychologiczne - kulturowe - socjologiczne - przyrodnicze FORMY INWESTOWANIA PIENIĘDZY: - W przypadku, kiedy dochody są większe od wydatków, a więc gospodarstwo domowe posiada oszczędności (różnica między dochodami a wydatkami), pojawia się dylemat w jaki sposób środki te zainwestować. Należy tu wziąć pod uwagę następujące kryteria: TAB. Nr 7 str zysk - ryzyko - płynność Oszczędności można przeznaczyć na inwestycje: Finansowe (lokaty, obligacje, akcje, fundusze inwestycyjne) Rzeczowe (zakup złota, nieruchomości, antyki, dzieła sztuki); Zabezpieczenia emerytalne każdy kto pracuje powinien zatroszczyć się o zapewnienie sobie dochodów na starość, czyli o swoje zabezpieczenie emerytalne; podstawową formą zabezpieczenia emerytalnego są ubezpieczenia emerytalne.

15 ! najpopularniejszą formą są lokaty bankowe bieżące i terminowe; Ze względu na możliwość decyzji zainteresowanej osoby zabezpieczenia emerytalne można podzielić na ubezpieczenia obowiązkowe i dobrowolne. (RYS. 14 str. 65) OCHRONA PRAW KONSUMENTÓW: W ostatnich latach w Polsce znacznie wzmocniła się pozycja konsumentów. Stało się tak, ponieważ sprzedawcy na skutek rosnącej konkurencji zaczęli zabiegać o klientów. Jednak mimo tego niektórzy ze sprzedawców w dalszym ciągu usiłują narzucić klientom niekorzystne dla nich warunki transakcji kupna sprzedaży. Dużą rolę w procesie ochrony praw konsumentów odgrywa państwo, poprzez: - stanowienie przepisów prawnych, których celem jest ochrona praw konsumentów - tworzenie urzędów państwowych zajmujących się ochroną praw konsumentów oraz tworzenie warunków do zrzeszania się konsumentów w organizacje broniące praw konsumentów; OCHRONA KONSUMENTÓW W PRZEPISACH PRAWNYCH: Przepisy dotyczące: niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową, gwarancji, umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa umów zawieranych na odległość Ad 1. - mają zastosowanie gdy zakupiony towar: - nie odpowiada opisowi podanemu przez sprzedawcę - nie może zostać wykorzystany do celu określonego przy zawieraniu umowy lub do którego jest zwykle używany (przemakający płaszcz przeciwdeszczowy) - nie odpowiada zapewnieniom sprzedawcy, producenta lub jego przedstawiciela, podawanym w reklamie lub zawartym w dołączonej informacji o towarze lub jego oznakowaniu - nie posiada właściwości cechujących towar tego rodzaju (pralka zużywa więcej wody niż jest w instrukcji) - wykazuje nieprawidłowości na skutek jego zamontowania lub uruchomienia przez sprzedawcę lub kupującego (np. antena satelitarna) - prawa konsumenta: - może żądać nieodpłatnego doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową poprzez jego naprawę lub wymianę na nowy - jeżeli jest to niemożliwe może żądać obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy

16 - o niezgodności towaru z umową konsument musi powiadomić sprzedawcę w ciągu 2 miesięcy od chwili jej stwierdzenia; sprzedawca musi się ustosunkować w terminie 14 dni jeżeli nie tzn. że się zgadza; Ad 2. - udzielający gwarancji gwarant - udzielenie gwarancji jest dobrowolne, tzn. gwarant sam decyduje o tym czy udzieli konsumentom gwarancji oraz sam decyduje o jej treści i zakresie; Ad 3. Umowami zawieranymi poza lokalem przedsiębiorstwa są umowy zawierane w nietypowych warunkach, np.: - z akwizytorami - na targach - giełdach - w czasie wycieczek Konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa może od niej odstąpić bez podania przyczyn w terminie 10 dni od zawarcia umowy. Ad 4. Umowy zawierane na odległość to umowy zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron (np. poprzez formularz zamówienia, katalog, telefon, radio, telewizja, poczta elektroniczna, Internet) Konsument, który zawarł umowę na odległość, może od niej odstąpić bez podania przyczyn w terminie 10 dni od wydania rzeczy, a gdy umowa dotyczy świadczenia usługi od dnia zawarcia umowy. URZĘDY I ORGANIZAACJE OCHRONY KONSUMENTÓW: W Polskim systemie kontrolę punktów sprzedaży detalicznej sprawują: Inspekcja Handlowa Państwowa Inspekcja Sanitarna Niezależnie od tych urzędów interesów konsumenta broni: Federacja Konsumentów Stowarzyszenie Konsumentów Polskich Polubowny sąd konsumencki Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony konsumentów jest PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW.

17 Zadania w zakresie ochrony praw konsumenta należące do samorządu powiatowego są realizowane przez POWIATOWEGO RZECZNIKA KONSUMENTÓW. Klientów banków chroni ARBITER BANKOWY Klientów firm ubezpieczeniowych - RZECZNIK UBEZPIECZONYCH ZADANIA INSPEKCJI HANDLOWEJ: - kontrola legalności i rzetelności działania przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie produkcji, handlu, usług - kontrola sprzedawanych na rynku produktów - podejmowanie mediacji w celu ochrony interesów i praw konsumentów - organizowanie i prowadzenie stałych polubownych sądów konsumenckich - prowadzenie poradnictwa konsumenckiego POLUBOWNE SĄDY KONSUMENCKIE: - funkcjonują przy jednostkach Inspekcji Handlowej - rozstrzygają spory między konsumentami a przedsiębiorstwami handlowymi - postępowanie przed sądem polub. Kończy się ugodą, a gdy ona nie nastąpi, po zamknięciu posiedzenia sąd odbywa niejawną naradę, po której wydaje orzeczenie - od orzeczenia nie przysługuje odwołanie - niezadowolona z wyroku strona może żądać uchylenia orzeczenia przed sądami państwowymi PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA: - sprawuje kontrolę sanitarno-higieniczną pomieszczeń i urządzeń sklepowych oraz sprawdza posiadanie przez personel sklepowy aktualnych książeczek zdrowia; URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW: - przygotowywanie projektów rządowej polityki konsumenckiej - opracowywanie i przedkładanie Radzie Ministrów projektów aktów prawnych dotyczących ochrony interesów konsumentów - występowanie do przedsiębiorców i związków przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów - współpraca z organami samorządu terytorialnego oraz z krajowymi i zagranicznymi organizacjami społecznymi i innymi instytucjami, do których zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów - inicjowanie badań towarów i usług, wykonywanych przez organizacje konsumenckie

18 - opracowywanie i wydawanie publikacji oraz programów edukacyjnych popularyzujących wiedzę o prawach konsumentów; POWIATOWY RZECZNIK OCHRONY KONSUMENTÓW: - zapewnia konsumentom bezpłatnego poradnictwa i informacji prawnej w zakresie ochrony praw konsumentów - występuje do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów - współpracuje z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz z Inspekcją Handlową i innymi organizacjami, które zajmują się ochroną konsumentów ARBITER BANKOWY I RZECZNIK UBEZPIECZONYCH: ARBITER BANKOWY - rozpatruje spory osób fizycznych z bankami w sprawach dotyczących roszczeń pieniężnych o wartości mniejszej niż zł, z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przez bank czynności bankowych na rzecz konsumenta - orzeczenia Arbitra są dla banku ostateczne i bank jest zobowiązany wykonać je nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia - niezadowolony z rozstrzygnięcia konsument może skierować sprawę na drogę sądową RZECZNIK UBEZPIECZONYCH - podejmuje działania w zakresie ochrony osób korzystających z usług zakładów ubezpieczeń i funduszy emerytalnych FEDERACJA KONSUMENTÓW: - jest niezależną organizacją pozarządową, której głównym celem jest ochrona konsumentów indywidualnych - służy nieodpłatnie radą i pomocą wszystkim konsumentom niezależnie od tego czy są oni członkami federacji STOWARZYSZENIE KONSUMENTÓW POLSKICH: - celem rozwijanie świadomości konsumentów w zakresie posiadanego przez nich prawa do bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, informacji, edukacji i reprezentacji oraz w zakresie ochrony ich interesów ekonomicznych i prawnych - jest to grupa ekspertów, a nie organizacja - posiada bezpłatny nr telefonu

19 6. Jak już sobie powiedzieliśmy głównym zadaniem państwa reprezentowanego przez organy państwowe oraz organy samorządowe tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości oraz ochrona interesów społecznych przed negatywnymi skutkami procesów rynkowych; Inne zadanie polega na ograniczeniu negatywnych zjawisk występujących w gospodarce: - bezrobocia - inflacji - zanieczyszczenia środowiska naturalnego - nierównomiernego rozwoju gospodarczego różnych regionów czy wahań nierówności gospodarczej Państwo jest również odpowiedzialne za zapewnienie wszystkim obywatelom bezpieczeństwa, opieki zdrowotnej i dostępu do edukacji. Może to osiągnąć dzięki dochodom, które pozwalają na sfinansowanie tych wydatków. Głównym źródłem dochodów państwa są PODATKI. PODATKI to przymusowe, bezzwrotne, nieodpłatne i powszechne świadczenie pieniężne osób fizycznych, przedsiębiorstw lub innych jednostek na rzecz państwa lub gminy. Wymienione zadania państwa nie zawsze są realizowane zgodnie z przyjętymi założeniami. Przyczyną tego jest niedoskonałość przyjętych procedur i mechanizmów, a także błędy popełnione przez ludzi odpowiedzialnych za realizację tych zadań. Ograniczenia te mogą prowadzić do powstania negatywnych zjawisk, np. biurokracji lub korupcji. POLITYKA FISKALNA POLITYKA FISKALNA to działania państwa w zakresie kształtowania dochodów i wydatków publicznych (państwowych i samorządowych). POLITYKA FISKALNA umożliwia osiągnięcie następujących celów:

20 - udostępnianie dóbr i usług publicznych (charakteryzują się tym, że mogą być konsumowane bez uszczerbku dla nich jednocześnie przez wielu konsumentów); państwo stwarza możliwość korzystania z tych dóbr i usług wszystkim członkom społeczeństwa (drogi, obrona narodowa, bezpieczeństwo, sądownictwo, publiczna opieka zdrowotna, publiczna oświata) - łagodzenie dysproporcji w poziomie życia różnych grup społecznych (udzielenie pomocy ludziom, którzy nie są zdolni do samodzielnego utrzymania chorzy, niepełnosprawni, bezrobotni) - rozwój gospodarki pozwala aby poprzez dochody i wydatki państwa kształtować zachowania innych podmiotów (tworzenie nowych miejsc pracy oraz wspieranie niektórych regionów czy branż (system ulg i zwolnienia podatkowe) Państwa i jednostki samorządu terytorialnego planują swoje dochody i wydatki tworząc budżet. Budżet jest to roczny plan finansowy obejmujący dochody i wydatki państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (budżet gminy, powiatu, województwa) F-cje budżetu: Fiskalna (państwo gromadzi dochody, które są źródłem pokrycia wydatków uważanych za społecznie niezbędne) Redystrybucyjna (pozwala na zmniejszenie różnic osiąganych dochodów; przy pomocy podatków zmniejsza dochody zamożnych, przy pomocy zasiłków zwiększa dochody uboższych) Stabilizacyjna (za pomocą dochodów i wydatków pobudza lub hamuje określone procesy gospodarcze i społeczne) hamowanie bezrobocia, wspieranie przedsiębiorczości, ochrona środowiska; W wyniku zestawienia wydatków i dochodów może się okazać że: - wydatki = dochodom (budżet zrównoważony) - wydatki > dochodów (deficyt budżetowy) różnica pomiędzy wydatkami a dochodami budżetu - dochody > wydatków (nadwyżka budżetowa) - Budżet jest głównym narzędziem polityki fiskalnej państwa; WYDATKI BUDŻETOWE DZIELIMY NA: Wydatki niezbędne dla funkcjonowania państwa (obronność, policja, administracja, sądownictwo) Wydatki związane z realizacją celów społecznych państwa (wydatki na emerytury, renty, zasiłki, naukę, oświatę, służbę zdrowia i kulturę)

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

- Potrzeby, dobra, usługi - Zasoby ekonomiczne

- Potrzeby, dobra, usługi - Zasoby ekonomiczne Wykaz tematów z podstaw przedsiębiorczości na rok szkolny 2012 2013 dla Liceum Ogólnokształcącego, Liceum Profilowanego i Technikum Rozkład materiału według programu 44/PZS1/2012/2 dla klas: II TRA; III

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II

ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II ZAGADNIENIA I WYMAGANIA DLA UCZNIÓW KL.I LO PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SEMESTR I /II SEMESTR I l.p Zagadnienia. 1. Kim jest osoba przedsiębiorcza? Typy osobowości Wymagania dla ucznia wyjaśnia, czym jest przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści Reforma programowa kształcenia ogólnego Projekt zmian podstawy programowej z Podstaw przedsiębiorczości. MoŜliwości nauczania ekonomii w praktyce. (wrzesień 2008) Kielce listopad 2008 Nowy układ podstawy

Bardziej szczegółowo

1 Lekcja organizacyjna

1 Lekcja organizacyjna NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu ekonomika rolnictwa na podstawie programu nr TA/PZS1/PG/2012 klasa 2TA l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia Zakres podstawowy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Podstaw Przedsiębiorczości ZSZ

Przedmiotowy System Oceniania z Podstaw Przedsiębiorczości ZSZ Przedmiotowy System Oceniania z Podstaw Przedsiębiorczości ZSZ Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe +

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed polską gospodarką Bartosz Majewski Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr TŻ/PZS1/PG/2012 klasy 2TŻ1, 2TŻ2. l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Poziom wymagań / Stopnie szkolne I. KOMUNIKACJA PERSONALNA

Poziom wymagań / Stopnie szkolne I. KOMUNIKACJA PERSONALNA Wymagania edukacyjne z podstaw przedsiębiorczości w klasie pierwszej Technikum Nr 4: Krok w przedsiębiorczość; mgr inż. Lucyna Szlechta, mgr Renata Michalska Nr lekcji Temat lekcji konieczny [1] podstawowy

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚCI CZĘSTOTLIWOŚĆ I ILOŚC SPOTKAŃ:

PRZEDSIĘBIORCZOŚCI CZĘSTOTLIWOŚĆ I ILOŚC SPOTKAŃ: SZKOLNY KLUB PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Spotkania w ramach SKP mają na celu przygotować ucznia do aktywnego i świadomego uczestnictwa w życiu gospodarczym, pobudzić w nim ducha przedsiębiorczości, kształcić postawy

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE Załącznik nr 8.6 Wzór biznes planu BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 2TE1, 2TE2 LP Temat Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania 1 Pojęcie finansów Definiowanie pojęcia finansów

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja Załącznik nr 1 do Wniosku o przyznanie środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości Biznesplan Dla Uczestników/czek Projektu Młodzi zdolni z własną firmą w ramach Działania 6.2 ubiegających się o bezzwrotne

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu...... Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy nauczania podstaw przedsiębiorczości

Plan wynikowy nauczania podstaw przedsiębiorczości Plan wynikowy nauczania podstaw przedsiębiorczości Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa pod kierunkiem dr. Jarosława Nenemana, wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Osoba przedsiębiorcza,

Bardziej szczegółowo

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Załącznik nr 7 BIZNES PLAN Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.0.00-30-036/ JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Opisowe kryteria oceniania w ramach podstaw przedsiębiorczości

Opisowe kryteria oceniania w ramach podstaw przedsiębiorczości Opisowe kryteria oceniania w ramach podstaw przedsiębiorczości Ocena 1 (niedostateczna) 2 (dopuszczająca) 3 (dostateczna) 4 (dobra) 5 (bardzo dobra) 6 (celująca) Kryteria nie rozumie poleceń nauczyciela;

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku BIZNES PLAN Załóż własną firmę, POKL.06.02.00-30-146/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA podstawy przedsiębiorczości, klasy pierwsze, poziom podstawowy, nowa podstawa programowa. bardzo dobry. dopuszczający.

KRYTERIA OCENIANIA podstawy przedsiębiorczości, klasy pierwsze, poziom podstawowy, nowa podstawa programowa. bardzo dobry. dopuszczający. KRYTERIA OCENIANIA podstawy przedsiębiorczości, klasy pierwsze, poziom podstawowy, nowa podstawa programowa. dopuszczający bardzo Dział I Osoba przedsiębiorcza Określać motywy aktywności człowieka Wyjaśnić

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje państwa w gospodarce

Rola i funkcje państwa w gospodarce Rola i funkcje państwa w gospodarce PAŃSTWO to : zrożnicowana wewnętrznie, złożona i wieloszczeblowa struktura administracyjna społeczeństwazamieszkującego określone terytorium i dysponującego władzą wykonawczą,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne podstaw przedsiębiorczości

Wymagania edukacyjne podstaw przedsiębiorczości Wymagania edukacyjne podstaw przedsiębiorczości Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa pod kierunkiem dr. Jarosława Nenemana, wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Osoba przedsiębiorcza,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:.. Priorytet

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości BIZNES PLAN pod nazwą...

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia:

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia: (2003/034228) UCHWAŁA NR 178/XI/2003 RADY MIASTA RYBNIKA z dnia 10 września 2003 r. w sprawie: przyjęcia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku. Działając na podstawie : - art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h),

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w Zespole Szkół Publicznych w Borzechowie REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ

Kontrola zarządcza w Zespole Szkół Publicznych w Borzechowie REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ Załącznik nr 7 do regulaminu kontroli zarządczej REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ 1 1. Kontrola finansowa jest elementem kontroli zarządczej. Jej przedmiotem są w szczególności procesy związane z gromadzeniem

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. pod nazwą...

BIZNES PLAN. pod nazwą... Wojewódzki Urząd Pracy w Kielcach Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości BIZNES PLAN pod nazwą... Uczestnika ubiegającego się o środki na rozwój przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych Plan wynikowy z mi edukacyjnymi przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych W planie ujęte są treści, których realizacja nie jest zawarta w podstawie programowej

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA Opracowano na podstawie: t.j. z 2009 r. Nr 84, poz. 710, z 2014 r. poz. 1662. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Art. 1. Przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAKRES SZKOLEŃ

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAKRES SZKOLEŃ ZAKRES SZKOLEŃ Część I: indywidualne spotkania z psychologiem dla 10 BO po 5h na jedną osobę planowany okres realizacji kwiecień 2012r. Część II: indywidualne spotkania z doradcą zawodowym dla 10 BO po

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Finanse dla sprytnych

Finanse dla sprytnych Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet w Białymstoku 28 kwietnia 2011 r. Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? dr Adam Wyszkowski EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

Kariera i przedsiębiorczość

Kariera i przedsiębiorczość Kariera i przedsiębiorczość Przedsiębiorczość to zdolność do kreowania i zaspokajania swoich i cudzych potrzeb. Siłą napędową przedsiębiorczości są niezaspokojone potrzeby człowieka. Psychologiczne i socjologiczne

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w:

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w: (Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI UWAGA: W pytaniach 1 2 należy zaznaczyć właściwą odpowiedź w każdym podpunkcie. W pozostałych pytaniach należy zaznaczyć tylko jedną odpowiedź. 1. Proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Monika Borowiec. Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2. 1. Cele lekcji: 2. Metody i techniki:

Monika Borowiec. Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2. 1. Cele lekcji: 2. Metody i techniki: Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, dokonuje

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU PODSTAWOWE POJĘCIA (1) KLIENT osoba fizyczna lub instytucja występująca w charakterze partnera sprzedawcy w transakcjach kupna-sprzedaży; termin ten może być utożsamiany z

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY... BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN DLA UCZESTNIKA PROJEKTU. Pozytywna zmiana. Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki,

BIZNES PLAN DLA UCZESTNIKA PROJEKTU. Pozytywna zmiana. Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki, BIZNES PLAN DLA UCZESTNIKA PROJEKTU Pozytywna zmiana Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki, Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Podziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo