Warszawa, dnia 31 Sierpnia.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warszawa, dnia 31 Sierpnia."

Transkrypt

1 Rok Warszawa, dnia 31 Sierpnia. Z w ia s tu n w y chodzi d w a razy n a m iesiąc. P rz e d p ła ta ro cz n a w y n o si w W a rs z a w ie oraz w k się g a rn ia c h n a p ro w in cy l I za granicą Z łp. 10, p ó łro c z n ie Z łp. 5 ; n a u rzę d a c h i s tacy a c h P o c z to w y c h w K ró le stw ie ro cznie Z łp. 13 gr. 10 półrocznie Złp. ti gr. 2 0 ; w C esarstw ie z dopłatą za koperty rocznie Złp. 20. SPIS RZECZY. G rzśch pierw o ro d n y. P ierw szy p rzek ład B ib lji na języ k polski. 0 S o cynian ach w P olsce. P o w stan ie T aip in g ó w w C hinach (dalszy ciąg). K orrespondcncja. P rz e g lą d litera ck i. P orząd ek nabożeństw. Od E cdakcji. GRZECH PIERWORODNY. T e d y rozkazał P a n Bóg człow iekow i m ó w iąc: Z każdego d rzew a sadu jeść będ ziesz. A le z drzew a w iadom ości dobrego i złego, je ść 7. niego nie b ę d z ie sz; albow iem dnia, którego je ść b ęd ziesz z niego, śm iercią um rzesz." 1. Mojżesza, r. 2, w. IG 11. Człowiek stworzony na obraz i podobieństwo Boże, miał nietylko wedle woli, ale i wedle myśli bożej rozwijać się i wzrastać. Z Boga wyszedłszy, Duchem Boga natchniony, m iał być ozdobą świata, koroną wszystkich stworzeń, przedstawicielem na ziemi tego, co święte i wieczne. Na innej drodze więc jak na drodze czynnego posłuszeństwa, to jest, zgodzenia ludzkiej woli z Bożą, zgodzenia przez wiarę w Boga i miłość ku niemu, rozwój ten nie był możliwym. Dlatego tśż, Pan Zastępów, przemawiając raz pierwszy do człowieka, objawiając się mu jako Bóg, rz e k ł:,,z każdego drzewa sadu jeść b ę dziesz, ale z drzewa wiadomości dobrego i złego, jeść nie będziesz, albowiem dnia, którego jeść będziesz z niego, umrzesz śm iercią! Drzewo, o którem Pismo Święte mówi, wywiódł z ziemi pośród raju sam Bóg i nazwał je drzewem,,wiadomości dobrego i złego" (1. Mojżesza, 2, 9). Nazwał je tak, wiedząc jako m ądry i wszechwie

2 dzący, jakie nada mu przeznaczenie. Drzewo to było symbolem czyli znakiem widzialnym, z którym Bóg połączył objaw swej woli. Znak widzialny był koniecznym, aby człowiek do którego Bóg przemawiał, którego miał wychowywać, wiedział: że spełnianie woli Bożej musi być widocznein; że wola Boga musi być wykonana, bez względu na przedmiot do którego się ściąga; że wola objawiona słowem uświęca to, czego dotyczę. Nie drzewo albowiem było świętem, ale Bóg, który je wskazał i rzek ł: nie będziesz ja d ł! Nie drzewo mogło skutkiem spożycia owocu dać człowiekowi wiedzę i wiadomość dobrego i złego, ale Bóg który nazwał drzewo, drzewem wiadomości dobrego i złego. Człowiek znając wolę Boga, mając sobie objawionem: że niespełnienie tej woli pociąga za sobą zgubny skutek, to jest śmierć, posiadał zupełną wiedzę tego, co czynić powinien odnośnie do drzewa, i dlaczego tak a nie inaczej ma postąpić. Człowiek poznał Boga, gdyż w słowie i przez słowo objawił mu swoją wolę, a w otaczającym go świecie wyraził swoją mądrość i wielkość. Tymczasem, istota obca, istota niższa od człowieka, tvąż, przemawia do niewiasty i powiada jej : Także to, że wam Bóg rzekł, nie będziecie jedli z każdego drzewa sadu tego? I rzekła niewiasta do w ęża: Z owocu sadu tego pożywamy, ale z owocu drzewa które jest w pośrodku sadu, rzekł Bóg: nie będziecie jedli z niego, ani się go dotykać będziecie, byście snadź nie pomarli. I rzekł wąż do niew iasty: Żadnym sposobem śmiercią nie pom rzecie; ale wie Bóg, że któregokolwiek dnia ż niego jeść będziecie, otworzą się oczy wasze, a będziecie jako Bogowie znający dobre i złe. Widząc tedy niewiasta, iż dobre było drzewo ku jedzeniu, a iż było wdzięczne na wejrzenie, a pożądliwe drzewo dla nabycia umiejętności, wzięła z owocu jego i jadła, dała też i mężowi swemu, który z nią był, i on też jadł. Zatym, otworzyły się oczy obojga11 (1. Mojżesza, 3, 1 7). Rozpatrując się w przebiegu owego, tak ważnego dla świata wypadku, widzimy: że istota przemawiająca do niewiasty, pokuszą ją do nieposłuszeństwa przeciw Bogu, a pokuszą, tłumacząc słowa przez Boga wyrzeczone w sposób przewrotny. Pokuszą, namawia, obudzą w sercu pychę, a wszystko opromienia pozorem dobrego. Przymusu niema, owszem, słowu Boga : umrzecie, przeciwstawione je st słowo łudzące będziecie jako Bogowie, znający dobre i złe!11 Wyrok B oga: nie będziesz jeśćj wykłada się jako zapora rozwoju duchowego i kiedy ta zapora usuniętą zostanie, otworzą się oczy człowieka! Istota kusząca nie straszy człowieka, nie grozi m u : zniechęca tylko przeciw Temu który go stworzył i zachęca aby przestał być człowiekiem i stał się jako Bóg! W tern leży cała wielkość pokusy! Człowiek miał się rozwijać na obraz i podobieństwo Boże pod wpły

3 wem Boga, na podstawie miłości i wiary w B oga: kusiciel chcąc zerwać ten stosunek duchowy i serdeczny, budzi w człowieku myśl, że nietylko może ostać się bez Boga ale i zrównać z Bogiem. Człowiek musiał w ybrać! Musiał albo wykonać wolę Boga, albo odrzucić namowy kusiciela. Drogi pośredniej nie było. Obdarzony wolą, natchniony duchem bożym, znający wolę Wszechmocnego, nie mógł usprawiedliwić się niewiadomością. W jego ręku leżała przyszłość jego. Chwila poznania dobrego i złego nadeszła! Bóg w tej chwili zostawił człowiekowi zupełną wolność działania. Powiedział mu, że jest dobre i złe, bo powiedział: z drzewa wiadomości dobrego i złego jeść nie będziesz. Złe stanęło przed człowiekiem, przemówiło, i człowiek wybrał, wybrał drogę grzech u! Dlaczego tak wybrał, dlaczego Bóg nie wstrzymał grzeszącego? Człowiek obdarzony wolną wolą, nauczony przez Boga, że jest dobre i złe, obdarzony niezliczonemi łaskami, mógł i powinien był miłować Boga nadewszystko. Kusiciel postarał się zachwiać miłość, budząc pychę! Pycha, to zabójstwo miłości! Gdzie pycha zawładnie sercem, serce umiera, miłość ginie, rodzi się i rośnie samolubstwo. Człowiek skuszony, przestał widzieć Boga, widział siebie tylko. Kuszony, to jest zachęcony do stania się jako Bóg, zapragnął być Bogiem, i od tej chwili wola Boga staje się dla niego icolą nieznośną, odrzuca ją, a odrzucając, odrzuca i samego Boga. Dlaczego Bóg nie wstrzymał grzeszącego? Bo właśnie człowiek miał wybrać, wybrać jako zupełnie wolny, aby poznać, że wola Boga jest dobrą, wola kusiciela złą, aby uznać, że tylko w Bogu jest prawda i życie. Bóg przemówił do człowieka i słowo boże było podstawą przyszłości człowieka. Słowem człowiek miał być rządzony; w słowie Boga miał widzieć rękojmię życia i szczęścia: Bóg przeto nie inaczej jak słowem mógł i chciał wychować człowieka sobie na chwałę i cześć, i dlatego słowem objaw ił: gdy jeść będziesz, umrzesz, i to słowo, powinno było powstrzymać człowieka! Człowiek odrzucił słowo Boga, i u p ad ł; bo słowo Pana nad Parny jest opoką, na której stojąc, jesteśmy jedynie bezpieczni. Upadek pierwszego człowieka, to grzech pierworodny, a grzech pierworodny, to nieposłuszeństwo względem Boga i pragnienie stania się jako Bóg! Człowiek upadł pokuszony przez szatana, którego narzędziem był wąż, narzędziem bezwiednem. Od chwili spełnienia grzechu pierworodnego, drogi Boga i drogi człowieka rozchodzą się, i dlatego człowiek opuszcza raj jako wygnaniec (1. Mojżesza, 3, 23). Człowiek opuszczający raj, jest inny jak w chwili, gdy go Bóg wśród raju postawił, i też inna przyszłość czeka wygnańca, inna i odmienna od tej, która miała być udziałem stworzonego na obraz i podobieństwo boże. Cierpienia, sm utki, utrapienia, gwałt, niesprawiedliwość, słowem

4 grzeszność i wszystko co jest wprost przeciwne Bogu, oto śmierć która idzie śladem upadłego człowieka. Wygnaniec raju poznał dobre i z łe : dobre, którem się cieszył w przeszłości, a którem pogardził, i złe które nań spadło w teraźniejszości. Stał się wiedzącym, ale przestał być wierzącym. Nędzny, tę nędzę okrywa pychą. Od Boga prawdziwego odpadły, tworzy sobie Bogów, a w końcu powiada : jam Bogiem! To dzieje grzechu pierworodnego, a główne epoki tych dziejów: pycha, kłamstwo, bluźnierstwo, mordy. Dzieje grzechu pierworodnego, to dzieje, które codziennie widzimy, dzieje ludzkości. Lecz któż w rzeczywistość ich wierzy? Kto wierzy, że jest kusiciel, że bywamy kuszeni? Kto wierzy, że upadek pierwszego rodzica, stał się dziedzictwem naszem? Szatan po dziś dzień stoi pośród świata i w oła: miałżeby Bóg to powiedzieć, miałożby słowo jego być prawdą, mieliżbyście poddać się słowu jego? To niewolnictwo, to poniżenie, bądźcie jako Bóg! I ludzie, twierdząc, że niema kusiciela, gną przed nim kolana swoje. Kłamią, przekonani że są uosobistnioną prawdą. Mają pisane słowo Boga żywego, a jednak słowem tern gardzą, lub fałszują wedle podszeptów Ducha ciemności, sądząc, iż poddanie rozumu i serca pod posłuszeństwo słowa, jest niewolą. Grzech pierworodny, nieposłuszeństwo i pycha, głębokim śladem świadczą o bycie swym, a miljony w ołają: niema grzechu pierworodnego! Lecz, czy to przeczenie słowu bożemu, zmieni zamiary Boga, wytrąci go z Jego torów, z dróg Jego? 0 nie, zaprawdę n ie! Człowiek opuścił Boga, lecz Bóg nie przestał być Bogiem i nie przestanie być nim na wieki. Człowiek stracił świętość, oderwał się od Boga, pogardził jego łaską i miłością, mimo to, Bóg święty szuka człowieka, ofiaruje mu laskę swoją, nie przestaje miłować nawet upadłego. Że tak jest, świadczy o tern istnienie ludzkości. Ludzkość ta grzeszna, grzech ją zepsował, Bóg więc mógł ją zatracić, mógł wygnańca raju zgładzić, nie uczynił tego, bo inne są jego zamiary. On miłością, grzech karze, ale chce zbawienia grzesznika.,,on nie chce śmierci niepobożnego, ale, aby się odwrócił niepobożny od drogi swej, a żył" (Ezechiel, 33, 11) e - O O ^ O O O PIERWSZY PRZEKŁAD BIBLJI NA JĘZYK POLSKI. - i o t Gdy w roku bieżącym 300 lat upływa od czasu, ja k Ewangelicy polskim mówiący językiem, mogą Pismo Święte czytać we własnym

5 języku, Pismo Święte, które jako jedyne źródło prawd Bożych do zbawienia naszego potrzebnych, każdy znać powinien (Ew. Ss Jana, 4, 39; 2. List do Tymot. 3, 15), słuszną będzie rzeczą, aby o pierw szym przekładzie Biblji na język polski, jako rzeczy obchodzącej każdego Ewangelika Polaka, uczynioną była wzmianka w Zwiastunie Ewangelicznym. W Boczniku Ewangelickim wydanym przez Jana Śliwkę w Cieszynie roku 1862 (patrz przegląd tego dziełka w Nrze 1 Zwiastuna Ewangelicznego), znajdujemy artykuł tejże treści, ponieważ jednak Rocznik Śliwki nie został tak u nas rozpowszechniony, jakby się spodziewać należało, nie zawadzi poznajomić czytelników Zwiastuna z historją pierwszego tłumaczenia Biblji na język polski przez Ew angelików dokonanego roku 1563, mówimy pierwszego tłumaczenia, gdyż praca Jana Seklucjana z roku 1551 i 1552 ogranicza się tylko na przekładzie Nowego Testamentu. n Mikołaj Radziwiłł, Czarnym przezwany, Książe na Ołyce i Nieświeżu, Wojewoda Wileński, Wielki Marszałek i Kanclerz Litewski, zmarły r. 1565, przyjąwszy około roku 1553 wyznanie według zasad Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, i odtąd gorliwy zwolennik Ewangelji, dbając o rozkrzewianie czystej nauki Chrystusa na Litwie i pomyślny byt Kościoła Ewangelickiego, co przy niezmordowanej jego pracy, zasobach pieniężnych, wysokim stanowisku w kraju i względach Króla Zygmunta Augusta, szwagra swego, nie przychodziło mu z trudnością, przyprowadził do urzeczywistnienia i zamiar Ewangelików w Polsce posiadania Biblji w języku polskim. W tym celu powołał uczonych mężów tak krajowców jak i cudzoziemców, zdolnych czy to pod względem wiadomości teologicznych, czy też znajomości języków zająć się tą pracą, którzy w Pińczowie obrawszy mieszkanie, zajęli się przekładem Biblji na język polski, z oryginału hebrajskiego i greckiego, zwracając uwagę swą przytem i na przekłady istniejące w innych językach. Pracujących było około 2 0 ; w ich gronie spotykamy i znanego Jana Łaskiego, jako najznakom itszego współpracownika, a zawsze męża pełnego poświęcenia i pracy; dalej rodaków naszych: Szymona Zacjusza z Proszowic w Małej Polsce, superintendenta wileńskiego, seniora dystryktowego podlaskiego, ostatnio zaś kaznodzieję krakow skiego; Jędrzeja Trzedeskiego, sekretarza królewskiego ; Jakóba Lubelczyka, kaznodzieję w Małej Polsce ; Marcina Krowickiego, który następnie został zwolennikiem nauki Socyna, i wielu innych, a jakkolw iek ze stanowiska religijnego mielibyśmy niejedno do zarzucenia pracującym w Pińczowie nad przekładem Biblji na język polski, musimy powiedzieć, że wywiązali się zupełnie zadawalniająco, gdy po 6 latach pracy dokonali przekładu Biblji na język polski.

6 Po przedstawieniu swej pracy Księciu Radziwiłłowi, tenże łożąc już przedtem znaczne summy na tyloletnie utrzymanie tłumaczów w Pińczowie, teraz ku wydrukowaniu pierwszej Biblji w języku polskim, założył osobną, drukarnię w Brześciu Litewskim, sprowadził drukarza z Krakowa Bernarda Wojewódkę i przeznaczył na koszta druku 10,000 zip. ówczesnych. W roku 1563 dokonanem zostało to wielkie dzieło, poświęcone Zygmuntowi Augustowi. Tytuł jego p ro sty : Biblja Święta, to jest księgi Starego i Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego, Greckiego i Łacińskiego nowo na polski język z pilnością i wiernie wyłożone; na ostatniej zaś karcie obok wzmianki celu i nakładcy tej książki, umieszczony rok 1563 dnia 4 Września. Drukowaną jest ta Biblja czcionkami gotyckiemi, po bokach tekstu znajdują się objaśnienia. Biblja ta, zwana od nakładcy Radziwiłłowską, lub też od miejsca tłumaczenia i drukowania Pińczowską i Brzeską, dziś należy do wielkich rzadkości, i istniejące egzemplarze nawet uszkodzone, za drogie pieniądze bywają kupowane i sprzedawane. Co pochodzi ztąd, że przez katolików rzymskich Biblja ta była zakupywaną i niszczoną ' z całą zapamiętałością, ja k ą fanatyzm natchnąć m oże; już syn Radziwiłła imieniem także Mikołaj, przezwany Sierotką, mimo gorących upomnień Ojca, jak o tern można się przekonać z przemówienia w dniu konfirmacji syna i ze słów, które wyrzekł na łożu śmiertelnem, prosząc, aby pozostał wiernym wyznaniu ewangelickiemu, opanowany przez Jezuitów po śmierci Ojca, tak starał się wygubić dzieło ojcowskie, żo więcej wydał na jego wyniszczenie, aniżeli Wojewoda na wydrukowanie, ale zamiaru dokonał. Nawet w egzemplarzach, które ocalały, brak pierwszej i ostatniej karty, aby tym sposobem, wydając Biblję Radziwiłłowską za późniejsze tłumaczenie dokonane przez jezuitę W ujka roku 1599, ocalić ta k drogą pam iątkę. Używana dziś przez protestantów Biblja w przekładzie polskim, nie je st jednak przedrukiem Biblji Radziwiłłowskiej z roku W roku 1632 wyszło nowe tłumaczenie w Gdańsku, dokonane przez Pawia Paljurusza, Morawczyka, Seniora Wielkopolskiego, któremu pomagali Daniel Mikołajewski, rektor Gimnazjum w Lesznie i Tomasz Węgierski, Senior w Małej Polsce. I ten przekład został wygubiony przez katolików rzymskich i jest dziś rzadkością, a chociaż Biblja ta ma za podstawę przekład z r. 1563, wkradły się jednak niektóre pomyłki drukarskie. Dlatego dziś drukowane Biblje przez Angielskie i zagraniczne Towarzystwo Biblijne, które w sprawozdaniu swojem z r. 1861/2 wykazuje, że w r w składzie Edwarda Miliarda w Berlinie polskich Biblij wydrukowano 6,202 egzemplarzy, są przedrukowywane podług Biblji berlińskiej w roku 1810 przejrzanej i wydanej.

7 W końcu dodajemy, że polski przekład Pisma Świętego zaleca się nadzwyczaj wielką, wiernością, w tłumaczeniu i przewyższa pod tym względem niejeden przekład w innych językach dokonany. Ję zyk wprawdzie uległ wielkim zmianom od tego czasu i znajdujemy też wiele wyrazów i wyrażeń, które oddawna w mowie i w piśmie innemi zastąpione zostały, i niejednego czytającego Pismo Święte rażą, chociaż z drugiej strony każdy przyznać musi, że styl naturalny i prosty odpowiada godności i powadze Słowa Bożego. Synod Ewangelicko-Reformowany w Królestwie Polskiem w roku 1861, w skutek przedstawienia mu jednego z członków Zboru W arszawskiego swej pracy, t. j. poprawnego tłumaczenia Nowego Testamentu, poruczył osobnemu Komitetowi rozpoznanie tegoż tłumaczenia, a w roku następnym tenże Komitet składający się z osób 6, miał sobie poruczonem przez Synod zająć się przekładem Nowego Testamentu z tekstu greckiego, odstępując jednak o ile można najmniej od dotychczasowego tłumaczenia Biblji polskiej, edycji Gdańskiej, z obowiązkiem złożenia z swej pracy sprawozdania następnemu Synodowi." Z powodu niezebrania się Synodu Ewangelicko-Reformowanego w roku bieżącym, o postępie pracy Komitetu nic nie wiemy (*) o O O ^ O O c ' 0 SOCYNIANACH W POLSCE. -łot----- Nauka reform atorów uniknąwszy niebezpieczeństw jej grożących, na silnych w połowie XVI wieku, stanęła podstawach. Lecz wkrótce wzrósł wpośród protestantów nieprzyjaciel silniejszy aniżeli wszystkie zabiegi Rzymu, nieprzyjaciel zarówno niebezpieczny dla katolików jak i dla samych protestantów. Tym nieprzyjacielem byli wszyscy przeciwnicy nauki kościelnej o Trójcy Świętej, tak nazwani Unitarze czyli Antytrynitarze, któhzy później pod ogólnem i wspólnem nazwaniem Socynianów, mianowicie w Polsce się rozprzestrzenili. Wedle przekonania tych Antytrynitarzy, protestantyzm za wiele jeszcze zatrzymał dogmatów z Kościoła katolickiego, skutkiem czego czuli się zmuszonemi do postąpienia jeszcze jednego kro k u dalej. (') P rz e k ła d P ism a Św iętego je s t nietylko w ielką p ra c ą pod w zględem językow ym, ale m a niezm ierne znaczenie pod względem kościelnym. Oby o tóm p am iętać chcieli tłum acze N o w ego T estam en tu, oby chcieli w iedzieć i w ierzyć, że bez m odlitw y i pom ocy D u ch a Św iętego, niepodobna w iernie i dobrze tłum aczyć Pism o Św ięte. {Przypisek Redakcji).

8 Reformatorowie niemieccy i szwajcarscy kładli wprawdzie przycisk na wszystko to, co bezpośrednio służy do zbawienia duszy człowieka, jednak wiele jeszcze zatrzymali rzeczy takich, które czysto były teoretycznej natury, i wierzyć w nie uważali za obowiązek. U Socynianów zbawienie duszy człowieka jedynie zawisło od praktycznego jego stanowiska i tylko tę wiedzę czyli wiarę uważali za konieczną, bez której działanie odpowiednie woli bożej, było niepodobnem. Dlatego też wszystkie dogmata, które nie mają bezpośredniego związku z życiem praktycznem, ja k np. nauka o trójcy, 0 boskiej naturze Chrystusa, o grzechu pierworodnym, o zbawieniu, z zakresu Dogmatyki zostały usunięte. W ogóle podług nauki Socynianów, każdy dogmat koniecznie prostemu ludzkiemu rozumowi musiał być przystępny, czyli jak się w yrażali:,.nie może się sprzeciwiać zdrowemu rozsądkow i/1 chociaż 1 oni nie rozsądek ludzki ale objawienie za źródło wszelkiej uważali nauki, w takim zaś razie jeżeli w Piśmie Świętem znajdowali coś takiego, coby się prostemu, zdrowemu sprzeciwiało rozsądkowi zadawali prędzej gwałt słowom Pisma Świętego wymuszonym ich wykładem, aniżeli przyznali że coś w Piśmie Świętem przeciwne jest rozumowi. Słusznie bardzo mówi Strauss, że socynianizm wspólną je st k o lebką, w której supranaturalizm i racjonalizm nowszej protestanckiej teologji obok siebie jeszcze spoczywają. Ten sam w socynianizmie znajduje się kierunek i w stręt do wszelkich tajemniczych, czysto teoretycznych dogmatów, tenże sam dowolny wykład Pisma Świętego, jak w racjonalizmie; przy tern jednak to samo uporczywe, suche trzymanie się faktów historycznych w chrześcijaństwie, to samo przyjmowanie cudów na powagę tego,,,że autorowie chcieli i mogli praw dę powiedzieć11 ja k w supranaturalizmie. Słowem, w socynianizmie mamy system, którego wewnętrzne sprzeczności koniecznie musiały się przyczynić do jego tak nagłego i prędkiego rozwiązania się, pominąwszy nawet nienawiść zewnętrznych jego nieprzyjaciół, która wyznawców tego systemu w tak krótkim czasie rozproszyła. Socynianizm, chociaż nie pod tern jeszcze nazwiskiem, bierze swój początek już w samym zaczątku reformacji. Nie mało ludzi naukowo wysoko ukształconych, w tak burzliwym wieku, jakim był wiek reformacji którzy jednak prawie po większej części zależeli od przedmiotowego ultrareformacyjnego kierunku, jaki spotykamy u Tomasza Miintzera i u Anabaptystów, rozszerzyli powątpiewania swoje co do niektórych dogmatów Kościoła Rzymskiego i na nauki, które dotychczas przez reformatorów zostały nietknięte, jako to na naukę o Trójcy, a wskutek tego i na naukę o boskości Chrystusa, za co jednak, ja k od Kościoła rzymskiego, tak i od protestanckiego byli

9 znienawidzeni, a reformowany nawet Kościół, w którym po większej części szukali schronienia, srodze ich prześladował i surowo karał o (D alszy ciąg nastąpi). POWSTANIE TAIPINGÓW W CHINACH. (Dalszy ciąg). Siu-tseuen staczając pomyślne walki z wojskami cesarskiemi, ani na chwilę nie zapomniał o swem powołaniu jako reform ator. Powiedzieliśmy wyżej, iż Taipingowie mieli wspólną kassę. Zdarzyło się, że jeden z gorliwych zwolenników Siu-tseuena, część tylko m ajątku swego oddał do ogólnej kassy, drugą zaś zataił i ukrył. Kiedy Siu o tern się dowiedział, sprawdziwszy rzecz całą, winnego na śmierć skazał. W ogólności, od początku zbrojnego powstania, Siu zwracał baczną uwagę by czystość obyczajów ściśle zachowaną była, a przepisy religijne sumiennie wykonywane. W Chinach od 200 lat istniało Towarzystwo tajne, znane pod nazwą: Trójcy (Trias), którego celem pierwotnym było wypędzenie dynastji mandżurskiej. Z czasem stowarzyszenie to zatraciło pierwotny charakter polityczny, utworzyło zasady podobne do socjalizmu, a przyjąwszy na swe usługi bandy rozbójnicze, wypowiedziało wojnę bogatym. Naczelnicy ośmiu takich band ofiarowali swe usługi Siutseuenowi, lecz cesarz niebieski oświadczył: że wtenczas tylko ich przyjmie, jeżeli się wyrzekną bożyszcz, i wyznają Boga prawdziwego. Przywódcy band oświadczyli gotowość uczynienia zadość żądaniu Siu, lecz przyjęci do obozu, nie mogli znieść zaprowadzonej karności, a siedmiu naczelników wraz z bandami swemi uciekło i połączyło się z wojskami ^cesarskiemi. Siu dowiedziawszy się o tern, rzek ł:,,w Stowarzyszeniu trójcy panują zwyczaje, które w moich oczach są obrzydliwością. Każden z członków musi oddawać cześć demonom i przynajmniej kilkanaście razy składać przysięgę. My oddajemy cześć prawdziwemu Bogu, a ponieważ on jest potęgą naszą, niegodzi nam się mieć jakąkolw iek wspólność z nieprzyjaciółmi prawdy." Powstanie szerząc się, przybierało coraz groźniejsze rozmiary. Dnia 8 Kwietnia 1852 r. Taipingowie obiegli miasto Kwei-lin, stolicę prowincji Kwąngsi. Kiedy po kilku przypuszczonych szturm ach zostali odparci, przeszli do prowincji Hu-nan i przez 80 dni bezskutecznie oblegali miasto Tszang-ssa. Ztąd rozdzieliwszy wojsko, część

10 poszła lądem, druga urządziwszy flotyllę, korzystała z rzek spławnycli, a mianowicie rzeki Yang-tse-kicing, podbijając i łupiąc miasta nadbrzeżne. Prowincja Hu-pih wraz ze stolicą Wu-tszang została przez powstańców zajęta, aż nareszcie 8 Marca 1853 armja Taipin- gów stanęła pod m urami Nankingu, dawnej stolicy cesarstwa, położonej niedaleko ujścia rzeki Yang-tse-kiang. Miasto składa się z dwóch oddzielnych grodów : nadrzeczny zamieszkiwali Chińczycy, wyższy Mandżurowie, w liczbie mniej więcej dwudziestu kilku tysięcy. W liczbie tej znajdowało się 8,000 zbrojnych. Dnia 19 Marca Taipingowie podłożywszy minę wysadzili w powietrze część wału miejskiego na przestrzeni 40 stóp i natychmiast wdarli się do dzielnicy zamieszkałej przez Chińczyków. Trudniejsza sprawa zdawała się ich czekać przy obleganiu właściwej twierdzy, doskonale uzbrojonej. Lecz, dziwna trw oga opanowała wojska cesarskie. Generałowie mandżurscy poddali się, a przeszło 20,000 Mandżurów wycięto w pień. Niebawem, bo 1 Kwietnia flotylla Taipingów pojawiła się pod Tszin-lciang, portem Nankingu i zajęła go bez oporu, a 2 Kwietnia poddały się bogate i ludne miasta położone na północnym brzegu: Kwa-tszaa i Yang-tszciu. Tak więc świetne powodzenie uwieńczyło plany Siu-tseuena. Dawna stolica cesarstwa, wiele zamożnych i ludnych m iast wraz z kilkom a prowincjami, popadły w jego ręce, a 40,000 bitna armja, i równa jej liczbą armja ochotników z prowincji Hu-nan i Hu-pih, stały pod bronią, gotowe spełnić każdy rozkaz nowego cesarza. Siu osiągnął więc po części cel pragnień i życzeń swoich. Nanking był zdobyty, a Hotta jego zablokowała rzekę Yang-tse-kiang, równie ja k i kanał cesarski, utrudniwszy tym sposobem dowóz żywności do Pekinu. Lecz nowemu władzcy wkrótce zagroziło wielkie niebezpieczeństwo. Wedle przyjętej przez Mandżurów taktyki, wojska ich idąc w ślad za powstańcami zbliżyły się do Nankingu, otoczyły miasto na lądzie, a flota cesarska z dwóch stron zablokowała flotyllę Taipingów. / zewnątz, Siu nie mógł się spodziewać pomocy, gdyż lud wiejski uznając prawo mocniejszego, nie łącząc się i nie przywięzując ani do dawnego ani do nowego cesarza, był posłuszny albo Mandżurom albo Taipingom, stosownie do tego, kto się bezpośrednio z nim stykał. W tak krytyczpem położeniu wielka odwaga tylko mogła ocalić sprawę Siu-tseuena. Jakoż ułożono śmiały plan i wykonano go jeszcze śmielej. W Maju 1853 r. część armji Taipingów przeszła na prawy brzeg rzeki Yang-tse-kiang i kierując się ku Pekinowi, rozbiła korpus ta tarski, który zaszedł jej drogę. Takiż los spotkał i drugi korpus tatarski. Armja ta zwycięzko posuwając się naprzód, zdobyła miasto Jtai-fung, stolicę prowincji Ilo-nan, przepraw iła się przez Żółtą rzekę

11 i dotarła do Tien-tsin leżącego nad Pei-ho dnia 28 Października. Armja Taipingów w przeciągu 6 miesięcy wśród niewypowiedzianych trudów i ciągłych walk, otoczona ze wszystkich stron nieprzyjaciółmi, przebyła przestrzeń 400 mil prawie. W bliskości Tien-tsin uderzyły na nich wojska tatarskie, a mianowicie 4,500 świeżej jazdy mongolskiej. Strudzeni Taipingowie po uporczywej walce cofnęli się do Tsing-hai, gdzie okopawszy się wytrzymali ciężkie trzy-miesięczne oblężenie. Tymczasem Siu przez posłańców zawiadomiony o grożącem współbraciom swoim niebezpieczeństwie, wysłał im na pomoc oddział wojska. Oblężeni odebrawszy wiadomość że odsiecz się zbliża i oddaloną jest 60 godzin drogi od miasta, w pierwszych dniach Lutego 1854 zrobiwszy wycieczkę, szczęśliwie przerżnęli się przez oblegających i połączyli z głów nem i siłami i cofnęli w najzupełniejszym porządku nad rzekę Żółtą. Cząstki tej armji niepokoiły wojska cesarskie w stronach północnych rzeki Żółtej, aż do początku roku Tymczasem armja zachodnia Taipingów działając po obudwóch brzegach rzeki Yang-tse-kiang, zawojowała większą część prowincji Ngan-hoi, wschodnią połowę prowincji Ilu-pih, północno-wschodnią część Hu-nanu, i północną część Kiang-si, słowem, przestrzeń kraju wyrównywającą wielkości całych Niemiec. Skreśliwszy po krotce rozwój powstania Taipingów, winniśmy dodać, że mimo politycznych celów, do których bez zaprzeczehia i Siu i zwolennicy jego zdążali, powstanie to ma charakter religijny, o czem najlepiej przekonać się będziem mogli, poznawszy zasadnicze pojęcia państwowe Chin. O pojęciach tych ta k mówi Lechler (*).,,Wiadomo, że chińczycy państwo swoje nazywają państwem niebieskióm, cesarza Synem nieba, a siebie ludem niebiańskim. Wyrażenia te i przywiązane do nich pojęcia rażą europejczyków, lecz zapatrując się ta k ja k się zapatrują na nie chińczycy, łatwo przekonać się możemy, iż wyrażenia owe nie są tak niesłuszne i nierozumne, jakby na pierwszy rzut oka zdawać się mogło. Wyrażeniem albow iem: państwo niebieskie wypowiadają chińczycy, że państwo ich rządzi się wedle praw danych im z góry i ma być odwzorowaniem życia niebiańskiego. Niebo rządzi wedle zasad rozumu. Wszyscy ludzie pod względem darów duchowych, jako to: miłości, sprawiedliwości, uczciwości, mądrości, są równo przez niebo uposażeni. Nie wszyscy ludzie jednak są równo uzdolnieni, zkąd wynika, że wielu, lubo złożone w nich zostały zarody niebiańskie, nieświadomi owych darów, nie umieją ich ani użyć, ani jak należy rozwinąć. Mimo to jednak wśród rzeszy ludowej bywają tacy, którzy są o tyle uzdolnieni i rozumni, iż (*) Aclit V ortrugc iibcr C hina, von U. L echler, M issio n ar im D icnstc d e r E vangelischcn M issions-lievellschaft in Basel. Basel, In Comm issiou in B ahnm aicrs B uchhandlnng.

12 mogą udoskonalić naturę swoją. Tacy otrzymują rozkaz z nieba, stania się panującemi, aby jako książęta rządzili narodem i nauczali go, jak zgodnie z wolą nieba należy rozwijać w sobie zarody cnoty. Tak więc zadaniem panującego jest, dzieło rozpoczęte w człowieku przez niebo, rozwijać, by je doprowadzić do doskonałości. Panujący i poddani znajdują się w tym samym stosunku do siebie, ja k dwa pierwiastki świata. Cesarz jest przedstawicielem siły zasadniczej, która tworzy, porusza i kształci; poddani zaś są przedstawicielami materji, którą działalność cesarza urabia w pewne kształty. Lecz, jak siły natury nie są pozostawione same sobie, ale owszem są poddane p ra wom pewnym, tak samo dziać się musi i w państwie. Panujący i poddani podlegają tym samym prawom. Jeżeli posłuszeństwo poddanych względem cesarza jest niczem innem, jak posłuszeństwem względem nieba, to świętym obowiązkiem cesarza jest rządzić nie samowolnie, lecz jako pełnomocnik nieba, od którego otrzymał swą godność, rządzić tak, aby idea niebieska, to jest porządek i pokój urzeczywistniły się na ziemi. W ten tylko sposób cesarz staje się synem nieba, bo przez samo urodzenie nim nie jest. W historji Chin znajdujemy przykłady, stwierdzające to : Szun, jeden z największych cesarzy, był synem w yrobnika; Hong-wu, głowa dynastji Mingów, był cyrulikiem. Dlatego cześć, jaką Chińczycy oddają cesarzom, nie ściąga się do ich osoby, ale do piastowanej przez nich godności. Rzucają się przed nimi na twarz, jak przed bożyszczami, nie dlatego tylko że są cesarzami, ale że są przedstawicielami najwyższego nieba. Z tego wynika, że cesarz o tyle tylko liczyć może na posłuszeństwo ludu, o ile spełnia względem niego ojcowskie swe obowiązki. Jeżeli zamiast opiekować się narodem, uciska go, jeżeli rządzi nie wedle woli nieba, ale wedle swojej własnej woli, jeżeli zamiast być wzorem cnoty, oddaje się występkom i tym sposobem psuje równowagę świata i podkopuje szczęście narodu, utracił prawo do tronu, a lud jest wolny od obowiązku posłuszeństwa; co więcej, ma prawo wyszukania sobie innego władzcy, pod którego rządem mógłby żyć spokojnie i szczęśliwie. Prawo to zastrzegli ludowi chińskiemu tak Konfucjusz jak i inni mędrcy, a dzieje Chin świadczą, że lud nieraz z tego prawa korzystał. Z przytoczonego tu w yjątku łatwo objaśnić sobie możemy, dlaczego sprawa Taipingów tak skutecznie się rozwija: bo jest to nietylko sprawa polityczna, ale i religijna; sprawa, która wyrosła na gruncie religijnych i narodowych pojęć Chińczyków. Taipingowie walczą przeciw Mandżurom i większa część Chińczyków powiada: jeżeli niebo chce ukarać dynastję mandżurską, jeżeli godniejszy ma ją zastąpić, Taipingowie zwyciężą. (D alszy ciąg.n astąp i).. -v<x>ęffcxx> -

13 -łot----- P o śr ed n io - such a, w Szlązku austryjackim, w S ierpniu 1863 r. Ewangelictwo na Szlązku za łaską i pomocą Bożą dźwiga się i podnosi. W upłynionych dziesięciu latach zbudowano 15 szkół dla ludu polskiego i jeden kościół. Teraz pracują nad założeniem kościoła w Skoczowie i szkoły w Starych Hamrach. Wielki brak szkoły czuć się daje w Szonowie, gdzie nie wszystkie dziatki mogą się uczyć, albo jeżeli się uczą, to w szkole katolickiej. Na Wiśle krzątają się pilnie około założenia drugiej szkoły, do dotychczasowej albowiem uczęszcza przeszło 400 dziatek. Może nie bez interesu dla was będzie wiadomość o naszem życiu religijno - domowem. Lud ewangelicki na Szlązku je st w ogólności bogobojny. W okolicach podgórskich istnieje zwyczaj, że ludzie mający daleko do kościoła, zbierają się w niedzielę, lub wieczorami dni powszednich podczas zimowej pory do jednej chaty i wspólnie śpiewają z kancjonału kościelnego,z czytają kazania Dambrowskiego, z postylli, rozdziały z Pisma Świętego, lub wykłady z książki: O prawdziwem chrześcijaństwie, napisanej przez Jana Arndta. Przy pogrzebach, we wszystkich Zborach (z wyjątkiem jednego) istnieje chwalebny zwyczaj, że nim Ksiądz z Nauczycielem przybędą, lud zebrany śpiewa pieśni pogrzebne, a ktoś z obecnych jeżeli na to czas pozwoli, odczytuje jedno z kazań Dambrowskiego. Zwykle zapraszają do tego którego z nauczycieli. Jeżeli niema na pogrzebie Duchownego, modlitwę przy czynną odprawia Nauczyciel. Wszystkie te zwyczaje lud nasz zachowuje święcie, gdyż spragniony Słowa Bożego, korzysta z każdej chwili, nastręczającej mu ku tem u sposobność. A je st to lud wdzięczny względem tych, którzy 0 niem ('mieli staranie. Dowodem tego przechowanie w pamięci 1 sercu każdego niemal ewangelika szlązkiego, zgasłego przed laty wiernego i pilnego pasterza księdza Józefa Szymka. Kazania jego wychodziły z serca i do serca płynęły. Szymek był wiernym dusz pasterzem. Jak myślał tak m ów ił; jak mówił, tak czynił. Ludzkość, była osobliwą jego cnotą. Dla pięknych przymiotów serca był przez wszystkich kochany, a gdy jako Senior odwiedził Zbór lub szkołę, mnóstwo ludu garnęło się doń, aby go posłyszeć. Dla jędrnych słów, wymowy pięknej i żywej, a kazań treściwych, nigdy z pamięci ludu nie wyjdzie. Nauczyciele też nie mało do zawdzięczenia mu mają. Głownem staraniem jego albowiem było szkół podniesienie.

14 Nauczycieli dobrem słowem zachęcał, i nigdy im od Gminy lub księży jako Inspektorów szkolnych nie dał krzywdy wyrządzić. Był to szczery, serdeczny przyjaciel ludu. Szlązlc winien Szymkowi wiele i bardzo wiele, a nietylko Szlązlc, ale w ogólności naród polski, za jego staraniem albowiem, wyrugowany został ze szkół język czeski, a na to miejsce wprowadzona polska gwara, jako mowa ludu szlązkiego. Znamionują go one słowa osobliwie, które napisał do jednego z kandydatów teologji: Jeśli chcecie księdzem być na Szlązlcu, studiujcie chętnie bibliam et polonica." Wdzięczni Szlązacy położyli na nagrobku niezapomnianego pasterza swego, następujący napis: W!ct bn»mtt Kłtłdłu JÓZEFOWI SZYMIiOWI, S e n io ro w i e w a n g e lic k ic h Z b o ró w i I n s p e k to r o w i S z k ó l In d o w y c h n a S z lą a k u, K a z n o d z ie i w B ie la k u, urodzonem u 1708 r., zm arłem u 9 C zerw ca 1868 r. P R Z E G L Ą D L IT E R A C K I. -łoł----- Aonio Paleario: Beneficio di Christo Crocifisso (0 łasce Chrystusa Ukrzyżowanego). Spolszczył Antoni Sozański. Nakładem tłumacza. Czcionkami Karola Prochaski w Cieszynie, Dziełko to do najpiękniejszych, treści religijnej, policzyć należy. Jasność myśli rozwiniętych, spokój duszy jaki się w nich przebija, obok siły i głębokości przekonania, żywości i świeżości uczucia, taką potęgę nadają temu pisemku, że czytając je, czujemy mimowolnie wpływ zbawienny jaki na nas wywiera, czujemy rozżarzającą się w naszem sercu wiarę, miłość, powstającą nadzieję. W istocie trudno 0 bardziej przekonywające dowody, trudno o prostszy, zwięźlejszy 1 zrozumialszy styl. Głównym celem Palearjusza jest dowiedzenie: iż tylko przez wiarę dostępujemy zbawienia; że śmierć Chrystusa może nas jedynie usprawiedliwić i usprawiedliwia; że tak zwane dobre uczynki, nietylko naszych grzechów przed obliczem Boga zgładzić nie mogą, lecz owszem gdy są spełniane w myśli zadosyć uczynienia Stwórcy, są nam potępieniem, bo płynąc z pychy chcącej się z Bogiem rachować, z samolubstwa, które nie pragnie bynajmniej dobra bliźnich, lecz swego własnego, dowodzą niepoprawności serca naszego, jego zepsucia. Uczynek dobry, dowodzi autor, wtedy dopiero jest istotnie dobrym, gdy jest skutkiem sprawiedliwości człowieka, uzyskanej przez wiarę w C hrystusa; wtedy bowiem źródłem jego je st

15 miłość, jest dobroć naszej duszy; nie on przeto jest przyczyną sprawiedliwości, nie przezeń możemy dostąpić zbawienia. Trafnym przykładem kończy tu swoje dowody Palearjusz:,,jak Chrystus Pau, mówi on, przez swą boslcość robił cuda, a nie przez cuda Bogiem był, zarówno każdy wierny, dla swej wiary a nie z uczynków jest chrześcijaninem, i by najlepsze czyny, to przecie nie sprawiają ale dowodzą o naszej sprawiedliwości i dobroci." Zresztą dowodzi, że uczynki dobre są nieodłącznym wiary skutkiem, jak światło ognia, gdyż jak drzewo dobre nie może złych wydawać owoców, równie i chrześcijanin prawdziwy nie może być niecnotliwym. Wykazawszy potęgę i dobroczynne skutki wiary, przechodzi Palearjusz do środków niektórych wzmocnienia i utrzymania wiary. Za takowe, co przedniejsze uważa następujące czte ry: Modlitwa, Wieczerza Pańska, Chrzest i Przejrzenie. Modlitwa, mówi on, nic nie jest innego, tylko gorące upragnienie do Boga." Chrzest uważa za pewność, iż z Bogiem jesteśmy połączeni; powtarza ze Świętym Piotrem, że jako Noe ufając Bogu zachował się w korabiu od potopu świata, zarówno chrzest wybawia nas od boskiego gniewu. Chrzest obmywa nas z grzechu i do nowego powołuje życia. Gdy jednak w sercu naszem ozwie się zwątpienie i niepewność, czy istotnie grzechy nasze Pan nam dla śmierci Chrystusowej odpuści, wtedy radzi Palearjusz, należy przystępować do Sakramentu ciała i krwi Pańskiej, którego skuteczności głównym i jedynym warunkiem jest wiara. Kto bez niej Sakrament spożywa, spożywa go niegodnie, a lctoby jadł ten chleb, albo pił ten kielich Pański niegodnie, będzie winien ciała i krwi Pańskiej. Kto je i pije niegodnie, sąd samemu sobie je i pije nie rozsądzając ciała Pańskiego" (1. do Koryntczylców, 11, 27 29). Jako czwarty sposób utrzymania i wzmocnienia wiary uważa Palearjusz naukę o przejrzeniu, czyli naukę, iż Bóg wybrał jednych ku zbawieniu, innych ku potępieniu przeznaczył. W tym punkcie zbliża się Palearjusz do nauki Kalwina. Cóż może więcej utwierdzić nas w wierze, powiada, jak pewność, iż przez Boga jesteśmy wybrani za dzieci Jego, a pewność tę każdy wierzący mieć powinien, inaczej bowiem w ątpiłby o miłosierdziu Bożein. Taką jest treść lub raczej najgłówniejsze myśli zawarte w dziełku powyższem. Nie tu je st miejsce rozbierać znaczenie historyczne autora, k tó ry w miesiącu Lipcu 1570 r. wraz z pismami swemi spalonym został w Rzymie. Zwrócimy tylko uwagę, że we wszystkich swych dowodzeniach zgadza się z głównemi reformatorami Kościoła, Lutrem i Kalwinem; zbliżając się więcej do pierwszego w nauce o Kommunji, jest zdania drugiego w nauce o Przejrzeniu; główna jednak podstawa, że tylko wiara bez uczypków zbawia, przez wszystkich zarówno je st przyjęta.

16 Co do samego tłumaczenia, jest ono dokonane starannie i dobrze. Zewnętrzna strona wydania zaspakaja wszelkie wym agania: druk i papier są śliczne, omyłek drukarskich prawie nic. Wydawca dziełka tego i tłumacz jego Sozanski dobrze się zasłużył krajowi, dając rodakom pożywny pokarm, pokarm orzeźwiający duszę i budujący czytelnika. Bodaj co najwięcej prac takich, zdrowa albowiem literatura religijna, musi dla narodu stać się źródłem zdrowia. PORZĄDEK NABOŻEŃSTW w K ościele E w angelicko - A ugsburskim przy ulicy K rólewskiej. Dnia 4 W rześnia: Kommunja Święta w języku niemieckim o g. 9 rano, Pastor Ks. Otto. Dnia 6 W rześnia: Nabożeństwo i Kommunja Święta w języku niemieckim o g. 9 rano, W ikarjusz Ks. Zimmer; nabożeństwo i Kommunja Święta w języku polskim o g. 11, Pastor Ks. Otto; nabożeństwo popołudniowe w język u niemieckim, W ikarjusz Ks. Zimmer. Dnia 8 W rześnia: Kazanie w język u niemieckim, o g. 10 rano. Dnia 11 W rześnia: Kommunja Św ięta w języ k u niemieckim o g. 9 rano, W i karjusz Ks. Zimmer. Dnia 13 W rześnia: O g. 9 rano nabożeństwo i Kommunja Św ięta w języku niemieckim, Pastor Ks. Otto; o g. 11 nabożeństwo w języku polskim wraz z Kommunją, W ikarjusz Ks. Zimmer; po południu o g. 4 nabożeństwo w język u niemieckim, Pastor Ks. Otto. W K ościele E w angelick o-r eform ow anym przy u licy Leszno. Dnia 6 W rześnia: Nabożeństwo w języku polskim o g. 10 rano, P. JKs. Superintendent Spleszyński; o g. 12 w języku niemieckim, Pastor Ks. Diehl. Dnia 13 W rześnia: Nabożeństwo w języku niemieckim o g. 10 rano, P. JKs. Superintendent Spleszyński; w języku polskim o g. 12, Pastor Ks. Diehl o OD REDAKCJI. Upraszamy prenumeratorów Zwiastuna, aby w razie nieregularnego nadsyłania, zgłosić się raczyli z zażaleniami swem i do nakładców, to jest do Księgarni Gebethnera i Wolffa. ' N astępny Numer Zwiastuna w yjdzie d. 15 W rześnia r. b. Redaktor, X. L eopold O tto. N akład GEBETHNERA 1 WOLFFA w W arszaw ie. Za pozwoleniem C enzury Rządow ej. W arszaw a, dnia 19 (31) S ierpnia 1863 r. DBUK IG N A C E G O K R O K O S Z Y IS JO E O O.

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 6,1-14

Lectio Divina Rz 6,1-14 Lectio Divina Rz 6,1-14 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA Usprawiedliwienie wg KK 1992 : Usprawiedliwienie zostało nam wysłużone przez Mękę Chrystusa, który ofiarował się na krzyżu jako żywa, święta i miła Bogu ofiara i którego krew

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa ks.porankiewicz ks.woźny Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa Zaprawdę powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego. Dlaczego mamy być jak

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem.

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 2. Jaką religią jest religia katolicka? Religia katolicka jest religią objawioną przez Boga O OBJAWIENIU BOŻYM 3. W czym zawiera

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

EWANGELICZNY, Rok siódmy. W Cieszynie, Nakład Dr. ks. L. Otto, pastora. Druk K. Prochuski.

EWANGELICZNY, Rok siódmy. W Cieszynie, Nakład Dr. ks. L. Otto, pastora. Druk K. Prochuski. EWANGELICZNY, f Rok siódmy. W Cieszynie, Nakład Dr. ks. L. Otto, pastora. Druk K. Prochuski. win SPIS RZECZY zawartych w Zwiastunie ewangelicznym z r. 1 8 6 9. Rozmyślania i wykład Pisma świętego. s«ro«a.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach nauczania biblijnego Kościoła Zielonoświątkowego w RP Podstawa Programowa katechezy zielonoświątkowej Za podstawowe źródło treści oraz główną przesłankę

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Bożego Narodzenia 2015/16... 3 Spotkania na uroczystości i niedziele Okresu Bożego Narodzenia 2015/16: LITURGIA DOMOWA Uroczystość Bożego Narodzenia

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Znalazłam się w tunelu jak w długim korytarzu. Szłam bardzo szybko, biegnąc tunelem wzdłuż jasnego, białego światła. Mogłam zobaczyć inny koniec... Zaczęło do mnie docierać, że byłam martwa,... Wtedy zobaczyłam

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Dobro, prawda kontra oszustwo Brak miłości owocuje pustką Takie są czasy, że zło się wciąż ciska Metoda zarybista to powiedzieć grzechom:

Dobro, prawda kontra oszustwo Brak miłości owocuje pustką Takie są czasy, że zło się wciąż ciska Metoda zarybista to powiedzieć grzechom: Zapoznajcie się z fragmentem piosenki ks. Jakuba Bartczaka pt. Lekarstwo na zło i odpowiedzcie na pytania: Co jest konsekwencją braku miłości? Co jest lekarstwem na zło? Przez co Duch Święty dodaje siły

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOŻYCH

DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOŻYCH DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOŻYCH Jam jest Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. 1. Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną. 2. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 8,18-30

Lectio Divina Rz 8,18-30 Lectio Divina Rz 8,18-30 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

Poniżej lista modlitw które są wypowiadane przy każdym odmawianiu różańca:

Poniżej lista modlitw które są wypowiadane przy każdym odmawianiu różańca: 1. Na krzyżyku, na stojąco odmawiamy Wierzę w Boga. 2. Odmawiamy Ojcze nasz. 3. Teraz mamy trzy paciorki na każdym z nich odmawiamy Zdrowaś Maryjo Pierwsza modlitwa to jest modlitwa za pogłębienie wiary,

Bardziej szczegółowo

Pierwszorzêdnym autorem Pisma œw. jest Duch Œwiêty, a drugorzêdnymi ludzie natchnieni przez Ducha Œw. zwani hagiografami.

Pierwszorzêdnym autorem Pisma œw. jest Duch Œwiêty, a drugorzêdnymi ludzie natchnieni przez Ducha Œw. zwani hagiografami. PYTANIA DLA OSóB PRZYGOTOWUJ¹CYCH SIê DO PRZYJêCIA SAKRAMENTU BIERZMOWANIA W PARAFII ŒW. RODZINY W S³UPSKU 1.Co to jest religia? Religia jest to ³¹cznoœæ cz³owieka z Panem Bogiem. 2.Co to jest Pismo œwiête?

Bardziej szczegółowo

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE Spis treści Słowo wstępne MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE O. ANTONI BOCHM OMI Przygotować drogę Chrystusowi Kazanie odpustowe z okazji Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela. 11 O. ANTONI BOCHM OMI Wzór odwagi

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia KLASA I ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia kryteriów na ocenę dopuszczającą ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: odróżnia modlitwę

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania.

Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania. Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania. Wszyscy, którzy zdadzą egzamin gromadzą się w Niedzielę

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra WYMAGANIA Z RELIGII I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Niedostateczna Dopuszczająca Dostateczna Dobra bardzo dobra Celująca Wykazuje rażący brak wiadomości programowych klasy IV. Wykazuje zupełny brak

Bardziej szczegółowo

Kara za grzech: śmierć czy męki?

Kara za grzech: śmierć czy męki? Kara za grzech: śmierć czy męki? Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu www.epifania.pl Śmierć czy męki? Czy rzeczywiście po śmierci czeka większość ludzi straszny los w wiecznych mękach? Czy będący

Bardziej szczegółowo

Koronka ku czci Trójcy Przenajświętszej

Koronka ku czci Trójcy Przenajświętszej Koronka ku czci Trójcy Przenajświętszej Parafia Trójcy Świętej w Koszęcinie [ wersja dla wiernych ] K: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. W: Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. * Chwała Ojcu i Synowi, i

Bardziej szczegółowo

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić Tekst zaproszenia Tekst 1 Mamy zaszczyt zaprosić Sz.P. Na uroczystość PIERWSZEGO PEŁNEGO UCZESTNICTWA WE MSZY ŚIĘTEJ Naszej córki Leny Kardas która odbędzie się dnia 5 maja 2015o godz. 9.30 w kościele

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

O PANU BOGU O ANIOŁACH

O PANU BOGU O ANIOŁACH O PANU BOGU 1. Kto to jest Pan Bóg? Pan Bóg jest to Duch nieskończenie doskonały, Stworzyciel nieba i ziemi. 2. Ile jest Osób Boskich? Są trzy osoby Boskie: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty. 3. Jak nazywamy

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Ewangelia Jana 3:16-19

Ewangelia Jana 3:16-19 1. POTRZEBA ŁASKI "(16) Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swego Jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. (17) Bóg nie posłał swego Syna na świat, aby

Bardziej szczegółowo

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy 128. Panie mój p r z y c h o d z ę d z i ś, G C serce me skruszone przyjm. G C Skłaniam się przed świętym tronem Twym. e a D D7 Wznoszę ręce moje wzwyż, G C miłość

Bardziej szczegółowo

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle JAN PAWEŁ II Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle pożądanym. Niektórzy zdają się nie interesować

Bardziej szczegółowo

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Kościół

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty?

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? - *** - Jak odmawiać Koronkę lub Różaniec? Pytanie to może wyda Wam się banalne, ale czy takie jest w rzeczywistości. Wielu ludzi bardzo

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

MODLITEWNIK PRZEBACZENIE MA MOC. Twoja droga do uzdrowienia

MODLITEWNIK PRZEBACZENIE MA MOC. Twoja droga do uzdrowienia MODLITEWNIK PRZEBACZENIE MA MOC Twoja droga do uzdrowienia imprimatur nr 176/2014, z dnia 29 stycznia 2014 r. bp Jan Szkodoń, wikariusz generalny ks. Kazimierz Moskała, wicekanclerz ks. dr Stanisław Szczepaniec,

Bardziej szczegółowo

KRÓTKA DROGA KRZYŻOWA SIOSTRY JÓZEFY

KRÓTKA DROGA KRZYŻOWA SIOSTRY JÓZEFY KRÓTKA DROGA KRZYŻOWA SIOSTRY JÓZEFY Mój Jezu, Niech ta droga krzyżowa będzie dla wszystkich lekarstwem, które daje światło, by wyjść z grzechu; i niech będzie pocieszeniem dla Twego Serca. I STACJA Jezus

Bardziej szczegółowo

Zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych

Zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych Zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu www.epifania.pl Świecki Ruch Misyjny Epifania Świecki Ruch Misyjny "Epifania" jest międzynarodowym, niezależnym,

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Cuda Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii

Kryteria oceniania z religii Kryteria oceniania z religii OCENA NIEDOSTATECZNA - wykazuje się brakiem jakiejkolwiek wiedzy w zakresie materiału przewidzianego programem, - ma lekceważący stosunek do przedmiotu, do wartości religijnych

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII KLASA I ROK SZKOLNY 2012/ 2013 katechetka Genowefa Szymura Ocena dopuszczająca * podstawowe prawdy wiary: Wierzę w Boga, 10 Przykazań, Przykazanie Miłości Ocena dostateczna,

Bardziej szczegółowo

Modlitwa zawierzenia. Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl

Modlitwa zawierzenia. Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl Modlitwa zawierzenia Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl Miłujcie się! jest pismem formacyjnym RCS, które regularnie publikuje artykuły, świadectwa i informacje dotyczące Ruchu.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016 Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Wielkiego Postu 2016... 2 Spotkania na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016: 1 Niedziela Wielkiego Postu [C]... 3 LITURGIA DOMOWA 2 Niedziela Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Miłość nigdy nie ustanie

Miłość nigdy nie ustanie Miłość nigdy nie ustanie Choć kult Serca Pana Jezusa w formie, jaką znamy i praktykujemy dzisiaj, znany jest dopiero od objawień s. Małgorzaty Marii Alacoque (1647-1690), trudno zaprzeczyć, że w swej najgłębszej

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię W co naprawdę wierzy nasza młodzież? Badania pokazują, że 64% młodzieży chodzącej do kościoła wierzy, że Chrystus przyszedł na ziemię, aby nauczyć

Bardziej szczegółowo

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH Pod redakcją Józefa Augustyna SJ duchowość ignacjańska Wydawnictwo WAM Księża Jezuici 297 SPIS TREŚCI Wstęp.......................................

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop Biblia dla Dzieci przedstawia Noe i Potop Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: M. Maillot; Tammy S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne... 3 Przedmowa do pierwszego i ósmego wydania... 9 Słowo do czytelnika... 13

Słowo wstępne... 3 Przedmowa do pierwszego i ósmego wydania... 9 Słowo do czytelnika... 13 SPIS TREŚCI Słowo wstępne... 3 Przedmowa do pierwszego i ósmego wydania... 9 Słowo do czytelnika... 13 ROZDZIAŁ I O DOSKONAŁOŚCI CHRZEŚCIJAŃSKIEJ 1. Co jest celem życia?... 7 2. Czym jest życie chrześcijańskie,

Bardziej szczegółowo

M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E

M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E M O D L I T W Y ANIOŁ PAŃSKI Anioł Pański zwiastował Pannie Maryi i poczęła z Ducha świętego. Zdrowaś Maryjo Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12)

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Spotkanie 2 Grzech psuje moją przyjaźń z Bogiem Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Dobra Nowina głosi, że Bóg

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Poglądy dominujące. Pogląd biblijny. Zakończenie. Chrześcijaństwo Inne religie Ateiści Konsekwencje. Definicje Przykłady

Plan prezentacji. Poglądy dominujące. Pogląd biblijny. Zakończenie. Chrześcijaństwo Inne religie Ateiści Konsekwencje. Definicje Przykłady GDZIE SĄ UMARLI? 1 Plan prezentacji Poglądy dominujące Chrześcijaństwo Inne religie Ateiści Konsekwencje Pogląd biblijny Definicje Przykłady Zakończenie Prawdziwa nadzieja 2 Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo,

Bardziej szczegółowo

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Józef Augustyn SJ WIDZIELIŚMY PANA Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 SPIS TREŚCI WPROWADZENIA DO KONTEMPLACJI

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

SpiS treści. Osoba ludzka

SpiS treści. Osoba ludzka SpiS treści Sło wo Bi sku pa Płoc kie go... 5 Sło wo Prze wod ni czą ce go Ze spo łu Re dak cyj ne go... 7 Od re dak cji... 9 Osoba ludzka Godność osoby ludzkiej... 13 Powołanie do szczęścia... 16 Wolność

Bardziej szczegółowo

(1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad

(1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad (1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad powierzchnią wód. (3) I rzekł Bóg: Niech stanie się światłość.

Bardziej szczegółowo

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA KS. JERZY LECH KONTKOWSKI SJ NA GÓRZE PRZEMIENIENIA Modlitewnik dla dorosłych Wydawnictwo WAM KSIĘGA MODLITW ZNAK KRZYŻA W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. MODLITWA PAŃSKA Ojcze nasz, któryś jest

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska ks. Tomasz Rusiecki Medytacja chrześcijańska Medytacja wciąż aktualna Często słyszymy słowo medytacja. Dla jednych jest ono obce, dla innych wzbudzające ciekawość i pragnienie poznania medytacji, a jeszcze

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Chrześcijanie są jak drzewa

Chrześcijanie są jak drzewa Chrześcijanie są jak drzewa Księga Rodzaju 2:18-24 Potem rzekł Pan Bóg: Niedobrze jest człowiekowi, gdy jest sam. Uczynię mu pomoc odpowiednią dla niego. Utworzył więc Pan Bóg z ziemi wszelkie dzikie

Bardziej szczegółowo

Orędzia o Poście. 21.01.1982 (gdy widzący pytali jak modlić się za kapłanów) Post i modlitwa

Orędzia o Poście. 21.01.1982 (gdy widzący pytali jak modlić się za kapłanów) Post i modlitwa Orędzia o Poście 26.06.1981 Pokój, pokój, pokój, pojednajcie się! Tylko pokój! Trzeba by ludzie pojednali się z Bogiem i między sobą. Dlatego trzeba wierzyć, modlić się, pościć i spowiadać się. 26.11.1981

Bardziej szczegółowo

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa autor: Amy i Pat Amy: Witam. Nazywam się Amy, a to jest mój mąż Patrick. Jesteśmy małżeństwem od 16 lat. Chcemy wam opowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA Szkoła podstawowa Etap I Klasy I- III Cele katechetyczne: 1. Zachęcanie do aktywnego

Bardziej szczegółowo