JAN PYSZKO - poeta, tłumacz i animator kultury

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JAN PYSZKO - poeta, tłumacz i animator kultury"

Transkrypt

1 MASARYKOVA UNIVERZITA Filozofická fakulta Ústav slavistiky Polský jazyk a literatura Bc. Lucyna Pyszková JAN PYSZKO - poeta, tłumacz i animator kultury Magisterská diplomová práce Školitel: Mgr. Renata Buchtová, Ph.D. Brno 2011

2 Čestné prohlášení Prohlašuji, že jsem magisterskou diplomovou práci Jan Pyszko poeta, tłumacz i animator kultury vypracovala samostatně s využitím uvedených pramenů a literatury. V Brně, 6. ledna

3 Poděkování Na prvním místě patří moje poděkování mé školitelce Mgr. Renatě Buchtové, Ph.D. za cenné rady, připomínky a trpělivost, kterou mi věnovala. Chci také poděkovat Ireně Pyszkové a Kazimierzovi Kaszperovi, Ph.D. za poskytnutí rad a materiálů. 3

4 1. Wstęp Wstęp do historii i kultury Śląska Cieszyńskiego Historia Śląska Cieszyńskiego Teren przenikania się kultur i mieszania narodów Od średniowiecza do I wojny światowej Okres międzywojenny Okupacja niemiecka Czasy powojenne Po aksamitnej rewolucji Życie kulturalne na Zaolziu Termin Zaolzie Kultura na Zaolziu w czasach międzywojennych Czasy powojenne i po roku Gwara cieszyńska Literatura zaolziańska Od twórczości ludowej do założenia ŚZLA Od założenia ŚZLA do końca drugiej wojny światowej Lata powojenne Pokolenie pierwszolotowców Wolna Czechosłowacja Jan Pyszko poeta, tłumacz, animator kultury Biografia twórcza Życie poety i animatora kultury Pomiędzy poezją lingwistyczną i regionalistyczną Twórczość Zbiory Pęknięta pieczęć Potoki Słowa jak kamienie Żarna Kamyki światła Wybory wierszy Almanachy i antologie Praca tłumacza Działalność przekładowa na Zaolziu Jan Pyszko jako tłumacz trzech języków Kawiarenka Pod Pegazem Pomysł Kronika spotkań z Pegazem Wpisy gości W oczach badaczy i przyjaciół Ziemia ojczysta i ścisłość matematyczna noty krytyczne Nauczyciel, poeta, przyjaciel wspomnienia Zakończenie Resumé Bibliografia Załączniki

5 7.1 Rękopisy Okładki zbiorów Dokumenty Kawiarenki Pod Pegazem Fotografie

6 1. Wstęp Moja praca dyplomowa poświęcona jest życiu, działalności, a przede wszystkim twórczości poety zaolziańskiego Jana Pyszki. Wybrałam ten temat, ponieważ dotychczas dorobek J. Pyszki nie został obszernie skompletowany i opisany. Warto również wspomnieć, iż poeta pochodził z tej samej wioski i tej samej rodziny co ja, a to pomogło mi dotrzeć do materiałów, do których inna osoba nie miałaby dostępu. W pierwszym rozdziale opisuję sytuację w regionie nazywanym Śląsk Cieszyński, który od dawna był terenem przenikania się kultur i mieszania narodów, przede wszystkim polskiego, czeskiego i niemieckiego, a także stanowił przedmiot sporów pomiędzy tymi narodami. Przedstawiam tło historyczne i warunki, w których kształtowała się narodowość ludzi, zamieszkujących te tereny od czasów średniowiecza aż po dzień dzisiejszy. Następnie przytaczam informacje dotyczące życia kulturalnego, na początku omawiając termin Zaolzie. Termin ten zaczął być używany od połowy lat dwudziestych XX wieku, najpierw w języku potocznym, w publicystyce, później w literaturze naukowej. Oznacza tereny za Olzą, które w roku 1920 przyłączone zostały do Czechosłowacji. Od tego momentu zaczęto określać kulturę i literaturę wspomnianego regionu terminem zaolziańska. Jak piszę w dalszych rozdziałach, kultura Polaków na Zaolziu od zawsze koncentrowała się wokół różnych organizacji, w czasach międzywojennych nie było inaczej. Najważniejszym zadaniem było utrzymanie języka polskiego i polskiego szkolnictwa, a to zadanie należało przede wszystkim do Macierzy Szkolnej dla Śląska Cieszyńskiego, która powstała już w 1885 roku. Po drugiej wojnie światowej życie kulturalne skupiło się wokół gazety Głos Ludu, a w 1947 roku został założony Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO). Przy PZKO utworzona została Sekcja Literacko-Artystyczna (SLA). Jej członkami byli m. in. tacy artyści jak: Paweł Kubisz, Władysław Pasz, Franciszek Świder i inni. W 1949 roku zaczął wychodzić miesięcznik Zwrot, potem powstało pierwsze wydawnictwo książkowe SLA. W 1990 roku został powołany do życia Kongres Polaków w Republice Czeskiej, który w dzisiejszych czasach zrzesza wszystkie polskie organizacje. 6

7 Krótki rozdział poświęciłam również gwarze cieszyńskiej. Używanie tej gwary, potocznie nazywanej po naszymu, stanowi nie tylko część składową kultury językowej Zaolzian, jej znaczenie w dużej mierze odbija się też w literaturze regionalnej. W dziale poświęconym literaturze zaolziańskiej mapuję rozwój twórczości polskich poetów i prozaików pochodzących z lewego brzegu Olzy. Edmund Rosner rozpoczyna periodyzację literatury po roku 1920, a następnie dzieli ją na pięć odcinków czasowych, należy jednak wspomnieć, że literaturę tworzono już przed I wojną światową, i to przede wszystkim dzięki twórczości ludowej. Od 1848 roku zaczął pojawiać się Tygodnik Cieszyński i w związku z tym zaczyna się mówić o właściwej literaturze cieszyńskiej. Ważną postacią jest Jan Kubisz, nauczyciel i poeta, który zapisał się w historii tej literatury między innymi jako autor wiersza Do Olzy oraz Pamiętnika starego nauczyciela. W 1937 roku powstał Śląski Związek Literacko-Artystyczny, którego prezesem tymczasowym został Karol Berger, a na pierwszym walnym zebraniu na prezesa wybrano Pawła Kubisza, czołowego poetę lewobrzeżnego Śląska Cieszyńskiego. Członkami ŚZLA byli wszyscy wybitni pisarze Zaolzia. Jak piszę w następnej części mojej pracy, literatura rozwijająca się w czasach międzywojennych była jednym z istotnych składników literatury śląskiej, określanej jako literatura cieszyńska i należała do nurtu kulturalnego zwanego regionalizmem. Regionalizm i wartości patriotyczno-narodowe z czasem zaczęły się z tej literatury wytracać. W 1956 roku wydana została antologia poetycka SLA nazwana Pierwszy lot, w której zadebiutowali przedstawiciele nowego pokolenia nawiązującego do współczesnych nurtów poetyckich w Polsce. Po stronie nowej generacji stanął między innymi także Jan Pyszko. W latach dziewięćdziesiątych powstały nowe organizacje i inicjatywy twórcze. W 1990 r. założono Zrzeszenie Literatów Polskich w CSRF (ZLPC), zaś w 1989 roku założono Kawiarenkę Pod Pegazem, z którą silnie związany był J. Pyszko. W głównym rozdziale koncentruję się już na dorobku artystycznym Jana Pyszki. Autor zaczął pisać poezję około roku 1969, przedtem udzielał się w różnych organizacjach jako animator kultury zaolziańskiej, a także jako tłumacz, przede wszystkim z języka słowackiego, który znał dzięki studiom na uczelni słowackiej. 7

8 Na początku przytaczam więc w skrócie informacje na temat jego życia i działalności w szkolnictwie i organizacjach, następnie mapuję jego biografię twórczą. Tutaj cytuję niektórych krytyków, którzy interesowali się symboliką w poezji Pyszki, dotyczącą przede wszystkim krajobrazu beskidzkiego, domu rodzinnego, ale również zwracali uwagę na nawiązania poety do nurtu poezji lingwistycznej. W osobnych rozdziałach opisuję i analizuję jego poszczególne zbiory: Pękniętą pieczęć, Potoki, Słowa jak kamienie, Żarna i Kamyki światła. Na tym skupiłam się najbardziej, choć dodaję również wybory poezji (na przykład Strzałą zieloną po...) oraz almanachy i antologie, w których poezja Pyszki się pokazywała. Osobny rozdział poświęcam jego działalności translatorskiej, gdzie na wstępie opisuję działalność przekładową na Zaolziu. Jan Pyszko był tłumaczem języka czeskiego i słowackiego. Wymieniam najważniejsze jego prace, wśród nich debiut teatralny poety-tłumacza sztukę Gorący ziemniak, czyli Przypowieść o Janosiku Mikuláša Kočana. Rozdział koncentrujący się na problematyce Kawiarenki Pod Pegazem składa się z trzech części, gdzie mapuję pomysł, początki i dalsze losy KpP, następnie przytaczam kilka ważniejszych edycji, a na koniec dodaję niektóre wpisy gości, które odtwarzają nastój panujący na spotkaniach poetyckich. Pod koniec pracy zamieściłam rozdział, w którym przytaczając noty krytyczne oraz nekrologi i wspomnienia przyjaciół, podsumowuję całą twórczość, a także działalność animatorską Jana Pyszki. Oceniając moją pracę pod kątem genius loci warto jeszcze raz podkreślić miłość Jana Pyszki do miejsca, w którym się urodził, wyrastał, żył majestatyczne pola i góry, drzewa i szum potoku. Nie ma wątpliwości, że choć poeta Jan Pyszko rozpoczął twórczość stosunkowo późno, pozostawił po sobie niemały dorobek literacki. Można powiedzieć, że ta praca pomoże przybliżyć ten dorobek szerszemu gronu czytelników. 8

9 2. Wstęp do historii i kultury Śląska Cieszyńskiego 9

10 2.1 Historia Śląska Cieszyńskiego Teren przenikania się kultur i mieszania narodów Śląsk Cieszyński (po czesku Těšínské Slezsko) od zawsze był obszarem, gdzie spotykały się różne narody i kultury. Historia tego bardzo specyficznego regionu sięga do czasów, kiedy zaczęło powstawać państwo polskie i czeskie. Dla tych właśnie organizmów stał się Śląsk Cieszyński powodem walk nie tylko o teren, ale także o tożsamość narodową. Miały na to wpływ różne czynniki, jak na przykład położenie geograficzne. Tereny miały znaczenie strategiczne, co powodowało, iż jak władca polski, tak i władca czeski chciał je pozyskać dla siebie. Na południu Przełęcz Jabłonkowska łączy doliny Olzy i Wagu. Do dzisiaj samochodem czy pociągiem najdogodniej jest przez tę dolinę dojechać do Bratysławy. Jeszcze bardziej znana jest znajdująca się na północnym zachodzie regionu tzw. Brama Morawska. Tędy właśnie wiódł szlak bursztynowy, łączący południe Europy z Bałtykiem. 1 Jak wspomina dalej publikacja Korzenie Zaolzia, z tego szlaku nie korzystali tylko kupcy, ale również osadnicy, kolonizatorzy czy stratedzy wojenni. W końcu, w XIX wieku, najważniejsze stały się czynniki ekonomiczne, czyli bogate złoża węgla kamiennego, co pociągnęło za sobą konieczność budowy kopalń, hut, fabryk, powstawanie miast i tras komunikacyjnych oraz kolei koszyckobogumińskiej Od średniowiecza do I wojny światowej Terytorium historycznego Księstwa Cieszyńskiego rozciągało się na zachodzie po rzekę Ostrawicę, na południu po pasmo Beskidu Śląskiego, na wschodzie po rzekę Białkę, na północy po rzekę Wisłę. 2 Pod koniec IX wieku obszar należał najprawdopodobniej do Państwa Wielkomorawskiego, jednak ówcześni mieszkańcy 1 2 Zahradnik, Stanisław, Ryczkowski, Marek, Korzenie Zaolzia, Warszawa Praga Trzyniec 1992, s. 12. Ibid., s

11 pod względem etnicznym wg Geografa Bawarskiego przynależeli prawdopodobnie do Wiślan czy Opolan. 3 Samodzielne Księstwo Cieszyńskie powstało po śmierci księcia opolskiego Władysława. Po rozbiciu dzielnicowym 4 około roku 1290 jego syn Mieszko otrzymał ziemię cieszyńską i oświęcimską i stał się założycielem linii Piastów Cieszyńskich. Wybudowano gród Cieszyn z ośrodkiem administracji liturgicznej. W warunkach rozbicia dzielnicowego książę Mieszko uważał za wskazane opierać swoją władzę o moc czeskiego króla Wacława II. Sojusz umocnił się po zawarciu związku małżeńskiego między córką Mieszka Violą a królem czeskim Wacławem III. Dalsze losy księstwa leżały w rękach Kazimierza I, który w 1327 roku przyjął zwierzchność lenną króla czeskiego Jana Luksemburczyka. A jak dodaje publikacja Korzenie Zaolzia: W 1339 roku dokonano następującej transakcji: Kazimierz Wielki zrzekł się zwierzchnictwa nad śląskimi ziemiami zagarniętymi przez czeskiego króla, ten zaś zrezygnował z praw do polskiego tronu. W ten sposób rozpoczął się sześciowiekowy okres oderwania od Polski Śląska Cieszyńskiego. 5 Oprócz Cieszyna powstają także miasta Frysztat, Frydek, Skoczów, Jabłonków, w sąsiednim Księstwie Raciborskim Bogumin. Rozwija się gospodarka folwarczna, browarnictwo czy sukiennictwo. Dzięki drugiej kolonizacji tzw. kolonizacji wołoskiej, rozwija się nieznana do tej pory na tych terenach gospodarka pasterska. W czasach wojny trzydziestoletniej i najazdów Tatarów, Madziarów czy Szwedów, w wyniku przemarszu wojsk, ale także zbyt szybkich zmian politycznych czy epidemii dżumy, dochodzi do wyniszczenia księstwa i ogromnego spadku liczby ludności. W roku 1653 umiera ostatnia przedstawicielka cieszyńskich Piastów Elżbieta Lukrecja, a zniszczone i odumarłe księstwo przechodzi do rąk Habsburgów jako lenno Korony Czeskiej. Po 1742 roku, kiedy doszło do podpisania pokoju między Austrią i Prusami, większa część księstwa znalazła się pod władzą pruską, a reszta terenu, w tym księstwo cieszyńskie, opawskie i karniowskie, aż do roku 1918 należało do Monarchii Austro-Węgierskiej, niosąc nazwę Śląska Austriackiego Szymeczek, Józef, Kaszper, Roman. Krótki zarys historii Śląska Cieszyńskiego, Bolzano 2006, s. 1. Podział w roku Zahradnik, S., Ryczkowski, M., Korzenie Zaolzia, ibid., s. 13. Ibid., s

12 2.1.3 Okres międzywojenny Po pierwszej wojnie światowej doszło do rozpadu Monarchii Austro-Węgierskiej i powstania niepodległych państw, w tym Czechosłowacji i Rzeczypospolitej Polskiej. Śląsk Cieszyński stał się dla tych dwóch krajów terenem spornym, głownie z powodów wymienionych na wstępie. Spór zaczął się w październiku 1918 i początkowo miał charakter regionalny. Jak wspomina publikacja Korzenie Zaolzia: Strona czeska posługiwała się racjami historyczno-prawnymi i gospodarczymi, natomiast polska etnograficznymi 7. Powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego na czele z Józefem Londzinem i doszło do pierwszych manifestacji ludu polskiego żądającego przyłączenia do Polski. Po stronie drugiej czeski Krajowy Komitet Narodowy dla Śląska (Zemský národní výbor pro Slezsko) także domagał się prawa do władzy nad terenem. 8 Walki o terytorium z czasem rosły, aż spór dotarł do Pragi i Warszawy, gdzie prowadziły sprawę najwyższe władze obu państw. W końcu inicjatywę w swoje ręce wzięła Rada Ambasadorów złożona z przedstawicieli Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch i Japonii. Po wydaniu ostatecznego wyroku o podziale regionu dnia 28 lipca 1920 r. decyzja ambasadorów w zasadzie poparła czeskie starania o ziemie cieszyńskie, co w żaden sposób nie mogło zadowolić ani strony polskiej, ani czeskich nacjonalistów, którzy domagali się całego terytorium byłego Księstwa 9. Republice Czechosłowackiej przypadło w podziale 1272,8 km 2 z 311 tys. obywateli, cały karwiński region węgielny oraz kolej bogumińsko-koszycka. Miasto Cieszyn zostało podzielone na dwie części. Po czeskiej stronie powstało nowe miasto Czeski Cieszyn. Obszar został podzielony na powiaty, zasadniczo zmienił się skład narodowościowy. Jak przytaczają S. Zahradnik i M. Ryczkowski, decyzja podjęta w majestacie prawa nie uwzględniała ani racji historycznych, ani też etnograficznych. Najważniejsze okazały się interesy wielkiego kapitału państw trzecich. W ówczesnej Ibid., s. 52. Kaszper Roman, Małysz Bohdan, Poláci na Těšínsku, Český Těšín, 2009, s. 22. Szymeczek, J., Kaszper, R.. Krótki zarys..., ibid., s

13 konfiguracji było to zgodne z interesami czechosłowackimi. Po raz kolejny decydowano o wysiłkach ludzi bez uwzględnienia ich woli 10. Granice z roku 1920 zostały nieporuszone aż do września 1938 roku, kiedy to odbyła się konferencja w Monachium z udziałem Wielkiej Brytanii, Niemiec, Włoch i Francji. Postanowiono część Śląska Cieszyńskiego, zamieszkałego przez Niemców, przyłączyć do Rzeszy, co wykorzystał rząd polski i wręczył ministrowi spraw zagranicznych Czechosłowacji ultimatum. Domagano się w nim natychmiastowego przyłączenia południowo-zachodniej części Śląska do Polski, na co Praga się zgodziła. Nowe tereny włączone zostały do województwa śląskiego. Przyłączenie Zaolzia strona polska określiła jako zjednoczenie Śląska Cieszyńskiego powrót Zaolzia do Macierzy ( ). W urzędach wprowadzono język polski jako jedyny język urzędowy. 11 Jak piszą S. Zahradnik i M. Ryczkowski: Polacy mówili: sprawiedliwości stało się wreszcie zadość. Czesi przeciwnie: zdradziecko wbito nam nóż w plecy. 12 Akt przyłączenia Zaolzia do Polski był inaczej odbierany przez historyków polskich, a inaczej przez czeskich. Inaczej interpretowano fakty i wnioski, a inaczej patrzono na przyjęcie ultimatum i nowy podział granic. Ze strony czeskiej Polacy stali się okupantami i specjalnie nie nawiązywano do wydarzeń z roku 1920, kiedy postępowanie władz czeskich wobec ludności polskiej niczym się nie różniło od praktyk władz polskich po 1938 roku. Po dziś dzień poglądy badaczy na ten temat znacznie się różnią Okupacja niemiecka 1 września 1939 roku rozpoczął się największy konflikt zbrojny w historii druga wojna światowa. Wydarzenia te miały wpływ na dalsze losy większości krajów na świecie, w tym na sytuację w regionie Śląska Cieszyńskiego. Biorąc pod uwagę fakt, iż wydany rozkaz o wstrzymaniu agresji nie zdążył dotrzeć wszędzie na czas, wojna Zahradnik, S., Ryczkowski, M., Korzenie Zaolzia, ibid., s. 64. Szymeczek, J., Kaszper, R.. Krótki zarys..., ibid., s. 8. Zahradnik, S., Ryczkowski, M., Korzenie Zaolzia, ibid,., s

14 na tym terytorium zaczęła się już 26 sierpnia, gdy Wehrmacht opanował stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa. 13 Wybuch II wojny światowej odmienił warunki życia ludności na Zaolziu. Na największe niebezpieczeństwa narażana była ludność polska (tak samo jak w całej Polsce). Jak twierdzą S. Zahradnik i M. Ryczkowski, w danej sytuacji społecznością uprzywilejowaną byli Czesi. Polacy przez cały czas okupacji musieli walczyć o zachowanie życia 14. Ocenianie okresu drugiej wojny światowej ponownie różni się, jeżeli chodzi o stronę czeskich i polskich historyków. Czescy badacze, jak na przykład Milan Myška, nie robią różnicy pomiędzy podejściem okupanta hitlerowskiego do polskiej i czeskiej narodowości, tak samo ruch oporu obu narodów oceniają na tym samym poziomie, a posługują się pojęciem ofiary ludu słowiańskiego. 15 S. Zahradnik i M. Ryczkowski podkreślają fakt, iż wobec miejscowej ludności polskiej postępowano brutalnie i bezpardonowo. Dążono do całkowitego zubożenia. Majątek Polaków został skonfiskowany. Ludność poddawano gwałtownej germanizacji 16 i przytaczają najważniejsze kroki przyczynione przez Niemców. Chodziło o szereg zarządzeń represyjnych skierowanych przede wszystkim przeciwko Polakom, jak na przykład aresztowania miejscowej inteligencji polskiej czy egzekucje publiczne. Przyjmuje się, że w czasie II wojny światowej zginęło około sześciu tysięcy mieszkańców Zaolzia Czasy powojenne Wiosna 1945 roku przyniosła Śląskowi Cieszyńskiemu wyzwolenie. Zakończył się mroczny i krwawy okres hitlerowskiej okupacji 18, przytacza publikacja Korzenie Zaolzia. Jednak walka o Zaolzie trwała nadal, gdyż rządy polski i czeski spierały się o granice i jej przesunięcie w bardziej korzystnym dla nich kierunku. Strona czeska wykorzystała anulowanie aktów monachijskich i automatycznie przyłączyła te tereny Ibid., s. 97. Ibid., s. 97. Ibid, s. 98. Ibid, s. 98. Ibid, s Ibid, s

15 do Czechosłowacji. Polska natomiast nie przyjęła tego, powołując się na rok 1920 i niesprawiedliwe rozdzielenie regionu. Z drugiej strony sytuację pogarszały wydarzenia z roku 1938 i ponowne prześladowania, tym razem ze strony czeskiej. Dalsze życie Polaków uzależnione było od ogólnopaństwowych tendencji, zwłaszcza doktryny, że Czechosłowacja będzie państwem wyłącznie dla Czechów i Słowaków 19, piszą S. Zahradnik i M. Ryczkowski. Dopiero w 1947 roku podpisano polsko-czeski Układ o Przyjaźni i Współpracy Wzajemnej. 20 Na jego podstawie nie powołano do życia polskich organizacji, które działały przed 1 października Utworzone natomiast zostały dwie nowe organizacje Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO) i Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej (SMP). 21 Jedyną możliwością realnego utrzymania polskości było życie kulturalne. Polska kultura była o wiele aktywniejsza od kultury Czechów i innych narodowości zamieszkujących te tereny. Organizacje wyżej wymienione były jednak pod wpływem partii komunistycznej, wprawdzie po sierpniu w 1968 odrodziły się SMP i Harcerstwo Polskie, jednak w końcu PZKO stało się jedynym uznawanym przez władze reprezentantem polskiej mniejszości na Zaolziu. Okres komunistycznej normalizacji na Zaolziu trwał od lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku i zakończył się rewolucją aksamitną w 1989 roku Po aksamitnej rewolucji Po rozpadzie Związku Radzieckiego doszło do poprawy sytuacji na Śląsku Cieszyńskim. Powrót do demokracji, do możliwości pełnej realizacji potrzeb narodowościowych, nie mógł objeść się bez zmian transformacyjnych, które umożliwiły integrację obywatelstwa polskiego do nowych wydarzeń. 23 Wszystko toczyło się głównie wokół PZKO, ale powstawały też nowe organizacje, rozwijało się szkolnictwo i kultura. Zmienił się również stosunek do problematyki Zaolzia. Jak powiedział Lech Wałęsa, nowy prezydent Ibid, s Szymeczek, J., Kaszper, R., Krótki zary..., ibid., s. 12. Ibid, s. 12. Ibid, s. 14. Kaszper R., Małysz, B., Poláci na Těšínsku, Ibid., s

16 Rzeczypospolitej, na Federalnym Zgromadzeniu podczas jego pierwszej oficjalnej wizyty w CSFR, polska mniejszość w Czechosłowacji była kiedyś przedmiotem sporów i powodem zadrażnień w stosunkach polsko-czechosłowackich, a dzisiaj ma szansę zamienić się w element zbliżenia się, pomagać w robieniu wspólnych dobrych interesów 24. Po wstąpieniu Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej 1 maja 2004 rok, zakres praw mniejszości narodowych jeszcze się rozszerzył i po dziś dzień ma UE dalej wpływ na życie i losy Polaków na Zaolziu. 24 Labocha, Janina.: Polsko-czeskie pogranicze na Śląsku Cieszyńskim, Kraków 1997, s

17 2.2. Życie kulturalne na Zaolziu Termin Zaolzie Pisząc o życiu kulturalnym Śląska Cieszyńskiego po stronie czeskiej, trzeba wyjaśnić termin Zaolzie. Nazwa ta używana jest od połowy dwudziestych lat XX wieku, najpierw w języku potocznym, w publicystyce, a potem także w literaturze naukowej. Tereny Zaolzia zwykło w Polsce określać ten obszar Śląska Cieszyńskiego, która 28 lipca 1920 roku decyzją Konferencji Ambasadorów przypadł Czechosłowacji. 25 Nazwa Zaolzie z geograficznego punktu widzenia określa teren za Olzą, czyli rzeką, która tworzy naturalną granicę między Polską i Republiką Czeską. Z biegiem czasu polski termin stał się również dysygnatem polskości po drugiej stronie Olzy, tj. postaw narodowych i społecznych oraz powstających tam i uznawanych przez tamtejszych Polaków specyficznych form i treści kulturowych 26. Po rozdzieleniu Śląska Cieszyńskiego organizacje wybrały za swoje centrum miasto Český Těšín, które dzięki swojemu położeniu odpowiadało im najbardziej. Mnóstwo instytucji miało swoją siedzibę w Domu Polskim (później Hotel Polonia, dziś Hotel Piast). Český Těšín po dziś dzień pełni funkcję nie mianowanej stolicy Polaków w Republice Czeskiej Kultura na Zaolziu w czasach międzywojennych Polska mniejszość narodowa, jak pisze Edmund Rosner, odznacza się dużą aktywnością kulturalną 28. Mówimy o sztuce teatralnej, muzycznej, plastycznej i literackiej, i to jak w odrębie twórczości amatorskiej, tak oczywiście również profesjonalnej Rosner, Edmund. Kultura Zaolzia ( ), Cieszyn 1992, s. 7; Martinek, Libor. Życie literackie na Zaloziu , Kielce 2008, s. 5. Zarzeczny, Bolesław. Życie literacko-artystyczne na Zaolziu [w:] Suita zaolziańska, Opole 1985, s. 3. Sztefková, Petra, Spolková činnost Poláků na Těšínsku, Brno 2009, s. 12. Rosner, Edmund. Literatura polska z czeskiego Śląska, Cieszyn 1995, s

18 Po I wojnie światowej Polacy na Zaolziu kontynuowali działalność kulturalną za pośrednictwem różnych organizacji. Te starały się podtrzymywać w ludziach świadomość narodową. Jeszcze przed pierwszą wojną światową istniały zrzeszenia młodzieży w niemieckim gimnazjum w Cieszynie, mianowicie Złączenie Polskie i Towarzystwo Uczących się Języka Polskiego. Oprócz tego można wspomnieć kilka organizacji z najróżniejszych dziedzin, jak na przykład Towarzystwo Rolnicze, Towarzystwo Oszczędności i Zaliczek, Towarzystwo Pomocy Naukowej. 29 Najważniejszym zadaniem było utrzymanie języka polskiego i polskiego szkolnictwa. To zadanie należało do Macierzy Szkolnej w Czechosłowacji (od 1885 r.). W 1909 roku zostało założone Gimnazjum Realne im. J. Słowackiego w Orłowej. Po rozdzieleniu Śląska Cieszyńskiego działalność polska jeszcze bardziej nabrała na sile, przede wszystkim z powodu działalności antypolskiej ze strony czeskiej. Macierz zakładała prywatne szkoły polskie, finansowała też gimnazjum w Orłowej. Rozwijała się także działalność śpiewacza, w 1927 roku powstał Polski Związek Chórów w Czechosłowacji. Doszło do rozkwitu czasopiśmiennictwa (ukazywały się 34 tytuły). Oprócz tego powstawały polskie kluby sportowe, stowarzyszenia robotnicze, wyznaniowe, komunistyczne, młodzieżowe. I jak wspomina B. Zarzeczny, dzięki zakładaniu przy kołach Macierzy i tzw. czytelniach bibliotek, rozwijało się czytelnictwo i działalność oświatowa 30. Do najważniejszych postaci, dla których głównym zadaniem było podtrzymywanie ducha narodowego i utrzymywanie poczucia wspólnoty regionalnej, należą Jan Kubisz, Paweł Stalmach, Andrzej Cińciała, Karol Piegza, czy też Gustaw Fierla i Franciszek Świder. Jak można przeczytać w artykule Czesławy Rudnik: Literaci, malarze i rzeźbiarze polscy u nas na Śląsku nie byli dotąd zrzeszeni w żadnej organizacji. Poszczególni pracownicy literaccy i artystyczni, o ile nie należeli do Zawodowych Związków Literatów Polskich, chodzili odosobnieni 31. Tak więc powstał w 1937 roku Śląski Związek Literacko-Artystyczny, a jego duchowym przywódcą i Sztefková, P., Spolková činnost..., ibid., s. 13. Zarzeczny, B.. Życie literacko-artystyczne na Zaolziu [w:] Suita zaolziańska, ibid, s. 3. Rudnik, Czesława. Organizacje literatów zaolziańskich [w:] Zwrot, 3/2005, s

19 prezesem stał się Paweł Kubisz. Związek organizował wieczory literackie i wystawy plastyków, wydawał również zbiory poezji. Jego działalność przerwał wybuch drugiej wojny światowej Czasy powojenne i po roku 1989 Po 1945 roku polskie życie kulturalne skupiło się wokół pisma Głos Ludu (pierwszy numer pokazał się w czerwcu 1945, a gazeta wychodzi trzy razy w tygodniu po dziś dzień). Także przedwojenni pedagodzy starali się odnowić polskie szkolnictwo i wydawać pisma szkolne z materiałami dydaktycznymi. W ten sposób powstały czasopisma Nasza Szkoła i Nasza Praca, które ukazują się do dziś pod tytułami Jutrzenka i Ogniwo. 32 Jak już napisałam wyżej, w 1946 roku powstało Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, a w 1947 roku został założony Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO). Wraz z założeniem tych dwóch organizacji ożywiło się polskie życie kulturalne od Bogumina aż po Mosty koło Jabłonkowa. Członkowie PZKO działają do dziś w miejscowych kołach, prawie przy każdym kole istnieje Klub Młodych i Klub Kobiet. Związek zrzesza środowiska amatorskiej działalności artystycznej, jak na przykład śpiewactwo (chóry) i teatry amatorskie. Przy zarządzie głównym pracują zespoły reprezentacyjne. ZG PZKO wydaje również miesięcznik społecznokulturalny Zwrot (od 1949 r.) i almanach zaolziański Kalendarz Śląski. 33 W ramach nowego ustroju SMP stało się polską częścią grupy Českolovenský svaz mládeže, a jego samodzielna działalność odrodziła się dopiero w roku W roku 1948 powstała Sekcja Akademicka Jedność, zrzeszająca studentów szkół wyższych. Z inicjatywy przedwojennych działaczy ŚZLA została przy PZKO utworzona Sekcja Literacko-Artystyczna (SLA). Z organizacją łączą się nazwiska takich artystów jak: Paweł Kubisz, Władysław Pasz, Franciszek Świder, Gustaw Przeczek, Gustaw Fierla, Dominik Figurny, Paweł Rdacz, Rudolf Żebrok, Karol Piegza i inni. SLA nie stworzyła żadnego programu ideologicznego, celem było stworzenie Zarzeczny, B., Życie literacko-artystyczne na Zaolziu [w:] Suita zaolziańska, ibid., s. 5. Ibid., s

20 podstaw zabezpieczenia zawodowego, wydawanie opinii w sprawach literackoartystycznych i rozwijanie ruchu wydawniczego 34. W latach osiemdziesiątych został zniesiony tzw. mały ruch graniczny. Po założeniu NSZZ Solidarność 35 przerwano kontakty Czechosłowacji z PRL, co oczywiście miało wpływ na losy polskiej mniejszości. Chęć bycia członkiem ówczesnych organizacji malała, dopiero po 1989 znowu zaczęła się odnawiać. W 1990 roku został powołany do życia Kongres Polaków w Republice Czeskiej. Ten w dzisiejszych czasach zrzesza on wszystkie polskie organizacje. Można wymienić na przykład Harcerstwo Polskie w RC, Klub Polski w Pradze, Macierz Szkolną w RC, Polskie Towarzystwo Medyczne, Polskie Towarzystwo Artystyczne ARS MUSICA, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Sportowe Beskid Śląski w RC, a także PZKO. Koordynuje polską działalność na Zaolziu i wydaje również gazetę Polaków w RC Głos Ludu Gwara cieszyńska Jadwiga Pachecka w swym eseju pisze: Odległość od centrum, pewna izolacja, powodują, iż zazwyczaj na pograniczach utrzymują się dłużej odmiany regionalne, dialekty i gwary. W takich wypadkach stosunek do użytkowania gwary i języka literackiego (...) może się wyrażać w różnych układach. 36 Można powiedzieć, że stosunek ludności zaolziańskiej do gwary od zawsze był pozytywny i stanowił część składową dorobku kulturalnego Polaków mieszkających na ziemi cieszyńskiej. Tak więc jednym ze specyficznych zjawisk dotyczących kultury Zaolzia jest gwara używana na tym terenie. Gwara ta, potocznie nazywana po naszymu, jest zaliczana do dialektu śląskiego języka polskiego i posługuje się nią głównie mniejszość polska. Charakteryzuje się mnóstwem naleciałości ze strony niemieckiej, wołoskiej, słowackiej, i oczywiście w dużej mierze czeskiej Rudnik, C., Organizacje Literatów zaolziańskich, ibid., s. 4. Ogólnopolski związek zawodowy, który powstał w 1980, ośrodek masowego ruchu oporu przeciw socjalistycznym rządom PRL. Pachecka, Jadwiga: Wartość gwary i jej rola na pograniczu kultur [w:] Mniejszości narodowe na Śląsku Cieszyńskim dawniej i dziś, Czeski Cieszyn, 2001, s

DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH

DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH pod redakcją Władysława Fłoryana CZĘŚĆ DRUGA SPIS TREŚCI LITERATURA BUŁGARSKA napisała HENRYKA CZAJKA I. Uwagi wstępne 7 1. Rys historyczny (do końca w. XIV) 7 2. Sztuka 13

Bardziej szczegółowo

ROLA RUCHU WYDAWNICZEGO W FUNKCJONOWANIU POLAKÓW NA ZAOLZIU (1945 1992)

ROLA RUCHU WYDAWNICZEGO W FUNKCJONOWANIU POLAKÓW NA ZAOLZIU (1945 1992) Leokadia Drożdż PIN Instytut Śląski w Opolu Streszczenie wystąpienia na zebraniu pracowników PIN Instytutu Śląskiego w Opolu w dniu 22 maja 2013 r. Temat rozprawy : ROLA RUCHU WYDAWNICZEGO W FUNKCJONOWANIU

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY

Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY Czterdzieści lat temu, w październiku 1967 roku, podczas Zjazdu Założycielskiego w Radziejowicach, powołano do życia Stowarzyszenie,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkały przez liczne grupy nieukraińców Radziecki spadek - to spadek niepodległej Ukrainy i niepodległej Polski Ludność polska

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Wystawa obrazów Bronisława Liberdy, Bystrzyca-Galeria Šíp, 10:00-17:00

Wystawa obrazów Bronisława Liberdy, Bystrzyca-Galeria Šíp, 10:00-17:00 12.12.2012-3.02.2013 Wystawa obrazów Bronisława Liberdy, Bystrzyca-Galeria Šíp, 10:00-4.01-6.01 5.01 6.01 7.01 8.01 35. edycja Międzynarodowego Przeglądu Kapel Ludowych oraz Zespołów Folklorystycznych,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej

Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu Filia w Świdnicy Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej Opracowanie Agnieszka Nawrocka Katarzyna Giedrys-Woźny Świdnica 2015 Na zjeździe założycielskim,

Bardziej szczegółowo

nauczyciel naszej szkoły

nauczyciel naszej szkoły Pan Apolinary Nosalski - poeta, pisarz i nauczyciel naszej szkoły Praca zbiorowa Urodził się 22 czerwca 1930 roku we wsi Brudno koło Parczewa. Po ukończeniu w 1944 r. Szkoły Powszechnej w Koczergach kontynuował

Bardziej szczegółowo

Albert Camus ( ) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku;

Albert Camus ( ) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku; "Dżuma" Camusa jako powieść paraboliczna Albert Camus (1913 1960) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku; był wybitnym pisarzem (otrzymał Nagrodę

Bardziej szczegółowo

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Kandydat do nagrody i tytułu Strażnik Dziedzictwa Rzeczypospolitej Custos Monumentorum

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe.

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku GRUPA A 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Po upadku powstania styczniowego rząd rosyjski nadał Polakom autonomię. Celem działań

Bardziej szczegółowo

Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13)

Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13) Dariusz Szymikowski Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13) 21. Temat: Młodokaszubi. Karta pracy: Młodokaszubi. Niestety, Autorzy zmodyfikowali oryginalny tekst, w żaden

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Święch Katedra Historii Literatury Polskiej I UMCS w Lublinie. Biuletyn Polonistyczny 11/33, 73-76

Jerzy Święch Katedra Historii Literatury Polskiej I UMCS w Lublinie. Biuletyn Polonistyczny 11/33, 73-76 Jerzy Święch Katedra Historii Literatury Polskiej I UMCS w Lublinie Biuletyn Polonistyczny 11/33, 73-76 1968 isystent Tadeusz B ł a ż e j e w s k i W druku: - 73-1. Pojęcie pokolenia literackiego. "Sprawozdania

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki.

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach oferuje w bieżącej prenumeracie bogaty zbiór czasopism metodycznych i fachowych dla nauczycieli, wychowawców oraz bibliotekarzy, psychologów, pedagogów szkolnych

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

Opublikowane scenariusze zajęć:

Opublikowane scenariusze zajęć: mgr Magdalena Tomczyk nauczyciel dyplomowany historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie w Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. Naukowo zajmuje się historią XIX i

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Społeczności młodzieżowe na Pograniczu. Red. T. Lewowicki. Cieszyn, Uniwersytet Śląski Filia.

Społeczności młodzieżowe na Pograniczu. Red. T. Lewowicki. Cieszyn, Uniwersytet Śląski Filia. Wykaz publikacji w serii Edukacja Międzykulturowa 1992 1. Dzieci z Zaolzia (z badań osobowości uczniów szkół podstawowych z polskim językiem nauczania). Red. T. Lewowicki. Cieszyn, Uniwersytet Śląski Filia.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

Życie literackie na Zaolziu spojrzenie czeskiego humanisty

Życie literackie na Zaolziu spojrzenie czeskiego humanisty Ś wiat i Sł owo filologia nauki społeczne filozofia teologia 2(15)/2010 Marcin Ziomek Akademia Techniczno-Humanistyczna, Bielsko-Biała Uniwersytet Jagielloński, Kraków Życie literackie na Zaolziu spojrzenie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Kultura czeska. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo. studia drugiego stopnia stacjonarne

OPIS PRZEDMIOTU. Kultura czeska. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo. studia drugiego stopnia stacjonarne OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod Kultura czeska Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

Stanisław Czernik - twórca autentyzmu.

Stanisław Czernik - twórca autentyzmu. 19.04.2012 Stanisław Czernik - twórca autentyzmu. autor: zanetakrzyzostaniak Stanisław Czernik był poetą, powieściopisarzem, dramaturgiem, eseistą i publicystą. Uznany został za twórcę nowego nurtu, zwanego

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8

Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8 Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8 W roku 1973-im rozpoczęła się w Piastowie działalność Klubu Seniorów Harcerzy i Pożarników, od 1983-go roku po

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze) PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE FILIA W KOLE 62-600 Koło, ul. Toruńska 60 tel. (0-63) 2721261 e-mail kolo@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo Niedostateczny - Nie zna pojęć: faszyzm, zimna wojna, stan wojenny, demokracja. - Nie potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

HENRYK SIENKIEWICZ

HENRYK SIENKIEWICZ HENRYK SIENKIEWICZ 1846-1916 Wczesne lata Urodzony w Woli Okrzejskiej Rodzina zubożała szlachta Jeden z sześciorga dzieci Od 1861 roku w Warszawie Gimnazjum w Warszawie Posada guwernera Studia: medycyna

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

15 czerwca 2015r. w Zespole Szkół w Kuźnicy odbyła się konferencja,,józef Rybiński i jego wspomnienia zawarte w,,słońcu na miedzy.

15 czerwca 2015r. w Zespole Szkół w Kuźnicy odbyła się konferencja,,józef Rybiński i jego wspomnienia zawarte w,,słońcu na miedzy. Po drugiej stronie miedzy. Konferencja poświęcona pamięci Józefa Rybińskiego 15 czerwca 2015r. w Zespole Szkół w Kuźnicy odbyła się konferencja,,józef Rybiński i jego wspomnienia zawarte w,,słońcu na miedzy.

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości REGULAMIN Miejskiego Konkursu na Program Edukacyjny Szkoły z zakresu Wychowania Patriotycznego Drogi Tarnowian do niepodległości w związku z 3-letnim

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina Zestawienie ofert w Konkursie z dziedziny kultury AD 2010 wraz z przyznanymi dotacjami Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Bardziej szczegółowo

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Trzebnica Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków pod redakcją Leszka Wiatrowskiego Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Spis treści Przedmowa (Henryk Jacukowicz) 5 Wstęp (Jerzy Kos, Leszek

Bardziej szczegółowo

Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny. rok szkolny 2012/2013

Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny. rok szkolny 2012/2013 Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny rok szkolny 2012/2013 Literatura 1. Kobiety irytujące i intrygujące w literaturze polskiej. Oceń postawy i zachowania wybranych bohaterek. 2. Poezja

Bardziej szczegółowo

50. lecie pracy zawodowej prof. dr. hab. Michała Lisa

50. lecie pracy zawodowej prof. dr. hab. Michała Lisa 5 5 5 50. lecie pracy zawodowej prof. dr. hab. Michała Lisa Wizyta dyrektor Katarzyny Widery w Pałacu Prezydenckim Colloquium Opole 2015 10 najnowszych publikacji Słowo wstępne Spis treści 5 5 5 50. lecie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁALNOŚCI GOKSIR W LIPCACH REYMONTOWSKICH NA ROK 2005

PROGRAM DZIAŁALNOŚCI GOKSIR W LIPCACH REYMONTOWSKICH NA ROK 2005 PROGRAM DZIAŁALNOŚCI GOKSIR W LIPCACH REYMONTOWSKICH NA ROK 2005 LP. NAZWA IMPREZY CEL IMPREZY TERMIN UWAGI 1. I Gminny Konkurs Wiedzy o Sporcie - rozbudzenie i pogłębianie zainteresowań w dziedzinie sportu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wrocławski

Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Anna Jaskóła SYTUACJA

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI PAŃSTWO - KOŚCIÓŁ W POLSCE

STOSUNKI PAŃSTWO - KOŚCIÓŁ W POLSCE Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Małgorzata Pasztetnik

Bardziej szczegółowo

Hommage à Kieślowski FESTIWAL FILMOWY DEDYKOWANY KRZYSZTOFOWI KIEŚLOWSKIEMU W 15 ROCZNICĘ ŚMIERCI I 70 ROCZNICĘ URODZIN

Hommage à Kieślowski FESTIWAL FILMOWY DEDYKOWANY KRZYSZTOFOWI KIEŚLOWSKIEMU W 15 ROCZNICĘ ŚMIERCI I 70 ROCZNICĘ URODZIN Hommage à Kieślowski FESTIWAL FILMOWY DEDYKOWANY KRZYSZTOFOWI KIEŚLOWSKIEMU W 15 ROCZNICĘ ŚMIERCI I 70 ROCZNICĘ URODZIN Hommage à Kieślowski To festiwal filmowy zorganizowany dla uczczenia osoby i twórczości

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA STATUT KOŁA NAUKOWEGO RUSYCYSTÓW UŚ ROSYJSKA RULETKA Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytet Śląski w Katowicach Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Pełna nazwa Koła brzmi: Koło Naukowe Rusycystów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Bibliografie literackie online. oprac. dr Aneta Drabek

Bibliografie literackie online. oprac. dr Aneta Drabek Bibliografie literackie online oprac. dr Aneta Drabek Polska Bibliografia Literacka online Polska Bibliografia Literacka jest (z założenia) bieżącą bibliografia literacką. Ukazuje się od 1954 r., kiedy

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Statut Stowarzyszenia Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Absolwentów Państwowej

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Statystyka: narzędzie nieodzowne w poszukiwaniu prawdy. C. Radhakrishua Rao

Statystyka: narzędzie nieodzowne w poszukiwaniu prawdy. C. Radhakrishua Rao PRZEGLĄD STATYSTYCZNY R. LVIII ZESZYT 3-4 2011 CZESŁAW DOMAŃSKI LOSY PRZEGLĄDU STATYSTYCZNEGO Statystyka: narzędzie nieodzowne w poszukiwaniu prawdy. C. Radhakrishua Rao 1. WPROWADZENIE Głównym celem działalności

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVI/14/2008 Rady Gminy Pruszcz Gdański z dnia 19 lutego 2008r.

Uchwała Nr XVI/14/2008 Rady Gminy Pruszcz Gdański z dnia 19 lutego 2008r. Uchwała Nr XVI/14/2008 Rady Gminy Pruszcz Gdański z dnia 19 lutego 2008r. w sprawie nadania Statutu Ośrodkowi Kultury Gminy Pruszcz Gdański z siedzibą w Łęgowie Na podstawie art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna i przyjazna szkoła

Bezpieczna i przyjazna szkoła Zespół Szkół Nr 3 Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Gustawa Morcinka, Gimnazjum nr 4 ul. Mickiewicza 11 43-430 Skoczów to Bezpieczna i przyjazna szkoła Budynek główny Zespołu Szkół nr 3 Tel./fax: 33 853 37 12

Bardziej szczegółowo

Jak napisać literaturę podmiotu:

Jak napisać literaturę podmiotu: Jak napisać literaturę podmiotu: Mamy już temat i lektury - teraz czas na bibliografię. Składa się ona z literatury podmiotu i przedmiotu. Najpierw zajmijmy się literaturą podmiotu. Ten artykuł ma za zadanie

Bardziej szczegółowo

dr hab. Ewa Ogrodzka-Mazur prof. UŚ Uniwersytet Śląski Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie

dr hab. Ewa Ogrodzka-Mazur prof. UŚ Uniwersytet Śląski Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie dr hab. Ewa Ogrodzka-Mazur prof. UŚ Uniwersytet Śląski Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie Realizacja edukacji międzykulturowej w szkołach na pograniczu polsko-czeskim Polsko-czeskie pogranicze

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 KWIECIEŃ 2016 Zadanie 1. (0 3) 2. Cywilizacje liskiego

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości PRZYGOTOWANIE DO 100-LECIA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ I etap 2015/2016 - Zorganizowanie miejskiego konkursu na program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku ZBIGNIEW ŁUCZAK Dzieje bibliotek w Sieradzu od powstania miasta do końca XX wieku Czego się chcesz nauczyć, napisz o tym dzieło. Joachim Lelewel Miejska Biblioteka Publiczna w Sieradzu Sieradz 2007 NADZÓR

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok Plan pracy Przyjęty na posiedzeniu Rady Naukowej PIN-Instytutu w Opolu w dniu 24 czerwca 2015 roku PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok A. PLAN ZADANIOWO-FINANSOWY W CZĘŚCI ZADAŃ BADAWCZYCH

Bardziej szczegółowo

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych Pan Tadeusz powstał w Paryżu w latach 1833-34, w czasie gdy Polska na ponad sto lat zniknęła

Bardziej szczegółowo

Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014

Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 LITERATURA 1. Obrzędy i obyczaje ludowe w literaturze. Omów sposoby ich przedstawiania i funkcje w wybranych utworach

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Bibliografia publikacji Profesora Lecha Mokrzeckiego za lata 2005 2015 (opracowali Tomasz Maliszewski, Mariusz Brodnicki)... 32

Bibliografia publikacji Profesora Lecha Mokrzeckiego za lata 2005 2015 (opracowali Tomasz Maliszewski, Mariusz Brodnicki)... 32 Spis treści Wstęp... 11 Kazimierz Puchowski, Józef Żerko Profesor Lech Marian Mokrzecki badacz dziejów nauki, kultury i oświaty... 17 Doktorzy wypromowani przez Profesora Lecha Mokrzeckiego (opracował

Bardziej szczegółowo

Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach ,

Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach , Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach Lp. Tytuł czasopisma Zasób czasopism drukowanych Uwagi o brakujących rocznikach Archiwalnych Bieżących

Bardziej szczegółowo

HISTORIA SZKOŁY września 1935r Roman Baranowski wybuch II wojny 23 kwietnia 1945 roku, Stanisław Krzyżanowski. Koniec lat 40-tych W roku 1950

HISTORIA SZKOŁY września 1935r Roman Baranowski wybuch II wojny 23 kwietnia 1945 roku, Stanisław Krzyżanowski. Koniec lat 40-tych W roku 1950 HISTORIA SZKOŁY Dzieje Szkoły Podstawowej Nr 12 sięgają września 1935r. Wówczas to dokonano uroczystego poświęcenia pierwszej szkoły na Witominie. Mieściła się ona przy ulicy Uczniowskiej, miała 5 sal

Bardziej szczegółowo

Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja. 22 maja, czwartek. Prezentacja stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej. Obiad à la fourchette.

Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja. 22 maja, czwartek. Prezentacja stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej. Obiad à la fourchette. Program imprez stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej w ramach 5 Warszawskich Targów Książki (22-25 maja 2014 roku) Lokalizacja: Stadion Narodowy w Warszawie Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Obszary Kultury" ( w skrócie O.K) w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 LITERATURA 1. Na podstawie wybranych utworów omów funkcje ironii w literaturze. 2. Folklor jako inspiracja

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Regulamin I Gminnego Konkursu o Życiu i Twórczości Henryka Sienkiewicza

Regulamin I Gminnego Konkursu o Życiu i Twórczości Henryka Sienkiewicza Należy miłować ojczyznę nade wszystko i należy myśleć przede wszystkim o jej szczęściu Henryk Sienkiewicz Regulamin I Gminnego Konkursu o Życiu i Twórczości Henryka Sienkiewicza 1 Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej w Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach

Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej w Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach Czasopisma udostępniane w czytelni Biblioteki Pedagogicznej w Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach Zasób czasopism drukowanych Lp. Tytuł czasopisma Archiwalnych Bieżą cych 1. Alkoholizm i Narkomania

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Najwybitniejsi znawcy natury ludzkiej. Omów temat analizując przykładów zachowań wybranych postaci literackich. 2. Akceptowane

Bardziej szczegółowo

Wykaz czasopism prenumerowanych i pozyskiwanych przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką w Kielcach Filia w Skarżysku-Kamiennej.

Wykaz czasopism prenumerowanych i pozyskiwanych przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką w Kielcach Filia w Skarżysku-Kamiennej. Wykaz czasopism prenumerowanych i pozyskiwanych przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką w Kielcach Filia w Skarżysku-Kamiennej (Rok 2012) Alkoholizm i Narkomania kwartalnik dla osób zajmujących się badaniami

Bardziej szczegółowo

PROGRAM "SOLIDARNOŚĆ" LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE

PROGRAM SOLIDARNOŚĆ LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE Lp. Numer wniosku PROGRAM "SOLIDARNOŚĆ" LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE Nazwa wnioskodawcy Nazwa projektu Kwota dotacji 1. 4/10 Polska Filharmonia Bałtycka im. Fryderyka Chopina w Gdańsku 2. 10/10

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA WIRTUALNY HEL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie WIRTUALNY HEL w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny projekt edukacyjny w PSM I st. w Prudniku - Rok Chopinowski

Interdyscyplinarny projekt edukacyjny w PSM I st. w Prudniku - Rok Chopinowski Interdyscyplinarny projekt edukacyjny w PSM I st. w Prudniku - Rok Chopinowski Nasza inicjatywa to przykład szerokiego myślenia o edukacji artystycznej i perspektywicznego myślenia o szkole, jako społeczności

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Działalność Czerwonego Krzyża w Polsce i na świecie

Działalność Czerwonego Krzyża w Polsce i na świecie Działalność Czerwonego Krzyża w Polsce i na świecie Spis Treści: 1. Misja Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca 2. Podstawowe Zasady Czerwonego Krzyża Humanitaryzm Bezstronność Neutralność Niezależność

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo