S TUDIA CAROLIENSIA SZÁM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "S TUDIA CAROLIENSIA 2004. 3 4. SZÁM 43 52."

Transkrypt

1 S TUDIA CAROLIENSIA SZÁM TADEUSZ KOPYŚ RZECZPOSPOLITA POLSKA W OKRESIE POWSTANIA FERENC A RÁKÓCZIEGO Dzieje Rzeczpospolitej Polskiej i Królestwa Węgierskiego w XVIII wieku wykazują wiele podobieństw. Wskazują na to badania wielu polskich jak i węgierskich historyków państwa i idei jak też historyków literatury. To rozwój tych dwóch krajów (także państwa czeskiego) miał decydujący wpływ na ukształtowanie się regionu środkowoeuropejskiego, tożsamości środkowoeuropejskiej. 1 Tak Węgry jak i Polska przywitały wiek XVIII jako państwa w znacznej mierze uzależnione od potężnych sąsiadów. W przypadku Rzeczpospolitej uzależnienie to dopiero narastało a rozpoczęło się od wybuchu wojny północnej. Tymczasem już w 1687 roku Węgrzy uznali prawa Habsburgów do dziedziczenia tronu św. Stefana a jednocześnie pod wpływem zwycięstw cesarskich generałów wyrzekli się swych podstawowych swobód zapisanych jeszcze w 1222 roku w Złotej Bulli w tym prawa do wypowiadania posłuszeństwa swojemu władcy. Wzrastający nacisk władców habsburskich na stany węgierskie doprowadził do wybuchu powstania w 1703 roku pod wodzą księcia Ferenca Rákócziego. Na powiązania powstańczego kierownictwa z polskimi politykami wskazywano już od dawna. Związki te dotyczyły nawet sposobu organizacji powstańczej armii. W 1705 roku zawiązano konfederację na wzór polski jak twierdził Rákóczi chociaż inni przywódcy powstania odwoływali się do przykładów holenderskich, co można tłumaczyć dużym wpływem mentalności protestanckiej na poglądy polityczne szlachty węgierskiej. W 1697 roku tron polski objęła saska dynastia Wettynów. August II Wettyn rozpoczął starania o wzmocnienie swojej władzy w Rzeczpospolitej od uwikłania jej w wojnę północną. Szlachta polska idąc za przykładem wydarzeń węgierskich zawiązała konfederację w Tarnogrodzie i rozpoczęła walkę z królem. Początek wojny północnej stał się dla narodu polskiego tym, czym dla Węgrów było powstanie w latach Rzeczpospolita byłą rozdarta wewnętrznie i dlatego nie potrafiła stawić czoła Szwedom. Naturalnym, sojusznikiem Polski (podobnie jak w pewnym momencie dla Węgrów) stała się więc Rosja. Tak Madziarzy jak i szlachta polska starała się wytargować z 1 P. Wandycz, The Price of Freedom. A History of East Central Europe from Middle Ages to the Present, London 1992.

2 44 T ADEUSZ KOPYŚ dyplomacją carską jak najlepsze warunki porozumienia. August II był związany z carem już od 1699 roku, po czym parokrotnie odnawiał przymierze. Magnaci koronni i litewscy zawierali układy z Moskwą (np. w 1702 i w 1703 roku) jednak podpisanie końcowego porozumienia odwlekano celowo z uwagi na starania mające na celu wytargowanie rewizji traktatu pokojowego z 1686 roku. Wskutek tej zwłoki dopiero w 1704 roku doszło do podpisania przymierza polsko-rosyjskiego w Narwie, które zobowiązywało obydwie strony do wspólnego występowanie przeciwko Szwedom. Uznanie Stanisława Leszczyńskiego spotkało się z oporem szlachty oraz naturalnie przywódców konfederacji sandomierskiej. Samej Rosji zależało też na tym aby z powodu opieszałości moskiewskich dyplomatów Rzeczpospolita nie dostała się pod wyłączne panowanie Leszczyńskiego. Pozyskanie przez Karola XII potencjału Rzeczpospolitej mogło stanowić dla Rosji poważne zagrożenie. Stąd już od początku 1707 roku nastąpiło dość poważne ożywienie w stosunkach Rzeczpospolitej z Rosją oraz co również dość istotne Rosji z Węgrami księcia Ferenca Rákócziego. 2 Po pokoju w Altranstädt (1706) dyplomacja rosyjska szukała możliwości zwiększenia wpływu na politykę Rzeczypospolitej. Społeczeństwo było rozbite a to stwarzało carowi szanse na wpływania na kształt sceny politycznej nad Wisłą. Rola czynnika rosyjskiego sprowadzała się do paraliżowania drogi Leszczyńskiemu do tronu polskiego a dalszej perspektywie do wypracowania własnego modelu obecności w Polsce, bynajmniej nie związanej już z powrotem do władzy w Polsce Wettyna. Zasadniczym celem poszukiwań cara Piotra I było znalezienie sprzymierzeńców przed czekającą go rozprawą zbrojną ze Szwedami. Sprawa ta była poruszana z trakcie rozmów w Żółkwi w grudniu 1706 roku z przywódcami konfederacji sandomierskiej. Ideą przewodnią tych działań było utrzymywanie konfederacji sandomierskiej przy sobie. Celem dyplomacji rosyjskiej było także wyciszenie konfliktu szwedzko-rosyjskiego, ale próby w tym kierunku (np. przy pomocy dyplomacji francuskiej) nie przyniosły żadnych pozytywnych efektów. Rzeczpospolita -a jak się później okazało także Węgry- miała odgrywać rolę pośrednika, za pomocą którego Rosja starała się znaleźć politycznych partnerów w Europie. Po abdykacji Augusta II pojawiła przed Piotrem I możliwość aktywnego wejścia na teren Polski, aby z bliska wpływać na wszelkie wewnętrzne uwarunkowania w Warszawie. Najbardziej zależało mu na odnowieniu traktatu newskiego zakładającego związanie Rzeczpospolitej do współpracy przeciw Szwecji a następnie osadzenie własnego króla na tronie Polskim. Stąd też jego uwaga skupiła się na księciu Ferencu Rákóczim. 2 A., Kamiński, Konfederacja sandomierska wobec Rosji w okresie poaltransztadzkim , Prace Komisji Nauk Historycznych PAN, Oddział w Krakowie, nr 23, Wrocław 1969.

3 RZECZPOSPOLITA POLSKA W OKRESIE POWSTANIA FERENC A RÁKÓCZIEGO 45 W wysiłkach cara Piotra zmierzających do związania Polski z Rosją ważnym elementem strategii było nawiązanie kontaktów z Rzymem. Zadaniu temu miał sprostać ks. Borys Kurakin. 3 Celem misji Kurakina było zatamowanie drogi do tronu Stanisławowi Leszczyńskiemu, ale również uznanie cesarskiej godności cara przez Rzym. Nawiązania kontaktów pomiędzy Moskwą i Rzymem było odwołanie się do dawnych tendencji w polityce Kremla. Tym razem jednak to dążenie było związane z dramatycznym wychodzeniem naprzeciw spodziewanej konfrontacji ze Szwecją. Szukanie poparcia i budowanie nowej koalicji było dla Piotra jak najbardziej pożądane. Po pokoju w Altranstädt car dążył do ograniczenia wpływu Leszczyńskiego i nawiązania ścisłej współpracy z przywódcami konfederacji sandomierskiej. Tak więc wraz z rozpoczęciem misji ks. Kurakina (marzec 1707 roku) Rosja liczyła na ugruntowanie swoich planów na gruncie polskim. Misja Kurakina nie przyniosła spodziewanych rezultatów, pomimo m.in. obietnicy powołania ambasady papieskiej w Moskwie. Ks. Kuraki nawiązał wiele kontaktów w Rzymie jednak działań na szerszą skalę nie mógł podjąć będąc związanym instrukcjami cara. Większość kardynałów była przeciwna przyznaniu Piotrowi tytułu cesarskiego. Dano przy tym odpowiedź, że nie Stolica Apostolska nie miała w zwyczaju udzielać tytułów osobie nie będącej we wspólnocie wiary. Dano w ten sposób carowi utajnioną wskazówkę, aby aktywnej działał w kierunku unii kościołów. Po fiasku misji Kurakina car Piotr powrócił do spraw polskich. Sytuacja po abdykacji Augusta II była dla Rosji korzystna Stronnictwa w samej Polsce nie miały jasno sprecyzowanych poglądów w kwestii obsady tronu. Stanisław Leszczyński nie zyskał zaś zaufania większości szlachty, poza częścią tej która ulegała naciskom Szwedów. Nowa elekcja mogła dać carowi szansę odegrania nad Wisłą roli mediatora a dodatkowo dać asumpt do wyrwania Rosji z politycznej izolacji na arenie międzynarodowej. Car proponując polskiej szlachcie nową elekcję zyskał jej przychylność deprecjonując przy okazji pozycję Leszczyńskiego. Po usunięciu Augusta II car nie godził się na dalsze oczekiwanie, a tym samym na uznanie Leszczyńskiego. Dążył tym samym do realizacji swego elekcyjnego zamysłu. Część polskich elit politycznych też godziła się na nową elekcję nie widząc szans na powrót Augusta. Szukano nowego rozwiązania. Misja Borysa Kurakina do Rzymu miała jeszcze inne cele. Rosyjski dyplomata miał rozeznać się w sprawie stosunku Stolicy Apostolskiej do uwięzienia arcybiskupa lwowskiego Konstantego Zielińskiego hierarchy kościelnego, który dokonał koronacji Stanisława Leszczyńskiego. Watykan był 3 J. Staszewski, Die Mission des Fürsten Boris Kurakin in Rom im Jahre 1707 [w:] Ost und West in der Geschichte des Denkens und der kulturellen Beziehungen. Festschrift für Eduard Winter zum 70. Geburtstag, red. H. Mohr, C. Grau, Berlin 1966, s

4 46 T ADEUSZ KOPYŚ przeciwny udziałowi Zielińskiego w koronacji. Dla cara Piotra postawa arcybiskupa lwowskiego była dużym utrudnieniem w realizacji jego polskich planów. Porwanie Zielińskiego miało miejsce w lutym 1707 roku. Czyn ten był kolejnym dowodem słabości Rzeczpospolitej jak i pogwałceniem immunitetu dla osób publicznych. W sprawie uwolnienia hierarchy kościelnego poruszono całą akcję dyplomatyczną, a przypominało to uwięzienie w czasach Augusta II biskupów Święcickiego i Załuskiego. Nuncjusz papieski próbował pertraktować z przywódcami konfederacji sandomierskiej oraz podkanclerzym koronnym. Car jednak nie ustępował. Obecność Kurakina w Rzymie miała ułatwić negocjacje w sprawie Zielińskiego. Wysuwanymi kandydatami do tronu okazali się ci, których uzyskali akceptację przynajmniej część społeczeństwa. Najpierw zwrócono uwagę na Jakuba Sobieskiego. 4 Jego kandydaturę wysunął ród Szembeków i biskup K. Szaniawski już na początku 1707 roku. Nieudane plany objęcia tronu polskiego przez Jakuba po śmierci Jana III były jeszcze w pamięci szlachty. Jakub miał nawet poparcie cara Piotra, ale sprzeciwiła się jego wyborowi Austria, która miała w pamięci dobre kontakty Sobieskich ze Szwecja, a wzmocnienia tej ostatniej Wiedeń za wszelką cenę nie chciał. Sam Jakub nie był zdecydowany a odmowa Austrii spowodowała, że odstąpił od dalszego kandydowania do tronu. W kwietniu 1707 roku pojawiła się kandydatura Eugeniusza Sabaudzkiego jednego z najwybitniejszych wodzów wojny o sukcesję hiszpańską. Otrzymanie tronu polskiego przez Eugeniusza miałoby doprowadzić do wzmocnienia frontu antyszwedzkiego a jednocześnie i antytureckiego. Jego kandydaturę popierała i Rosja licząc na zbudowanie silnej koalicji antyszwedzkiej. Rozmowy z Eugeniuszem przeprowadzone w maju 1707 roku nie przyniosły żadnych nadziei na ewentualne jego kandydowanie. Prawie równocześnie wypłynęła kandydatura Ferenca II Rákócziego księcia siedmiogrodzkiego. Piotr popierał jego kandydaturę chcąc osłabienia Austrii a obok tego -dzięki mediacji francuskiejrozejmu szwedzko-rosyjskiego. 5 Obok osoby Rákócziego pojawiła się także kandydatura Michałą Wiśniowieckiego oraz hetmana wielkiego koronnego Adama Sieniawskiego. 6 Przywódcy konfederacji sandomierskiej podjęli działania zmierzające do włączenia Adamia Sieniawskiego do działań zmierzających do poparcia Piotra I. W tych poczynaniach istotna rola należała do małżonki hetmana Elżbiety z Lubomirskich osobie o wielkich wpływach w ówczesnej Rzeczpospolitej i wielkiej protektorce księcia Rákócziego. Elżbieta usilnie występowała przeciwko przyjmowaniu korony polskiej przez męża, co J. A. Gierowski, Kandydatura Sobieskich do tronu polskiego w czasie wielkiej wojny północnej, Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 35(1980), s G. Kiss, Franz Rakoczi II, Peter der Große und der polnische Thron (um 1708), Jahrbücher für Geschichte Osteuropas Neue Folge, 13 (1965), s Zob. na ten temat: biogram Adama Sieniawskiego, opr. A. Link-Lenczowski, w Polskim Słowniku Bibliograficznym 37(1996), s

5 RZECZPOSPOLITA POLSKA W OKRESIE POWSTANIA FERENC A RÁKÓCZIEGO 47 wstępnie zostało omówione już w lipcu 1707 roku w wyniku umowy pomiędzy hetmanem i Wasalem Dołgorukim. Ponadto zaangażowała się w mediację pokojową szwedzko-rosyjską przy poparciu dyplomaty francuskiego J. V. de Besenvala. W lipcu 1707 roku doszło też do przesilenia związanego z ogłoszeniem bezkrólewia. 8 sierpnia 1707 roku rozpoczęła obrady Rada Lubelska. Nie wypracowała jednak koncepcji rozwiązania najpilniejszych spraw w Rzeczpospolitej. Rada przerwała obrady 24 sierpnia wysyłając do cara delegację z zadaniem uregulowania m.in. kwestii współpracy z konfederacją sandomierską. Szlachta w związku z nadużyciami wojsk rosyjskich zaczęła planować na nowo wybór Ferenca II Rákócziego. 7 Wracając do uzgodnień porozumienia z Warszawy należy wspomnieć, że car nalegał aby kilka punktów, które nie były umieszczone w tekście umowy były zrealizowane. Po pierwsze zobowiązał się, że poczyni starania o to, aby Serbowie zamieszkujący Węgry poparli powstanie Rákócziego. Co więcej Węgrzy pozostawić mieli nienaruszone stare przywileje Serbów, w tym te zezwalające na wybór ich przywódcy despoty. Ponadto car miał podjąć kroki zmierzające do uwolnienia członków rodziny Rákócziego więzionych w Austrii. Oceniając układ warszawski należy podkreślić, że Rákóczi nie potrzebował komplikować sobie dodatkowo i tak nie łatwych spraw w swojej ojczyźnie podejmując się kandydowania do tronu polskiego. 8 To car Piotr I był stroną zainteresowaną zaangażowaniem węgierskiej dyplomacji w pomoc Francji przy pertraktacjach ze Szwedami. Zastanówmy się co zrobił Rákóczi aby zadośćuczynić podjętym zobowiązaniom we wrześniu 1707 roku? Przede wszystkim rozpoczął rozmowy z Des Alleursem posłem Ludwika XIV przy swoim dworze. Rákóczi otrzymał pouczenie, że więcej uczyniłby dla Węgier pokładając siły w swojej armii a nie w rokowaniach. Ponadto przekazana informacja o inicjatywie Rákócziego nie została podjęta w Paryżu. Także sprawy w Rzeczpospolitej nie postępowały po myśli Rákócziego. Coraz większa część polskich elit politycznych wiązała się z obozem Stanisława Leszczyńskiego. Nawet ród Sieniawskich a więc ugrupowanie, z którym Rákóczi wiązał największe nadzieje z obozem Leszczyńskiego. Musimy również pamiętać, że Sieniawski należał do najważniejszych postaci wśród przywódców konfederacji sandomierskiej, podczas gdy jego żona 7 8 A. Kamieński, Konfederacja sandomierska wobec Rosji w okresie poaltrasztadzkim , Wrocław 1969 (Prace Komisji Nauk Historycznych PAN, Oddział w Krakowie, nr 23) s Opinia na temat dystansowania się Rákócziego od gmatwania spraw węgierskich dodatkowymi sprawami tronu polskiego zostały zrewidowane już w 1925 roku przez historyka Józefa Feldmana. Z prac jego wynikało, że już w 1704 roku tj. w momencie wkrótce po detronizacji Augusta II książę Rákóczi nie szczędził wysiłków i pieniędzy aby zająć miejsce Sasa. Przykładowo w memoriale Rákócziego do cara Piotra I z marca 1709 roku książę węgierski uważał, że Węgrzy życzą sobie bliskiego związku z Rzeczpospolitą. Zob. szerzej: J. Feldman, Polska w dobie Wielkiej Wojny Północnej , Kraków 1925, s. 247.

6 48 T ADEUSZ KOPYŚ była stronniczką króla francuskiego. Do czasu bitwy pod Połtawą (nawet później) francuska dyplomacja poprzez pieniądze skierowane do Polski starała się zapewnić Leszczyńskiemu tron i odpowiednie poparcie stworzonego w ten sposób obozu. Sama elekcja Leszczyńskiego uzmysłowiła Piotrowi I, że możliwe jest obsadzenie na tronie polskim dowolnego kandydata zależnego od sił zewnętrznych. Potrzebne do tego są tylko odpowiednie środki materialne i nacisku. August II po powrocie z Saksonii nie zdołał zjednoczyć wokół siebie szlachty. Car w takiej sytuacji postawił wobec tego na wybór nowego władcy. Wobec powyższego musiał to być kandydat polski, który mógłby zyskać poparcie miejscowej szlachty. Pod uwagę brano Michała Wiśniowieckiego hetmana wielkiego litewskiego, ale jego osoba przestała się liczyć dla Piotra I, kiedy Wiśniowiecki przeszedł na stronę Szwedów. Jedynie hetman wielki koronny Adam Sieniawski był w miarę liczącym się kandydatem. W 1707 roku doszło do wstępnych pertraktacji pomiędzy hetmanem i dyplomatami cara Piotra. Sieniawski znalazł się w trudnej sytuacji, ponieważ nawet jego własna żona nie godziła się na kandydowanie do tronu polskiego przy poparciu rosyjskim. Elżbieta Sieniawska proponowała kontrkandydaturę księcia Ferenca Rákócziego, grożąc mężowi rozwodem. Plan Sieniawskich zakładał w owym czasie porozumienie pomiędzy Rosją i Szwecją przy pomocy mediacji francuskiej. Pertraktacje mające na celu zawarcie kompromisu toczyły się do wrześnie 1707 roku tj. do momentu ponownego wkroczenia wojsk Karola XII. Najtrudniej było przekonać króla szwedzkiego o racjonalności takiego rozwiązania. Celem działań Sieniawskich było zalegalizowanie elekcji Stanisława Leszczyńskiego oraz usunięcie wojsk obcych z terytorium Rzeczpospolitej. 9 Wyraźne sygnały w pismach Sieniawskiego do cara zawierające jako warunek do dalszych pertraktacji opuszczenie Rzeczpospolitej przez wojska rosyjskie przypominają podobne starania Madziarów, którzy w tym samym czasie dążyli do wyparcia cesarskich oddziałów za Litwę i uzyskanie pełniej niezależności od Wiednia. W następnej kolejności hetman Sieniawski domagał się, aby car ustalił kwotę, jaką mógłby płacić na rzecz armii koronnej w razie powodzenia jego elekcji na króla. Postulował też ustalenie kwoty, jaką car przeznaczyłby na przeprowadzenie elekcji oraz sprecyzowanie kwoty będącej zadośćuczynieniem na wypadek fiaska elekcji i gdyby przypadki potoczyły się nie po myśli rodziny Sieniawskich. Wreszcie w punkcie ósmym wspomnianego projektu Adam Sieniawski zwracał się z prośbą o wysłanie poselstwa do Rákócziego w sprawie kandydowania do tronu polskiego. Postulaty zawarte 9 J. A. Gierowski, Projekt układu Piotra I z A. Sieniawskim z 1707 roku [w:] Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, 1994/51, s

7 RZECZPOSPOLITA POLSKA W OKRESIE POWSTANIA FERENC A RÁKÓCZIEGO 49 projekcie układy pomiędzy hetmanem i carem zostały prawie w całości zaakceptowane przez kancelarię w Moskwie. Wyrazem pozytywnego podejścia cara do propozycji Sieniawskiego było podjęcie rokować rosyjsko-węgierskich z Rákóczim. Porozumienie podpisane pomiędzy carem a hetmanem Sieniawskim straciło na znaczeniu, kiedy szwedzka armia ponownie wkroczyła na terytorium Rzeczpospolitej. Zabiegi cara o elekcję wygodnego i zależnego od siebie władcy Polski stały się bardzo iluzoryczne. Upadek układu pomiędzy hetmanem i carem był spowodowany przeciąganiem się rokowań oraz wysunięciem przez Sieniawskiego koncepcji wcześniejszych pertraktacji cara z Rákóczim jako wstępnego warunku jego zgody na kandydowanie. W związku z fiaskiem wspomnianych rozmów Rosja musiała czekać do połowy stulecia na możliwość stworzenia stronnictwa promoskiewskiego w Rzeczpospolitej. W trakcie przygotowań do oddania tronu polskiego Rákócziemu we wrześniu 1707 roku carscy dyplomaci podpisali z reprezentantami węgierskiego księcia umowę w Warszawie. Wśród warunków, jakie zapewniono Rákócziemu znalazła się gwarancja, że car wszelkie możliwe środki, jakie będą do jego dyspozycji przekaże wybranemu władcy. Wojsko rosyjskie stacjonujące w Polsce miało być na usługach Rákócziego, zaś car Piotr zobowiązał się, że wszelkie poczynania polityczne w Polsce będą konsultowane z królem Polski. Wreszcie najważniejszym z punktu widzenia Moskwy- było zapewnienie, że Węgrzy za pomocą pośrednictwa bawarsko-francuskiego doprowadzą do mediacji szwedzko-rosyjskiej. Ponadto car złożył obietnicę, że na wypadek ataku szwedzkiego w kierunku Węgier skieruje za Karpaty oddziały pomocnicze. Na wypadek konieczności wycofania się dworu węgierskiego z Warszawy i z samych Węgier uchodźcy madziarscy mogli szukać schronienia w Rosji. Ta ostatnia obietnica okazała się najbardziej iluzorycznym zapewnieniem. W czasie kiedy Rákóczi (już po opuszczeniu Węgier w 1712 roku) w drodze do Francji przebywał w Gdańsku w tym samym czasie co car Piotr. Węgierski książę przebywał tam pod zmienionym nazwiskiem hr. Sorosi, ale car nie znalazł nawet czasu na spotkanie z nim. 10 Wracając do deklaracji cara Piotra I w stosunku do Rzeczpospolitej w obliczu agresji szwedzkiej w 1708 roku. Car nadesłał znaczne kwoty na potrzeby armii koronnej. Latem 1708 roku do Rzeczpospolitej trafił 3-tysięczny oddział Kozaków, który połączył się z wojskami litewskimi na Wołyniu. Dopiero na wiosnę 1709 roku do Polski przybył korpus feldmarszałka Goltza (13 tysięcy żołnierzy) i dopiero ich przybycie zmieniło gruntownie położenie militarne. Nadesłano też z Moskwy dalsze kwoty na utrzymanie armii polskiej. W lecie 1707 roku Sieniawski otrzymał 50 tys. rubli na utrzymanie dragonii i 10 B. Popiołek, Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej ok , Kraków 1996, s

8 50 T ADEUSZ KOPYŚ piechoty. W sumie Rzeczpospolita otrzymała w latach około 260 tys. rubli (połowa tej sumy przypadała na lata ). Tymczasem szlachta polska trwała w oporze przeciw Leszczyńskiemu i liczyła na powrót Augusta II. Oczekiwał tymczasem na wytworzenie się w Polsce takiej sytuacji, która umożliwiłaby mu powrót do Warszawy bez narażania Saksonii na ponowną inwazję. Na razie August II był zaangażowany w wojnę o sukcesję hiszpańską i pilnowany przez gwarantów pokoju altransztadzkiego na razie był w stanie snuć tylko fantastyczne plany o związaniu się sojuszem z Habsburgami przeciw Ferencowi Rákócziemi i stłumieniu powstania węgierskiego. 11 Pod koniec 1708 roku hetman Sieniawski podjął próby porozumienia się z Leszczyńskim, próby na które car nie patrzył przychylnym okiem. Piotr I cofnął rozkazy dane swojemu posłowi Jemieljanowi Ukraicewowi mówiące o porozumieniu ze Stanisławem Leszczyńskim. Jego poseł mógł w krytycznej sytuacji zaproponować Stanisławowi porozumienie na zasadach pokoju wieczystego z 1686 roku. Hetman Sieniawski i inni przywódcy konfederacji sandomierskiej domagali się przysłania z Moskwy środków przy pomocy, których mogliby rozbić siły Leszczyńskiego. Carscy politycy podejrzewali Sieniawskiego, że ten celowo zwleka z rozprawą z proszwedzkim królem, aby w ten sposób doprowadzić do zajęcia prawobrzeżnej Ukrainy po wyparciu z niej sił rosyjskich pod naporem Szwedów. W tym czasie Rákóczi podjął próbę porozumienia z dworem Leszczyńskiego za pomocą swojego agenta d Herbaix, który snuł plany zjednoczenia Węgier i Rzeczpospolitej pod jednym berłem. Prawdopodobnie w projektach snuła się myśl francuska aby w ten sposób udzielić pomocy Ludwikowi XIV na Zachodzie. Leszczyński był jednak wobec tak przedstawianych planów bardzo ostrożny. 12 Pogorszenie stosunków z Sieniawską niedawną protektorką Rákócziego zostało spowodowane było trudnościami z kupnem dóbr w okolicach Jarosławia. Pojawiły się też trudności z wystawieniem paszportu dla przedstawiciela Francji na dworze Rákócziego Ludwika de Fierville. Ponadto w 1712 roku wyszło na jaw, że jakoby dwór wiedeński nakłaniał Sieniawską do mediacji pomiędzy cesarzem a dworem Rákócziego. Wiedeń miał oferować za zaprzestanie walki 100 tys. talarów. Kasztelanowa ani jej mąż propozycji tej nie przyjęli: [ ] vous avez fait en raison de respondere á la cour de Vienne comme vous avez fait et si cette cour se vouloit vous explique[r] entierement á mon égard pent etre vous pourriez avoir la gloir[e] 11 Politykę Augusta wobec Rzeczpospolitej w tym okresie omawiał: P. Haake, August der Starke, Berlin O węgierskich planach Augusta II zob. również: List Gołowkina do Piotra I, 23 maja 1708, Pisma i bumagi imp. Petra Wielikogo, t. VII, s J.A. Gierowski, W cieniu Ligi Północnej, Wrocław 1971, s

9 RZECZPOSPOLITA POLSKA W OKRESIE POWSTANIA FERENC A RÁKÓCZIEGO 51 l entirement accommoder les affaires de Hongrie et de vous á querir le mérite aupers de l Emper[eur]. 13 List ten był przejawem dążeń cesarza do zmontowania w Polsce stronnictwa prohabsburskiego. Próbowano wywrzeć wpływ na hetmana Adama Sieniawskiego poprzez jego żonę. W obliczu trudności dyplomaci wiedeńscy próbowali związać z dworem cesarskim Józefa Lubomirskiego. Wiosną 1709 roku Stanisław Leszczyński w oczekiwaniu rozprawy rosyjsko-szwedzkiej postanowił pozostać w województwie ruskim i oczekiwać nadejścia posiłków polecając hetmanowi litewskiemu, aby zgodnie z zaleceniami króla szwedzkiego szedł na Moskwę. Leszczyński straciwszy nadzieję na sforsowanie wojsk koronnych, zwrócił się z rozpaczliwą prośbą do Rákócziego, aby ten zezwolił mu na przemarsz przez Siedmiogród w celu dotarcia jego sił na Ukrainę i ich połączenia się z Tatarami. Pomysł ten był odebrany za próbę poróżnienia Węgrów z Rosją i stanowczo odrzucony. Byłby to kolejny dowód, świadczący o tym, że prawie do bitwy pod Połtawą węgierska dyplomacja wiązała nadzieje z tronem polskim i związanym z tym porozumieniem rosyjsko-węgierskim z września 1707 roku. Zwycięstwo pod Połtawą doprowadziło do niepokoju szlachty z powodu wzrostu potęgi rosyjskiej. Ale zdarzało się, że dotychczasowi przeciwnicy cara Piotra I ulegali tej tendencji. Podkanclerzy litewski Stanisław Szczuka pisał w 1709 roku w pracy zatytułowanej Eclipsis Poloniae (Zaćmienie Polski) wyrażał nawet nadzieję, że polskie i rosyjskie państwo powinny zrosnąć się w jedno. Niedługo potem kontrybucje i zmniejszenie nakładów cara na wojsko polskie ostudziły zapał szlachty polskiej. Car zwlekał z przekazaniem Rzeczpospolitej obiecanych w traktatach dział oraz uwolnienia więzionych dotąd zwolenników Stanisława Leszczyńskiego. Summary Analizując sytuację w Polsce w latach dochodzimy do wniosku, że polska szlachta była zmuszona szukać oparcia zewnętrznego a to mogła znaleźć tylko u boku Rosji. Dla Rzeczpospolitej tylko Rosja była jedynym optymalnym sojusznikiem. W Moskwie traktowano jednak Polskę jako stronę w konflikcie, stronę na tyle istotną, że należało ją zneutralizować lub przyłączyć do swojego obozu. Po zwycięstwie pod Połtawą strona rosyjska wycofała się z większości zobowiązań podjętych względem Polski. Podobnie potraktowano układ węgiersko-rosyjski, który długo pozostawał na papierze. Car starał się zachęcić księcia Ferenca Rákócziego do kandydowania na tron polski, a uczynił to proponując we wrześniu 1707 roku warunki, których nie byłby w stanie spełnić biorąc pod uwagę podjęte już wcześniej zobowiązania wobec szlachty polskiej. 13 Franciszek Rákóczi do Elżbiety Sieniawskiej, 26 VIII 1712, Biblioteka Czartoryskich Kraków, 2711 k. 390.

10 52 T ADEUSZ KOPYŚ Nawiązanie kontaktów węgiersko-rosyjskich miało na celu jeden dalekosiężny cel, a mianowicie rosyjska dyplomacja była zdania, że politycy węgierscy i polscy dopomogą carowi Piotrowi uzyskać pośrednictwo Rákócziego i Warszawy przy podpisaniu pokoju ze Szwedami. Tak w polskich planach Rákócziego jak i kontaktach pomiędzy Paryżem a węgierskim księciem ważną rolę odgrywała księżna Elżbieta Sieniawska. W okresie emigracji Rákócziego na terenie Rzeczpospolitej rodzina Sieniawskich stanowiła ostanie polityczne oparcie dla księcia jak również wypełniała pośrednika w kontaktach z dworem francuskim. Polityka księcia Rákócziego dążącego do tego aby pozbyć się wojsk cesarskich z terenu Węgier i odzyskać pełną niepodległość przypominają bardzo poczynania Elżbiety Sieniawskiej, która wraz ze skupionymi wokół niej politykami dążyła do osłabienia wpływów rosyjskich w Rzeczpospolitej.

Wojna domowa i król Piast

Wojna domowa i król Piast Wojna domowa i król Piast 1. Rzeczypospolita po potopie Szlachta traciła w czasach wojen i majątki i wpływy; wpływy na rzecz magnaterii Szlachta stawała się klientami magnatów Zmalała rola króla; ma on

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince Ziemí Koruny České.

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju książę Mieszko I X wiek powstaje Polska (jakie plemiona?) 966 chrzest Polski 972 - Cedynia król Bolesław Chrobry 997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla król Mieszko II

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I Strona1 Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I......... Imię i nazwisko uczennicy/ucznia klasa nr w dzienniku Liczba uzyskanych punktów:... ocena:... Podpis

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

KONFEDERACJA BARSKA I PIERWSZY ROZBIÓR POLSKI

KONFEDERACJA BARSKA I PIERWSZY ROZBIÓR POLSKI KONFEDERACJA BARSKA I PIERWSZY ROZBIÓR POLSKI TWÓRCY POLSKIEGO OŚWIECENIA DOMINO (ROZWIĄZANIE) STANISŁAW KONARSKI AUTOR DZIEŁA O SKUTECZNYM RAD SPOSOBIE BRACIA ZAŁUSCY PIERWSZA BIBLIOTEKA PUBLICZNA FRANCISZEK

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii Organizatorzy: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa Nr 17 Szkoła Podstawowa Nr 18 Drogi Uczniu, przeczytaj uwaŝnie polecenia.

Bardziej szczegółowo

Roman Wróbel Rzeczpospolita Obojga Narodów

Roman Wróbel Rzeczpospolita Obojga Narodów Roman Wróbel Rzeczpospolita Obojga Narodów Pierwsza wolna elekcja odbyła się wiosną 1573 roku. O tron polski postanowili walczyć: władca Moskwy Iwan IV Groźny, książę Ernest Habsburg i brat króla Francji

Bardziej szczegółowo

9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej

9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej 9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej (1699-1702L Studia i Materiały do Historii Sztuki WoienneL t. l, s. 339-392, Warszawa 1954. l O. Zienkiewicz Wacław, Militaria 1794 roku, ich

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi.

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. I. Józef Poniatowski... II. Ignacy Krasicki... A. sekretarz Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

150. rocznica wybuchu

150. rocznica wybuchu 150. rocznica wybuchu POWSTANIA STYCZNIOWEGO 1863-1864. mors sola victris, gloria victis Śmierć jedynym zwycięzcą, chwała zwyciężonym Artur Grottger, Bój, grafika z cyklu Lihtuania, 1864 1866. Nastroje

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Anna Marsula Pracownia UKD Instytut Bibliograficzny BN. Języki informacyjno-wyszukiwawcze w bazach bibliotek Sulejówek, 14 listopada 2013 r.

Anna Marsula Pracownia UKD Instytut Bibliograficzny BN. Języki informacyjno-wyszukiwawcze w bazach bibliotek Sulejówek, 14 listopada 2013 r. Anna Marsula Pracownia UKD Instytut Bibliograficzny BN Języki informacyjno-wyszukiwawcze w bazach bibliotek Sulejówek, 14 listopada 2013 r. Pracownia UKD rozpoczęła prace nad nowym wydaniem Tablic skróconych

Bardziej szczegółowo

WOJNA TRZYDZIESTOLETNIA

WOJNA TRZYDZIESTOLETNIA WOJNA TRZYDZIESTOLETNIA 1618-1648 WYDARZENIA OPARTE NA FAKTACH! ZAPRASZAMY DO OBEJRZENIA PREZENTACJI. Konflikt pomiędzy habsburskimi cesarzami, katolickimi książętami i miastami Rzeszy, a obozem protestanckim.

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Powstanie Chmielnickiego

Powstanie Chmielnickiego Powstanie Chmielnickiego 1. Problem kozacki Po Chocimiu i śmierci Piotra Konaszewicza- Sahajdacznego nadal Kozacy atakują tereny tureckie By to ogarnąć wysłano wojsko, czego skutkiem była tzw. ugoda kurukowska

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

O POTRZEBWIE WPROWADZENIA REJESTRU ZAGRANICZNYCH LOBBYSTÓW

O POTRZEBWIE WPROWADZENIA REJESTRU ZAGRANICZNYCH LOBBYSTÓW O POTRZEBWIE WPROWADZENIA REJESTRU ZAGRANICZNYCH LOBBYSTÓW Dr Andrzej Pogłódek Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Żeby prowadzić wojnę potrzeba trzech rzeczy: pieniędzy, pieniędzy i

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Panowanie ostatnich Jagiellonów

Panowanie ostatnich Jagiellonów Panowanie ostatnich Jagiellonów 1. Wojny na wschodzie Wielkie Księstwo Moskiewskie za panowania Iwana III Srogiego w 1492 r. atakuje litewską Wiaźmę i tereny nad Oką 1500 r. Księstwo wchodzi w granice

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Celem wielkich wypraw morskich w XV i XVI wieku było pragnienie:

Celem wielkich wypraw morskich w XV i XVI wieku było pragnienie: Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. Humanizm to prąd umysłowy, który: A) interesował się głównie sztuką B) koncentrował się na człowieku C) stawiał na pierwszym miejscu naukę D)

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie Polskiej Izby Ubezpieczeń w prace zespołu podatkowego CEA

Zaangażowanie Polskiej Izby Ubezpieczeń w prace zespołu podatkowego CEA Zaangażowanie Polskiej Izby Ubezpieczeń w prace zespołu podatkowego CEA Edyta Paciak Członek Komisji Ekonomiczno Finansowej PIU (Podkomisja Podatkowa) Przedstawiciel PIU w Komisji Podatkowej CEA Zastępca

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej...

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej... Spis treści Wstęp..................................................... 11 Rozdział I. Wprowadzenie................................... 15 Uwagi metodologiczne..................................... 15 O stanie

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii -

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii - CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wojna z Turkami Jan III Sobieski

Wojna z Turkami Jan III Sobieski Wojna z Turkami Jan III Sobieski 1. Cele lekcji Po zakończonej lekcji uczeń pamięta: rozumie: potrafi: - pojęcia: husaria, islam, odsiecz, hetman, wezyr - postaci: Jan III Sobieski, wielki wezyr Kara Mustafa,

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodgo i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej polityki wschodj:

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793

Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793 Polska, jako państwo etyki, kultury i Prawa Cywilizacji Łacińskiej 966-1793 Słowianie Zachodni X wiek Chrzest roku 966 Przyjęcie zasad organizacji państwa: prowadzenie Kancelarii i Dyplomacji oraz przejęcie

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI Zapraszamy wszystkich do udziału w internetowym konkursie historycznym z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Konkurs składa się z pytań testowych,

Bardziej szczegółowo

uwagi prawne i instrukcja do wzoru dokumentu oraz wzory dokumentu: WEZWANIE DO ZAPŁATY

uwagi prawne i instrukcja do wzoru dokumentu oraz wzory dokumentu: WEZWANIE DO ZAPŁATY uwagi prawne i instrukcja do wzoru dokumentu oraz wzory dokumentu: WEZWANIE DO ZAPŁATY SERWISPRAWA.PL SP. Z O.O. e-mail: biuro@serwisprawa.pl tel.: (71) 390 84 08 Plac Powstańców Śląskich 7 53-332 Wrocław

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy Drogi Uczniu, Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.)

Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.) Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.) 1. Sarajewo było i jest stolicą: a/ Macedonii b/ Serbii c/ Bośni i Hercegowiny 2. 1 sierpnia 1914 roku Niemcy

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

Potop szwedzki 1655-1660

Potop szwedzki 1655-1660 Potop szwedzki 1655-1660 1. Przyczyny najazdu szwedzkiego 1. W grupach zastanówcie się nad przyczynami najazdu szwedzkiego (Przyczyny najazdu szwedzkiego ze s. 261 262) i przygotujcie listę z propozycjami

Bardziej szczegółowo

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki 1. Absolutyzm oświecony Połączenie silnego państwa, sprawnie zarządzanego z umową społeczną

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 11 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Wojny Polski w XVII wieku

Wojny Polski w XVII wieku Wojny Polski w XVII wieku Początki rządów Zygmunta III Wazy Policzym ich, jak ich pobijem Jan Karol Chodkiewicz przed bitwa pod Kircholmem 1. Podwójna elekcja Batory schodzi w 1586 r. Znów elekcja; do

Bardziej szczegółowo

Bolesław Chrobry (992-1025) 1000 - Zjazd Gnieźnieński 1025 - koronacja Chrobrego na króla Polski i jego śmierć.

Bolesław Chrobry (992-1025) 1000 - Zjazd Gnieźnieński 1025 - koronacja Chrobrego na króla Polski i jego śmierć. Dynastia Piastów: Mieszko I (966-992) 966 - Chrzest Polski. Bolesław Chrobry (992-1025) 1000 - Zjazd Gnieźnieński 1025 - koronacja Chrobrego na króla Polski i jego śmierć. Bolesław Krzywousty (1102-1138)

Bardziej szczegółowo

Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF

Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF Broker czy ubezpieczający. Stanowisko KNF Autorzy: Małgorzata i Maciej Capik Bydgoszcz. 2010.05.11 Tak postawiony problem nie jest bez znaczenia, szczególnie w obliczu różnych idei pojawiających się w

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKI ZWIĄZEK ZAWODOWY PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH ZARZĄD KRAJOWY

OGÓLNOPOLSKI ZWIĄZEK ZAWODOWY PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH ZARZĄD KRAJOWY OGÓLNOPOLSKI ZWIĄZEK ZAWODOWY PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH ZARZĄD KRAJOWY Warszawa, 15.07.2015r. ZK-964/VII/2015 Pani Ewa Kopacz Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Premier, działając

Bardziej szczegółowo

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA Program wykładów 20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA 28 kwietnia 2010, godz. 17.00 Dr hab. Anna Grześkowiak-Krwawicz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe

Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia Irlandia

Bardziej szczegółowo

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają podstawowe informacje na temat celów i struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne Czesław Tokarz AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945 1. Uwagi wstępne Stosunkowo najmniej liczną grupę aktową jednostek bojowych z lat 1944 1945, przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym,

Bardziej szczegółowo

W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji.

W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji. DAGMARA TAFLIŃSKA NEGOCJACJE W BIZNESIE CZ. I. ZASADY I TECHNIKI NEGOCJACJI W negocjacjach biznesowych konieczna jest znajomość technik negocjacyjnych i wybór odpowiedniej do charakteru danych negocjacji.

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów trener: Alicja Buczak - Zapart 1 KONFLIKT Konflikt jest powszechnym zjawiskiem społecznym. Tworzą go ludzie. Jego pojawienie się lub nie zależy bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy Komunikat prasowy Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy wystawa z okazji 5. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

Roman Wróbel. Warszawa 2014

Roman Wróbel. Warszawa 2014 Roman Wróbel Roman Wróbel Warszawa 2014 TEMAT Pod znakiem Orła i Pogoni w walce o niepodległość w powstaniu styczniowym. CEL OGÓLNY LEKCJI Uczeń samodzielnie interpretuje źródła historyczne, wyjaśnia przyczyny

Bardziej szczegółowo

*** PROJEKT ZALECENIA

*** PROJEKT ZALECENIA PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 2013/0151B(NLE) 9.9.2014 *** PROJEKT ZALECENIA w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu

Bardziej szczegółowo

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN SUB Hamburg A/553448 Patrycja Sokołowska olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru byłej Jugosławii wiatach 1990-2005 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 13 Wstęp 17 ROZDZIAŁ 1 Główne kierunki

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Pedagogów NATAN

Stowarzyszenie Pedagogów NATAN 1 z 2 2014-05-17 19:26 -- Treść oryginalnej wiadomości -- Temat:RE: Czy jest Pani za rodziną jako główną zasadą polityki UE? Prosimy o podpisanie manifestu FAFCE Data:Mon, 5 May 2014 17:54:09 +0200 Witam

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022

Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022 Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022 Ubieganie się przez Rząd RP o przyznanie prawa do zorganizowania Międzynarodowej Wystawy EXPO w Łodzi w roku 2022 Łódź, 14 lipca 2015 roku Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo