Ryszard Turczyn Wydawca-tłumacz, tłumacz-wydawca razem, czy osobno?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ryszard Turczyn Wydawca-tłumacz, tłumacz-wydawca razem, czy osobno?"

Transkrypt

1 Ryszard Turczyn Wydawca-tłumacz, tłumacz-wydawca razem, czy osobno? Witam serdecznie wszystkich zgromadzonych z okazji miłej uroczystości wręczenia Nagrody im. Karla Dedeciusa naszemu znakomitemu koledze, Jakubowi Ekierowi, któremu z tego miejsca raz jeszcze serdecznie gratuluję! Poproszono mnie, abym spróbował przy tej miłej okazji powiedzieć parę słów na temat obecnej sytuacji tłumaczy literatury w naszym kraju. Cóż... to już takie miłe, jak sama okazja naszego spotkania, chyba niestety nie będzie... Z wiadomych względów ograniczę się do sytuacji tłumaczy literatury niemieckiej, ale nie mam najmniejszych wątpliwości, że sytuacja tłumaczy innych literatur w niczym się od naszej nie różni. Ponieważ wykonuję wolny zawód tłumacza literatury niemieckiej i niderlandzkiej od lat ponad trzydziestu, a ponadto przypadek zrządził, że od lat ponad dwudziestu param się działalnością para... para... paraagenturalną, tzn. współpracuję na zasadzie konsultanta z jedną z agencji literackich (czytaj: agencji sprzedaży praw do przekładu na język polski) jestem pewnie osobą jak najbardziej uprawnioną do podjęcia takiej próby, choćby ze względu na szerszą perspektywę. Zarazem jednak sprawia to, że moja sytuacja w tej roli jest trudniejsza niż sytuacja tylko tłumacza, ponieważ z racji wspomnianego parania się paraagenturalnością, mam bardzo bliskie, często przyjacielskie kontakty z wieloma wydawcami, a jak tu zaprzyjaźnionym mówić rzeczy przykre? W dodatku wiedząc, że wydawca jest o niewiele oczek wyżej od końca w łańcuchu pokarmowym niż tłumacz? Bo na końcu to jest chyba tylko nieszczęsny drukarz... Zrobię oczywiście wszystko, nie przelęknę się nawet najbardziej karkołomnej konstrukcji myślowej, by pokazać piękną stronę zawodu tłumacza i aby to moje wystąpienie nie było jednym wielkim lamentem nad ciężką dolą tłumaczy literatury w naszym pięknym nadwiślańskim kraju. Chociaż przecież z drugiej strony trudno przymknąć oczy na fakt, że kto wie, czy gdyby nie nagroda im. Karla Dedeciusa, to dzisiejszy szanowny laureat Jakub Ekier, nie zostałby wkrótce zmuszony do zmiany orientacji... zawodowej, oczywiście, zawodowej, i nie stracilibyśmy Go na rzecz gildii tłumaczy przysięgłych. Takie to właśnie rzeczy przychodzą w rozpaczy do głowy tłumaczom literatury. Tłumacz literatury powinien lubić atmosferę ciszy i spokoju, powinien lubić widok z drugiego rzędu, powinien lubić pozostawać w cieniu, powinien lubić swoją anonimowość, od której wolne są tylko największe tuzy, zajmujące się oprócz przekładów także twórczością własną (na przykład eseistyką na tematy przekładowe), by wymienić choćby Macieja Słomczyńskiego, Roberta

2 Stillera, Stanisława Barańczaka, Adama Pomorskiego czy Wielkiego z Wielkich: Karla Dedeciusa. Seite 2 Któż bowiem sięgając po książkę interesuje się nazwiskiem tłumacza, chociaż to dzięki jego wysiłkowi książka ogląda światło dzienne w naszym rodzimym języku? Nawet wydawca często nie kwapi się przecież z umieszczeniem jego nazwiska w swoich materiałach reklamowych, w zajawkach książek wieszanych w internecie, czy w materiałach przekazywanych sklepom internetowym, stronom branżowym i innym mediom. Niejeden recenzent, rozpływając się nad językiem... autora, nad wspaniałym opanowaniem przez niego arkanów języka polskiego, co sprawia, że książkę wspaniale się czyta, że napisana jest porażająco pięknym stylem i wznosi się na wyżyny poetyckiej wyobraźni zapomina napomknąć, że tych wszystkich zachwytów mógł doznać jedynie dzięki wysiłkowi i talentowi pani XY albo pana XY, bo jednak książka w żaden sposób nie mogła napisać się po polsku sama. Tak więc nasze ego musi z konieczności zadowolić się słowami pochwały płynącymi od koleżanek i kolegów po fachu, wdzięcznością osób redagujących, kiedy mówią, że praca nad naszym tekstem to czysta przyjemność i rosnącym z czasem uznaniem środowiska przekładającym się negatywnie na nasze notowania u Wydawców, którym takie uznanie kojarzy się wyłącznie z ponurą wizją płacenia wyższych stawek. No i są jeszcze nagrody wśród nich najbardziej prestiżowa dla nas, tłumaczy literatury niemieckiej, nagroda im. Karla Dedeciusa czyli jedyna okazja, kiedy mrużąc oczy stajemy w świetle jupiterów i nagle okazuje się, że wykonywane przez nas z takim mozołem zajęcie jest ważne i zostaje docenione, że mamy jakieś imię i nazwisko, że jesteśmy kojarzeni z konkretnymi dokonaniami i w ogóle grzejemy się przez pięć minut w blasku skromnej, ale jednak, nie ukrywajmy tego... sławy. Z tego wszystkiego widać, że absolutnie nie należy ukrywać przed pretendującymi do zawodu tłumacza literatury oczywistego faktu, iż zawód nasz to domena ludzi skromnych, pozbawionych próżności, gardzących błyskiem fleszy, obdarzonych benedyktyńską cierpliwością i wyrozumiałością wobec przejawów niedoceniania. No ale wróćmy do świetlanej strony tego zawodu. Otóż jako jedyny (poza pisarskim i pewnie poniekąd aktorskim) pozwala on nam na przykład bez przymusowego leczenia psychiatrycznego i konieczności przyjęcia serii bolesnych zastrzyków: - żyć przez czas jego uprawiania życiem tysięcy osób najróżniejszej płci, wykształcenia, pochodzenia, zapatrywań, charakterów i poglądów - dotykać wzniosłości, choćbyśmy sami byli wstrętnymi kreaturami

3 - tarzać się w błocie rozpusty, choćbyśmy sami byli z natury niewinni jak baranki - świadomie lub nieświadomie kształtować język, którym posługują się nasi współobywatele - tworzyć i wprowadzać do obiegu nowe słowa - tworzyć nowe style i sposoby narracji - pokazywać czytelnikom nieznane im światy i zakamarki życia, do których bez naszego pośrednictwa nigdy by nie dotarli - wpływać na kształt kultury we własnym kraju - decydować w pewnym sensie o tym, który pisarz z obsługiwanego przez nas kręgu językowego będzie obecny w naszym obiegu kulturalnym - i tak dalej - i tak dalej - i tak dalej Seite 3 Jest tylko jeden drobiazg: otóż, jak nietrudno zauważyć, wszystkie piękne aspekty naszej pracy sytuują się jednoznacznie w sferze duchowoemocjonalno-abstrakcyjnej. Faktem bowiem bezspornym jest coraz bardziej widoczna pauperyzacja tłumaczy w Polsce, którzy niepowstrzymanie spychani są do roli wynajmowanych za grosze wyrobników, mających dostarczyć zamówiony tekst i najlepiej zniknąć z horyzontu do następnego zlecenia. Zaczęło się to całkiem niewinnie, i wydawałoby się, ze znamionami logiki. Otóż pierwszym bastionem, który po 1989 roku padł w wyniku komputeryzacji, była pierwotna definicja tzw. strony znormalizowanej 30 linijek po 60 znaków w linijce (łącznie ze spacjami). Na potrzeby młodszych koleżanek i kolegów przypomnę, że w dawnych czasach, czyli przed rokiem 1989, definicja stanowiła, iż strona zawierająca na 30 linijkach tekst w rodzaju - Halo? - Taaak! - Kuuba? - Tak. - To ty? - Tak. - Muszę z tobą porozmawiać. - Am o czym? - Zaraz ci powiem. - Dobrze, słucham. - No, więc... - Ale zaraz, zaraz... - Tak? - Najpierw ja muszę o coś zapytać. - Tak, słucham? - No więc...

4 - Tak? - Nie bardzo wiem... - Tak? - Trochę mi niezręcznie... - Ależ słucham, słucham. - No więc... - Wal śmiało, Kuba! - No tak, tak, więc... - No mów, mów. - Yyyy... - No, nie krępuj się! - Tak, tak, no więc, chciałbym... - Tak? -... chciałbym wiedzieć z kim właściwie rozmawiam... Seite 4 otóż definicja strony obliczeniowej stanowiła, że taką stronę liczono jako pełnowymiarową stronę 1800 znaków (chociaż ta ma znaków ledwie 518), ponieważ logika książkowego dialogu wymagała takiego właśnie zapisu i... i już. To było wystarczające kryterium. Dzisiaj edytor tekstu w komuterze sam zlicza skrupulatnie znaki w całym tekście z przypisami lub bez, jak sobie życzymy i wydawca dzieli uzyskany wynik przez 40 tysięcy (by uzyskać liczbę arkuszy autorskich), lub przez 1800 (by uzyskać liczbę stron znormalizowanych). Dla nas oznacza to automatycznie obcięcie honorarium o 20-30% w zależności od stopnia dialogizacji tekstu. No, ale takie podejście ma jeszcze w sobie jakąś logikę i trzeba je było przełknąć. Drugi zamach w erze komputerowej, na szczęcie nieudany, to była próba wyrugowania ze strony obliczeniowej spacji, jako płatnego znaku, ale to się jakoś szybko rozeszło po kościach, bo jak głosi legenda któryś tłumacz przesłał wydawcy, który zmusił go do zawarcia takiej umowy, cały tekst w formacie pozbawionym spacji, jako jeden zwarty blok... Wystarczyło. Kolejny zamach, to jednorazowe wynagrodzenie za wszelkie istniejące i nieistniejące jeszcze pola eksploatacji (umieszczenie tej ostatniej klauzuli o czym Wydawcy zdają się zapominać, a tłumacze nie wiedzieć jest wystarczającą podstawą do automatycznego unieważnienia umowy, jak stanowi Ustawa o Prawie Autorskim). W dawnych czasach (definicję dawnych czasów przedstawiłem przed chwilą) w umowie standardowo ustalone były progi nakładowe, powyżej których tłumacz otrzymywał kolejne honoraria. I tu oczywiście też nas oskubywano, wymierzając karę za sukces książki, ponieważ z każdym kolejnym progiem stawka była liczona z degresją, czyli przykładowo za I nakład od zera do 10 tysięcy (tak, tak, 10 tys. to był kiedyś nakład startowy...), było honorarium 100% czyli liczba arkuszy razy stawka, za nakład od 10 do powiedzmy 20 tys. 80% honorarium, od 20 do 30 70%, od 40 do 40 60% i powyżej 50 tysięcy 50 procent. 50 procent zostawało już do końca.

5 Dzisiaj niewielu tłumaczy podejmuje walkę o honorarium procentowe powyżej pewnego nakładu, i niewielu też Wydawców się na to zgadza. Warto by w tym miejscu zastanowić się, czy w naszym kraju uczestniczą w sukcesie wydawniczym tłumacze takiego Pachnidła, cyklu o Harrym Potterze, książek Grishama, Dana Browna, Zafona czy ostatnio trylogii o niejakim Gray u o bardzo wielu twarzach (chociaż nie jestem do końca pewien, czy akurat to o twarzach tam mowa). Seite 5 Odrębną i najboleśniejszą sprawą jest generalnie kwestia stawek za stronę znormalizowaną lub arkusz autorski. W tej chwili doszło już do tego, że Wydawcy proponują stawki od zł za arkusz, a poza Warszawą 460 zł/aa ma uchodzić za szczyt marzeń i dowód łaskawości. Oczywiście są jeszcze Wydawcy, którzy nie myślą w ten sposób, ale dałoby się ich chyba policzyć na palcach jednej ręki. U wszystkich innych panuje tendencja do przerzucania rosnących kosztów na słabszych partnerów, jakimi niewątpliwie są Tłumacze. Jako środowisko Tłumacze nie mają możliwości obrony przed eskalacją tej sytuacji, ponieważ z jednej strony brakuje nam zwartości (jesteśmy środowiskiem indywidualistów) a z drugiej strony Wydawcy masowo zaczynają wprowadzać do umów klauzule poufności, odbierające formalnie możliwość informowania się nawzajem o proponowanych stawkach i warunkach. Wobec takiej sytuacji Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich (STP) podjęło nawet swego czasu szczytny wysiłek określenia jakiegoś wzorca stawki, który mógłby być przynajmniej wytyczną dla Wydawców i punktem odniesienia w negocjacjach, ale po kilku miesiącach okazało się, że samo opublikowanie takiej informacji w postaci oficjalnego zalecenia może skutkować wielomilionową karą ze strony Urzędu Ochrony Konkurencji za praktyki monopolistyczne i czym prędzej musiano podjąć specjalną uchwałę kasującą tę opublikowaną w wewnętrznym biuletynie taryfę. Nie mają jakoś tych trudności nasi koledzy w Niemczech czy Holandii, gdzie rokrocznie publikowane są także w ogólnodostępnym medium, jakim jest internet minimalne stawki za obliczeniową linijkę poezji oraz znormalizowaną stronę maszynopisu prozy. Dla przykładu Holendrzy na rok 2013 za dopuszczalną i godziwą stawkę za przełożone słowo (taką przyjmuje się tam jednostkę przeliczeniową) uznają 6,3 eurocenta (w przeliczeniu 0,32 zł). Na stronie polskiego tekstu prozatorskiego mamy średnio od 250 do 280 słów, no, chyba, że co drugie słowo byłby w rodzaju Konstantynopolitańczykowianeczka, co daje odpowiednio 80 do 90 zł za stronę. Za godziwą stawkę w przypadku poezji uznaje się 2,22 euro (11,10 PLN) za wers, z tym że nie mniej niż 38,78 euro (193,90 PLN) za wiersz/utwór. Dodatkowo funkcjonują też bonusy za co rzadsze języki, jak np.

6 - rosyjski 20% ekstra - turecki 33% - hebrajski do 60% ekstra w zależności od trudności tekstu - węgierski 20-30% Seite 6 Nie słyszałem, żeby u nas były jakieś sztywne dodatki za rzadkie języki, co najwyżej, jeśli Tłumacz sam wpadnie na ten pomysł, może użyć argumentu o małej popularności swojego języka do poprawienia własnej sytuacji w negocjacjach. Przytaczam powyższe liczby tylko dla porządku, ale nie chciałbym, żeby powstało jakieś mylne wyobrażenie, że te stawki równie dobrze wyglądają w euro, jak w złotówkach. Wyjaśniam więc, że 17 euro za stronę przekładu w Niemczech czy Holandii, to też nie jest szczególna rozpusta, szału nie ma, bo przy powiedzmy pięciu stronach dziennie i pracy w piątek, świątek, daje to 2600 euro, przy średniej krajowej, wynoszącej dzisiaj w tych krajach przeważnie 3-3,5 tys. euro i to za pracę przez dni w miesiącu, a nie Ponadto w Niemczech i w Holandii istnieje coś takiego, jak wzór umowy z tłumaczem, wypracowany wspólnie przez Stowarzyszenie Wydawców i Stowarzyszenie Tłumaczy, w którym jest również klauzula, mówiąca o finansowym partycypowaniu tłumacza w sukcesie finansowym wydawcy, w przypadku książek przekraczających określone nakłady. Jak więc można polepszyć finansową dolę Tłumaczy w obecnej rzeczywistości? Otóż jest mała furtka w postaci dofinansowań, udzielanych przez kraj pochodzenia oryginału, są różne szacowne instytucje, jak choćby Fundacja im. Roberta Boscha, fundująca nagrodę im. Karla Dedeciusa, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej z nieodżałowanym, zmarłym w zeszłym roku Albrechtem Lemppem, Fundacja Wydawnictwa S. Fischer Kroki/Schritte, Instytut Goethego i wiele innych, które odciążają finansowo Wydawców w zakresie kosztów tłumaczenia, pozwalając Tłumaczowi bodaj przy niektórych tytułach poczuć komfort pracy za zbliżone do idealnych stawki. Żeby nie było tak, że tłumacze to ludzie bez wyjątku święci i bez przywar, a jedyni źli, to Wydawcy czas uderzyć się też w piersi i powiedzieć co nieco o problemach, jakie wydawcy mają z nami, Tłumaczami. Podstawowa zmora Wydawcy we współpracy z tłumaczami, to niewątpliwie niedotrzymywanie terminów przez tych ostatnich. Niestety, wiem coś o tym z własnego doświadczenia... Drastyczne niedotrzymanie terminu oddania przekładu często powoduje niemałe i często bardzo groźne zawirowania w procesie wydawania książki, zwłaszcza, jeśli sprawa związana jest z konkretnymi działaniami promocyjnymi, które zawsze są związane z kosztami. Po

7 zapłaceniu np. za miejsce w EMPiKu nie ma już odwrotu i jeśli książka nie pojawi się w umówionym terminie, Wydawca zmuszony jest zapłacić... karę. Dlatego Tłumaczom doradzam trzymanie się klauzuli zawartej w większości umów i nakładającej na Tłumacza obowiązek uprzedzenia Wydawcy o możliwości spóźnienia się z przekładem, Wydawcom zaś zagwarantowanie sobie jakiegoś rodzaju kontroli nad rzeczywistym postępem prac, a nie opieranie się wyłącznie na solennych zapewnieniach Tłumacza, że na pewno zdąży. Jakiego typu miałyby to być narzędzia pozostaje do przedyskutowania. Seite 7 W większości przypadków tego rodzaju opóźnienia są zresztą wynikiem podpisywania zbyt wielu umów o zbliżonych terminach realizacji, co z kolei bierze się z haniebnych stawek, wymuszających zwiększone ponad miarę tempo pracy i koło się zamyka. Chcę być dobrze zrozumiany: to nie jest usprawiedliwianie zjawiska, bo każdy tłumacz powinien mało romantycznie mierzyć zamiary na siły, tylko pokazanie mechanizmu jego powstawania. Drugim zgrzytem na linii Wydawca-Tłumacz może być niezadowalająca jakość tłumaczenia, ale w przypadku osób profesjonalnie wykonujących zawód tłumacza literatury, praktycznie nie powinno być na to miejsca. Natomiast jeśli idzie o twórczość osób przypadkowych, które w tym zawodzie znaleźć się nie powinny, a ich jedyną przepustką jest zgoda na pracę za stawki wręcz kryminalnie niskie za to środowisko tłumaczy odpowiedzialności nie ponosi. Co do zakwestionowanej jakości tłumaczy z prawdziwego zdarzenia, wiele razy okazywało się a dostatecznie długo jestem w zawodzie by bezpośrednio zetknąć się z mnóstwem takich przypadków, przy najróżniejszych tekstach z najróżniejszych języków, tłumaczonych przez moje koleżanki i kolegów że po prostu tekst trafiał do redaktora, który kompletnie go nie wyczuwał i zaczynał uprawiać jakieś sążniste komentarze na marginesach, niepozostawiające suchej nitki na tłumaczu, a w samym tekście dokonywał ingerencji służących mówiąc obrazowo - przerobieniu Białoszewskiego na Zapolską, bo na przykład tylko taki styl był dla niego zrozumiały i do przyjęcia. Tu przypomina mi się anegdota opowiadana przez nieżyjącego już Józefa Waczkowa, tłumacza z czeskiego, który czytając pierwsze teksty Białoszewskiego, utrzymane w konwencji języka mówionego, był przekonany, że ma do czynienia z jakimś karykaturalnie nieudolnym przekładem z literatury czeskiej, tak bardzo nie pasowała mu łamana składnia i nieliterackość dialogów, niespotykana dotąd w literaturze polskiej. Co więc mówić, jeśli jakiś nowatorski tekst trafi do skostniałego redaktora, nieznającego w dodatku języka oryginału? Tak właśnie pokrótce wygląda obecna sytuacja na linii Tłumacz-Wydawca- Wydawca-Tłumacz, będąca wynikiem niezbyt zrównoważonego przystosowywania się obydwu stron do nowej rzeczywistości po roku 1989.

8 Podsumujmy, z czym mamy nagminnie do czynienia: Seite 8 - z narzucaniem przez wielu Wydawców coraz bardziej nieprawdopodobnych terminów wykonania przekładu - ze stałym obniżaniem stawek za jednostkę przeliczeniową (arkusz autorski, strona znormalizowana), bez liczenia się z inflacją, wzrostem kosztów utrzymania itd., co sprawia, że realna wartość honorariów utrzymuje się nieprzerwanie na poziomie sprzed lat - z coraz rzadszym zlecaniem opracowywania przekładów przez kompetentnych redaktorów, przez co tłumacz musi oddawać książkę niemalże gotową do druku, żeby się potem nie wstydzić - z coraz bardziej powszechnym niedopuszczaniem przez Wydawców nawet cienia myśli o tym, że tłumacz powinien w jakikolwiek sposób uczestniczyć w ewentualnym ponadnormatywnym sukcesie książki - niewypłacanie honorariów w umówionych terminach, nieskończone przesuwanie terminów płatności z najróżniejszych powodów, które nie powinny być w ogóle podnoszone Powtarzam: są jeszcze wydawcy, u których te niedobre zwyczaje występują w okrojonej gamie, ale jest to nieliczna garstka, a i tam dostrzec można już próby coraz bardziej komercyjnego myślenia. W tej sytuacji wydaje się oczywiste, że należy coś tutaj zmienić, aby tłumacze nadal mogli tłumaczyć z pasją, ale żeby nie była to koniecznie pasja szewska. I w ten sposób doszliśmy do perspektyw na przyszłość. Zastanawiałem się nawet, czy warto się o przyszłości wypowiadać, ale... skoro już z końcem świata tak jakoś nie za bardzo wyszło, to pewnie jednak trzeba... Powiem zatem tak: Może dałoby się skorzystać z doświadczeń zagranicznych i spróbować uregulować pewne kwestie na poziomie ponadindywidualnym, czyli w toku negocjacji między organizacjami reprezentującymi obie strony? W tym celu musiałyby się uaktywnić i stworzyć wspólny front do rozmów z przedstawicielami Wydawców Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich i Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, albo jeszcze jakaś organizacja, która być może dopiero powstanie? A kim byłby przedstawiciel Wydawców? Polska Izba Książki? Pozwoliłoby to wypracować np. zasady tworzenia umów, uwzględniających w bardziej równomierny sposób interesy obu stron. Może jakimś pomysłem byłoby też znalezienie sposobu na powiązanie stawki arkuszowej ze średnią płacą krajową, co pozwoliłoby urealniać ją automatycznie z chwilą opublikowania corocznego komunikatu GUS? Może znajdzie się jakaś trzecia droga? Kto wie? Do tego jednak niezbędne są rozmowy, rozmowy i jeszcze raz rozmowy.

9 Generalnie warto podkreślić, że jak na razie Wydawca nie obejdzie się bez Tłumacza, a Tłumacz nie obejdzie się bez Wydawcy, choć uwaga - to ostatnie może już wkrótce nie być takie oczywiste... Mam na myśli nieuchronną elektronizację książki i coraz śmielej wprowadzane choćby przez giganta takiego jak AMAZON praktyk zawierana umów bezpośrednio z twórcami i publikowania ich dzieł wyłącznie w sieci, gdzie rządzi żelazna zasada liczby pobrań i gdzie istnieje możliwość indywidualnego druku na życzenie. Dlatego warto rozmawiać, warto poszukiwać mainstreamowych, kompromisowych rozwiązań, które pozwolą obydwu stronom wykonywać należycie swoją pracę a wszystko w myśl zasady, że zgoda buduje, niezgoda rujnuje. Seite 9 Niech więc dyskusja w ramach dzisiejszego sympozjum będzie zaczynem takiego właśnie kompleksowego podejścia w duchu kompromisu. Życzę Wydawcom i życzę Tłumaczom jak najszybszych sukcesów na niwie docierania wzajemnych relacji i znajdowania rozwiązań, w jednakowym stopniu gwarantujących poszanowanie interesów obydwu stron. Dziękuję za uwagę :-) Referat wprowadzający podczas sympozjum tłumaczy z okazji wręczenia Nagrody im. Karla Dedeciusa 2013, Instytut Goethego, Kraków

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA. autor Maciej Wojtas

ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA. autor Maciej Wojtas ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA autor Maciej Wojtas 1. SCENA. DZIEŃ. WNĘTRZE. 2 Biuro agencji reklamowej WNM. Przy komputerze siedzi kobieta. Nagle wpada w szał radości. Ożesz japierdziuuuuu... Szefie!

Bardziej szczegółowo

Damian Gastół. MAGIA 5zł. Tytuł: Magia 5zł. Autor: Damian Gastół. Wydawnictwo: Gastół Consulting. Miejsce wydania: Darłowo

Damian Gastół. MAGIA 5zł. Tytuł: Magia 5zł. Autor: Damian Gastół. Wydawnictwo: Gastół Consulting. Miejsce wydania: Darłowo Tytuł: Magia 5zł Autor: Wydawnictwo: Gastół Consulting Miejsce wydania: Darłowo Data wydania: 1 września 2011 roku Nr wydania: Wydanie II - poprawione Cena: publikacja bezpłatna Miejsce zakupu: ekademia.pl

Bardziej szczegółowo

1.1 Czy uczestniczy Pani / Pan po raz pierwszy w kursie organizowanym na naszym Uniwersytecie Ludowym VHS?

1.1 Czy uczestniczy Pani / Pan po raz pierwszy w kursie organizowanym na naszym Uniwersytecie Ludowym VHS? Informator dla klientów 2011 Niemiecki jako drugi język / język obcy Szanowne Uczestniczki, szanowni Uczestnicy kursów, Berlińskie Uniwersytety Ludowe (Volkshochschulen, VHS) stale pracują nad jakością

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

FILM - BANK (A2 / B1)

FILM - BANK (A2 / B1) FILM - BANK (A2 / B1) Pierre i Maria: Dzień dobry Pani! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Pierre: Jesteśmy zainteresowani założeniem konta w Państwa banku. Pochodzimy z Francji, ale teraz mieszkamy

Bardziej szczegółowo

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia http://produktywnie.pl RAPORT 8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia Jakub Ujejski Powered 1 by PROINCOME Jakub Ujejski Wszystkie prawa zastrzeżone. Strona 1 z 10 1. Wstawaj wcześniej Pomysł, wydawać

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

1) filmy / seriale 2) muzykę 3) książki 4) gry 5) inne (jakie?)...

1) filmy / seriale 2) muzykę 3) książki 4) gry 5) inne (jakie?)... METRYCZKA Miejscowość Płeć Wiek Wykształcenie Zawód BLOK I (kultura w sieci + PISF) 1. W jaki sposób przeważnie korzystasz z Internetu? 1) komputer stacjonarny lub laptop w domu [> przejdź do pytania 2]

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 2 W Holandii osoby z krajów UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EPG) mają takie same prawa jak obywatele Niderlandów dotyczące wynagrodzenia,

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych?

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://wwwhuberpl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 W każdym

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym

Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym Dominika Walczak Zespół Badań Nauczycieli Falenty, 10 października 2014 Źródła danych na temat pracy nauczyciela Międzynarodowe Badanie Nauczania

Bardziej szczegółowo

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Pobieranie pieniędzy z banku Wersja 1 - Chciałbym/abym wypłacić pieniądze. - Ile dokładnie? - 100 Euro - Proszę o okazanie dokumentu tożsamości. - Mam ze sobą mój paszport

Bardziej szczegółowo

Z Jarosławem Lipszycem, prezesem fundacji Nowoczesna Polska prowadzącej projekt Wolne Lektury, rozmawia Agata Czarnacka.

Z Jarosławem Lipszycem, prezesem fundacji Nowoczesna Polska prowadzącej projekt Wolne Lektury, rozmawia Agata Czarnacka. Z Jarosławem Lipszycem, prezesem fundacji Nowoczesna Polska prowadzącej projekt Wolne Lektury, rozmawia Agata Czarnacka. AC: Zbieracie w tej chwili pieniądze na Makbeta. Która to już książka wydawana w

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

O NAŚLADOWANIU CHRYSTUSA

O NAŚLADOWANIU CHRYSTUSA O NAŚLADOWANIU CHRYSTUSA Tomasz a Kempis Przekład Jan Ożóg SJ Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2014 Wprowadzenie Z książeczką Tomasza a Kempis O naśladowaniu Chrystusa po raz pierwszy spotkałem się

Bardziej szczegółowo

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Copyright by Paweł Kowalski & e-bookowo Projekt okładki: Paweł Kowalski ISBN 978-83-7859-269-3 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji. Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie.

Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji. Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie. Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie. Przede wszystkim dziękuję Ci, że chciałeś zapoznać się z moją

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY

ANKIETA. rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY ANKIETA rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY MOJE UWAGI DOTYCZĄCE SZKOŁY MOJE UWAGI DOTYCZĄCE SZKOŁY Szkoła i nauczyciele są bardzo życzliwi i pomagający, jestem zadowolona,

Bardziej szczegółowo

MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją.

MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją. Artykuł ten obala popularne mity na temat osób niesłyszących i języka migowego. Jest tego dużo, ale w tej części staramy się obalić te najpopularniejsze MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją.

Bardziej szczegółowo

SP 20 I GIM 14 WSPARŁY AKCJĘ DZIĘKUJEMY ZA WASZE WIELKIE SERCA!!!

SP 20 I GIM 14 WSPARŁY AKCJĘ DZIĘKUJEMY ZA WASZE WIELKIE SERCA!!! SP 20 I GIM 14 WSPARŁY AKCJĘ DZIĘKUJEMY ZA WASZE WIELKIE SERCA!!! Relacja ze spotkania z nr 1 rodziną przy wręczeniu paczki. Rodzina wyczekiwała wolontariuszy. Poza panią Anną i Mają był również dziadek,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl Copyright for Polish edition by Bartosz Goździeniak Data: 4.06.2013 Tytuł: Pytanie o czynność wykonywaną w czasie teraźniejszym Autor: Bartosz Goździeniak e-mail: bgozdzieniak@gmail.com Darmowy artykuł,

Bardziej szczegółowo

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania.

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania. Alina Kalinowska Jak to powiedzieć? Każdy z nas doświadczał z pewnością sytuacji, w której wiedział, ale nie wiedział, jak to powiedzieć. Uczniowie na lekcjach matematyki często w ten sposób przekonują

Bardziej szczegółowo

Protokół. z posiedzenia Komisji Rozwoju i Polityki Przestrzennej w dniu 13 lipca 2009 r.

Protokół. z posiedzenia Komisji Rozwoju i Polityki Przestrzennej w dniu 13 lipca 2009 r. SE-PO.0063-3-7/09 Protokół z posiedzenia Komisji Rozwoju i Polityki Przestrzennej w dniu 13 lipca 2009 r. Obecni 1. Władysław Oczkowicz Przewodniczący Komisji obecny 2. Czesław Badura Z ca Przewodniczącego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r.

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. ISSN 1643-2851 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. VII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie ustawy o

Bardziej szczegółowo

TANIE ZAKUPY NA CAŁYM ŚWIECIE. PORADNIK SUPERKUPCA

TANIE ZAKUPY NA CAŁYM ŚWIECIE. PORADNIK SUPERKUPCA Przemysław Mielcarski: Tanie zakupy na całym świecie 2 Przemysław Mielcarski TANIE ZAKUPY NA CAŁYM ŚWIECIE. PORADNIK SUPERKUPCA Copyright by Przemysław Mielcarski & e-bookowo 2009 Grafika i projekt okładki:

Bardziej szczegółowo

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest?

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest? Dziennikarstwo obywatelskie Czym jest? Dziennikarze obywatelscy Kim są? Dziennikarstwo obywatelskie......to rodzaj dziennikarstwa uprawianego przez nieprofesjonalnych dziennikarzy w interesie społecznym.

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Opinia komisji o formalnej poprawności oświadczenia senatora

Bardziej szczegółowo

Polska terminologia meteorologiczna dotycząca promieniowania słonecznego: bagno absolutne

Polska terminologia meteorologiczna dotycząca promieniowania słonecznego: bagno absolutne Polska terminologia meteorologiczna dotycząca promieniowania słonecznego: bagno absolutne Wczoraj drugi raz zwróciłem komuś uwagę, ze używa terminu operacja słoneczna nieprawidłowo. Postanowiłem przyjrzeć

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (przyjęty Uchwałą Zarządu nr 139/2015 z dnia 16 grudnia 2015 r.)

Regulamin programu Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (przyjęty Uchwałą Zarządu nr 139/2015 z dnia 16 grudnia 2015 r.) Regulamin programu Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (przyjęty Uchwałą Zarządu nr 139/2015 z dnia 16 grudnia 2015 r.) Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, zwana dalej Fundacją, realizuje program

Bardziej szczegółowo

Wykorzystajmy potencjał lokalnych bibliotek

Wykorzystajmy potencjał lokalnych bibliotek Wykorzystajmy potencjał lokalnych bibliotek Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności jest partnerem Fundacji Billa i Melindy Gates w przedsięwzięciu, które ma ułatwić polskim bibliotekom publicznym dostęp

Bardziej szczegółowo

Kodeks postępowania SCA

Kodeks postępowania SCA Kodeks postępowania SCA Kodeks postępowania SCA SCA ma na celu podnoszenie wartości firmy oraz budowanie relacji opartych na szacunku, odpowiedzialności i perfekcji ze swoimi pracownikami, klientami, konsumentami,

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

WYBÓR OPCJI UZUPEŁNIANIE DANYCH

WYBÓR OPCJI UZUPEŁNIANIE DANYCH WYBÓR OPCJI UZUPEŁNIANIE DANYCH Na początku przygotowania publikacji należy wybrać materiały, którymi dysponujemy (1) i co chcielibyśmy z nich stworzyć (2) 1 2 W kolejnym kroku uzupełniamy podstawowe dane

Bardziej szczegółowo

Europejski system opisu kształcenia językowego

Europejski system opisu kształcenia językowego Europejski system opisu kształcenia językowego Opis poziomów Poziom językowy A1 - Poziom początkowy Potrafię zrozumieć znane mi słowa i bardzo podstawowe wyrażenia dotyczące mnie osobiście, mojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Weronika Łabaj. Geometria Bolyaia-Łobaczewskiego

Weronika Łabaj. Geometria Bolyaia-Łobaczewskiego Weronika Łabaj Geometria Bolyaia-Łobaczewskiego Tematem mojej pracy jest geometria hiperboliczna, od nazwisk jej twórców nazywana też geometrią Bolyaia-Łobaczewskiego. Mimo, że odkryto ją dopiero w XIX

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA JAK ZAROBIĆ W PROSTY SPOSÓB W INTERNECIE 878 PLN BEZ INWESTYCJI I SPRZEDAŻY.

INSTRUKCJA JAK ZAROBIĆ W PROSTY SPOSÓB W INTERNECIE 878 PLN BEZ INWESTYCJI I SPRZEDAŻY. g INSTRUKCJA JAK ZAROBIĆ W PROSTY SPOSÓB W INTERNECIE 878 PLN BEZ INWESTYCJI I SPRZEDAŻY. Jeśli będziesz chcieć, pomogę Ci powtarzać ten, lub lepszy wynik co miesiąc, ale najpierw proszę wykonaj kroki

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Ty i Google. Niezbędnik dla początkującego

Ty i Google. Niezbędnik dla początkującego Ty i Google Niezbędnik dla początkującego Podstawowe usługi... Jedno konto, wszystkie usługi Jeśli założysz konto w serwisie google masz wtedy dostęp do wszystkich jego funkcji, również tych zaawansowanych.

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek Friedrichshafen 2014 Wjazd pełen miłych niespodzianek Do piątku wieczora nie wiedziałem jeszcze czy pojadę, ale udało mi się wrócić na firmę, więc po powrocie do domu szybkie pakowanie i rano o 6.15 wyjazd.

Bardziej szczegółowo

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH Szczegółową instrukcję znajdziesz tu: http://marciniwuc.com/ Miesiąc:. (np. Styczeń 2015) Punkt 1: Wyznacz Twoje 20 minut z finansami. Moje 20 minut na finanse to:

Bardziej szczegółowo

FIRMA WYDAWNICZA SEZAMM MAŁGORZATA MARUSZKIN

FIRMA WYDAWNICZA SEZAMM MAŁGORZATA MARUSZKIN UMOWA o reprezentowaniu Autora zawarta w dniu.. 2015 roku w Warszawie pomiędzy: Firmą wydawniczą SEZAMM Małgorzata Maruszkin z siedzibą w Warszawie przy ulicy Zaorskiego 2/57 kod pocztowy 02-781, o numerze

Bardziej szczegółowo

TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY

TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY 0 Rozpoznawanie predyspozycji zawodowych i zainteresowań - życiowym drogowskazem dla młodzieży TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY KLASA III 1 Zestaw testów powstał w wyniku realizacji projektu: Rozpoznawanie

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Jak uczyć się języków obcych?

Jak uczyć się języków obcych? Jak uczyć się języków obcych? Język jest jedną z najbardziej przełomowych funkcji mózgu. Nauka języków obcych staje się łatwiejsza, gdy wiesz jak działa język w mózgu. Wiedza o mózgu pomoże Ci uniknąć

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA UNIVERSIDADE DA BEIRA INTERIOR SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 JOANNA ADAMSKA WSTĘP Cześć! Mam na imię Asia. Miałam przyjemność wziąć udział w programie Erasmus. Spędziłam 6 cudownych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Załącznik nr 6 Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Część 3 - Narzędzia służące rekrutacji i ocenie Pomysłodawców oraz pomysłów przeznaczone dla ośrodków

Bardziej szczegółowo

Profesjonalne tłumaczenia we wszystkich językach

Profesjonalne tłumaczenia we wszystkich językach BP Profesjonalne tłumaczenia we wszystkich językach BIURO TŁUMACZEŃ BP CREATIONS PARTNER, KTÓRY SŁUCHA, DORADZA I DBA O WYSOKĄ JAKOŚĆ TWOICH TŁUMACZEŃ Wieloletnie doświadczenie na rynku tłumaczeniowym,

Bardziej szczegółowo

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM 5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! Niedawno rozpoczęliście naukę

Bardziej szczegółowo

ANKIETA WYDAWNICZA PUBLIKACJI PRAWNICZYCH

ANKIETA WYDAWNICZA PUBLIKACJI PRAWNICZYCH Data wypełnienia ankiety ANKIETA WYDAWNICZA PUBLIKACJI PRAWNICZYCH Ankiety wydawnicze prosimy przesyłać na adres ankiety.wydawnicze@wolterskluwer.pl Poniższe informacje są dla nas bardzo przydatne w poprawnej

Bardziej szczegółowo

Regulamin świadczenia usług tłumaczeń

Regulamin świadczenia usług tłumaczeń Regulamin świadczenia usług tłumaczeń 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin świadczenia usług tłumaczeń, zwany dalej: Regulaminem, określa warunki i zasady świadczenia usług tłumaczeniowych przez MultiTłumaczenia.pl

Bardziej szczegółowo

Szybki rozwój biznesu online. Czyli jak wystrzelić w biznesie GVO

Szybki rozwój biznesu online. Czyli jak wystrzelić w biznesie GVO Przemek Szczęch wita na dzisiejszej prezentacji pt. Szybki rozwój biznesu online Czyli jak wystrzelić w biznesie GVO Kim jestem, i moja historia od początku.. Wszystko zaczęło się od TWRPS Ebizneskurs.pl

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony na świadczenie usług w zakresie tłumaczeń ustnych i pisemnych Postępowanie nr: 2/PN/2009

Przetarg nieograniczony na świadczenie usług w zakresie tłumaczeń ustnych i pisemnych Postępowanie nr: 2/PN/2009 Przetarg nieograniczony na świadczenie usług w zakresie tłumaczeń ustnych i pisemnych Postępowanie nr: 2/PN/2009 Wyjaśnienia i modyfikacja treści SIWZ Niniejszym informujemy, że wg stanu na dzień 1 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne 2.2.2. Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne Niezwykle trudno mówić jest o wpływie dyrektora szkoły na funkcjonowanie i rozwój placówki bez zwrócenia uwagi na czynniki zewnętrzne. Uzależnienie od szefa

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Aleksander Daszewski r.pr. koordynator w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Konferencja Pro Motor, Warszawa 4 grudnia 2013 r.

Aleksander Daszewski r.pr. koordynator w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Konferencja Pro Motor, Warszawa 4 grudnia 2013 r. Realizacja orzecznictwa Sądu Najwyższego w praktyce likwidacyjnej zakładów ubezpieczeń w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych Aleksander Daszewski r.pr. koordynator

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Witajcie! Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 02/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski;

Witajcie! Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 02/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; Witajcie! Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 02/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de D-MCT: Pozycja satelity Dzisiejszy temat Zachowanie Pamięć Depresja Odbiór uczuć

Bardziej szczegółowo

Płeć respondentów. Raport miesiąca - Idealny pracodawca. 1. Próba badawcza

Płeć respondentów. Raport miesiąca - Idealny pracodawca. 1. Próba badawcza Raport miesiąca - Idealny pracodawca We wrześniu Zielona Linia rozpoczęła realizację nowego cyklu badań ankietowych skupionych wokół tematu wymarzonego pracodawcy w opinii Polaków. W pierwszym badaniu

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Handlowe Podgórskiego Biura Tłumaczeń zwanego dalej Biurem Tłumaczeń

Ogólne Warunki Handlowe Podgórskiego Biura Tłumaczeń zwanego dalej Biurem Tłumaczeń Ogólne Warunki Handlowe Podgórskiego Biura Tłumaczeń zwanego dalej Biurem Tłumaczeń dotyczące wykonywania tłumaczeń w obrębie języków oferowanych przez Biuro Tłumaczeń zwanych dalej Tłumaczeniami. Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO WARTO WSPÓŁPRACOWAĆ Z DUŻE PODRÓŻE?

DLACZEGO WARTO WSPÓŁPRACOWAĆ Z DUŻE PODRÓŻE? DLACZEGO WARTO WSPÓŁPRACOWAĆ Z DUŻE PODRÓŻE? Duże Podróże to blog podróżniczy na którym zamieszczam relacje ze swoich wypraw w formie dopracowanych pod każdym względem opowieści. Porusza również tematy

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPÓŁEK

ANALIZA SPÓŁEK 2010.04.19 - ANALIZA SPÓŁEK Witam. Dzisiejsza analiza obejmuje po raz pierwszy spółki z indeksu WIG ENERGIA. PGE Spółka PGE jest bardzo krótko na giełdzie bo swój debiut miała 6 listopada 2009 roku (wykres

Bardziej szczegółowo

Książka w Przedszkolu

Książka w Przedszkolu zaprasza Przedszkola do udziału w Ogólnopolskim Konkursie Książka w Przedszkolu Sponsorzy nagród: Patroni medialni: 1 Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Książka w Przedszkolu I. Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Ryszard Sadaj. O kaczce, która chciała dostać się do encyklopedii. Ilustrował Piotr Olszówka. Wydawnictwo Skrzat

Ryszard Sadaj. O kaczce, która chciała dostać się do encyklopedii. Ilustrował Piotr Olszówka. Wydawnictwo Skrzat Ryszard Sadaj O kaczce, która chciała dostać się do encyklopedii Ilustrował Piotr Olszówka Wydawnictwo Skrzat O kaczce, która chciała... Kaczka Kiwaczka (nazywana tak od dystyngowanego sposobu chodzenia,

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Poniższe pytania dotyczą różnych spraw związanych z korzystaniem z mediów i urządzeń cyfrowych, w tym komputerów stacjonarnych, laptopów, notebooków,

Poniższe pytania dotyczą różnych spraw związanych z korzystaniem z mediów i urządzeń cyfrowych, w tym komputerów stacjonarnych, laptopów, notebooków, Poniższe pytania dotyczą różnych spraw związanych z korzystaniem z mediów i urządzeń cyfrowych, w tym komputerów stacjonarnych, laptopów, notebooków, smartfonów, tabletów, telefonów komórkowych bez dostępu

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Projekty. Webinaria, warsztaty, spotkania branżowe VAT ZAIKS Badania rynkowe. PwC

Projekty. Webinaria, warsztaty, spotkania branżowe VAT ZAIKS Badania rynkowe. PwC INICJATYWA Projekty Webinaria, warsztaty, spotkania branżowe VAT ZAIKS Badania rynkowe PwC KONTAKT - INICJATYWA FITNESS - PZPF Paweł Grzywna Przedstawiciel INICJATYWY FITNESS - PZPF e-mail: info@inicjatywafitness.pl

Bardziej szczegółowo

SPRAWIE ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH Z ZAKRESU OPIEKI PSYCHIATRYCZNEJ I LECZENIA UZALEŻNIEŃ

SPRAWIE ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH Z ZAKRESU OPIEKI PSYCHIATRYCZNEJ I LECZENIA UZALEŻNIEŃ Warszawa, dn. 19.12.2014 r. Sz. Pan Minister Piotr Warczyński Ministerstwo Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa Szanowny Panie Ministrze, W związku z prowadzonymi przez Ministerstwo Zdrowia konsultacjami

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ ZAMKNIĘTYCH 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 B B C B C D D D A C C D B D B C A A A A ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

Robot Gaduła. Wstęp. Scratch. Nauczysz się jak zaprogramować własnego, gadającego robota! Zadania do wykonania. Przetestuj swój projekt

Robot Gaduła. Wstęp. Scratch. Nauczysz się jak zaprogramować własnego, gadającego robota! Zadania do wykonania. Przetestuj swój projekt Scratch 1 Robot Gaduła Każdy Klub Kodowania musi być zarejestrowany. Zarejestrowane kluby można zobaczyć na mapie na stronie codeclubworld.org - jeżeli nie ma tam twojego klubu sprawdź na stronie jumpto.cc/18cplpy

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie

3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie 3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie Autor: Robert Kajzer Spis treści Wstęp... 3 Panuj nad własnymi emocjami... 4 Jak jednak nauczyć się panowania nad emocjami?...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika TALENTplus

Instrukcja użytkownika TALENTplus Dokument Instrukcja Użytkownika zawiera opis kroków, które należy wykonać w systemie TALENTplus w celu przeprowadzenia oceny okresowej Pracownika z pozycji Kierownika (N+1) Etapy Logowanie... 1 Menu dla

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo