Neologizmy (na przykładzie węgierskiego, fińskiego i udmurckiego)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Neologizmy (na przykładzie węgierskiego, fińskiego i udmurckiego)"

Transkrypt

1 mgr Szymon Pawlas Katedra Hungarystyki Uniwersytet Warszawski referat wygłoszony podczas konferencji Studenckiego Koła Naukowego Językoznawców Uniwersytetu Wrocławskiego Problemy i zadania współczesnego językoznawstwa cz. IV Najnowsze teorie i metodologie Neologizmy (na przykładzie węgierskiego, fińskiego i udmurckiego) Słownictwo danego języka może być poszerzane z powodu zmiany rzeczywistości pozajęzykowej (objawiającej się np. w zmianie trybu życia, zmianie środowiska przyrodniczego czy w rozwoju technologicznym), innym czynnikiem wymuszającym powstawanie nowych słów jest dokonywanie przekładów dzieł literackich, tekstów religijnych (np. Biblii) czy prawniczych (np. konstytucji) na dany język, które to teksty przedstawiają nową dla danego języka rzeczywistość; wreszcie proces ten może być stymulowany puryzmem językowym, czyli dążeniem do zastępowania istniejących słów innymi, stanowiącymi neologizmy powstałe na bazie rdzennego słownictwa danego języka. Puryzm językowy jest dążeniem do zachowania czystości języka. Najprostszym sposobem uzupełniania słownictwa jest zapożyczanie słów z innych języków. Jest to rozwiązanie najprostsze, ponieważ nie wymaga wymyślania nowego wyrazu, którego znaczenie musiałoby być uzgodnione przez użytkowników języka. Zamiast tego przejmuje się obce słowo razem z jego, istniejącym już w języku źródłowym, znaczeniem. Częste są też zapożyczenia strukturalne, czyli kalki (np. węgierskie vasút utworzone na wzór niemieckiego Eisbahn). Właściwym tematem mojego referatu będą jednak neologizmy powstałe na bazie rodzimego słownictwa danego języka, utworzone (najczęściej sztucznie) za pomocą takich sposobów tworzenia nowych słów, jak derywacja i kompozycja. Derywacja to tworzenie nowych słów za pomocą dodawania do istniejących wyrazów (rdzeni) różnych sufiksów słowotwórczych, czyli afiksacja. Szczególnym przypadkiem derywacji jest derywacja wsteczna, czyli bezafiksalna. Kompozycja natomiast to łączenie rdzeni w jedną całość. Przykłady neologizmów dla mojego referatu zaczerpnąłem ze słownictwa języków ugrofińskich, a zwłaszcza trzech spośród nich węgierskiego, fińskiego i udmurckiego (którego dawna nazwa brzmi wotiacki). Dwa pierwsze z wymienionych to największe języki ugrofińskie, należące do dwóch odrębnych gałęzi tej rodziny (odpowiednio ugryjskiej oraz bałtycko-fińskiej w ramach fińsko-permskiej). Natomiast język udmurcki, jak większość języków ugrofińskich, występuje na terenie Federacji Rosyjskiej, a dokładniej mówi nim około pół miliona osób, głównie w Republice Udmurcji. Należy on do permskiej grupy fińsko-permskiej gałęzi drzewa języków ugrofińskich, czyli jest stosunkowo bliżej spokrewniony z językiem fińskim. Podobnie jak pozostałe języki występujące na terenie Federacji Rosyjskiej, udmurcki zapisywany jest alfabetem powstałym na bazie rosyjskiej grażdanki. Przy przytaczaniu przykładów udmurckich, obok oryginalnej ortografii, w nawiasach kwadratowych podaję zbliżoną wymowę polską.

2 Języki ugrofińskie są pod względem strukturalnym językami aglutynacyjnymi, co może ułatwiać tworzenie neologizmów, ponieważ umożliwia korzystanie z bogactwa formantów słowotwórczych. Innym faktem, który warto odnotować, jest obecność w najstarszej warstwie słownictwa języków ugrofińskich (a szczególnie języka udmurckiego) archaicznych złożeń powstałych z dwóch bliskoznacznych lub wzajemnie się uzupełniających elementów tworzących razem całość, np.: udmurckie ымныр [ymnyr] 'twarz' to wyraz złożony powstały przez połączenie ым 'usta' i ныр 'nos', нылпи [nylpi] 'dziecko' jest wyrazem, na który składa się ныл 'dziewczyna' i пи 'chłopiec'. Z kolei wyraz пельнянь [pelniań] 'pielmieni, uszka ' powstał przez złożenie пель 'ucho' i нянь 'chleb'. Podobnie węgierskie testvér 'rodzeństwo' ('brat' lub 'siostra') to złożenie test 'ciało' i vér 'krew', a fińskie maailma 'świat' to maa 'ziemia' i ilma 'powietrze'. Istnienie tego typu złożeń sprawia, że neologizmy utworzone na podobnej zasadzie, czyli przez kompozycję, nie są odczuwane jako obce i dobrze wpasowują się do systemu leksykalnego języka. Interesujący mnie nyelvújítás, czyli reforma języka węgierskiego (dosłownie odnowa języka ), to ruch, którego największa aktywność przypada na przełom XVIII i XIX wieku. Jego celem było stworzenie węgierskiej terminologii naukowej (czyli zastąpienie istniejących nazw łacińskich nowo utworzonymi wyrazami węgierskimi) oraz wzbogacenie słownictwa (na potrzeby poezji). Głównymi przedstawicielami byli m.in. pisarze Ferenc Kazinczy i Ferenc Kölcsey. Powstało wówczas około 10 tysięcy nowych słów, z czego duża część (kilka tysięcy) jest nadal używana obecnie. W języku fińskim nowe słowa powstawały po pierwsze w dobie Reformacji, w czasach kształtowania się fińskiego języka literackiego, kiedy bp Mikael Agricola przetłumaczył w latach czterdziestych XVI wieku na język fiński Nowy Testament, a także później, w dużej mierze za sprawą działalności słowotwórczej Eliasa Lönnrota (znanego głównie jako edytora Kalevali fińskiego eposu ludowego) w wieku XIX. Pierwsze tłumaczenia Ewangelii na język udmurcki datują się na lata czterdzieste XIX wieku, wtedy nastąpiła pierwsza fala świadomego poszerzania słownictwa. W latach dwudziestych XX wieku powołano radę rozwoju języka, na czele której stanął pisarz Gerd Kudziebaj. Podobną radę powołano w latach dziewięćdziesiatych XX wieku w celu dokonania tłumaczenia tekstu konstytucji Federacji Rosyjskiej na język udmurcki, powstało wtedy wiele słów z dziedziny terminologii prawniczej, ekonomicznej i naukowej. Radzie tej przewodził Iwan Wasiliewicz Tarakanow. We wszystkich wspomnianych językach neologizmy są tworzone również współcześnie, np. na nazwanie wytworów techniki przykładowo węgierska nazwa komputera to számítógép ( licząca maszyna ), fińska tietokone ( maszyna wiedzy ), a udmurckie лыдъян-ӵ отан техника [lydjan-czotan technika] oznacza technikę komputerową. Podczas reformy języka węgierskiego nowe słowa tworzono na różne sposoby, zarówno w zgodzie z dotychczasowym charakterem węgierskiego słowotwórstwa językowego, jak i poprzez wprowadzanie innowacji. Przykładem słowotwórstwa regularnego jest derywacja: wyraz forradalom 'rewolucja' powstał przez

3 dodanie do rdzenia forr- 'wrzeć' formantu -dalom, tworzącego od czasowników nomina essendi. Derywacja wsteczna: z wyrażenia egyetemben 'wszystko razem' utworzono, przez odrzucenie cząstki -ben (będącej końcówką przypadka inessivus), wyraz egyetem, którego obecne znaczenie to 'uniwersytet (wszechnica)'. Częstym sposobem tworzenia nowych słów była kompozycja, np. w ten sposób utworzono nazwy dziedzin nauki i tak wyraz nyelvtan 'gramatyka' złożony jest z wyrazów nyelv 'język' oraz tan 'nauka', podobnie vegytan 'chemia', gdzie pierwszym członem jest rdzeń vegy- 'mieszać'. Rendőr 'policjant' to w dosłownym tłumaczeniu stróż porządku : rend 'porządek' + őr 'stróż'. Jednakże odnowiciele języka sięgali nie tylko do istniejących już formantów słowotwórczych i nie ograniczali się do tworzenia kompozitów zgodnie ze zwyczajem języka węgierskiego, ale także tworzyli nowe słowa w sposób nieregularny, np. poprzez wyizolowanie całkowicie nowych formantów derywacyjnych. Jednym z tych, który się przyjął, i jest do dziś produktywny, jest formant -da, oznaczający miejsce czynności. Powstał on prawdopodobnie przez sztuczne wyodrębnienie z wyrazu csárda 'karczma' sam wyraz csárda jest jednak niepodzielny słowotwórczo i stanowi zapożyczenie słowiańskie. Formant -da jest obecny np. w rzeczowniku uszoda 'pływalnia', utworzonym od czasownika usz- 'pływać'. Mniej kontrowersyjne, choć również niezgodne z dotychczasowym słowotwórstwem, było tworzenie wyrazów złożonych, gdzie pierwszy człon jest czasownikiem, np. röpirat 'ulotka' od rdzenia röp- 'latać' i rzeczownika írat, oznaczającego efekt czynności pisania (od ír 'pisać'). Ciekawy sposób tworzenia nowych słów to kontaminacja, czyli zlewanie się dwóch wyrazów w jeden, o podobnym znaczeniu w ten sposób z wyrazu levegő 'powietrze' oraz ég 'niebo' powstała cząstka lég oznaczająca 'powietrze' w wyrazach złożonych takich jak légcső 'tchawica' (lég + cső 'rura'). Odnowiciele języka korzystali również z zapożyczeń wewnętrznych, tzn. sięgali do słów mających dotychczas zasięg jedynie gwarowy i wprowadzali je do języka ogólnego, np. hülye 'głupiec'; przywracali także do obiegu słowa zapomniane, np.év 'rok' zamiast dłuższego esztendő. Skracanie wyrazów było częstym zabiegiem (np. dotychczasowy wyraz mondolat 'zdanie' zredukowano do formy mondat) miało to na celu stworzenie wyrazów krótszych, a przez to wygodniejszych w użyciu np. w wierszach. Wśród neologizmów fińskich również można wyróżnić te utworzone w procesie kompozycji i te utworzone poprzez derywację. Do pierwszych należy np. wyraz uskonpuhdistus 'Reformacja', złożony z wyrazu usko 'wiara' odmienionego w dopełniaczu (z końcówką -n) i wyrazu puhdistus 'oczyszczenie', utworzonego jako nazwa efektu czynności od rdzenia czasownika puhdistaa 'oczyszczać'. Spośród grupy neologizmów utworzonych poprzez derywację można wymienić np. wyraz puhelin 'telefon', utworzony od rdzenia czasownika puhella 'rozmawiać' przy użyciu formantu -in określającego nazwy przyrządów (tak jak avain 'klucz' pochodzi od czasownika avata 'otwierać'). Spośród przykładów neologizmów udmurckich moim zdaniem najbardziej interesujące są te utworzone na zasadzie kompozycji. Wyraz лулчеберет [lulcieberet] zbudowany jest ze złożenia wyrazu лул 'dusza' oraz чебер 'ładny', z dodatkiem częstego w neologizmach formantu -ет, a całość znaczy 'kultura'. Ten sam formant występuje też w złożeniu синпелет [sinpeliet], zbudowanym na

4 bazie wyrazów син 'oko' oraz пель 'ucho', a oznaczającym 'pomnik'. Etymologię tego dość zaskakującego złożenia można wytłumaczyć poprzez odwołanie do funkcji oka i ucha, które to narządy zmysłów dostarczają nam informacji o świecie, podobnie pomnik ma za zadanie o kimś lub o czymś przypominać. Wyraz йырвизьбур [jyrwiźbur] zbudowany jest z trzech rdzeni: йыр 'głowa', визь 'umysł' oraz бур 'dobry', całość oznacza 'pamięć'. Słowo öтён-ӝ уткан [ötjon-dżutkan] jest przykładem złożenia zbudowanego na zestawieniu dwóch form derywowanych od czasowników öтьыны 'wołać' i ӝ утканы 'podnosić'. Znaczenie tego złożenia to 'agitacja' czyli, obrazowo podnoszenie ludu [do poziomu jakiejś idei] poprzez wołanie do niego. Na zakończenie przytoczę przykłady ugrofińskich odpowiedników wyrazu republika. Obserwacja tego, w jak różny sposób różne języki nazywają jedno pojęcie, pozwala bowiem dostrzec różne przedstawiane przez to pojęcie cechy. W odpowiedniku węgierskim przekazana jest właściwie ta sama idea, co w pierwowzorze łacińskim res publica 'rzecz wspólna, ogólna, publiczna' węgierski wyraz złożony köztársaság składa się z cząstki köz- 'wspólny' oraz rzeczownika társaság 'towarzystwo', utworzonego od társ 'towarzysz' przez derywację (dodanie formantu -ság, tworzącego nomina essendi). W języku fińskim respublica tłumaczy się jako tasavalta, co stanowi wyraz złożony z rdzenia tasa- 'równy' i valta 'władza'. Blisko spokrewniony z językiem fińskim język estoński nazywa republikę wolnym państwem : vabariik to złożenie powstałe z przymiotnika vaba 'wolny' i rzeczownika riik 'państwo'. Natomiast w języku udmurckim wyraz oznaczający republikę элькун [el'kun] jest złożeniem dwóch wyrazów bliskoznacznych: эль 'kraj' oraz кун 'państwo' (a także 'władca').

5 Bibliografia: Szily Kálmán: A magyar nyelvújítás szótára. A kedveltebb képzők és képzésmódok jegyzékével. (Słownik reformy języka węgierskiego. Z indeksem najczęstszych formantów słowotwórczych oraz sposobów słowotwórstwa) Budapest, Karlsson, Fred: Finnish. An essential grammar. (Język fiński. Gramatyka) Routledge, Kozmács István: Udmurt-magyar szótár. (Słownik udmurcko-węgierski) Szombathely, Hajdú Péter: Finnugor népek és nyelvek. (Ludy i języki uralskie) Budapest, 1962 Neologizmy (na przykładzie węgierskiego, fińskiego i udmurckiego) by Szymon Pawlas is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-bez utworów zależnych 2.5 Polska License.

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i zaliczeniami w roku akademickim 2014/2015. Rok I, semestr I

Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i zaliczeniami w roku akademickim 2014/2015. Rok I, semestr I Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i mi w roku akademickim 2014/2015 KIERUNEK: FILOLOGIA Rok I, semestr I 3. Wstęp do literaturoznawstwa Z 30 3 4. Historia literatury rosyjskiej 5. Gramatyka opisowa

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... Spis treści I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas...17 1.1. Nasz język indywidualny...17 1.2. Czynniki

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

Open Access w technologii językowej dla języka polskiego

Open Access w technologii językowej dla języka polskiego Open Access w technologii językowej dla języka polskiego Marek Maziarz, Maciej Piasecki Grupa Naukowa Technologii Językowych G4.19 Zakład Sztucznej Inteligencji, Instytut Informatyki, W-8, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

Wikisłownik. (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz. Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009. Stowarzyszenie Wikimedia Polska

Wikisłownik. (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz. Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009. Stowarzyszenie Wikimedia Polska Wikisłownik (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz Stowarzyszenie Wikimedia Polska Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009 Piotr Kubowicz (WMPL) Wikisłownik 7 marca 2009 1 / 35 Część I Wstęp Piotr Kubowicz

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN VI POWIATOWEGO KONKURSU TRANSLATORSKIEGO YOUNG TRANSLATORS/JUNGE ÜBERSETZER DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

REGULAMIN VI POWIATOWEGO KONKURSU TRANSLATORSKIEGO YOUNG TRANSLATORS/JUNGE ÜBERSETZER DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 REGULAMIN VI POWIATOWEGO KONKURSU TRANSLATORSKIEGO YOUNG TRANSLATORS/JUNGE ÜBERSETZER DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Tłumaczenie to język Europy /Umberto Eco/ Konkurs jest inspirowany

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Pułka Słownik polsko-serbsko-chorwacki Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk. Biuletyn Polonistyczny 27/3-4 (93-94),

Elżbieta Pułka Słownik polsko-serbsko-chorwacki Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk. Biuletyn Polonistyczny 27/3-4 (93-94), Elżbieta Pułka Słownik polsko-serbsko-chorwacki Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk Biuletyn Polonistyczny 27/3-4 (93-94), 144-147 1984 KRONIKA ZAGRANICZNA SŁOWNIK POLSKO-SERBSKO-CHORWACKI SERBSKIEJ AKADEMII

Bardziej szczegółowo

JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST

JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST INFORMATYKA? Computer Science czy Informatyka? Computer Science czy Informatyka? RACZEJ COMPUTER SCIENCE bo: dziedzina ta zaistniała na dobre wraz z wynalezieniem komputerów

Bardziej szczegółowo

Obrazkowy Test Słownikowy Rozumienie (OTSR): wystandaryzowane i znormalizowane narzędzie do oceny zasobu słownictwa dzieci w wieku 2-6 lat

Obrazkowy Test Słownikowy Rozumienie (OTSR): wystandaryzowane i znormalizowane narzędzie do oceny zasobu słownictwa dzieci w wieku 2-6 lat Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Obrazkowy Test Słownikowy Rozumienie (OTSR): wystandaryzowane i znormalizowane narzędzie do oceny zasobu słownictwa dzieci w wieku 2-6 lat Magdalena Łuniewska,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa II technikum

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa II technikum ZESPÓŁ PRZEDMIOTOWY ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNO-INFORMATYCZNYCH JĘZYKI OBCE W GLIWICACH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa II technikum GRAMATYKA CZASOWNIK - czas Präsens - czas Perfekt -

Bardziej szczegółowo

Program studiów I stopnia

Program studiów I stopnia Program studiów I stopnia Kierunek: Specjalność: studia nad słowiańszczyzną wschodnią filologia białoruska Program obejmuje stacjonarne studia białorutenistyczne I stopnia trzyletnie (6 semestrów) studia

Bardziej szczegółowo

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni Wypowiedzenie umiem odróżnić zdanie od równoważnika zdania umiem zastąpić zdania ich równoważnikami umiem wyjaśnić, czym

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka polskiego GRA W SŁOWA WPROWADZENIE DO SŁOWOTWÓRSTWA

Scenariusz lekcji języka polskiego GRA W SŁOWA WPROWADZENIE DO SŁOWOTWÓRSTWA Scenariusz lekcji języka polskiego Przedział wiekowy: Gimnazjum Czas trwania zajęć: 45 minut TEMAT: GRA W SŁOWA WPROWADZENIE DO SŁOWOTWÓRSTWA CEL GŁÓWNY: Zapoznanie uczniów z podstawowymi terminami dla

Bardziej szczegółowo

XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna

XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna Wiadomości ogólne XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna XIII.1 Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna wiadomości ogólne W dziale 80 klasyfikuje się

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu

Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu Wyszukiwanie źródeł informacji w bazach danych Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu Opracowały: Iwona Gawrońska-Paluszkiewicz Małgorzata Sikorska Urszula Tobolska Cel zajęć - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

OD ESPERANTO DO INNYCH JĘZYKÓW OBCYCH. Program

OD ESPERANTO DO INNYCH JĘZYKÓW OBCYCH. Program Poznań, dnia 1 października 2015 roku Anetta Dropińska Pawlicka Szkoła Podstawowa nr 7 im. Erazma z Rotterdamu w Poznaniu Program OD ESPERANTO DO INNYCH JĘZYKÓW OBCYCH program kształcenia językowego dla

Bardziej szczegółowo

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu 09.3-WH-FiP-GOP-1-K-S14_pNadGen0FA8C Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Za realizację uchwały odpowiada Dziekan Wydziału Filologicznego. Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat.

Za realizację uchwały odpowiada Dziekan Wydziału Filologicznego. Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16c; 35-959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@ur.edu.pl Uchwała nr 612/04/2016 Senatu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH

DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH DZIEJE LITERATUR EUROPEJSKICH pod redakcją Władysława Fłoryana CZĘŚĆ DRUGA SPIS TREŚCI LITERATURA BUŁGARSKA napisała HENRYKA CZAJKA I. Uwagi wstępne 7 1. Rys historyczny (do końca w. XIV) 7 2. Sztuka 13

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

FONETYKA. Co to jest fonetyka? Język polski Klasa III Gim

FONETYKA. Co to jest fonetyka? Język polski Klasa III Gim FONETYKA Język polski Klasa III Gim Co to jest fonetyka? Fonetyka Fonetyka (z gr. phonetikos) to dział nauki o języku badający i opisujący cechy dźwięków mowy, czyli głosek. Zajmuje się ona procesami powstawania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: języki, symbole, alfabety, łańcuchy Języki formalne i automaty. Literatura

Wprowadzenie: języki, symbole, alfabety, łańcuchy Języki formalne i automaty. Literatura Wprowadzenie: języki, symbole, alfabety, łańcuchy Języki formalne i automaty Dr inŝ. Janusz Majewski Katedra Informatyki Literatura Aho A. V., Sethi R., Ullman J. D.: Compilers. Principles, Techniques

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Filologiczny Katedra Międzynarodowych Studiów Polskich

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Filologiczny Katedra Międzynarodowych Studiów Polskich Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: międzynarodowe studia polskie, studia I stopnia Sylabus modułu: Historia, struktura i zróżnicowanie języka polskiego Kod modułu: 02-MSP1OS-14-KHSJP

Bardziej szczegółowo

1. Opis merytoryczny

1. Opis merytoryczny WNIOSEK O PORTFOLIO: Opracowanie koncepcji wielojęzycznych generatorów gramatycznych pełniących rolę narzędzi informatycznych typu Machine-Aided Human Translation Autorzy: Mirosław Gajer, Zbigniew Handzel,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum

Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum Kształcenie literackie Ocena celująca Otrzymuje ją uczeń, którego wiedza i umiejętności znacznie wykraczają poza obowiązujący program nauczania.

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej

Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej 1. Kształcenie literackie i kulturalne: Ocena dopuszczająca- uczeń: - poprawnie czyta i wygłasza tekst poetycki - wyodrębnia elementy świata

Bardziej szczegółowo

Schematy punktowania zadań do arkusza Błogosławiony trud

Schematy punktowania zadań do arkusza Błogosławiony trud Schematy punktowania zadań do arkusza Błogosławiony trud Klucz odpowiedzi do zadań zamkniętych 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. B C C D D A D D D B 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. B B B B C D A D

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji języka polskiego w gimnazjum Autor: Wioletta Rafałowicz. Temat: Największa jest miłość - Hymn o miłości Św. Pawła.

Konspekt lekcji języka polskiego w gimnazjum Autor: Wioletta Rafałowicz. Temat: Największa jest miłość - Hymn o miłości Św. Pawła. Strona1 Konspekt lekcji języka polskiego w gimnazjum Autor: Wioletta Rafałowicz Temat: Największa jest miłość - Hymn o miłości Św. Pawła. Cele lekcji: uczeń określa postawę podmiotu lirycznego, formę wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Matura z języka polskiego 2015 Jak przygotować ucznia do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy

Matura z języka polskiego 2015 Jak przygotować ucznia do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy karta zadania Nr 1a polecenie tekst W jaki sposób w utworach literackich można mówić o przemijaniu? omów zagadnienie, odwołując się do załączonego liryku

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V. Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska

Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V. Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V 1.Przedmiotem oceny z języka polskiego są: - opanowane wiadomości przewidziane w programie

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Nr Tytuł Przykład Str.

Nr Tytuł Przykład Str. Spis treści Nr Tytuł Przykład Str. 1. Bezokolicznik Ӏ Pytania bezokolicznika:?? Zakończenia bezokolicznika -, -, - 10 2. Czasowniki niedokonane i dokonane Użycie postaci czasowników Nieregularne formy

Bardziej szczegółowo

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012 Polityka językowa Unii Europejskiej Łódź 14 maja 2012 Wielojęzyczna Europa od 1958 r. Pierwsze rozporządzenie Rady nr 1/58 stanowi, że oficjalnymi i roboczymi językami są języki państw członkowskich Traktat

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna studia pierwszego stopnia/profil ogólnoakademicki Przedmiot: Gramatyka kontrastywna

Bardziej szczegółowo

Program studiów II stopnia

Program studiów II stopnia Program studiów II stopnia Kierunek: Specjalność: studia nad słowiańszczyzną wschodnią filologia białoruska Program obejmuje stacjonarne studia białorutenistyczne II stopnia dwuletnie ( semestry) studia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych Koordynator - Alina Rodak TREŚCI KSZTAŁCENIA CELE EDUKACYJNE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

Bardziej szczegółowo

Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat

Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat Raport podobieństwa: ułatwia ocenę samodzielności badanego tekstu, wskazuje liczbę zapożyczonych fragmentów i podaje ich źródła. I. Współczynniki

Bardziej szczegółowo

Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych)

Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) Ewelina Kwapień Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) Warszawa 2010, ss. 301 Zdawać by się mogło, że polszczyźnie XIX wieku poświęcono

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V WYMAGANIA NA OCENĘ CELUJĄCĄ Jak na ocenę bardzo dobrą oraz: -uczeń bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach szkolnych i międzyszkolnych, -posiada rozszerzone

Bardziej szczegółowo

VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE

VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE Kryteria ocen w klasie VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE Wymagania konieczne ( ocena dopuszczająca) - poprawnie czyta i wygłasza z pamięci tekst poetycki -wyodrębnia elementy świata przedstawionego

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje [ ]. PP Zadanie

Bardziej szczegółowo

Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa

Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Socjolekt polskich alpinistów Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Anna Niepytalska-Osiecka Socjolekt polskich alpinistów Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa Copyright by Instytut Języka Polskiego

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja Oprogramowania

Lokalizacja Oprogramowania mgr inż. Anton Smoliński anton.smolinski@zut.edu.pl Lokalizacja Oprogramowania 16/12/2016 Wykład 6 Internacjonalizacja, Testowanie, Tłumaczenie Maszynowe Agenda Internacjonalizacja Testowanie lokalizacji

Bardziej szczegółowo

Studia stacjonarne Czas trwania: 8 semestrów

Studia stacjonarne Czas trwania: 8 semestrów MINIMUM PROGRAMOWE DLA STUDIÓW MISH I-go STOPNIA FILOLOGIA UGROFIŃSKA JĘZYK WĘGIERSKI Studia stacjonarne Czas trwania: 8 semestrów I Rok Liczb a godz. zaliczeni a węgierskiego I Ćw. 2 12 12 180 180 360

Bardziej szczegółowo

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej Specjalizacja nauczycielska STARY PROGRAM Zgodnie z Rozporządzeniem MENiS z dnia 07.09.2004 dotyczącym standardów kształcenia nauczycieli na postawie ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12.09.1990, kształcenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

Tłumaczenie maszynowe. Zasady działania. Autorzy: Josef van Genabith (DFKI), Krzysztof Łoboda (Uniwersytet Jagielloński)

Tłumaczenie maszynowe. Zasady działania. Autorzy: Josef van Genabith (DFKI), Krzysztof Łoboda (Uniwersytet Jagielloński) Tłumaczenie maszynowe. Zasady działania Autorzy: Josef van Genabith (DFKI), Krzysztof Łoboda (Uniwersytet Jagielloński) 1 Tłumaczenie maszynowe Zarys prezentacji: Uzasadnienie dla technologii MT: liczba

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z DIAGNOZY WSTĘPNEJ Z JĘZYKÓW OBCYCH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. TERMIN: wrzesień 2014 r. OPRACOWAŁA: Janina Angowska

RAPORT Z DIAGNOZY WSTĘPNEJ Z JĘZYKÓW OBCYCH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. TERMIN: wrzesień 2014 r. OPRACOWAŁA: Janina Angowska RAPORT Z DIAGNOZY WSTĘPNEJ Z JĘZYKÓW OBCYCH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 TERMIN: wrzesień 2014 r. OPRACOWAŁA: Janina Angowska WSTĘP Test diagnozujący poziom znajomości z języków obcych po szkole podstawowej

Bardziej szczegółowo

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA Rodzice często niepokoją się, czy rozwój mowy ich dziecka przebiega prawidłowo. Od znajomych, a często również specjalistów uzyskują informację, że nie ma się czym martwić, dziecko

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT GERMANISTYKI Studia II stopnia (od )

INSTYTUT GERMANISTYKI Studia II stopnia (od ) INSTYTUT GERMANISTYKI Studia II stopnia (od 1.10.2012) 07.03.2012 I rok 1 Praktyczna nauka języka niemieckiego synonimika, stylistyka, słownictwo ekonomiczne 2 Seminarium magisterskie z zakresu literaturoznawstwa,

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2016 r. Test humanistyczny język polski

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2016 r. Test humanistyczny język polski Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2016 r. Test humanistyczny język polski Arkusz standardowy zawierał 22 zadania, w tym 20 zadań zamkniętych i 2 zadania otwarte. Wśród zadań zamkniętych pojawiły się

Bardziej szczegółowo

Minimum programowe dla studentów MISH od roku akad. 2009/2010. Liczba. Liczba godz. tygodniowo Sem. Z. Sem. L. Ćw Egz 11/11

Minimum programowe dla studentów MISH od roku akad. 2009/2010. Liczba. Liczba godz. tygodniowo Sem. Z. Sem. L. Ćw Egz 11/11 Katedra Hungarystyki Uwaga! Minimum programowe dla studentów MISH od 2009/2010 Studenci na kierunku filologia - specjalność ugrofinistyka: specjalizacja węgierska i fińska od akademickiego 2009/2010 student

Bardziej szczegółowo

b. umiejętności: 1. student umie komunikować się w sytuacjach związanych z podróżowaniem oraz przez telefon; 2. student potrafi wydawać polecenia;

b. umiejętności: 1. student umie komunikować się w sytuacjach związanych z podróżowaniem oraz przez telefon; 2. student potrafi wydawać polecenia; JĘZYK ANGIELSKI 1. Informacje o przedmiocie (zajęciach), jednostce koordynującej przedmiot, osobie prowadzącej 1.1. Nazwa przedmiotu (zajęć): Język angielski 1.2. Forma przedmiotu: Ćwiczenia, e-learning

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna

Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna Semestr I (limit 30) I. Przedmioty obowiązkowe (limit 25) 1. Praktyczna nauka języka angielskiego: 14 120 a. nauczanie wymowy

Bardziej szczegółowo

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami Gramatyka języka rosyjskiego z ćwiczeniami Autor Dorota Dziewanowska Projekt graficzny okładki i strony tytułowej Krzysztof Kiełbasiński Ilustracje Maja Chmura (majachmura@wp.pl) Krzysztof Kiełbasiński

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNEGO W KLASIE III

PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNEGO W KLASIE III PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNEGO W KLASIE III I. WSTĘP Program ten przeznaczony jest dla uczniów klasy trzeciej szkoły podstawowej, do realizacji w ramach zajęć pozalekcyjnych, w wymiarze jednej godziny tygodniowo.

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Remiks plagiat czy autonomiczne dzieło sztuki?

Remiks plagiat czy autonomiczne dzieło sztuki? Temat: Remiks plagiat czy autonomiczne dzieło sztuki? Obszar nauczania: scenariusz lekcji wiedzy o kulturze (szkoła ponadgimnazjalna) lub zajęć artystycznych, edukacji medialnej, zajęć z wychowawcą (gimnazjum

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów.

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów. TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. STANISŁAWA KOPYSTYŃSKIEGO WE WROCŁAWIU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Analizując wybrane wiersze

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Skorowidze 1

Rozdział 1 Skorowidze 1 Rozdział 1 Skorowidze 1 1.1 Co to jest skorowidz W tytule mojej pracy użyte zostało słowo skorowidz. Obecnie znacznie częściej w języku polskim jest używany jego synonim - indeks. W swojej pracy będę tych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZE SPRAWDZIANU NA ZAKOŃCZENIE NAUKI W DRUGIEJ KLASIE GIMNAZJUM - JĘZYK POLSKI WSiP; CZERWIEC 2016

SPRAWOZDANIE ZE SPRAWDZIANU NA ZAKOŃCZENIE NAUKI W DRUGIEJ KLASIE GIMNAZJUM - JĘZYK POLSKI WSiP; CZERWIEC 2016 SPRAWOZDANIE ZE SPRAWDZIANU NA ZAKOŃCZENIE NAUKI W DRUGIEJ KLASIE GIMNAZJUM - JĘZYK POLSKI WSiP; CZERWIEC 2016 Sprawdzian w obu klasach drugich przeprowadzono w pierwszym tygodniu czerwca 2016. Przystąpiło

Bardziej szczegółowo

MINIMUM PROGRAMOWE DLA STUDENTÓW MISH od roku akademickiego 2016/2017

MINIMUM PROGRAMOWE DLA STUDENTÓW MISH od roku akademickiego 2016/2017 MINIMUM PROGRAMOWE DLA STUDENTÓW od roku akademickiego 2016/2017 1. Kierunek LINWISTYKA STOSOWANA jest dla studentów kierunkiem limitowanym: dla I stopnia 2 osoby, dla II stopnia 5 osób. 2. Wymagania dla

Bardziej szczegółowo

historia języka niemieckiego

historia języka niemieckiego Norbert Morciniec historia języka niemieckiego WYDAWNICTWO WYŻSZEJ SZKOŁY FILOLOGICZNEJ WE WROCŁAWIU Copyright by Norbert Morciniec and Wyższa Szkoła Filologiczna we Wrocławiu, Wrocław 2015 Recenzent:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne z języka polskiego dla klasy VI

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne z języka polskiego dla klasy VI Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne z języka polskiego dla klasy VI OCENĘ CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, który: - twórczo oraz samodzielnie rozwija własne uzdolnienia i zainteresowania, -

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Załącznik Nr 4 Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku filologia trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Plany studiów na rok akademicki Etnolingwistyka

Plany studiów na rok akademicki Etnolingwistyka Plany studiów na rok akademicki 2015 2016 Etnolingwistyka I ROK etnolingwistyka 1. Praktyczna nauka I języka specjalności (ang./niem.*) k. I-II 240 egz. 18 2. Praktyczna nauka II języka specjalności k.

Bardziej szczegółowo

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Konferencja nauczycieli polskich szkół sobotnich 10-12 lipca 2015 Elżbieta Grabska-Moyle Polska Szkoła w Luton i Dunstable www.polskaszkolaluton.org.uk

Bardziej szczegółowo

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy Programowanie w C++ 1.Czym jest programowanie Pisanie programów to wcale nie czarna magia, tylko bardzo logiczna rozmowa z komputerem. Oczywiście w jednym ze specjalnie stworzonych do tego celu języków.

Bardziej szczegółowo

czyli jak zapracować na sukces (cz. I) Agnieszka Kurzeja-Sokół

czyli jak zapracować na sukces (cz. I) Agnieszka Kurzeja-Sokół czyli jak zapracować na sukces (cz. I) Agnieszka Kurzeja-Sokół O egzaminie pisemnym z języka polskiego na poziomie podstawowym kilka słów przypomnienia czas trwania: 170 minut maksymalna liczba punktów:

Bardziej szczegółowo

Logika dla archeologów

Logika dla archeologów Logika dla archeologów Część 1: Wprowadzenie Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Cztery podstawowe funkcje języka 2 Funkcje języka podział Jakobsona

Bardziej szczegółowo

Studia licencjackie (I stopnia)

Studia licencjackie (I stopnia) FILOLOGIA POLSKA Studia licencjackie (I stopnia) Program studiów I stopnia Obejmuje następujące przedmioty: Treści podstawowe: język łaciński z elementami kultury antycznej, wiedza o kulturze, nauki pomocnicze

Bardziej szczegółowo

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura 1.1 Analizując utwory polskie i/ lub obce scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku. 1.2 Ballada romantyczna jako źródło inspiracji

Bardziej szczegółowo

Problemy społeczne i zawodowe informatyki

Problemy społeczne i zawodowe informatyki 1/12 Problemy społeczne i zawodowe informatyki dr inż. Robert Jacek Tomczak Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska CC BY Stan na dzień: 16 czerwca 2012 2/12 3/12 Definicje Informacja

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum Program zajęć artystycznych klasa II gimnazjum Moduł I. Zajęcia teatralne i literackie. Moduł II. Zajęcia muzyczno - ruchowe. Moduł III. Zajęcia plastyczne. Opracowała : Beata Sikora Sztuka jest wieczną

Bardziej szczegółowo

342 Re c e n z j e [16]

342 Re c e n z j e [16] [15] 341 w terminologii można także dostrzec wpływ prawa anglosaskiego i japońskiego. Lektura pracy może być interesująca w szczególności jako wstęp do zapoznania się ze strukturą i organizacją chińskiej

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH rok szkolny 2010/2011 I. LITERATURA 1. Przedstaw ideały rycerskie na wybranych tekstach literackich

Bardziej szczegółowo

17. Definicje w rozumieniu Kodeksu tłumacza przysięgłego 55 18. Znamiona dokumentu urzędowego i firmowego 56 19. Definicja oryginału w rozumieniu

17. Definicje w rozumieniu Kodeksu tłumacza przysięgłego 55 18. Znamiona dokumentu urzędowego i firmowego 56 19. Definicja oryginału w rozumieniu SPIS TREŚCI KODEKS TŁUMACZA PRZYSIĘGŁEGO 9 KOMENTARZ DO KODEKSU TŁUMACZA PRZYSIĘGŁEGO 29 Preambuła 32 Dział I. Zasady etyki zawodowej 34 1. Godność osoby zaufania publicznego 34 2. Obowiązek zachowania

Bardziej szczegółowo

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy.

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy. Autorski program nauczania opracowany w ramach projektu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego pt. "Coaching i tutoring w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej. ADRESAT Uczniowie klasy

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Językoznawstwa

Wstęp do Językoznawstwa Wstęp do Językoznawstwa Prof. Nicole Nau UAM, IJ, Językoznawstwo Komputerowe Ósme zajęcie 24.11.2015 Morfologia: definicja "Morfologia jest działem gramatyki, której przedmiotem jest opis wewnętrznej budowy

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE PRZEDMIOTOWE. język łaciński

OCENIANIE PRZEDMIOTOWE. język łaciński OCENIANIE PRZEDMIOTOWE język łaciński 1. Wymagania edukacyjne a) ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: - tłumaczy oryginalne teksty autorów klasycznych, dbając o poprawność języka polskiego - analizuje,

Bardziej szczegółowo

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek Słowniki i inne przydatne adresy oprac. dr Aneta Drabek Encyklopedia PWN Internetowa encyklopedia PWN zawiera wybór 80 tysięcy haseł i 5tysięcy ilustracji ze stale aktualizowanej bazy encyklopedycznej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY PRAC PISEMNYCH Język polski

KRYTERIA OCENY PRAC PISEMNYCH Język polski Kryteria oceny dyktanda: KRYTERIA OCENY PRAC PISEMNYCH Język polski KLASA IV W klasie IV, jako błąd zasadniczy traktuje się niezgodny z zasadami pisowni zapis: - ó, u, rz, ż, h, ch - nie z rzeczownikami,

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

ROK STUDIÓW: I TOK STUDIÓW

ROK STUDIÓW: I TOK STUDIÓW SPECJALNOŚĆ: filologia angielska germańska SPECJALIZACJA: nauczycielska literaturoznawstwo / tłumaczenia z i elementami języki specjalistyczne kulturoznawstwa ROK STUDIÓW: I STOPIEŃ STUDIÓW: I Ilość godzin

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA otrzymuje uczeń, którego wiadomości i umiejętności znacznie wykraczają poza program języka polskiego

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 2006 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności

Bardziej szczegółowo

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego 1.Słuchanie: zorientuj się najpierw, ile osób uczestniczy w rozmowie i kim one są zwróć uwagę na słowa najmocniej akcentowane są to kluczowe

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu konstrukcji umów w języku angielskim

Szkolenie z zakresu konstrukcji umów w języku angielskim Szkolenie z zakresu konstrukcji umów w języku angielskim dr Agnieszka Kocel Tłumacz Przysięgły Języka Angielskiego 1 Szkolenie z zakresu konstrukcji umów w języku angielskim Przedstawiony poniżej cykl

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 LITERATURA 1. Na podstawie wybranych utworów omów funkcje ironii w literaturze. 2. Folklor jako inspiracja

Bardziej szczegółowo

030 PROJEKTOWANIE BAZ DANYCH. Prof. dr hab. Marek Wisła

030 PROJEKTOWANIE BAZ DANYCH. Prof. dr hab. Marek Wisła 030 PROJEKTOWANIE BAZ DANYCH Prof. dr hab. Marek Wisła Elementy procesu projektowania bazy danych Badanie zależności funkcyjnych Normalizacja Projektowanie bazy danych Model ER, diagramy ERD Encje, atrybuty,

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo