Kształtowanie się prawa antydyskryminacyjnego w UE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kształtowanie się prawa antydyskryminacyjnego w UE"

Transkrypt

1 Kształtowanie się prawa antydyskryminacyjnego w UE dr Adam Bodnar Wydział Prawa i Administracji UW Helsińska Fundacja Praw Człowieka Poznań, 19 kwietnia 2013 r.

2 Zasada niedyskryminacji ze względu na płeć Traktat o EWG z 1957 r. - postanowienia dotyczące zakazu dyskryminacji ze względu na płeć; zakaz dyskryminacji jako korzyść dla funkcjonowania gospodarki rynkowej i Wspólnego Rynku (wpływ szkoły ordoliberalizmu) do 2000 r. - zastosowanie wyłącznie do zatrudnienia i stosunków pracy, po Traktacie z Amsterdamu - także sfera dostępu do dóbr i usług (paradygmat praw człowieka) Dyrektywa 76/207/EWG - równe traktowanie kobiet i mężczyzn na rynku pracy; Dyrektywa 79/7/EWG - stopniowe wprowadzenie równego traktowania kobiet i mężczyzn w sferze zabezpieczenia społecznego; Dyrektywa 97/80/WE z 1997 r. - ciężar dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć Dyrektywa 2006/54/WE w sprawie równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy Dyrektywa 2004/113/WE - równe traktowanie kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do towarów i usług

3 Orzecznictwo ETS dotyczące dyskryminacji ze względu na płeć sprawa 43/75 Defrenne v. Sabena (różna płaca za pracę na równorzędnym stanowisku); liczne sprawy interpretujące dyrektywy oraz przepisy traktatowe w zakresie dyskryminacji ze względu na płeć w sferze zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego (lata 80. i 90.); funkcja rynkowa, regulacyjna i konstytucyjna orzeczeń ETS sprawa C-423/04, Richards v. Secretary of State (wiek emerytalny a kwestia korekty płci) sprawa C-104/09, Roca Alvarez (prawo do przerwy w pracy na karmienie dziecka) sprawa C-236/09, Test-Achats (różne traktowanie kobiet i mężczyzn w zakresie składki ubezpieczeniowej)

4 Traktat z Maastricht i obywatelstwo UE zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową (art. 18 TFUE, ex art. 12 TWE, ex art. 6 Traktatu EWG) - tzw. obywatel rynkowy od Traktatu z Maastricht instytucja obywatelstwa UE - nadawanie nowego znaczenia zakazowi dyskryminacji; zastosowanie zakazu dyskryminacji w kontekście korzystania ze swobody przepływu obywateli UE (a nie tylko pracowników czy osób świadczących usługi) orzecznictwo ETS (np. C-85/96 Martinez Sala, C-184/99 Rudy Grzelczyk, C-148/02, Garcia Avello) zastosowanie także w stosunkach wewnętrznych (por. np. sprawa Tesseyre rozpatrywana przez NSA) zakaz dyskryminacji także osób prawnych (np. w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej w innym państwie UE)

5 Traktat z Amsterdamu - przełom w zakresie prawa antydyskryminacyjnego lata 90-te - wzrost nacjonalizmów, lobbying na rzecz wprowadzenia dodatkowych kompetencji UE w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji Traktat z Amsterdamu z 1997 r. - wprowadzenie art. 13 TWE (obecnie art. 19 TFEU) Art. 19 TFEU - kompetencja do stanowienia prawa w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji w odniesieniu do pięciu dodatkowych przyczyn dyskryminacyjnych (pochodzenie rasowe i etniczne, religia i światopogląd, wiek, niepełnosprawność, orientacja seksualna) Art. 19 TFEU - nowe kompetencje w zakresie dyskryminacji ze względu na płeć

6 Dyrektywa 2000/43 oraz Dyrektywa 2000/78 Dyrektywa 2000/43/WE wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe i etniczne; przyjęta w czerwcu 2000 r. - termin implementacji 19 lipca 2003 r. Dyrektywa 2000/78/WE ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy; przyjęta w listopadzie 2000 r. - termin implementacji 2 grudnia 2003 r. szeroki, ale niewystarczający zakres zastosowania definicje pojęć i zasad dotyczących odpowiedzialności za przypadki dyskryminacji: dyskryminacja bezpośrednia, pośrednia, szykanowanie, wiktymizacja, dostęp do środków prawnych, odwrócenie ciężaru dowodu

7 Zakres dyrektyw stosunki pracownicze sfera związana z zawodem zabezpieczenie społeczne ochrona zdrowia edukacja dostęp do dóbr i usług powszechnie oferowanych płeć x x x x pochodzenie rasowe i etniczne x x x x x x religia lub wyznanie x x wiek x x niepełnosprawność x x orientacja seksualna x x

8 Implementacja dyrektyw UE w państwach członkowskich problemy z implementacją dyrektyw antydyskryminacyjnych w wielu państwach członkowskich, np. brak organu ds. równości (albo niewystarczające kompetencje) opóźnienia w implementacji dyrektyw wprowadzanie do prawa krajowego definicji niezgodnych z dyrektywami nieskuteczne środki dochodzenia odpowiedzialności brak zrozumienia przez sądy zasad wynikających z dyrektyw wdrażanie przepisów pod naciskiem Unii Europejskiej (w tym postępowania przed ETS i możliwe kary finansowe), por. np. ustawa z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania

9 Projekt tzw. dyrektywy horyzontalnej projekt dyrektywy horyzontalnej przyjęty przez Komisję w 2008 r.; część tzw. odnowionej agendy społecznej na XXI wiek zablokowanie prac nad dyrektywą przez państwa członkowskie poparcie polityczne dla dyrektywy horyzontalnej ze strony Parlamentu Europejskiego lobbying na rzecz dyrektywy przez ogólnoeuropejskie organizacje pozarządowe (np. ILGA-Europe, AGE, European Women s Lobby, Amnesty International - np. wspólne oświadczenie z 12 stycznia 2012 r.) brak perspektyw przyjęcia dyrektywy horyzontalnej

10 Traktat z Lizbony i Karta Praw Podstawowych UE prawnie wiążący charakter Karty Praw Podstawowych (niezależnie od protokołu polsko-brytyjskiego, por. sprawa C-493/10 N.S.) wprowadzenie ogólnego zakazu dyskryminacji w zakresie korzystania z praw gwarantowanych Kartą PP (art. 21 Karty); równe traktowanie kobiet i mężczyzn (art. 23 Karty) nowe przyczyny zakazanej dyskryminacji (np. dane genetyczne) Karta PP - znaczenie dla weryfikacji zgodności prawa UE oraz działań organów i instytucji UE (oraz państw członkowskich przy wykonywaniu kompetencji UE) Karta PP - nie stwarza dodatkowych kompetencji legislacyjnych dla UE

11 Rozwój niektórych koncepcji prawa antydyskryminacyjnego w orzecznictwie TS UE sprawy C-144/04 Mangold oraz C-555/07 Kücükdeveci - zasada niedyskryminacji ze względu na wiek jako ogólna zasada prawa wspólnotowego opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-147/08, Jürgen Römer v. City of Hamburg - zasada niedyskryminacji ze względu na orientację seksualną jako ogólna zasada prawa wspólnotowego? wstrzemięźliwe stanowisko ETS w wyroku w sprawie Römer (10 maja 2011 r.) dyskryminacja przez asocjację ze względu na niepełnosprawność (sprawa C-303/06 Coleman) długotrwała choroba a pojęcie niepełnosprawności (C-335/11 Jette Ring v Dansk almennyttigt Boligselskab DAB oraz sprawa C-337/11 LoneSkouboe Werge v Pro Display A/S)

12 Konwencja ONZ jako nowe źródło prawa antydyskryminacyjnego UE Unia Europejską jako strona Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych - podpisanie: 30 marca 2007 r., ratyfikacja: 23 grudnia 2010 r. Konwencja ONZ jako tzw. umowa mieszana (państwa członkowskie oraz UE jako strony umowy międzynarodowej) nowy paradygmat podejścia do praw osób z niepełnosprawnościami (model praw człowieka, konieczność dostosowania się społeczeństwa) problem konwergencji czy konfliktu standardów w zakresie ochrony praw osób z niepełnosprawnościami

13 Wyzwania na najbliższą przyszłość przenikanie się standardów ETPCz oraz prawa antydyskryminacyjnego UE (symbol - podręcznik Agencji Praw Podstawowych i ETPCz) przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka autonomiczny rozwój prawa antydyskryminacyjnego w poszczególnych państwach członkowskich (np. Equality Act 2010 w Wielkiej Brytanii i orzecznictwo sądów) pogarszanie się standardów w niektórych państwach członkowskich i brak wystarczającej reakcji UE (np. Grecja, Węgry) prawo antydyskryminacyjne w UE a tzw. trzeci filar (np. przestępstwa z nienawiści), por. Decyzja Ramowa Rady 2008/913/WSiSW z dn. 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawno karnych.

14 Dziękuję za uwagę dr Adam Bodnar Wydział Prawa i Administracji UW Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Ramy prawne UE w zakresie równości

Ramy prawne UE w zakresie równości Ramy prawne UE w zakresie równości dr Adam Bodnar Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji Helsińska Fundacja Praw Człowieka Trewir, dnia 19 maja 2014 r. Równe traktowanie kobiet i mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja w Polsce - aspekty prawne i społeczne. Adam Bodnar Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Dyskryminacja w Polsce - aspekty prawne i społeczne. Adam Bodnar Helsińska Fundacja Praw Człowieka Dyskryminacja w Polsce - aspekty prawne i społeczne Adam Bodnar Helsińska Fundacja Praw Człowieka Prawo - informacje wstępne Konstytucja RP - art. 32 i 33 dyrektywy antydyskryminacyjne UE - krajowe ustawy

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer Dr Adam Bodnar Uniwersytet Warszawski Helsińska Fundacja Praw Człowieka Trewir, 15 listopada 2011 r. Ochrona przed dyskryminacją

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział II. Pojęcia związane z dyskryminacją pośrednią i ich regulacja w prawie UE

Spis treści. Rozdział II. Pojęcia związane z dyskryminacją pośrednią i ich regulacja w prawie UE Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział I Pojęcia związane z dyskryminacją pośrednią i ich regulacja w prawie UE 1. Uwagi wstępne... 25 2. Równość... 27 2.1. Koncepcje równości... 27 2.2.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Koalicji na Rzecz Równych Szans z dnia 1 kwietnia 2010 r.

Stanowisko Koalicji na Rzecz Równych Szans z dnia 1 kwietnia 2010 r. Stanowisko Koalicji na Rzecz Równych Szans z dnia 1 kwietnia 2010 r. Przedstawiamy stanowisko Koalicji na Rzecz Równych Szans w sprawie toczących się prac legislacyjnych odnośnie zmiany Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji dr Przemysław Mikłaszewicz 1. Zakres zastosowania prawa Unii 1.1.Kiedy równość wyrażona w Karcie praw podstawowych UE ma

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej Wykaz skrótów... XI Bibliografia... XV Przedmowa... XXXV Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej... 1 1. Wprowadzenie... 1 2. Traktat Rzymski...

Bardziej szczegółowo

Unijne ramy prawne równości

Unijne ramy prawne równości Niniejsze szkolenie jest finansowane w ramach programu Komisji Europejskiej Prawa, równość i obywatelstwo na lata 2014 2020. Unijne ramy prawne równości dr Anna Śledzińska-Simon Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Ewolucja III filaru Unii 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Grupa TREVI i

Bardziej szczegółowo

Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje

Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje Kevin Duffy Przewodniczący Irlandzki Sąd Pracy Trewir, 10-11 czerwca 2013 Prawo do równości jest podstawowym prawem

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SPRAWOZDANIA

PROJEKT SPRAWOZDANIA PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 14.10.2013 2013/2183(INI) PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie unijnego harmonogramu działań przeciwko homofobii

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 13 czerwca 2012 r. (OR. en) 10449/12. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2011/0431 (APP) LIMITE

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 13 czerwca 2012 r. (OR. en) 10449/12. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2011/0431 (APP) LIMITE RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 3 czerwca 202 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 20/043 (APP) 0449/2 LIMITE FREMP 8 JAI 366 COSCE 7 COHOM 22 OC 292 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący,

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący, Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Szanowny Panie Przewodniczący, W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, nieformalnej platformy skupiającej

Bardziej szczegółowo

Równość- ramy prawne UE

Równość- ramy prawne UE Szkolenie finansowane ze środków programu Komisji Europejskiej Prawa, równość i obywatelstwo na lata 2014-2020. Równość- ramy prawne UE Równość płci w prawie unijnym Seminarium dla przedstawicieli sądownictwa

Bardziej szczegółowo

- ratyfikacja przez Polskę Protokołu Nr 12 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

- ratyfikacja przez Polskę Protokołu Nr 12 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa, 24 czerwca 2015 r. Sz. Pani Ewa Kopacz Prezes Rady Ministrów Szanowna Pani Premier, W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, porozumienia kilkudziesięciu polskich organizacji pozarządowych

Bardziej szczegółowo

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej Obywatelstwo Unii - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej - stworzenie silniejszej podstawy dla praw przepływu, pobytu i równego traktowania obywateli UE - zebranie istniejących uprawnień pod

Bardziej szczegółowo

Równość szans i zasada niedyskryminacji. Akademia aktywności RPLD /16

Równość szans i zasada niedyskryminacji. Akademia aktywności RPLD /16 Równość szans i zasada niedyskryminacji Akademia aktywności RPLD.08.02.01-10-0028/16 1 Kwestię równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób niepełnosprawnych oraz równość szans kobiet i

Bardziej szczegółowo

DYSKRYMINACJA W ZATRUDNIENIU

DYSKRYMINACJA W ZATRUDNIENIU PRACA ZBIOROWA DYSKRYMINACJA W ZATRUDNIENIU JAK MOŻNA JEJ UNIKNĄĆ ISBN 978-83-7440-810-3 Spis treści WSTĘP... 4 1. ZAKAZ DYSKRYMINACJI W ZATRUDNIENIU... 5 2. ZASADA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU A

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE Autorzy... Wykaz skrótów... V XV Wstęp (Jan Barcz)... 1 I. Uwarunkowania polityczno-prawne... 1 II. Punkt wyjścia postanowienia TUE i TFUE... 4 III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją

Bardziej szczegółowo

Dyrektywy antydyskryminacyjne UE i podstawowe definicje dyskryminacji. Krzysztof Śmiszek Trier, listopad 2012

Dyrektywy antydyskryminacyjne UE i podstawowe definicje dyskryminacji. Krzysztof Śmiszek Trier, listopad 2012 Dyrektywy antydyskryminacyjne UE i podstawowe definicje dyskryminacji Krzysztof Śmiszek Trier, listopad 2012 Dyrektywy antydyskryminacyjne UE - Dyrektywa Rady 2000/78/WE. z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca

Bardziej szczegółowo

Projektodawca: WYG Consulting Sp. z o. o.

Projektodawca: WYG Consulting Sp. z o. o. 91 NOWYCH FIRM projekt dotacyjny dla mieszkańców powiatów południowozachodniej części województwa dolnośląskiego pozostających bez pracy, w szczególnej sytuacji na rynku pracy Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

http://www.ohchr.org/documents/hrbodies/hrcouncil/regularsession/session21/a-hrc-21-14_en.pdf

http://www.ohchr.org/documents/hrbodies/hrcouncil/regularsession/session21/a-hrc-21-14_en.pdf UZASADNIENIE Celem ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700) była implementacja przepisów unijnych dyrektyw

Bardziej szczegółowo

KPON ONZ: Cel, ogólne zasady i kluczowe koncepcje

KPON ONZ: Cel, ogólne zasady i kluczowe koncepcje Seminarium dla osób pracujących w wymiarze sprawiedliwości Kraków, 3-4 września 2013 r. Rozwój międzynarodowych standardów w zakresie niepełnosprawności KPON ONZ: Cel, ogólne zasady i kluczowe koncepcje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prof. Lisa Waddington, European Disability Forum, Chair in European Disability Law, Maastricht University Struktura

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja z powodu niepełnosprawności w prawie UE

Dyskryminacja z powodu niepełnosprawności w prawie UE Niepełnosprawność i zatrudnienie podstawowe definicje, obowiązujące przepisy unijnego prawa antydyskryminacyjnego i orzecznictwo: niedyskryminacja, dyskryminacja bezpośrednia i pośrednia, racjonalne usprawnienia,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor. Irena Lipowicz. Rzeczniczka Praw Obywatelskich. Szanowna Pani Profesor

Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor. Irena Lipowicz. Rzeczniczka Praw Obywatelskich. Szanowna Pani Profesor Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor Irena Lipowicz Rzeczniczka Praw Obywatelskich Szanowna Pani Profesor W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, porozumienia ponad sześćdziesięciu organizacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020. Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.. Konieczność realizacji zasad horyzontalnych została unormowana w podstawowych dokumentach i aktach prawnych obowiązujących w ramach

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia dla osób wykonujących zawody prawnicze. Organizator: Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego

Program szkolenia dla osób wykonujących zawody prawnicze. Organizator: Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego Ochrona ofiar przestępstw w świetle standardów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/18 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700,

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans w perspektywie finansowej STANDARD MINIMUM

Zasada równości szans w perspektywie finansowej STANDARD MINIMUM Zasada równości szans w perspektywie finansowej 2014 2020 STANDARD MINIMUM Zasada równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy jest w przypadku funduszy unijnych jedną z naczelnych i podstawowych zasad

Bardziej szczegółowo

10615/12 ds/pa/pb 1 DG D 2B

10615/12 ds/pa/pb 1 DG D 2B RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 31 maja 2012 r. (04.06) (OR. en) Międzyinstytucjonalny nume r referencyjny: 2011/0431 (APP) 10615/12 FREMP 83 JAI 375 COSCE 18 COHOM 123 NOTA Od: Coreper Do: Rada Nr wniosku

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś)

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Rozdział I. Geneza i rozwój procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej (Tomasz Sieniow) ı2. PodłoŜe procesów integracyjnych w Europie po II

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/15 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Dziennik Ustaw Nr 254 17574 Poz. 1700 1700 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2013/2014)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2013/2014) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2013/2014) Prof. US dr hab. Jerzy Ciapała, mgr Marcin Przybysz I. 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (zwany dalej projektem ustawy) ma na celu uzupełnienie istniejących już regulacji

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. Pani

Pan. Donald Tusk. Pani Warszawa, 21 lutego 2011r. Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Pani Elżbieta Radziszewska Sekretarz Stanu Pełnomocniczka Rządu ds. Równego Traktowania Szanowny Panie Premierze, Szanowna Pani Minister,

Bardziej szczegółowo

Kielce, 30 listopada 2017 r.

Kielce, 30 listopada 2017 r. Zasada równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasada równości szans kobiet i mężczyzn we wniosku o płatność Kielce, 30 listopada 2017 r. Zasada równości

Bardziej szczegółowo

COM(2008) 426 wersja ostateczna (opinia dodatkowa) (2009/C 182/04) Sprawozdawca: Nicholas CROOK

COM(2008) 426 wersja ostateczna (opinia dodatkowa) (2009/C 182/04) Sprawozdawca: Nicholas CROOK Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 182/19 Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawiewniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania

Bardziej szczegółowo

Analiza UniaEuropejska.org Nr 6 (7) 2011

Analiza UniaEuropejska.org Nr 6 (7) 2011 Analiza UniaEuropejska.org Nr 6 (7) 2011 Rozwój zasady niedyskryminacji na gruncie prawa pierwotnego i wtórnego Unii Europejskiej. Karolina Aromińska * * Doktorantka w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

Rada proszona jest o przyjęcie projektu konkluzji w wersji zawartej w załączniku na swoim posiedzeniu 7 marca 2016 r.

Rada proszona jest o przyjęcie projektu konkluzji w wersji zawartej w załączniku na swoim posiedzeniu 7 marca 2016 r. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 7 marca 2016 r. 6255/1/16 REV 1 SOC 81 GENDER 13 ANTIDISCRIM 13 FREMP 34 NOTA Od: Komitet Stałych Przedstawicieli Do: Rada Nr poprz. dok.: 6255/16 SOC 81 GENDER 13 ANTIDISCRIM

Bardziej szczegółowo

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych Autorzy Wykaz skrótów Wstęp (Jan Barcz) I. Uwarunkowania polityczno-prawne n. Punkt wyjścia - postanowienia TUE i TFUE III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją Traktatu z Lizbony I_.

Bardziej szczegółowo

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami):

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami): prof. Robert Grzeszczak Katedra Prawa Europejskiego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Sylabus oraz przegląd orzeczeń do tematu: Instytucja obywatelstwa Unii Europejskiej, orzecznictwo

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.1.2014 COM(2014) 2 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Wspólne sprawozdanie w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.12.2014 r. COM(2014) 721 final 2014/0345 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY upoważniająca Austrię, Belgię i Polskę do ratyfikowania lub przystąpienia do budapeszteńskiej konwencji

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna Unii Europejskiej

Polityka społeczna Unii Europejskiej dr Aleksandra Borowicz Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Polityka społeczna Unii Europejskiej Polityki społeczne Unii Europejskiej Polityka w dziedzinie zatrudnienia Polityka społeczna Polityka w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Część A. Testy Test 1 1 Odpowiedzi do testu 1 113 Test 2 6 Odpowiedzi do testu 2 115 Test 3 10 Odpowiedzi do testu 3

Bardziej szczegółowo

Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020. Warszawa, 23 marca 2015 r.

Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020. Warszawa, 23 marca 2015 r. Wsparcie osób z niepełnosprawnościami w nowym okresie programowania 2014-2020 Warszawa, 23 marca 2015 r. Kontekst programowania 2014-2020 Konieczność zapewnienia dostępności dla osób o różnych potrzebach

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM Przekazanie kompetencji ustawodawczych UE dr Aleksandra Sołtysińska Źródła prawa i procedury prawodawcze UE 1-2 grudnia 2017 roku przyjmowanie aktów prawnych wykonanie aktów prawnych środki proceduralne

Bardziej szczegółowo

Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy.

Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy. Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy. Mobbing jest rodzajem terroru psychicznego, stosowanym przez jedną lub kilka osób przeciwko przeważnie jednej osobie. Trwa wiele

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWY ANTYDYSKRYMINACYJNE 2000/43/WE I 2000/78/WE W PRAKTYCE. Rola sędziego krajowego i pytania prejudycjalne. Trewir, 14 listopada 2011

DYREKTYWY ANTYDYSKRYMINACYJNE 2000/43/WE I 2000/78/WE W PRAKTYCE. Rola sędziego krajowego i pytania prejudycjalne. Trewir, 14 listopada 2011 DYREKTYWY ANTYDYSKRYMINACYJNE 2000/43/WE I 2000/78/WE W PRAKTYCE Rola sędziego krajowego i pytania prejudycjalne Trewir, 14 listopada 2011 Rola sądów krajowych Sędzia krajowy = sędzia unijny Zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

1 Przede wszystkim chodzi o dyrektywy Rady UE: 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę

1 Przede wszystkim chodzi o dyrektywy Rady UE: 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę Jak daleko Polsce do Europy w zakresie ochrony przed dyskryminacją osób z defaworyzowanych grup społecznych? O nowej polskiej ustawie dotyczącej równego traktowania Dnia siódmego grudnia br. Sejm RP przekazał

Bardziej szczegółowo

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR Laurent Pech Middlesex University London (L.Pech@mdx.ac.uk) PLAN 1. KRÓTKIE OMÓWIENIE WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Metody integracji poprzez prawo: 1/ substytucja (inaczej unifikacja): wprowadzenie jednolitych materialnych norm wspólnotowych; całkowite ujednolicenie prawa

Bardziej szczegółowo

Rozdział II Podstawowe zasady prawa pracy

Rozdział II Podstawowe zasady prawa pracy ZAPISY DOTYCZĄCE RÓWNOUPRAWNIENIA I NIEDYSKRYMINOWANIA ZAPISANE W POLSKIM KODEKSIE PRACY Rozdział II Podstawowe zasady prawa pracy Art. 10. 1. Każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Dotyczy: Działań rządu na rzecz podpisania i ratyfikacji Konwencji Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet

Bardziej szczegółowo

Równość płci w prawie unijnym. Kluczowe pojęcia. Dyrektywa w sprawie równego traktowania 2006/54/WE

Równość płci w prawie unijnym. Kluczowe pojęcia. Dyrektywa w sprawie równego traktowania 2006/54/WE Równość płci w prawie unijnym Kluczowe pojęcia Sędzia Jennifer Eady QC Starszy sędzia okręgowy Sąd apelacyjny ds. zatrudnienia Dyrektywa w sprawie równego traktowania 2006/54/WE Preambuła: (2) Równość

Bardziej szczegółowo

WSZYSCY LUDZIE SĄ RÓWNI - Jan Jakub Rousseau

WSZYSCY LUDZIE SĄ RÓWNI - Jan Jakub Rousseau WSZYSCY LUDZIE SĄ RÓWNI - Jan Jakub Rousseau CZYM JEST DYSKRYMINACJA? Sytuacja, w której osoba fizyczna ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność,

Bardziej szczegółowo

Szanowna Pani Marszałek, Szanowny Panie Marszałku, Szanowny Panie Premierze, Szanowny Panie Ministrze,

Szanowna Pani Marszałek, Szanowny Panie Marszałku, Szanowny Panie Premierze, Szanowny Panie Ministrze, Warszawa, 13 września 2012r. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Jan Vincent-Rostowski Minister Finansów Ewa Kopacz Marszałek Sejmu RP Bogdan Borusewicz Marszałek Senatu RP Szanowna Pani Marszałek, Szanowny

Bardziej szczegółowo

Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania Kompetencje, przeciwdziałanie dyskryminacji Romów

Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania Kompetencje, przeciwdziałanie dyskryminacji Romów Załącznik nr 2 do protokołu z X posiedzenia Zespołu do Spraw Romskich Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych (Warszawa, 22 czerwca 2010 r.) Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania

Bardziej szczegółowo

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury.

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Zagadnienia wstępne 1.Pojęcie instytucji europejskich w

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU ...... (oznaczenie pracodawcy) INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 94 1 k.p., udostępniam pracownikom zatrudnionym w tekst przepisów

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2. Jednolity Rynek Europejski.

Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2. Jednolity Rynek Europejski. Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2 Jednolity Rynek Europejski. Swoboda przepływu osób Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Swoboda przepływu osób Jeden z kluczowych

Bardziej szczegółowo

Rola sądów krajowych

Rola sądów krajowych PRAWO RÓWNOUPRAWNIENIA PŁCI: SEMINARIUM DLA PRZEDSTAWICIELI WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI Rola krajowego sędziego w stosowaniu dyrektyw UE o zakazie dyskryminacji: relacja krajowych porządków prawnych i pytania

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU Załącznik nr 1 do Regulaminu pracy w Uniwersytecie Śląskim PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU 1. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Szlachectwo zobowiązuje

Szlachectwo zobowiązuje Zespół Szkół Nr 5 im. Unii Europejskiej w Ostrołęce Szlachectwo zobowiązuje ŁĘKA 17.03.2010 Zespół Szkół Nr 5 im. Unii Europejskiej w Ostrołęce Jaki jest, co wiemy o Waszym Patronie? Zespół Szkół Nr 5

Bardziej szczegółowo

Fundamenty integracji europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej Fundamenty integracji europejskiej mgr Aleksandra Borowicz Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Uniwersytetu Gdańskiego Projekt realizowany z Narodowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE Spis treści Wstęp... 10 Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE 1. Definicja ruchu społecznego... 21 2. Rodzaje ruchów społecznych... 31 2.1. Wybrane klasyfikacje... 31 2.2. Stare i nowe ruchy społeczne... 35 3. Ruch

Bardziej szczegółowo

EKSPERCI KONFEDERACJI LEWIATAN:

EKSPERCI KONFEDERACJI LEWIATAN: Projekt Dyrektywy Rady w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania osób bez względu na religię, lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientacje seksualną COM (2008) 425 (tzw. Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Zasada równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną *

Zasada równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną * C 137 E/68 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 27.5.2010 P6_TC11-COD(2008)0154 Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 2 kwietnia 2009 r. w celu przyjęcia rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE USPRAWNIENIA NOWA KONCEPCJA? Prof. dr Aart (A.C.) Hendriks 17 listopada 2009

RACJONALNE USPRAWNIENIA NOWA KONCEPCJA? Prof. dr Aart (A.C.) Hendriks 17 listopada 2009 RACJONALNE USPRAWNIENIA NOWA KONCEPCJA? Prof. dr Aart (A.C.) Hendriks 17 listopada 2009 Artykuł 5 Dyrektywy 2000/78/WE: W celu zagwarantowania zasady równego traktowania osób niepełnosprawnych, przewiduje

Bardziej szczegółowo

Osoby homoseksualne a wybrane zagadnienia prawa administracyjnego i praktyki administracyjnej

Osoby homoseksualne a wybrane zagadnienia prawa administracyjnego i praktyki administracyjnej Osoby homoseksualne a wybrane zagadnienia prawa administracyjnego i praktyki administracyjnej Dr Adam Bodnar Zakład Praw Człowieka WPiA UW Poznań, 27.10.2008 Zakaz dyskryminacji ze względu na orientację

Bardziej szczegółowo

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

PRZECIWDZIAŁANIE HOMOFOBII SZKOLNEJ W ŚWIETLE PRAWA. Marek Przybylski

PRZECIWDZIAŁANIE HOMOFOBII SZKOLNEJ W ŚWIETLE PRAWA. Marek Przybylski PRZECIWDZIAŁANIE HOMOFOBII SZKOLNEJ W ŚWIETLE PRAWA Marek Przybylski Parlament Europejski 18 stycznia 2006 w rezolucji w sprawie homofobii w Europie przyjął następującą definicję homofobii: nieuzasadniony

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Źródła prawa pracy

Rozdział I. Źródła prawa pracy Kodeks pracy Rozdział I. Źródła prawa pracy Tabl. 1. Hierarchia źródeł prawa pracy Hierarchia źródeł prawa pracy (art. 9 1 KP) Kodeks pracy przepisy innych ustaw przepisy aktów wykonawczych postanowienia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11

Spis treści. Wykaz skrótów... 11 Wykaz skrótów... 11 ROZDZIAŁ 1. Zagadnienia wstępne... 13 1.1. Pojęcie rasy, rasizmu i ksenofobii... 13 1.2. Przestępstwa motywowane uprzedzeniem (bias/prejudice crimes) oraz przestępstwa z nienawiści

Bardziej szczegółowo

Idee socjalne w myśli głównych przedstawicieli okresu Okres nowożytny Społeczna sytuacja w okresie nowożytnym...

Idee socjalne w myśli głównych przedstawicieli okresu Okres nowożytny Społeczna sytuacja w okresie nowożytnym... Spis treści Spis tabel... 17 Przedmowa... 19 Wstęp... 23 Wprowadzenie w problematykę polityki społecznej... 23 Polityka społeczna a integracja... 25 Definiowanie pojęcia integracja socjalna"... 26 Przegląd

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Petycji 2009 26.09.2008 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0391/2005, którą złożyła Penelope Mountzourea-Panagiotou (Grecja), z 8 podpisami, w sprawie domniemanej dyskryminacji

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego . Imię i nazwisko Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego 1. Zgodnie z Traktatami założycielskimi, od daty wejścia w życie Traktatu z Lizbony Unia Europejska: a) ma osobowość prawną

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XXI Przedmowa... XXVII Rozdzia³ I. Zagadnienia wstêpne... 1 1. Pojêcie instytucji europejskich w szerokim i w¹skim znaczeniu... 1 2. Informacje ogólne o organizacjach

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Warszawa, 25 czerwca 2015r. Zasada równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy jest w przypadku funduszy unijnych jedną

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Problematyka ofiar przestępstw w powszechnych dokumentach o uniwersalnych prawach człowieka...25

Spis treści. Część I Problematyka ofiar przestępstw w powszechnych dokumentach o uniwersalnych prawach człowieka...25 Zagadnienia wstępne...11 Część I Problematyka ofiar przestępstw w powszechnych dokumentach o uniwersalnych prawach człowieka...25 1.1. Dokumenty Narodów Zjednoczonych...25 1.1.1. Powszechna deklaracja

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy ewidencja spraw o odszkodowania w sądach pracy w 2013 roku w ujęciu retrospektywnym 2009 2012 MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI DEPARTAMENT STRATEGII

Bardziej szczegółowo

DEFINIOWANIE DYSKRYMINACJI W PRAWIE POLSKIM W ŚWIETLE PRAWA UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

DEFINIOWANIE DYSKRYMINACJI W PRAWIE POLSKIM W ŚWIETLE PRAWA UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego, vol. XI, A.D. MMXIII ARTYKUŁ Wojciech Burek * Witold Klaus ** DEFINIOWANIE DYSKRYMINACJI W PRAWIE POLSKIM W ŚWIETLE PRAWA UNII

Bardziej szczegółowo

Polska polityka antydyskryminacyjna wobec mniejszości narodowych, etnicznych i rasowych w świetle prawa Unii Europejskiej. Maryla Koss-Goryszewska

Polska polityka antydyskryminacyjna wobec mniejszości narodowych, etnicznych i rasowych w świetle prawa Unii Europejskiej. Maryla Koss-Goryszewska Polska polityka antydyskryminacyjna wobec mniejszości narodowych, etnicznych i rasowych w świetle prawa Unii Europejskiej Maryla Koss-Goryszewska Maryla Koss-Goryszewska Polska polityka antydyskryminacyjna

Bardziej szczegółowo

P6_TA(2009)0211 Zasada równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną *

P6_TA(2009)0211 Zasada równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną * P6_TA(2009)0211 Zasada równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną * Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia

Bardziej szczegółowo

kwietnia inspektor ochrony zabytków. do spraw: ds. zabytków nieruchomych

kwietnia inspektor ochrony zabytków. do spraw: ds. zabytków nieruchomych Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie Ogłoszenie o naborze nr 9765 z dnia 29 marca 2017 r. OFERTY DO WYMIAR ETATU STANOWISKA DODATKOWE 09 1 1 kwietnia 2017 Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków

Bardziej szczegółowo

Ochrona socjalnych praw jednostki w Unii Europejskiej

Ochrona socjalnych praw jednostki w Unii Europejskiej Ochrona socjalnych praw jednostki w Unii Europejskiej 1. Prawa socjalne przysługujące jednostce w prawie materialnym Wspólnoty Europejskiej i Unii Europejskiej Istotą europejskiego modelu społecznego (w

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych

Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych 1 Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych Państwo samo powinno dążyć do wypełnienia zobowiązań międzynarodowych.

Bardziej szczegółowo