Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce. Ilustracja lub tytuł. Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz. Dr Barbara Grzybowska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce. Ilustracja lub tytuł. Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz. Dr Barbara Grzybowska"

Transkrypt

1 2010 Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce Ilustracja lub tytuł Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz Dr Barbara Grzybowska UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY

2

3 Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz Dr Barbara Grzybowska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa 2010

4 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu systemowego Rozwój zasobów ludzkich poprzez promowanie wiedzy, transfer i upowszechnianie innowacji. (Program Operacyjny Kapitał Ludzki, działanie 2.1.3) Publikacja bezpłatna (c) Copyright by Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2010 Publikacja dostępna jest także w wersji elektronicznej na Portalu Innowacji Poglądy i tezy przedstawione w publikacji nie muszą odzwierciedlać stanowiska Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Prezentują jedynie stanowiska Autorów. ISBN Nakład 1000 egz. Przygotowanie do druku: Skład, łamanie, korekta i druk: Drukarnia Kolumb Katowice/Siemianowice Śl., ul. Budowlana 15

5 Spis treści Streszczenie... 7 Wprowadzenie Opis celów i zidentyfikowanych zagadnień badawczych Cele badawcze Zakres przedmiotowy i geograficzny Zagadnienia badawcze Metodyka badań Koncepcja badania Analiza danych wtórnych Badanie PAPI Populacja objęta badaniem oraz dobór próby Dobór respondenta Pilotaż Wyniki badania desk research Definicje i miary innowacyjności przedsiębiorstw Istota i rodzaje innowacji Pojęcie innowacyjności Pomiar innowacyjności Działalność innowacyjna przedsiębiorstw Wprowadzenie Poziom innowacyjności przedsiębiorstw Nakłady i finansowanie działalności innowacyjnej Motywy i efekty działalności innowacyjnej Bariery i stymulatory działalności innowacyjnej Zdolność innowacyjna Wprowadzenie Kapitał ludzki Źródła informacji Współpraca przedsiębiorstw w zakresie działalności innowacyjnej Technologie informacyjno-telekomunikacyjne Polityka wspierania innowacyjności przedsiębiorstw Wprowadzenie Uregulowania prawne polityki innowacyjnej Ochrona własności intelektualnej Fundusze strukturalne w polityce innowacyjnej Programy europejskie jako element polityki innowacyjnej Instytucjonalne formy wspierania innowacyjności Instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej przedsiębiorstw dobre praktyki Wprowadzenie

6 Instrumenty wspierania innowacyjności doświadczenia zagraniczne Instrumenty wspierania innowacyjności doświadczenia krajowe Wyniki badań ankietowych Diagnoza działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw Charakterystyka badanych przedsiębiorstw i respondentów Poziom innowacyjności Motywy i efekty innowacji Bariery i perspektywy wdrażania innowacji Działalność badawczo-rozwojowa Tendencje zmian działalności innowacyjnej Potencjał innowacyjny mikroprzedsiębiorstw Postawy wobec innowacji Źródła informacji wykorzystywanych w procesach innowacyjnych Finansowanie innowacji Współpraca w zakresie działalności innowacyjnej Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT) Tendencje zmian potencjału innowacyjnego Polityka wspierania innowacyjności mikroprzedsiębiorstw Ochrona własności intelektualnej Publiczne wsparcie w finansowaniu działalności innowacyjnej Klastry w działalności innowacyjnej Instytucje wspierające działalność innowacyjną Instrumenty wspierające działalność innowacyjną mikroprzedsiębiorstw skuteczność i wykorzystanie w przyszłości Instrumenty badawcze i doradcze Instrumenty finansowe Instrumenty informacyjne Instrumenty szkoleniowe Instrumenty organizacyjne Instrumenty technologiczne Wnioski z badania i rekomendacje Wnioski z przeprowadzonych badań ilościowych Diagnoza działalności innowacyjnej Potencjał innowacyjny mikroprzedsiębiorstw Polityka wspierania innowacyjności Instrumenty wspierające działalność innowacyjną mikroprzedsiębiorstw Rekomendacje Rekomendacje ogólne Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw nieinnowacyjnych Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw innowacyjnych...219

7 5.3. Wnioski i rekomendacje wynikające z realizacji badań działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw Załącznik: Tendencje zmian w działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw w latach Spis tabel raportu Spis tabel załącznika Spis wykresów Piśmiennictwo

8

9 Streszczenie Cel i założenia badania Głównym celem badania było określenie stanu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce oraz przejawów i uwarunkowań ich aktywności w tej dziedzinie. Zakres przedmiotowy badania, na podstawie wytycznych przedstawionych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, obejmował populację mikroprzedsiębiorstw działających na terenie całej Polski, z uwzględnieniem podziału regionalnego oraz sekcji PKD. W ramach badań analizowano cztery problemy badawcze. Pierwszym z nich była działalność innowacyjna, co omówiono w rozdziale 4.1. Diagnoza działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Zagadnienia badawcze tam przedstawione związane są z poziomem innowacyjności mikroprzedsiębiorstw, motywami i efektami działalności innowacyjnej, barierami i perspektywami wdrażania innowacji oraz z działalnością badawczo-rozwojową. Drugi problem badawczy, przedstawiony w rozdziale 4.2. Potencjał innowacyjny mikroprzedsiębiorstw, obejmuje zagadnienia związane z postawami wobec innowacji, źródłami informacji wykorzystywanych w procesach innowacyjnych, finansowaniem innowacji, współpracą w zakresie działalności innowacyjnej oraz technologiami informacyjnymi i telekomunikacyjnymi (ICT). Kolejny problem badawczy, który dotyczy polityki wspierania innowacyjności mikroprzedsiębiorstw, został zaprezentowany w rozdziale 4.3. Znalazły się tutaj następujące zagadnienia: ochrona własności intelektualnej, publiczne wsparcie w finansowaniu działalności innowacyjnej, klastry w działalności innowacyjnej i instytucje wspierające działalność innowacyjną. Czwarty z problemów badawczych, który przedstawiono w rozdziale 4.4., dotyczy instrumentów wspierających działalność innowacyjną mikroprzedsiębiorstw. Omówiono w nim sześć grup instrumentów: badawcze i doradcze, finansowe, informacyjne, szkoleniowe, organizacyjne i technologiczne. Każdy z instrumentów został oceniony pod kątem jego znajomości, skuteczności i potrzeby korzystania z niego w przyszłości. Metodyka badań Prace związane z realizacją badania zostały podzielone na kilka etapów. Pierwszy etap badań polegał na analizie wtórnych materiałów źródłowych dotyczących problematyki innowacyjności mikroprzedsiębiorstw. Dokonano w nim charakterystyki aktywności innowacyjnej przedsiębiorstw oraz programów i instrumentów wspierania innowacyjności, ze szczególnym uwzględnieniem mikroprzedsiębiorstw. Wskazano także przykłady dobrych praktyk z zakresu wspierania innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce oraz w gospodarkach światowych, w tym spoza Unii Europejskiej. W ramach drugiego etapu badań zidentyfikowano szczegółowo problemy badawcze oraz związane z nimi szczegółowe cele badania. Sformułowano w nim zagadnienia badawcze oraz pytania, które zamieszczone zostały w kwestionariuszu ankietowym. Kolejny, trzeci etap postępowania badawczego obejmował przeprowadzenie badań terenowych w postaci pilotażowego oraz właściwego badania w formule PAPI 1. Badania ankietowe przeprowadzone zostały wśród 1500 mikroprzedsiębiorstw działających na terenie całego kraju. 1 PAPI - (Paper And Pencil Interview) metoda wywiadu bezpośredniego, polegającego na osobistej, bezpośredniej rozmowie z respondentem, przeprowadzanej przez ankietera przy użyciu specjalnie przygotowanego do tego celu formularza). 7

10 Czwarty etap badań związany był z analizą wyników badania ilościowego oraz wyciągnięciem wniosków i przygotowaniem rekomendacji. Ostatnią fazą postępowania badawczego było przygotowanie raportu końcowego. Główne wnioski i rekomendacje Wnioski Badania związane z zaangażowaniem mikroprzedsiębiorstw w działalność innowacyjną oraz regionalnym i branżowym zróżnicowaniem tego zagadnienia wykazały, że: 1. Poziom innowacyjności mikroprzedsiębiorstw zależy od regionu działalności. Najwięcej firm innowacyjnych zlokalizowanych jest w województwach o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym. Jest to przede wszystkim woj. mazowieckie, a w dalszej kolejności dolnośląskie i śląskie. 2. Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw jest zróżnicowana branżowo. Najbardziej innowacyjne prowadzą działalność usługową. Niższy odsetek firm wdrażających innowacje występuje w budownictwie i przemyśle. 3. Mikroprzedsiębiorstwa prowadzące działalność na rynkach krajowych i zagranicznych są bardziej innowacyjne od tych operujących na rynkach lokalnych. Wprowadzają one innowacje znacznie częściej i o większym stopniu nowości. Zdecydowanymi liderami innowacji o relatywnie wyższym stopniu zmian są firmy zlokalizowane w województwach o wysokiej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym. 4. Innowacyjne przedsiębiorstwa w większym stopniu korzystają z zewnętrznych form wspierania działalności innowacyjnej niż firmy nie wprowadzające innowacji. Wynika to z wyższego stopnia znajomości instytucji i instrumentów wspierania procesów innowacyjnych. Mikroprzedsiębiorstwa są zróżnicowane pod względem aktywności innowacyjnej oraz potrzeb proinnowacyjnych. Poziom innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w ujęciu regionalnym pokrywa się w znacznym stopniu z atrakcyjnością inwestycyjną i potencjałem innowacyjnym województw. Czynnik lokalizacji jest więc istotną determinantą poziomu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw. Innowacyjność sektora usług jest wyższa niż przedsiębiorstw przemysłowych. Zróżnicowanie branżowe poziomu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw jest zbliżone do ogólnych tendencji występujących w gospodarce. Niewiele firm wprowadza zmiany na skalę europejską/światową i krajową. Dominują innowacje stanowiące nowość o zasięgu lokalnym i branżowym. Ze względu na to, że mikroprzedsiębiorstwa najczęściej ograniczają działalność do rynków lokalnych, ten rodzaj innowacji może być dla nich istotnym wyróżnikiem konkurencyjności. 8 Analiza dokumentów wtórnych i badania ilościowe dotyczące poziomu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw prowadzą do następujących wniosków: 1. Innowacyjne rozwiązania, które są z reguły kosztowne i ryzykowne, mają w strategiach mikroprzedsiębiorstw mniejsze znaczenie niż w większych firmach. Odsetek mikroprzedsiębiorstw wprowadzających innowacje wynosi tylko 26% ogółu badanej populacji. Niekorzystną tendencją

11 jest zmniejszenie poziomu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w porównaniu z wcześniejszymi badaniami z 2005 r. 2. Podstawowe przyczyny niskiej aktywności mikroprzedsiębiorstw wynikają, zdaniem respondentów, z braku potrzeby wprowadzania innowacji z powodu prowadzenia działalności innowacyjnej w latach wcześniejszych. Świadczy to o doraźnym i niesystematycznym podejściu do realizacji procesów innowacyjnych. 3. Z przeprowadzonego badania wynika, że istnieje niewielkie zainteresowanie mikroprzedsiębiorstw podjęciem działań innowacyjnych w przyszłości. Tylko 25% z nich planuje w perspektywie najbliższych 2-3 lat wdrażanie nowych rozwiązań. 4. Innowacje zostały uznane za jeden z mniej istotnych instrumentów konkurowania. Oznacza to, że mikroprzedsiębiorcy nie widzą bezpośredniego związku między prowadzeniem działalności innowacyjnej a poprawą pozycji konkurencyjnej. Mikroprzedsiębiorców cechuje ograniczony zakres oddolnej innowacyjności. Negatywnym zjawiskiem dodatkowo jest brak zainteresowania wdrażaniem innowacji w przyszłości. Z tego względu głównymi instrumentami konkurowania są, i prawdopodobnie pozostaną, cena i jakość produktów. Wskazuje to na konieczność podjęcia działań zwiększających postawy proinnowacyjne mikroprzedsiębiorców. Źródła finansowania innowacyjnych przedsięwzięć są jednym z podstawowych obszarów badawczych tego procesu. Z przeprowadzonych badań wynikają następujące konkluzje: 1. Finansowanie działalności innowacyjnej odbywa się głównie w oparciu o środki własne mikroprzedsiębiorstw. Stwarza to niewielkie możliwości finansowania ze względu na relatywnie mały kapitał, jakim dysponują. W połączeniu z podstawową barierą ograniczającą wdrażanie innowacji, jaką zdaniem respondentów jest dostępność finansowa, to niewątpliwie jedna z przyczyn małej innowacyjności tego sektora. 2. Z zewnętrznych źródeł finansowania korzysta niewielki odsetek mikroprzedsiębiorstw. Jako najważniejsze źródło finansowania zewnętrznego badani uznają kredyty i pożyczki (30% respondentów korzystających z zewnętrznych źródeł finansowania). Korzystają także, ale w mniejszym zakresie, z funduszy pochodzących z UE oraz z leasingu (co dziesiąte przedsiębiorstwo). Pozostałe zewnętrzne źródła finansowania odgrywają w działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw znacznie mniejszą rolę. 3. Wsparcie publiczne w finansowaniu działalności innowacyjnej ma także niewielkie znaczenie tylko nieco ponad 9% mikroprzedsiębiorstw ubiega się o nie. Z punktu widzenia przeprowadzonych badań warto zwrócić uwagę, że relatywnie częściej próby uzyskania takiego wsparcia podejmowane są przez firmy innowacyjne oraz te działające na terenie województw o wysokiej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym. 4. Kredyty i pożyczki są najbardziej znanym respondentom instrumentem finansowym wspierającym działalność innowacyjną. Należy jednak nadmienić, że ponad połowa badanych zna, ale nie wykorzystuje tej formy pomocy. Najmniej znane i najrzadziej wykorzystywane są instrumenty finansowe takie jak bon na innowacje i wsparcie aniołów biznesu. 9

12 Działalność innowacyjna mikroprzedsiębiorstw jest w głównej mierze ograniczona barierami finansowymi. Wynika to m.in. z tego, że finansują one działalność innowacyjną głównie w oparciu o środki własne. Ze względu na specyfikę tych firm oznacza to, że na wdrażanie innowacji mogą przeznaczać relatywnie małe środki finansowe. Najczęściej wykorzystywanym zewnętrznym źródłem finansowania innowacji są kredyty i pożyczki. Kolejne miejsce zajmują środki uzyskane z funduszy UE i leasing. Wskazuje to na potrzebę wzmacniania instrumentów zwiększających dostęp do tych źródeł. Współczesne teorie działalności innowacyjnej podkreślają, że istotą systemowego jej modelu jest konieczność współpracy. Możliwość samodzielnego opracowywania innowacji, szczególnie przez małe przedsiębiorstwa, jest ograniczona. Wnioski dotyczące tego problemu badawczego były następujące: 1. Współpracę w zakresie działalności innowacyjnej podejmuje 39% firm badanej populacji. Największą rolę jako podmiot współdziałania odgrywają klienci, gdyż ponad 60% respondentów deklaruje wysokie znaczenie takiej współpracy w realizacji procesów innowacyjnych. Współpracę podejmowano także z dostawcami materiałów i wyposażenia, z innymi przedsiębiorstwami prowadzącymi zbliżony rodzaj działalności oraz z konkurentami. 2. Mikroprzedsiębiorstwa nie przewidują istotnych zmian podmiotów, z którymi zamierzają współpracować w przyszłości. Będą to nadal wymienieni wcześniej partnerzy rynkowi. Warto przy tym zwrócić uwagę, że charakter takiej współpracy nie zawsze ma formalny charakter. 3. Mikroprzedsiębiorstwa nie dostrzegają potrzeby współpracy w ramach zinstytucjonalizowanych struktur klastrowych. Należy podkreślić, że w populacji przedsiębiorstw innowacyjnych uczestnicy klastrów stanowią 18%, podczas gdy wśród firm nieinnowacyjnych tylko 6%. Przedsiębiorstwa innowacyjne charakteryzuje zatem większa skłonność do podejmowania wspólnych działań w ramach klastrów. 4. Potencjalny wpływ uczestnictwa w klastrze na wprowadzanie innowacji jest, w opinii respondentów, związany przede wszystkim z możliwościami ustanawiania wspólnych standardów jakościowych. Ważne okazuje się także upowszechnianie nowych rozwiązań organizacyjnych i marketingowych. Mikroprzedsiębiorcy nie dostrzegają natomiast możliwości łączenia środków finansowych uczestników klastra we wspólnej działalności innowacyjnej. Współpracę mikroprzedsiębiorstw z szeroko rozumianym otoczeniem cechuje brak instytucjonalnych i trwałych więzi. Głównymi partnerami współpracy, podobnie jak w przypadku małych, średnich oraz dużych przedsiębiorstw w kraju, są klienci, dostawcy materiałów i wyposażenia oraz inne przedsiębiorstwa z tej samej branży. Z deklaracji dotyczących zamierzeń podjęcia współpracy w przyszłości wynika, że pozostaną oni nadal najważniejszymi kooperantami. Mikroprzedsiębiorstwa nie są w większości uczestnikami struktur klastrowych głównie ze względu na to, że nie dostrzegają takiej potrzeby. Tymczasem może to być szczególnie ważne w zwiększaniu ich innowacyjności i konkurencyjności ze względu na możliwość łączenia z reguły niewielkich zasobów. Przedsiębiorcy będący uczestnikami struktur klastrowych wskazywali przede wszystkim na korzyści związane z ustanawianiem wspólnych standardów jakościowych oraz wprowadzaniem nowych rozwiązań organizacyjnych i marketingowych. 10

13 Analiza dokumentów wtórnych wykazała, że mikroprzedsiębiorstwa, ze względu na ograniczone zasoby kapitałowe i ludzkie, w niewielkim zakresie prowadzą działalność badawczo-rozwojową. Przeprowadzone badania empiryczne potwierdzają tę tendencję, wskazując jednocześnie na następujące aspekty: 1. Prace badawczo-rozwojowe prowadzi wśród badanej populacji zaledwie 50 firm, tj. ok. 3% analizowanych. Efektem tych prac są w głównej mierze nowe/unowocześnione produkty oraz nowe/ usprawnione technologie i innowacje marketingowe. Tego rodzaju innowacje w ramach prac B+R realizowane są w nieco ponad połowie firm. Nowy proces opracowało natomiast co trzecie przedsiębiorstwo. 2. Zdecydowana koncentracja przedsiębiorstw prowadzących działalność B+R występuje w województwach: mazowieckim, śląskim i pomorskim, a więc tych o największej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym. Łącznie zlokalizowanych jest tam 60% takich podmiotów. 3. Przedsiębiorcy oceniając instrumenty wspierające współpracę z partnerami, w znacznej części (co trzeci) wskazali na odpowiedź nie wiem. W praktyce oznacza to ograniczone zainteresowanie podjęciem współpracy w przyszłości. Szczególnie dotyczy to współpracy z jednostkami sektora B+R, co wskazuje na dalsze utrwalanie tendencji ograniczonego zainteresowania zewnętrznym transferem wiedzy i technologii. 4. Niski odsetek mikroprzedsiębiorstw posiadających własne zaplecze B+R determinuje niewielki udział nakładów na prace badawczo-rozwojowe w strukturze nakładów innowacyjnych ogółem. Stanowi on zaledwie 5%. Jest to zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że innowacje wdrażane przez mikroprzedsiębiorstwa charakteryzuje niski stopień nowości. Działalność B+R prowadzona przez mikroprzedsiębiorstwa oraz współpraca z podmiotami sektora B+R odgrywają w działalności innowacyjnej badanych firm niewielką rolę. Wśród mikroprzedsiębiorstw prowadzących tę działalność występuje wyraźne zróżnicowanie regionalne. Ocena współpracy mikroprzedsiębiorstw z jednostkami sektora B+R jest niska. Powoduje to niewielkie zainteresowanie podjęciem współpracy z nimi w przyszłości. W ramach polityki innowacyjnej państwa stworzono instytucje, które zajmują się zarówno bezpośrednim, jak i pośrednim wspieraniem działalności innowacyjnej. Badane mikroprzedsiębiorstwa oceniły znajomość, skuteczność oraz przydatność tych instytucji. Przeprowadzone badania wskazują, że: 1. Większość badanych mikroprzedsiębiorstw nie zna instytucji wspierających działalność innowacyjną. Ponad połowa respondentów nie zna 62% wymienionych instytucji. Najbardziej znanymi instytucjami są jednostki centralne, czyli: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Ministerstwo Gospodarki oraz Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (ponad 60% wskazań). 2. W kontekście przeprowadzanych rozważań istotna jest nie tylko znajomość, ale i stopień korzystania przez mikroprzedsiębiorstwa z oferowanych instrumentów pomocy. Ze wsparcia korzysta jednak tylko niewielka liczba przedsiębiorstw w zależności od rodzaju instytucji odsetek korzystających z pomocy wynosi od 0,4% do 2,9% badanej populacji. 3. Mikroprzedsiębiorcy korzystają najczęściej z instrumentów wsparcia oferowanych przez Agencje Rozwoju Regionalnego (2,9% wskazań) oraz PARP (2,5%). Relatywnie wysoką znajomością i stopniem wykorzystania cieszą się instytucje takie, jak Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE (1,8% wskazań) oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (1,6%). Mniejsze znaczenie mają pozostałe instytucje regionalne (np. inkubatory przedsiębiorczości oraz ośrodki innowacji i przedsiębiorczości odpowiednio 1,3 i 1,1% wskazań). 11

14 4. Instytucjonalne źródła informacji nie odgrywają praktycznie żadnej roli w opracowywaniu i wdrażaniu innowacji, przy czym wszystkie z nich oceniono na zbliżonym poziomie. Warto wspomnieć, że źródła informacji związane z wdrażaniem innowacji finansowanych z UE zostały nieco lepiej ocenione niż źródła instytucjonalne ogółem. Najważniejsze dla mikroprzedsiębiorstw są te o charakterze lokalnym i regionalnym. Wśród nich wymieniono jednostki takie, jak: urzędy marszałkowskie, urzędy gmin, agencje rozwoju regionalnego i ośrodki doradztwa rolniczego. Znajomość instytucji wspierających działalność innowacyjną wśród mikroprzedsiębiorców jest umiarkowana. Niewielki zakres korzystania z instrumentów pomocy powoduje jednocześnie niską ocenę skuteczności i niewielką potrzebę korzystania z nich w przyszłości. Bardziej aktywne w poszukiwaniu i korzystaniu z ich pomocy są przedsiębiorstwa innowacyjne. Instytucje nie stanowią dla mikroprzedsiębiorstw ważnego źródła informacji umożliwiających tworzenie i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań. Lepiej niż źródła instytucjonalne ogółem zostały ocenione te, które zajmowały się projektami innowacyjnymi finansowanymi z UE. W działalności innowacyjnej przedsiębiorstwa mogą korzystać z różnego rodzaju narzędzi czy instrumentów, które mogą ograniczać ewentualne oddziaływanie barier w realizacji procesów innowacyjnych. Jest to jednak możliwe pod warunkiem wykorzystywania tych instrumentów, a to zależy od ich znajomości i skuteczności. Podstawowe wnioski wynikające z tego zakresu badań są następujące: 1. Wśród mikroprzedsiębiorstw najbardziej znanymi instrumentami wspierającymi działalność innowacyjną są instrumenty badawcze i doradcze. Ponad 60% badanych wskazała na ich znajomość. Pozostałe instrumenty są znane tylko co czwartej firmie. Rozważając oddziaływanie instrumentów bezpośrednio wspierających innowacyjność przedsiębiorstw, należy podkreślić, że znaczna część uczestników badania deklaruje ich nieznajomość. 2. Najbardziej znanymi i wykorzystywanymi instrumentami są: doradztwo finansowe i podatkowe (9% mikroprzedsiębiorstw zna i wykorzystuje ten instrument) oraz preferencyjne kredyty i pożyczki (7% wskazań). Stopień wykorzystania pozostałych instrumentów jest co najmniej 2-krotnie niższy. 3. Instrumenty wspierające działalność innowacyjną zostały uznane, w ocenie respondentów, za średnio skuteczne. Opinia ta dotyczy wszystkich analizowanych grup instrumentów, czyli: badawczych i doradczych, finansowych, informacyjnych, szkoleniowych, organizacyjnych i technologicznych. Nie występuje istotna różnica w ocenach zarówno poszczególnych grup, jak i rodzajów instrumentów. 4. Mikroprzedsiębiorcy nie odczuwają większych potrzeb związanych z korzystaniem z instrumentów wspierających działalność innowacyjną w przyszłości. Ocena potrzeb kształtuje się na poziomie ok. 1,5, co w przyjętej skali od 1,0 do 3,0 oznacza w zasadzie znikome zainteresowanie tymi formami pomocy. W ocenie badanych znajomość i skuteczność stosowania instrumentów wspierających procesy innowacyjne w przedsiębiorstwach jest niewielka. Powoduje to, że nie dostrzegają potrzeby korzystania z nich w przyszłości. Przedsiębiorstwa innowacyjne wykazują się zarówno większą znajomością, jak i wykorzystaniem dostępnych form pomocy. Najbardziej popularnymi i stosowanymi instrumentami są te o charakterze badawczo-doradczym. 12

15 We współczesnych przedsiębiorstwach na technologiach informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) opiera się komunikacja wewnętrzna i zewnętrzna oraz realizowane w nich procesy gospodarcze. Odnosi się to także do procesów innowacyjnych i mikroprzedsiębiorstw. W kontekście przeprowadzonych badań dotyczących tej tematyki można stwierdzić, że: 1. Mikroprzedsiębiorstwa w coraz większym zakresie korzystają ze sprzętu komputerowego. W sprzęt stacjonarny wyposażonych jest ¾ badanych firm, a w przenośny prawie połowa. Istotne jest, że w porównaniu z badaniami przeprowadzonymi w 2005 r. odsetek ten zwiększył się znacznie. 2. Najczęściej technologie ICT służą w mikroprzedsiębiorstwach do komunikowania się z innymi podmiotami przez konta poczty elektronicznej. Głównym rodzajem oprogramowania wykorzystywanym w badanych firmach jest oprogramowanie finansowo-księgowe, a także oprogramowania branżowe oraz wspomagające zakupy i sprzedaż. Rodzaj oprogramowania wynika ze specyfiki prowadzonej działalności. 3. Dostęp do Internetu posiada obecnie ponad 90% mikroprzedsiębiorstw, a prawie połowa z nich korzysta z szerokopasmowego dostępu. Internet wykorzystywany jest głównie do pozyskania informacji o branży i rynku działania przedsiębiorstwa oraz dokonywania rozliczeń z bankami. W kontaktach on-line dominują te podmioty, z którymi mikroprzedsiębiorstwa najczęściej nawiązują współpracę, czyli dostawcy, klienci i współpracujące firmy. 4. Porównując zasoby i wykorzystanie ICT w grupie przedsiębiorstw innowacyjnych i nieinnowacyjnych, należy wskazać, że zarówno potencjał, jak i zakres jego wykorzystywania jest większy w firmach, które w ostatnich latach wprowadzały innowacje. Większy odsetek przedsiębiorstw innowacyjnych zamierza także wprowadzać nowe rozwiązania technologii ICT w przyszłości. Wyposażenie mikroprzedsiębiorstw w technologie ICT jest coraz bardziej powszechne, ale wykorzystywane jest ono najczęściej do mniej zaawansowanych funkcji. Wyposażenie w komputery jest silnie skorelowane z branżą, w jakiej działa przedsiębiorstwo. Komputery najczęściej wykorzystywane są przez firmy branż pośrednictwa finansowego oraz ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Pozytywnym zjawiskiem jest wzrost, w porównaniu z poprzednim okresem, dostępu mikroprzedsiębiorstw do Internetu. Wykorzystywany jest on głównie do pozyskania informacji o branży i rynku, na jakim działają firmy oraz dokonywania rozliczeń z bankami. Mikroprzedsiębiorcy korzystają z niego także dosyć często do zakupów on-line produktów i usług. Główne rekomendacje Opierając się na zidentyfikowanym w badaniu zróżnicowaniu poziomu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw, zaproponowano rozdzielenie grup docelowych rekomendowanych działań. W badanej populacji wyraźnie zaznacza się bowiem różnica w postawach, wiedzy i potrzebach mikroprzedsiębiorstw nieinnowacyjnych i innowacyjnych. Poprzedzono je rekomendacjami ogólnymi, uzasadniającymi takie podejście i obejmującymi obie grupy. Struktura rekomendacji jest zatem następująca: Rekomendacje ogólne Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw nieinnowacyjnych Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw innowacyjnych. 13

16 Rekomendacje ogólne Wyodrębnienie grup docelowych mikroprzedsiębiorstw Celem rekomendacji jest zwiększenie skuteczności działań instrumentów interwencji publicznej poprzez dopasowanie ich do potrzeb grup docelowych. Rekomenduje się wyodrębnienie mikroprzedsiębiorstw jako odrębnego segmentu wsparcia i uwzględnienie w nim dwóch grup docelowych, do których kierowana jest zróżnicowana oferta pomocy. Pierwszą z grup są mikroprzedsiębiorstwa nieinnowacyjne, o niższym poziomie innowacyjności, zlokalizowane w regionach o niskiej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym oraz z sektora niskiej i średnio-niskiej techniki. Druga grupa obejmuje mikroprzedsiębiorstwa będące liderami innowacyjności, działające w regionach o wysokiej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym oraz funkcjonujące w sektorze średnio-wysokiej i wysokiej techniki. Personalizacja przekazu Celem rekomendacji jest zwiększenie zrozumienia potrzeby wdrażania innowacji jako działania korzystnego dla konkretnego właściciela mikroprzedsiębiorstwa. Zakres tematyczny i sposób przekazu informacji przez instytucje wspierające działalność innowacyjną powinien umożliwić utożsamienie się pojedynczego przedsiębiorstwa z komunikatem ta informacja mnie dotyczy, jest skierowana właśnie do mnie. Przekaz komunikujący prawdziwe i realne profity z korzystania ze wsparcia i bycia innowacyjnym, odwołujący się do specyfiki branży i posługujący się pojęciami w niej stosowanymi, zwiększy skuteczność jego oddziaływania. Efektywna dystrybucja informacji o instytucjach i instrumentach wsparcia działalności innowacyjnej Celem rekomendacji jest zwiększenie wśród mikroprzedsiębiorstw świadomości istnienia instytucjonalnego systemu wsparcia działalności innowacyjnej oraz wykształcenie potrzeby korzystania z oferty takich instytucji. Rekomenduje się działania akcentujące aktywne przekazywanie informacji adresatom najczęściej wykorzystywanymi przez nich kanałami komunikacji: przedsiębiorcy najczęściej korzystają z Internetu jako kanału pozyskiwania informacji konieczna jest intensywna reklama w Internecie, szczególnie na portalach branżowych, portalach informacyjnych, a także w przeglądarkach internetowych, sponsorowane linki na portalach branżowych, pozycjonowanie i reklama kontekstowa w przeglądarkach internetowych; przedsiębiorcy aktywnie uczestniczą w portalach społecznościowych instytucje wspierające innowacyjną działalność powinny tworzyć swoje profile na portalach społecznościowych i dostarczać przedsiębiorcom tym coraz bardziej popularnym kanałem treści dostosowane do ich potrzeb; wielość różnych sieci informacji (gminy, Punkty Konsultacyjne organizowane pod patronatem MRR oraz PK pod patronatem PARP) powoduje rozproszenie informacji, zatem konieczne jest zacieśnienie współpracy pomiędzy sieciami; najpopularniejszą formą kontaktu stosowaną przez mikroprzedsiębiorstwa jest poczta elektroniczna proponowanym rozwiązaniem jest redagowanie i przesyłanie informacji w formie newslettera, który mógłby być wykorzystywany przez instytucje odpowiedzialne za wdrażanie instrumentów proinnowacyjnych do zachęcania mikroprzedsiębiorstw do korzystania z ich oferty. 14

17 Szkolenia dla JBR w zakresie promocji i marketingu swojej oferty Celem rekomendacji jest wzmocnienie skuteczności jednostek badawczo-rozwojowych oraz ośrodków naukowych w docieraniu ze swoją ofertą do mikroprzedsiębiorców. Wskazują oni na niską skuteczność i przydatność oferty ośrodków naukowych czy jednostek badawczych, często z powodu braku wiedzy o ofercie takich jednostek lub też niezrozumienia, w jaki sposób mogą one pomóc w działalności mikroprzedsiębiorstw. Rekomenduje się zatem stworzenie programu szkoleń z zakresu promocji, działań public relations oraz marketingu dla pracowników instytucji wspierających działalność innowacyjną, ze szczególnym uwzględnieniem JBR. Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw nieinnowacyjnych Promocja prorozwojowych postaw wśród mikroprzedsiębiorców Celem rekomendacji jest zwiększenie odsetka mikroprzedsiębiorstw wdrażających innowacje, które są dla wielu firm jedynie reakcją na okazjonalnie pojawiające się możliwości, a nie świadomymi, celowo i systematycznie realizowanymi przedsięwzięciami. Nie są one również utożsamiane z czynnikami mającymi wpływ na ich rozwój czy konkurencyjność. Do mikroprzedsiębiorstw powinna być skierowana szeroko zakrojona ogólnopolska akcja promująca prorozwojowe postawy, której celem byłoby przekonanie odbiorców, że innowacyjność to nie tylko zmiany technologiczne czy radykalne nowości produktowe, a wprowadzanie innowacji nie zawsze musi wiązać się z dużymi kosztami, znacznym ryzykiem czy posiadaniem specjalistycznych komórek (działów). Akcja powinna skoncentrować się na emisji materiałów akcentujących rangę postaw prorozwojowych w działalności przedsiębiorstw oraz ich znaczenie jako źródła przewagi konkurencyjnej. Aktywizowanie mikroprzedsiębiorstw z województw o niższej atrakcyjności inwestycyjnej Celem rekomendacji jest intensyfikacja działań prorozwojowych w mikroprzedsiębiorstwach z województw o najniższym stopniu innowacyjności. Konieczne jest zintensyfikowanie działań informacyjnych i promocyjnych ze strony instytucji wspierających procesy innowacyjne w mikroprzedsiębiorstwach. Szczególnie ważną rolę w tym zakresie powinni odegrać konsultanci KSU i KSI. Rekomenduje się zmianę formuły funkcjonowania konsultantów KSU i KSI, którzy mieliby obowiązek aktywnego pozyskiwania klientów poprzez konieczność odbycia miesięcznie konkretnej puli udokumentowanych wizyt w najbliższych geograficznie mikroprzedsiębiorstwach, szczególnie tych zlokalizowanych w innych miejscowościach niż miejsce ośrodków KSU i KSI. Wysoką rozpoznawalność jako instytucje wspierające działania proinnowacyjne mają również urzędy gmin, agencje rozwoju regionalnego oraz jednostki wdrażające RPO, dlatego też wskazane byłoby tworzenie sieci współpracy lokalnych ośrodków, które wspólnie realizowałyby działania aktywizujące mikroprzedsiębiorców. Jako narzędzie wspierające działania informacyjne konsultantów w docieraniu do mikroprzedsiębiorstw rekomenduje się opracowanie pakietu Mikrostarter Innowacyjności, zawierającego zestaw podstawowych informacji o tym kto, gdzie, w czym i w jaki sposób może pomóc mikroprzedsiębiorstwom w innowacyjnych działaniach. Rekomendacje instrumentów kierowanych do mikroprzedsiębiorstw innowacyjnych Demarkacja instrumentów wsparcia dla mikroprzedsiębiorców w zależności od rodzaju innowacji Celem rekomendacji jest powszechne wdrożenie efektywnych i odpowiednio sprofilowanych mechanizmów wsparcia dla innowacyjnych mikroprzedsiębiorców oraz usprawnienie dostępu sektora do wspar- 15

18 cia w zależności od rodzaju i charakteru innowacji, a także dookreślenie jej definicji. Wdrożenie rekomendacji dotyczy programów sektorowych, jak i regionalnych, w których należy dokonać: przeglądu definicji innowacyjności (w programach operacyjnych i dokumentach referencyjnych, jak np. Regionalne Strategie Innowacji) oceny stopnia wykorzystania istniejących instrumentów wsparcia, ich efektywności, skuteczności oraz dostosowania do potrzeb mikroprzedsiębiorstw zmiany kryteriów oceny projektów w sposób odpowiadający przeformułowanym celom wsparcia. Uproszczenie procedur ubiegania się o dotacje i rozliczania dotacji dla mikroprzedsiębiorstw Celem rekomendacji jest zwiększenie dostępu mikroprzedsiębiorstw do programów wsparcia dzięki zmniejszeniu stopnia ich zbiurokratyzowania poprzez: nabór wniosków z preselekcją uproszczenie dokumentów aplikacyjnych i dostosowanie ich zakresu do wnioskowanej kwoty i charakteru projektu (informacje wymagane w biznesplanie dla mikroprzedsiębiorstw mogłyby mieć postać analizy wielokryterialnej, a nie pełnego biznesplanu) przygotowanie regulaminów naboru wniosków o wsparcie napisanych językiem przystępnym, z cytowaniem źródeł prawa i ich omówieniem oraz podaniem przykładów upowszechnienie płatności zaliczkowych dla projektów mniejszych (np. do tys. zł). Branżowy monitoring technologii i benchmarking Celem rekomendacji jest upowszechnienie wśród mikroprzedsiębiorców informacji o sytuacji w sektorze nowych technologii i dostarczenie sektorowych wzorców (wskaźników, które osiągają liderzy). Wdrożenie rekomendacji polegać będzie na: wsparciu organizacji członkowskich biznesu w celu wdrożenia monitoringu branżowego/sektorowego i pozycjonowania konkurencyjności i innowacyjności firm (w tym mikroprzedsiębiorstw) na rynkach ponadregionalnych i międzynarodowych stworzeniu i aktualizacji internetowej bazy danych o technologiach możliwych do zastosowania przez mikroprzedsiębiorstwa w układzie branżowym. Wsparcie mikroprzedsiębiorstw w działaniach ponadlokalnych Celem rekomendacji jest stymulowanie procesów zainteresowania innowacjami, odpowiedniego klimatu kreatywności do myślenia o innowacjach oraz twórczego rozwoju poprzez kontakty z innymi przedsiębiorstwami i uzyskanie ponadlokalnej perspektywy rynku, na którym działają. Realizację tego postulatu proponujemy poprzez finansowanie udziału mikroprzedsiębiorstw w targach i imprezach wystawienniczych (podobnie jak w przypadku działania SPO-WKP), zarówno zagranicznych, jak i krajowych. Stymulowanie dostępu do finansowania zewnętrznego innowacji 16 Celem rekomendacji jest ułatwienie finansowania inwestycji mikroprzedsiębiorstw w obszarze innowacji poprzez pozyskiwanie finansowania zewnętrznego. Jej wdrożenie może polegać na realizacji takich przedsięwzięć, jak: organizacja konkursu na bank najbardziej przyjazny Funduszom Europejskim wsparcie finansowe i organizacyjne banków w przygotowaniu aplikacji do Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego o udzielenie gwarancji portfela kredytów i pożyczek dla mikroprzedsiębiorców realizujących innowacyjne przedsięwzięcia

19 przyspieszenie realizacji inicjatywy JEREMIE ukierunkowanej na finansowanie przedsięwzięć innowacyjnych oraz jej stały monitoring służący dostosowaniu warunków realizacji programu do specyficznych uwarunkowań, w jakich działają mikroprzedsiębiorstwa w poszczególnych województwach objętych programem zakwalifikowanie poręczeń udzielanych przez fundusze poręczeniowe do pomocy publicznej de minimis oraz umożliwienie udzielania takiego rodzaju pomocy przez fundusze pożyczkowe analiza niskiego wykorzystania środków Krajowego Funduszu Kapitałowego oraz modyfikacja oferowanego instrumentarium wsparcia ze szczególnym ukierunkowaniem na sektor mikroprzedsiębiorstw, w tym spin-offs analiza potencjalnego popytu na gwarancje wejść kapitałowych na polskim rynku PE/VC i wsparcie aplikacji do EFI wprowadzenie dla zainteresowanych funduszy PE/VC systemu bezzwrotnych świadczeń na wzór instrumentu oferowanego przez KFK dla beneficjentów wejść kapitałowych wymagałoby to modyfikacji istniejącego działania PO IG lub przygotowania odpowiedniego poddziałania adresowanego do wszystkich funduszy, a nie tylko do tych, które otrzymują wsparcie kapitałowe KFK analiza przyczyn niskiego zainteresowania mikroprzedsiębiorstw wykorzystaniem Funduszu Kredytu Technologicznego. Dostosowanie instrumentu bon na innowacje do potrzeb mikroprzedsiębiorstw Celem rekomendacji jest wprowadzenie uproszczonych instrumentów wsparcia dla mikroprzedsiębiorców bonu na wsparcie w zakresie komercjalizacji innowacji pochodzącej spoza sektora B+R. Wdrożenie rekomendacji polegać może na przygotowaniu i przeprowadzeniu pilotażowego projektu takiego bonu. Proponowany bon na komercjalizację innowacji mógłby być logiczną kontynuacją wprowadzonego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości bonu na innowacje, którego wielką zaletą jest prostota i elastyczność w stosowaniu (beneficjent ostateczny decyduje o wyborze doradcy). W przypadku mikroprzedsiębiorstw rekomenduje się jednak następujące zmiany: rozszerzenie zakresu podmiotowego źródła innowacji poza sektor jednostek B+R oraz rozszerzenie zakresu merytorycznego objętego bonem na doradztwo w ogóle, związane z wdrażaniem innowacji, a nie tylko doradztwo specjalistyczne (konsulting, coaching i mentoring), a także rozszerzenie szkoleń. Integracja instrumentów wsparcia inwestycyjnego i nieinwestycyjnego Celem rekomendacji jest wsparcie pełnego cyklu inwestycyjnego w mikroprzedsiębiorstwach poprzez wdrożenie zintegrowanego instrumentu łączącego w sobie przygotowanie innowacyjnego projektu i jego wdrożenie. Potrzeba takiego produktu jako pakietu wsparcia została już zrealizowana poprzez połączenie działania 1.4 i 4.1 PO IG w jeden pakiet. Jest on jednak oferowany wszystkim przedsiębiorcom, bez względu na ich wielkość, a poza tym jest uzależniony od powiązań beneficjanta z sektorem jednostek B+R. Proponuje się wdrożenie działania podobnego do omawianego powyżej i już istniejącego pakietu w ramach PO IG, ale adresowanego wyłącznie do mikroprzedsiębiorstw oraz rozszerzającego instytucjonalny katalog źródeł innowacji. Wdrożenie systemu monitoringu jakościowego realizacji programów wsparcia innowacji Celem rekomendacji jest stała obserwacja skuteczności oferowanych instrumentów pomocy dla mikroprzedsiębiorstw i reagowanie na pojawiające się bariery w dostępie do wsparcia. Rekomenduje się opracowanie i wdrożenie systemu monitorowania dostępu mikroprzedsiębiorstw do wsparcia ze środków programów operacyjnych. System obligowałby instytucje wdrażające do wyodrębniania segmentu 17

20 mikroprzedsiębiorstw w sprawozdawczości oraz uwzględniania tego segmentu w badaniach ewaluacyjnych. Promocja współpracy mikroprzedsiębiorstw Celem rekomendacji jest zwiększenie wiedzy na temat możliwych form współpracy i upowszechnienie korzyści, jakie płyną z działania w związkach kooperacyjnych. Rekomenduje się umieszczenie w portalach innowacji centralnym i regionalnych (w zakładce Mikroprzedsiębiorstwa ) bazy dobrych praktyk współdziałania mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji wspólnych projektów innowacyjnych. Pożądane jest umieszczenie ich w układzie branżowym, tak aby ułatwić mikroprzedsiębiorcy szybkie odszukanie właściwych danych. Niezbędne jest przy tym umożliwienie przepływu informacji (nawiązanie kontaktu) między już współpracującymi jednostkami przedstawionymi w bazie dobrych praktyk a poszukującymi partnerów do współpracy. Zmiana funkcjonalności strony Portal innowacji (www.pi.gov.pl) Celem rekomendacji jest integracja rozproszonych informacji. Jest to istotne z punktu widzenia kompletności i aktualności informacji przekazywanych mikroprzedsiębiorstwom, a jednocześnie sprzyja przejrzystości i łatwości nawigacji. W dalszej kolejności, dzięki zmianie funkcjonalności, powinno nastąpić zwiększenie liczby użytkowników portalu, będących mikroprzedsiębiorstwami. W zakładce Mikroprzedsiębiorstwa należy przedstawić oferty instytucji wspierających innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w funkcjonalnym układzie stosowanych przez nie instrumentów, np.: informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych, badawczych i doradczych, technologicznych, organizacyjnych i finansowych. W zakresie redagowania i opracowywania materiałów skierowanych do mikroprzedsiębiorców należy szczególnie zadbać o czytelność, zrozumiałość oraz prostą formę języka komunikatów i przekazów. Utworzenie regionalnych/wojewódzkich portali innowacji Celem rekomendacji jest zebranie w jednym miejscu informacji związanych ze wspieraniem działalności innowacyjnej. Rekomenduje się utworzenie wojewódzkich portali innowacji oraz powiązanie ich z centralnym Portalem innowacji. Byłyby one skierowane do wszystkich przedsiębiorstw, ale tak jak w przypadku portalu centralnego, powinny mieć wyodrębnioną zakładkę dla mikroprzedsiębiorstw. 18

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Michał Kołodziejski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia PARP Sieć współpracujących ze sobą ośrodków

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Oferta KSU oraz PK dla nowopowstałych firm Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Iwona Pietruszewska-Cetkowska Czym jest Krajowy System Usług? Krajowy System

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jakub Rawski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia Polska Agencja Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm.

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. W poprzednim wydaniu biuletynu BDO informowaliśmy, że od 12 maja br. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

2010 Diagnoza innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce - omówienie wyników badań empirycznych. Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz

2010 Diagnoza innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce - omówienie wyników badań empirycznych. Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz 2010 Diagnoza innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce - omówienie wyników badań empirycznych Prof. dr hab. Małgorzata Juchniewicz PLAN WYSTĄPIENIA 1. Metodyka badań empirycznych 2. Poziom innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Raportu. dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. z badania

Streszczenie Raportu. dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. z badania Streszczenie Raportu dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z badania Ocena poziomu świadomości i postaw wobec innowacyjności wśród grup docelowych planowanej kampanii promocyjnej wykonanego w

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Oferta Krajowego Systemu Usług dla osób zakładających i prowadzących działalność gospodarczą

Oferta Krajowego Systemu Usług dla osób zakładających i prowadzących działalność gospodarczą Oferta Krajowego Systemu Usług dla osób zakładających i prowadzących działalność gospodarczą Karina Grygiel Konsultant Punktu Konsultacyjnego KSU prowadzonego przez Toruńską Agencję Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Bony na innowacje - współpraca nauki z biznesem (doświadczenia i plany na przyszłość)

Bony na innowacje - współpraca nauki z biznesem (doświadczenia i plany na przyszłość) 2015 Bony na innowacje - współpraca nauki z biznesem (doświadczenia i plany na przyszłość) Daniel Węgrzynek, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Łódź, 8 czerwca 2015 r. Doświadczenia i teraźniejszość

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Całkowita alokacja: do 10 milionów franków szwajcarskich W danym obszarze ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r.

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r. 2009 Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 27 maja 2009 r. Warszawa, 27 maja 2009 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP jest rządową agencją podległą Ministrowi

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4.

1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4. 1. Innowacyjne inwestycje w Działaniu 4.4 2. Paszport do eksportu w Działaniu 6.1 3. Gospodarka elektroniczna w Działaniach 8.1 i 8.2 4. Inne możliwości 3 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza efektywności inicjatywy JEREMIE na terenie województwa wielkopolskiego wraz z oceną jej oddziaływania na sytuację gospodarczą regionu,

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna Załącznik nr 2 do Regulaminu Konkursu na wybór Pośredników Finansowych nr 2.6/2015/FPJWW Kryteria wyboru pośredników finansowych Produkt finansowy Pożyczka Globalna ETAP I OCENA FORMALNA Kryteria formalne

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Efekty gospodarcze i społeczne zakończonych projektów rozwojowych finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Efekty gospodarcze i społeczne zakończonych projektów rozwojowych finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Efekty gospodarcze i społeczne zakończonych projektów rozwojowych finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Raport końcowy z badania ewaluacyjnego Kontekst badania Cel projektów rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia, fundusze Private Equity/ Venture Capital

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r.

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Projekt Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw i popyt na pracę w województwie lubelskim w kontekście organizacji przez Polskę

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości VIII Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości 3-4 marca 2010r. Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, Kielce OFERTA DLA WYSTAWCY VIII Świętokrzyska Giełda

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK) konkurs 1/JEREMIE/RPOWK-P/2012 Załącznik nr 1 do trybu składania wniosków o wsparcie finansowe dla Wnioskodawców ze środków Funduszu Powierniczego JEREMIE utworzonego w ramach działania 5.1. Rozwój Instytucji

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa 28 czerwca 2011 r. Gabriela Zenkner-Kłujszo Biuro Przedsiębiorczości Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Regionalny

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Działania PARP na rzecz przedsiębiorców w 2013 r.

Działania PARP na rzecz przedsiębiorców w 2013 r. 2013 Bożena Lublińska - Kasprzak Prezes PARP Działania PARP na rzecz przedsiębiorców w 2013 r. Warszawa, 14 marca 2013 r. Obszary działalności PARP Działalność proeksportowa Sieci współpracy PARP Realizacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Dr inż. Justyna Patalas-Maliszewska Dr hab. inż. Sławomir Kłos Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych MISJA

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PUNKT KONSULTACYJNY KSU kompleksowe usługi informacyjne oraz doradcze

REGIONALNY PUNKT KONSULTACYJNY KSU kompleksowe usługi informacyjne oraz doradcze REGIONALNY PUNKT KONSULTACYJNY KSU kompleksowe usługi informacyjne oraz doradcze Potrzebujesz wsparcia eksperckiego w pierwszym okresie funkcjonowania firmy? Chciałbyś rozwiać wątpliwości dotyczące prawa,

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWE CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI AKADEMICKIEJ - ICPA

INTERNETOWE CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI AKADEMICKIEJ - ICPA ICPA Regulamin uczestnictwa Strona 1 z 5 REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROGRAMIE INTERNETOWE CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI AKADEMICKIEJ - ICPA realizowanym w pilotażowej edycji na terenie woj. dolnośląskiego w

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE Magdalena Nowak - Siwińska wewnętrzne zewnętrzne Kredyt inwestycyjny Leasing Dotacja/Dofinansowanie Krajowe np. Dotacja z Urzędu

Bardziej szczegółowo