INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU"

Transkrypt

1 MINISTER ZDROWIA INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU Podstawa prawna: art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375) WARSZAWA 2013

2 SPIS TREŚCI WSTĘP... 3 I. OCHRONA ZDROWIA PSYCHICZNEGO Problematyka zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania na świecie. Rekomendacje Sytuacja epidemiologiczna zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w Polsce Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego II. REALIZACJA NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU Resorty i urzędy centralne Minister Zdrowia Minister Edukacji Narodowej Minister Pracy i Polityki Społecznej Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Minister Sprawiedliwości Minister Spraw Wewnętrznych Minister Obrony Narodowej Narodowy Fundusz Zdrowia Jednostki samorządu terytorialnego Samorządy województw Samorządy powiatowe i gminne III. PODSUMOWANIE I WNIOSKI Resorty i urzędy centralne Jednostki samorządu terytorialnego Wnioski

3 WSTĘP Zdrowie psychiczne jest obecnie jednym z ważniejszych aspektów zdrowia w pojęciu ogólnym, jest wyzwaniem dla polityki społecznej i zdrowotnej państwa oraz samorządów terytorialnych. Przez wiele lat temat osób cierpiących z powodu niedostatku zdrowia psychicznego był marginalizowany i stanowił społeczne tabu. Jednakże w obliczu rosnącej zapadalności na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, należy walczyć o zasadniczą zmianę podejścia do tego zagadnienia i związanych z nim problemów społecznych. Preambuła ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375) wskazuje, iż zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami psychicznymi należy do obowiązków państwa". Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy ochrona zdrowia psychicznego obejmuje w szczególności realizację zadań polegających na promocji zdrowia psychicznego i zapobieganiu zaburzeniom psychicznym, zapewnieniu osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, kształtowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi właściwych postaw społecznych, a zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałania ich dyskryminacji. Powyższe zadania są realizowane przez działania określone w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego, który wszedł w życie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 24, poz. 128). Przywołane rozporządzenie w 5 pkt 2 nakłada na realizatorów Programu obowiązek składania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia rocznych sprawozdań z realizacji zadań wynikających z Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w terminie do 15 maja. Następnie, w świetle zapisów art. 2 ust. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, minister właściwy do spraw zdrowia przedkłada Radzie Ministrów, w terminie do dnia 30 września każdego roku, informację o realizacji wynikających z Programu działań. W części I. Informacji o realizacji działań wynikających z Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w 2011 r. omówiono problematykę ochrony zdrowia psychicznego, w tym dokumenty i rekomendacje m.in. Światowej Organizacji Zdrowia i Unii Europejskiej dotyczące zalecanych rozwiązań z zakresu promocji i ochrony zdrowia psychicznego, 3

4 epidemiologię zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w Polsce oraz cele i założenia Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. W części II. Informacji przedstawiono wyniki realizacji zadań wyznaczonych przez Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego w 2011 r. W pierwszej kolejności zaprezentowano sprawozdania ministrów właściwych ze względu na cele Programu, tj. Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych, Ministra Obrony Narodowej oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Następnie analizie zostały poddane jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli. Część III zawiera podsumowanie i streszczenie wyników realizacji NPOZP oraz wnioski wynikające z realizacji NPOZP w 2011 r. 4

5 I. OCHRONA ZDROWIA PSYCHICZNEGO 1. Problematyka zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania na świecie. Rekomendacje. Raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2001 r., Zdrowie psychiczne: nowe rozumienie, nowa nadzieja, wskazuje iż zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania dotykają w pewnych okresach życia nawet 25% populacji. Są to choroby powszechne i o uniwersalnym charakterze, dotyczą ludzi ze wszystkich krajów i społeczeństw, osób w każdym wieku, niezależnie od płci czy statusu materialnego, mieszkających na terenach zurbanizowanych oraz wiejskich 1. WHO szacuje, że 450 milionów ludzi na świecie cierpi na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, wliczając w to uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych. Ze statystyk wynika, że nawet jedna na cztery rodziny ma w swoim gronie przynajmniej jedną osobę cierpiącą na zaburzenia psychiczne lub zaburzenia zachowania. Szacuje się, że zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania stanowią 12% globalnego obciążenia chorobami, natomiast budżety większości państw przeznaczają na ten cel mniej niż 1% wszystkich swoich wydatków na ochronę zdrowia. Ponad 40% krajów nie ma stworzonej polityki wobec problemów zdrowia psychicznego, a blisko 30% nie ma żadnych programów zdrowotnych dotyczących tego zagadnienia 2. Koszty ekonomiczne zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania są długofalowe i bardzo wysokie. Dotyczą zarówno jednostek, jak i ich rodzin oraz całego społeczeństwa. Część z tych ekonomicznych obciążeń jest oczywista i wymierna, ale część jest praktycznie niemożliwa do oszacowania. Do mierzalnych kosztów należą potrzeby systemu ochrony zdrowia i systemu pomocy społecznej, koszty utraconego zatrudnienia i zmniejszonej produktywności, koszty przestępczości i bezpieczeństwa publicznego oraz negatywnych skutków przedwczesnej śmiertelności 3. W związku z powagą i rozmiarem problemu oraz faktem, że jest on często marginalizowany - zarówno społecznie, jak i poprzez decyzje polityczne - WHO wydało ogólne rekomendacje dla rządów państw, mające na celu podjęcie przez nie realizacji programów z zakresu zdrowia psychicznego. Zalecenia te dotyczą działania w zakresie: 1 Mental Health: New Understanding, New Hope, The Word Health Report 2001, World Health Organization 2001, s Ibidem, s Ibidem, s

6 1) zapewnienia leczenia w ramach podstawowej opieki zdrowotnej; 2) zapewnienia dostępu do leków psychotropowych; 3) dostarczenia opieki w ramach społeczności lokalnych; 4) edukowania społeczeństwa i tworzenia kampanii społecznych; 5) włączania w proces podejmowania decyzji oraz tworzenia programów i usług wspólnot lokalnych, rodziny i osób korzystające ze świadczeń; 6) ustanawiania narodowej polityki, programów oraz prawa stanowiących odpowiedź na problemy zdrowia psychicznego; 7) rozwijania zasobów ludzkich; 8) współpracy sektora ochrony zdrowia z innymi sektorami; 9) monitorowania wskaźników zdrowia psychicznego na poziomie lokalnym; 10) wspierania badań naukowych 4. Wytyczne z raportu WHO zostały potwierdzone, jako konieczne do zastosowania, przez Rezolucję Komitetu Wykonawczego WHO z 17 stycznia 2002 r., w dokumencie Umocnienie zdrowia psychicznego. Wzywa ona państwa członkowskie do wypełnienia zaleceń raportu, ustanowienia polityki wobec zdrowia psychicznego, programów oraz prawa, opartych na aktualnej wiedzy naukowej i zawierających odniesienie do problematyki praw człowieka oraz do konsultacji z podmiotami związanymi z tematem zdrowia psychicznego, jak również do zwiększenia inwestycji w zdrowie psychiczne, zarówno we własnych krajach, jak i w ramach współpracy międzynarodowej. Zalecenia mówią o wspieraniu analiz, dotyczących sytuacji zdrowia psychicznego - opartych na badaniach i ocenie potrzeb - służących lepszemu zrozumieniu zagadnienia wśród tworzących prawo i innych partnerów oraz ułatwiających skuteczne tworzenie polityki i programów, odnoszących się do ochrony zdrowia psychicznego. Dokument wskazuje na konieczność umacniania i zróżnicowania procesu budowania koalicji ze społeczeństwem obywatelskim i poczynienia działań, w celu zwiększenia globalnej świadomości i poparcia dla kampanii zdrowia psychicznego. Według rezolucji, potrzebne jest również wsparcie dla programów ograniczających psychologiczne skutki wojny, konfliktów i katastrof naturalnych 5. Rekomendacje Unii Europejskiej nie odbiegają od wytycznych proponowanych przez WHO. W dokumencie Zielona Księga. Poprawa zdrowia psychicznego ludności. Strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej, stwierdzono, że Dla obywateli zdrowie psychiczne jest 4 Mental Health: New Understanding, New Hope, The Word Health Report 2001, World Health Organization 2001, s Strengthening mental Health, Resolution of the Executive Board of the WHO,

7 kapitałem pozwalającym na realizowanie ich intelektualnego i emocjonalnego potencjału oraz znalezienie i odrywanie swoich ról w życiu społecznym, w szkole i w pracy" 6. Dlatego też, tak ważne jest zapewnienie osobom cierpiącym na zaburzenia psychiczne powszechnie dostępnej i wysokiej jakości opieki. Dokument podkreśla, że działania wobec osób z problemami zdrowia psychicznego powinny być kompleksowe i nie ograniczać się jedynie do działań medycznych. Należy podjąć próbę zmiany czynników społecznych, zapobiegać wykluczeniu i dyskryminacji osób cierpiących na zaburzenia, włączyć do poszukiwania rozwiązań także osoby korzystające ze świadczeń oraz organizacje pozarządowe, zająć się promocją zdrowia psychicznego oraz zapobieganiem chorobom psychicznym na gruncie społeczności lokalnych. Zielona Księga precyzuje, że działanie na rzecz zdrowia psychicznego powinno dotyczyć wszystkich grup społecznych, tj. dzieci, młodzieży, osób starszych, osób aktywnych zawodowo oraz grup wrażliwych społecznie. W zasięgu tego działania powinno się znaleźć szczególnie: zapobieganie depresji i samobójstwom oraz zaburzeniom spowodowanym spożywaniem substancji psychoaktywnych. Sprzyjać zadaniom, wyznaczonym przez zapisy Zielonej Księgi, ma deinstytucjonalizacja opieki psychiatrycznej oraz zejście pomocy na poziom lokalny, bardziej dostępny dla osób z problemami zdrowia psychicznego oraz przyczyniający się do zwiększenia integracji społecznej. Kolejnym międzynarodowym dokumentem zajmującym się problematyką zdrowia psychicznego jest Deklaracja o ochronie zdrowia psychicznego dla Europy z 2005 r. Potwierdza ona rekomendacje zawarte w raporcie WHO Zdrowie psychiczne: nowe rozumienie, nowa nadzieja. Do priorytetów zawartych w deklaracji należą: zwiększanie świadomości na temat znaczenia dobrostanu psychicznego, wspólne zwalczanie stygmatyzacji, dyskryminacji i nierówności oraz umożliwienie osobom cierpiącym na zaburzenia psychiczne i ich rodzinom, aktywnego włączenia w ten proces, tworzenie i wdrażanie kompleksowych, zintegrowanych i efektywnych systemów promocji, zapobiegania, rehabilitacji i leczenia oraz opieki i odzyskiwania zdrowia przez osoby z problemami zdrowia psychicznego. 7 Podkreślając fakt, że zdrowie psychiczne jednostek ma ogromne znaczenie dla społeczności lokalnej, ma wpływ na poziom dobrostanu psychicznego, jakości życia i zdrowia w ogóle, 6 Zielona Księga. Poprawa zdrowia psychicznego ludności. Strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej, Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela 2005, s Mental Health Declaration for Europę. Facing the Challenges, Building Solutions, WHO European Ministerial Conference on Mental Health, Helsinki 2005, s. 3. 7

8 Europejski pakt na rzecz zdrowia i dobrostanu psychicznego wzywa państwa członkowskie do podjęcia działania w zakresie pięciu priorytetowych obszarów: zapobiegania depresjom i samobójstwom, dbanie o zdrowie psychiczne i edukację wśród młodzieży, dbanie o zdrowie psychiczne w miejscu pracy - mając na względzie fakt, że zatrudnienie odgrywa kluczową rolę w ponownym włączaniu do społeczeństwa osób z problemami zdrowia psychicznego - pomoc w utrzymywaniu dobrego zdrowia psychicznego osobom starszym oraz zwalczanie stygmatyzacji i przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób cierpiących na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania 8. Większość rekomendacji i wskazówek, niezależnie od podmiotów będących ich autorami, podkreśla znaczenie programów z zakresu promocji i profilaktyki zdrowia psychicznego, zaleca stopniowe przekształcanie dużych szpitali psychiatrycznych na rzecz lokalnych poradni i tworzenia oddziałów psychiatrycznych w szpitalach lokalnych (ogólnych, wielospecjalistycznych), włączanie w programy ochrony zdrowia psychicznego społeczności lokalnych, osób korzystających ze świadczeń oraz organizacji pozarządowych, a także rozwijanie opieki środowiskowej, czyli usług w pobliżu miejsca zamieszkania i poza dużymi szpitalami. 2. Sytuacja epidemiologiczna zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w Polsce. W Polsce liczba osób leczących się z powodu problemów zdrowia psychicznego oscyluje w okolicy 1,6 mln. Jednakże należy spodziewać się, iż faktyczna liczba osób cierpiących na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania jest znacznie wyższa. Przytoczone powyżej dane pochodzą z Rocznika Statystycznego Zakłady psychiatrycznej i neurologicznej opieki zdrowotnej, przygotowanego przez Zakład Organizacji Ochrony Zdrowia Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie i obrazują jedynie zgłaszalność do placówek psychiatrycznej opieki zdrowotnej. W obliczu rosnącej zapadalności na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania obowiązkiem władz publicznych jest walka o fundamentalne zmiany w systemie psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Zagadnienia z zakresu promocji i ochrony zdrowia psychicznego, a także generowane przez powyższą tematykę problemy społeczne, powinny być traktowane zarówno przez administrację rządową, jak i samorządową, jako priorytetowe. Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania generują olbrzymie koszty, których wysokość szacuje się na 3% do 4% produktu krajowego brutto. Koszty świadczeń gwarantowanych 8 European Pactfor Mental Health and Well-being, EU high-level conference Together for Mental Health and Well-being, Brussels

9 z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień finansowanych ze środków publicznych NFZ, wyniosły w 2010 roku ponad 2 mld zł. Stanowi to 3,5% wszystkich kosztów ponoszonych przez Fundusz na świadczenia zdrowotne. Wydatki ZUS na świadczenia związane z niezdolnością do pracy osób z problemami zdrowia psychicznego wyniosły w 2010 roku blisko 4,5 mld zł, co stanowiło 15,9 % wszystkich wydatków. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż według danych ZUS za 2010 r. 59,6% osób pobierających renty socjalne, a zatem osób, które nigdy nie rozpoczęły aktywności zawodowej, prawo do tych świadczeń nabyło w związku ze stwierdzonymi u nich zaburzeniami psychicznymi. W ciągu 20 lat, między rokiem 1990 a 2010, wskaźnik rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych wzrósł ponad dwukrotnie: o 124% (z 1629 do 3655 na 100 tys. ludności) w opiece ambulatoryjnej i o 51% (z 362 do 548 na 100 tys. ludności) w opiece stacjonarnej. Przy czym, o ile do roku 2005 wartości wskaźników - obserwowane w pięcioletnich interwałach czasowych - sukcesywnie wzrastały, między rokiem 2005 a 2010 wskaźnik rozpowszechnienia w opiece ambulatoryjnej pozostał na podobnym poziomie, a wskaźnik hospitalizacji wzrósł zaledwie o 2%. Zjawisko to spowodowane zostało w znacznym stopniu spadkiem zapadalności (liczbą rejestrowanych pacjentów po raz pierwszy zgłaszających się do leczenia), niż liczbą pacjentów leczonych w poprzednich latach. O ile między rokiem 1990 a 2005 zapadalność zarówno w opiece ambulatoryjnej, jak i całodobowej, sukcesywnie rosła to między rokiem 2005 a 2010 zapadalność w opiece ambulatoryjnej spadła o 2% (z 1029 do 1005 na 100 tys. ludności), a w opiece całodobowej o 13% - z 240 do 210 na 100 tys. ludności (Rys.l i 2). Rys. 1. OPIEKA AMBULATORYJNA. Leczeni ogółem i po raz pierwszy z zaburzeniami psychicznymi. Wskaźnik na 100 tys. ludności. 9

10 Rys. 2. OPIEKA STACJONARNA. Leczeni ogółem i po raz pierwszy z zaburzeniami psychicznymi. Wskaźnik na 100 tys. ludności. W opiece ambulatoryjnej, w analizowanym okresie, wystąpił wzrost wszystkich kategorii zaburzeń psychicznych (Tab.l). Prawie czterokrotnie wzrosło rejestrowane rozpowszechnienie zaburzeń psychotycznych - o 263%, zaburzenia niepsychotyczne wzrosły o 49%. Najwyższy, ponad siedmiokrotny wzrost, wystąpił w przypadku zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych, prawie dwukrotnie wzrósł wskaźnik zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu (84%), upośledzenie umysłowe wzrosło o 152%. Warto zauważyć, że w opiece ambulatoryjnej do roku 2000 wskaźniki zaburzeń niepsychotycznych były wyższe niż psychotycznych, od roku 2005 proporcje te odwróciły się. O ile w roku 1990 wskaźnik zaburzeń niepsychotycznych był o 77% wyższy niż psychotycznych, w roku 2000 o 8%, to już w roku 2005 wyższy był wskaźnik zaburzeń psychotycznych o 3%, a w roku 2010 o 37%). Pomiędzy rokiem 2005 a 2010 wskaźnik zaburzeń psychotycznych wzrósł o 14%, a zaburzeń niepsychotycznych spadł o 14%. Jednocześnie rejestruje się coraz więcej poradni psychologicznych - od 24 w roku 2004, 102 w roku 2005, do 271 w roku Można przypuszczać, że powoduje to odpływ pacjentów niepsychotycznych z psychiatrycznej opieki ambulatoryjnej. Część tych poradni przekształciła się z poradni zdrowia psychicznego bądź poradni dla osób uzależnionych. Poradnie te zajmują się głównie psychoterapią, zatrudniają prawie wyłącznie psychologów, w związku z tym ich pacjenci nie mają stawianych rozpoznań psychiatrycznych (według klasyfikacji ICD-10), zatem nie są włączani do analiz epidemiologicznych. 10

11 Tab. 1. OPIEKA AMBULATORYJNA. Leczeni z powodu zaburzeń psychicznych w latach Wskaźniki na 100 rys. ludności i różnice procentowe pomiędzy wskaźnikami. Rozpoznanie Zaburzenia psychiczne ogółem Zaburzenia psychotyczne Zaburzenia niepsychotyczne Zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych Upośledzenie umysłowe Leczeni ogółem (w liczbach) Rok Wzrost wartości wskaźników pomiędzy rokiem 1990 a X W psychiatrycznej opiece stacjonarnej, we wszystkich analizowanych latach, leczono znacznie więcej pacjentów psychotycznych niż niepsychotycznych i różnice te, wraz z upływem poddanych zestawieniu lat ulegają pogłębieniu zwiększa się z roku na rok liczba hospitalizowanych pacjentów z psychozami, przy bardzo zbliżonych liczbach pacjentów z zaburzeniami niepsychotycznym. W roku 1990 leczono trzy razy więcej psychoz niż zaburzeń niepsychotycznych, w roku 2010 cztery razy więcej. W dynamice hospitalizacji występują podobne tendencje, jak w opiece ambulatoryjnej. W przeciągu 20 lat najwyższy wzrost, prawie czterokrotny, wystąpił w przypadku zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych, a zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu wzrosły dwukrotnie. Wskaźnik psychoz zwiększył się o 34%, a zaburzeń niepsychotycznych o 2%. Między rokiem 2005 i 2010 wyraźnie wzrósł jedynie wskaźnik zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu, o 13%, natomiast pozostałe wskaźniki nieco spadły, bądź utrzymały się na podobnym poziomie. Warto zauważyć, że 37% wszystkich hospitalizacji to hospitalizacje pacjentów z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu. (Tab.2). 11

12 Tab. 2. OPIEKA STACJONARNA. Leczeni z powodu zaburzeń psychicznych w latach Wskaźniki na 100 tys. ludności i różnice procentowe pomiędzy wskaźnikami. Rozpoznanie Rok Wzrost wartości wskaźników w % pomiędzy rokiem 1990 a 2010 Zaburzenia psychiczne ogółem Zaburzenia psychotyczne Zaburzenia niepsychotyczne Zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych Upośledzenie umysłowe Leczeni ogółem (w liczbach) X Poprawa stan zdrowia społeczeństwa wymaga nie tylko leczenia. Pomimo iż działania medyczne odgrywają istotną rolę w rozwiązywaniu problemów osób cierpiących z powodu niedostatku zdrowia psychicznego, nie są one w stanie zmienić czynników społecznych i zapobiec wykluczeniu społecznemu osób chorych. Jest to wciąż niewystarczająco zagospodarowane pole dla profilaktyki i promocji zdrowia psychicznego, kształtowania prawidłowych postaw i stylów życia, miejsce na inkluzję i rehabilitację społeczną oraz aktywizację zawodową osób cierpiących na zaburzenia psychiczne. Z uwagi na powyższe, Minister Zdrowia zdecydował o konieczności wprowadzenia nowych systemowych rozwiązań z zakresu ochrony zdrowia psychicznego. 3. Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego. Dostrzegając wielopłaszczyznowość działań, jakie są niezbędne w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, a których konieczność wynika ze stale wzrastającego zagrożenia dla tej sfery życia obywateli, Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt, mający na celu unowocześnienie oraz dostosowanie opieki psychiatrycznej do problemów współczesnego 12

13 społeczeństwa. Wynikiem tych prac stało się rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 roku w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego (NPOZP) to pierwsza, ogólnokrajowa strategia, mająca na celu poprawę jakości życia i leczenia osób z problemami zdrowia psychicznego, unowocześnienie psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz dążenie do podnoszenia świadomości społeczeństwa i uwrażliwienie go na problematykę zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Działania Programu przewidziane są na lata NPOZP stanowi systemowy plan wszechstronnego wsparcia i opieki dla osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, wychodząc naprzeciw wyzwaniom stawianym przez problemy współczesnego społeczeństwa. Program jest więc zarówno nadzieją jak i realną szansą na zmiany. Zarówno te systemowe, jak i zmiany społeczne, polegające na odrzuceniu uprzedzeń i krzywdzącego postrzegania osób borykających się z problemami zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Z uwagi na powyższe, do realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego zostały włączone wszystkie szczeble samorządu terytorialnego, oraz ministrowie właściwi ze względu na cele Programu, tj. Minister Zdrowia, Minister Edukacji Narodowej, Minister Pracy i Polityki Społecznej, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Minister Sprawiedliwości, Minister Spraw Wewnętrznych, Minister Administracji i Cyfryzacji, Minister Obrony Narodowej oraz Narodowy Fundusz Zdrowia. Ochrona zdrowia, a zatem również ochrona zdrowia psychicznego, nie powinna być utożsamiana jedynie z medycyną naprawczą a skuteczna polityka zdrowotna nie może być prowadzona tylko przez jednostki systemu ochrony zdrowia. Kreowanie i koordynacja polityki zdrowotnej powinna odbywać się na płaszczyźnie wszystkich polityk i działań podejmowanych zarówno w ramach administracji państwowej, jak i samorządowej, tj. z zakresu polityki społecznej, edukacji, zatrudnienia etc. Mając na względzie powyższe, cele Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego odwołują się do wszystkich dziedzin życia społecznego. Należą do nich: 1. Cel główny 1: promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. cel szczegółowy 1.1: upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, 13

14 rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających zdrowiu psychicznemu, cel szczegółowy 1.2: zapobieganie zaburzeniom psychicznym, cel szczegółowy 1.3: zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi, cel szczegółowy 1.4: organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego; 2. Cel główny 2: zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym. cel szczegółowy 2.1: upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej, cel szczegółowy 2.2: upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego, cel szczegółowy 2.3: aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi, cel szczegółowy 2.4: skoordynowanie różnych form opieki i pomocy; 3. Cel główny 3: rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego. cel szczegółowy 3.1: przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych, cel szczegółowy 3.2: promocja i wspieranie badań naukowych w dziedzinie zdrowia psychicznego, cel szczegółowy 3.3: unowocześnianie i poszerzanie zastosowania systemów statystyki medycznej, cel szczegółowy 3.4: ocena skuteczności Programu. Z uwagi na podjętą, poprzez zapisy Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, próbę zreformowania i unowocześnienia psychiatrycznej opieki zdrowotnej w Polsce, a w szczególności wprowadzenia rozwiązań mających na celu przywrócenie osób cierpiących na problemy zdrowia psychicznego środowisku lokalnemu, szczególną rolę wśród wskazanych przez Program realizatorów odgrywają jednostki samorządu terytorialnego. Zadania nałożone na powyższych realizatorów wynikają wprost z zapisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego lub znajdują oparcie w przepisach 14

15 poszczególnych ustaw ustrojowych, m.in. w przepisach ustawy z dnia 8 czerwca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), której art. 7 1 stanowi, iż ochrona zdrowia oraz pomoc społeczna należą do zadań własnych gminy czy ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.), której art. 4 1 stanowi, iż promocja i ochrona zdrowia, pomoc społeczna, wspieranie osób niepełnosprawnych oraz przeciwdziałanie bezrobociu i aktywizacja lokalnego rynku pracy należą do zadań własnych powiatu. Ponadto, ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) w art. 7 1 ust. 1 wskazuje, iż do zadań własnych gminy należy opracowywanie i realizacja oraz ocena efektów programów zdrowotnych wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy". Tożsame zadanie na powiat nakłada art. 8 1 ust. 1 powyższej ustawy. Natomiast przepisy ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590, z późn. zm.), w art wskazują zadania samorządu województwa, który zobowiązany jest prowadzić politykę rozwoju, na którą składa się m.in. utrzymanie i rozbudowa infrastruktury społecznej i technicznej o znaczeniu wojewódzkim oraz wspieranie i prowadzenie działań na rzecz integracji społecznej i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Należy również przypomnieć, iż art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego stanowi, iż to Samorząd województwa zgodnie z potrzebami wynikającymi w szczególności z liczby i struktury społecznej ludności województwa tworzy i prowadzi podmioty lecznicze udzielające świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Zatem to na organach samorządu wojewódzkiego, będących jednocześnie organami założycielskim zakładów psychiatrycznej opieki zdrowotnej, spoczywa kluczowy obowiązek zapewnienia mieszkańcom danego województwa dostępu do placówek lecznictwa psychiatrycznego. Natomiast wedle zapisów art. 6a powyżej ustawy, na organach samorządowych powiatu ciąży obowiązek zapewnienia sieci wsparcia środowiskowego dopełniającej działalność placówek psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Tym samym Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego nie nakłada na realizatorów nowych zadań. Wskazuje on kierunki i metody realizacji obowiązków wyrażonych w innych przepisach prawa. Warto w tym miejscu zauważyć, iż poza wyraźnie wskazanymi przez ustawodawcę wyjątkami, zadania nałożone na administrację samorządową przez ustawę z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego należą do zadań własnych 15

16 jednostek samorządu terytorialnego. W związku z powyższym podmioty wskazane w 4 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, zobowiązane są do zapewniania w swoich budżetach niezbędnych środków na realizację zadań określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Aby przyjęta przez Radę Ministrów strategia pozwoliła Polsce zbliżyć się do standardów ochrony zdrowia psychicznego obowiązujących w krajach Unii Europejskiej, należy ukierunkować działania na rozwój psychiatrycznej opieki środowiskowej. Rekomendacje WHO, zawarte w raporcie Zdrowie psychiczne: nowe rozumienie, nowa nadzieja wskazują, że opieka środowiskowa przynosi lepsze efekty terapeutyczne niż model opieki instytucjonalnej, a także pozwala na osiągnięcie, przez osoby korzystające ze świadczeń psychiatrycznej opieki zdrowotnej, poprawy jakości życia. 9 Głównym zadaniem opieki środowiskowej jest umożliwienie osobie cierpiącej z powodu problemów zdrowia psychicznego funkcjonowania w społeczeństwie, a więc także możliwości kontynuowania nauki czy podjęcia pracy. W ocenie ekspertów Implementacja zadań z zakresu psychiatrycznej opieki środowiskowej zawartych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego daje osobom cierpiącym na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania szansę na godne życie bez izolacji od lokalnej społeczności, możliwość rehabilitacji społecznej oraz poczucia przynależności do społeczeństwa." 10 WHO w raporcie Zdrowie psychiczne: nowe rozumienie, nowa nadzieja podkreśla również efektywność kosztową takiego rozwiązania. Zmiany prowadzące ku środowiskowemu modelowi opieki psychiatrycznej wymagają w pierwszej kolejności umożliwienia osobom z problemami zdrowia psychicznego prowadzenia terapii w miejscu zamieszkania". Model środowiskowy zakłada zwiększenie udziału pozaszpitalnych form opieki i rehabilitacji psychiatrycznej, a zatem rozwój świadczeń psychiatrycznych realizowanych w warunkach dziennych, tworzenie zespołów leczenia środowiskowego, hosteli, rozwijanie opieki ambulatoryjnej, tj. sieci poradni zdrowia psychicznego, tworzenie mieszkań chronionych oraz przekształcanie szpitali psychiatrycznych w jednostki wyspecjalizowane, a także tworzeniu oddziałów psychiatrycznych w szpitalach ogólnych. 9 J. Meder, M. Jarema, A. Araszkiewicz (red.), Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce. Raport, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Warszawa 2008, str Ibidem, str Ibidem, str

17 W związku z powyższym Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego w załączniku nr 2 - zalecane rozwiązania organizacyjne w psychiatrycznej opiece zdrowotnej - wskazuje minimalną dostępność placówek ochrony zdrowia świadczących usługi z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Dzienna opieka psychiatryczna, zapewniająca częściową hospitalizację osób z problemami zdrowia psychicznego, powinna obejmować dla osób dorosłych z zaburzeniami psychicznymi co najmniej 1 oddział dzienny w mieście powyżej 70 tys. mieszkańców oraz dysponować co najmniej 3 miejscami na 10 tys. osób. Odnośnie oddziałów dziennych dla dzieci i młodzieży, minimalny wskaźnik wynosi 1 miejsce na 10 tys. mieszkańców. NFZ w roku 2010 zawarł umowy na realizację świadczeń psychiatrycznych realizowanych w warunkach dziennych ze 167 podmiotami leczniczymi dla osób dorosłych oraz 24 dla dzieci i młodzieży. W 2011 r. liczba kontraktów na powyższe świadczenia wzrosła w przypadku opieki dziennej nad osobami dorosłymi do 188 oraz do 28 w przypadku dzieci i młodzieży. Jest to zdecydowanie zbyt mała dostępność świadczeń z zakresu psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Poprawy wymaga również dostępność psychiatrycznych zespołów leczenia środowiskowego. Minimalnymi, zalecanymi wskaźnikami według NPOZP, dotyczącymi dostępności leczenia środowiskowego jest w przypadku osób dorosłych 1 zespół na 50 tys. mieszkańców, w przypadku dzieci i młodzieży 1 zespół na 150 tys. Dane NFZ za rok 2010 wskazują, iż liczba zespołów dla osób dorosłych wynosiła 45, natomiast w 2011 r. nieznacznie wzrosła, do poziomu 62. W przypadku opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży w roku 2010 i 2011 na terenie kraju nie działał ani jeden zespół leczenia środowiskowego. Biorąc pod uwagę potrzeby kolejnych faz leczenia, środowiskowy model psychiatrycznej opieki zdrowotnej przewiduje opiekę w hostelach, gdzie chorzy mają całodobową opiekę wyspecjalizowanego personelu, oraz w mieszkaniach chronionych, gdzie chorzy przechodzą kolejny etap wdrażania w samodzielne życie z czasową pomocą personelu. Powyższe placówki pozwalają na ponowne, stopniowe włączanie osób cierpiących na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania do funkcjonowania w społeczeństwie. Niestety liczba hosteli na terenie kraju jest znikoma i w 2010 r. wynosiła 5, natomiast w 2011 r. liczba podmiotów wzrosła do 7. Jest to zdecydowanie niewystarczający poziom tej formy opieki w skali kraju w stosunku do potrzeb społeczeństwa. Według wskaźników Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, poradnia dla dorosłych z zaburzeniami psychicznymi powinna być czynna codziennie, w każdym powiecie 17

18 lub dzielnicy dużego miasta, wedle wskaźnika 1 poradnia na 50 tys. mieszkańców. Odnośnie poradni dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, wskaźniki mówią, iż powinna ona działać codziennie, w każdym powiecie lub obejmować teren kilku powiatów, zależnie od liczby ludności, wedle wskaźnika 1 poradnia na 150 tyś mieszkańców. Tymczasem, dane Narodowego Funduszu Zdrowia za rok 2010 wskazują, iż w ambulatoryjnej opiece psychiatrycznej dla dorosłych zostały zawarte umowy z podmiotami leczniczymi na świadczenie psychiatrycznej opieki zdrowotnej z zakresu poradni zdrowia psychicznego, natomiast dla dzieci i młodzieży ze 184. Rok 2011 przyniósł nieznaczną poprawę liczby zawartych z NFZ umów, do poziomu podmiotów leczniczych dla dorosłych oraz 190 dla dzieci i młodzieży. Przekształcanie systemu opieki psychiatrycznej i dopasowanie go do wymogów europejskich będzie możliwe dopiero po zbudowaniu sprawnie funkcjonującego systemu pozaszpitalnych form opieki. Zmniejszenie liczby izolowanych szpitali psychiatrycznych na rzecz oddziałów psychiatrycznych w szpitalach wielospecjalistycznych może nastąpić dopiero w momencie, gdy zostanie uruchomiona sieć ośrodków, mogących przejąć kompleksową opiekę nad osobami z problemami zdrowia psychicznego. Wedle szacunkowych danych Instytutu Psychiatrii i Neurologii, zasoby opieki psychiatrycznej powinny być uzupełnione o co najmniej 7000 miejsc w oddziałach opieki dziennej, 400 zespołów leczenia środowiskowego, 1500 miejsc w hostelach oraz 200 poradni. 12 Mając na uwadze wykazaną niewystarczającą dostępność zdeinstytucjonalizowanej psychiatrycznej opieki zdrowotnej, nie powinny być finansowane projekty petryfikujące obecny stan rzeczy, czyli utrwalające szpitalny model ochrony zdrowia psychicznego. 12 J. Meder, M. Jarema, A. Araszkiewicz (red.), Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce. Raport, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Warszawa 2008, str

19 II. REALIZACJA NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU Rok 2011 był pierwszym rokiem obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia. 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Mimo iż prace nad założeniami Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego trwały już od 2007 r. - w związku z czym jego wytyczne były znane realizatorom - wdrożenie Programu w 2011 r. wymagało gruntownego przeanalizowania dotychczasowych działań w zakresie promocji i ochrony zdrowia psychicznego, a często także zmian istniejących strategii i polityki wobec tematyki zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Zrozumienie, iż proponowany przez Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego model zmian w systemie psychiatrycznej opieki zdrowotnej wymaga zintegrowanego podejścia do tej problematyki oraz ścisłego współdziałania realizatorów, pozwalającego na wieloaspektowe podejście do problematyki ochrony zdrowia psychicznego, a także woli wykorzystania w pełni możliwości, jakie daje ta strategia, pozwoli dokonywać zmian, zarówno systemowych, jak i zmian w postrzeganiu społecznym osób cierpiących na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. Rok 2011 był również pierwszym rokiem sprawozdawczym dla wszystkich podmiotów realizujących założenia NPOZP, tj. Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych, Ministra Administracji i Cyfryzacji, Ministra Obrony Narodowej, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz wszystkich szczebli jednostek samorządu terytorialnego. W pierwszej kolejności zostaną zaprezentowane sprawozdania ministrów właściwych ze względu na cele Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego oraz Narodowego Funduszu Zdrowia, wedle harmonogramu realizacji Programu, tj. załącznika nr 1. Następnie, analizie zostaną poddane sprawozdania jednostek samorządu terytorialnego. 19

20 Resorty i urzędy centralne Ministerstwo Zdrowia, jako koordynator czuwający nad przebiegiem realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, przekazało ministerstwom realizującym NPOZP kwestionariusz sprawozdawczy, określający zakres i strukturę sprawozdania z podejmowanych w 2011 r. działań. Jednolita formuła sprawozdawcza dla wszystkich resortów, zaangażowanych w realizację Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, ma na celu agregowanie danych stosownie do harmonogramu zadań wyznaczonych przez Program, dzięki czemu możliwa jest całościowa analiza realizacji Programu na terenie kraju. 20

MINISTER ZDROWIA INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU

MINISTER ZDROWIA INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU MINISTER ZDROWIA INFORMACJA O REALIZACJI DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH Z NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO W 2011 ROKU Podstawa prawna: art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim. Poczdam, 8 grudnia 2011 roku

Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim. Poczdam, 8 grudnia 2011 roku Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim Poczdam, 8 grudnia 2011 roku 1 Nowe zadania dla samorządów terytorialnych wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2010

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Dziennik Ustaw Nr 24 1698 Poz. 128 128 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK) Liczba podjętych działań. 2. Propagowanie informacji dotyczących profilaktyki zaburzeń psychicznych.

Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK) Liczba podjętych działań. 2. Propagowanie informacji dotyczących profilaktyki zaburzeń psychicznych. Załącznik do Programu Cel główny 1: promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym Cel szczegółowy 1.1: upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Załącznik nr 1 Psychicznego na. Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. Cel szczegółowy 1.1: upowszechnienie wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2011-2012 cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2013-2015 Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

RAPORT OCENA REALIZACJI NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

RAPORT OCENA REALIZACJI NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO RAPORT OCENA REALIZACJI NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Opracowanie: Obywatelska Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego Pod redakcją: Jerzego Gryglewicza Projekt realizowany w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVIII/137/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 29 grudnia 2011r.

Uchwała Nr XVIII/137/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 29 grudnia 2011r. Uchwała Nr XVIII/137/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 29 grudnia 2011r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2011-2015. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA z dnia... 2015 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Opola na lata 2012 2015 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011.

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. w sprawie: przyjęcia Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Szczekociny na lata Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Pan. Z wielką troską i niepokojem obserwuję sytuację, w jakiej znajdują się pacjenci

Pan. Z wielką troską i niepokojem obserwuję sytuację, w jakiej znajdują się pacjenci RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ Pan 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Z wielką troską i

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA GMINY ANNOPOL NA LATA 2012 2015

GMINNY PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA GMINY ANNOPOL NA LATA 2012 2015 GMINNY PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA GMINY ANNOPOL NA LATA 2012 2015 SPIS TRESCI: 1. Wprowadzenie 2. Charakterystyka zjawiska 3. Działania na rzecz osób z zaburzeniami psychicznymi na terenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIV /120 / 2011 Rady Miasta Brzeziny z dnia 29 listopada 2011 r.

Uchwała Nr XIV /120 / 2011 Rady Miasta Brzeziny z dnia 29 listopada 2011 r. Uchwała Nr XIV /120 / 2011 Rady Miasta Brzeziny z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Brzeziny na lata 2011 2015 Na podstawie art. 2 ust.4 pkt

Bardziej szczegółowo

LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM

LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM Ramowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Lubuskiego na lata 2011 2015 Nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego Departament Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXI/198/2012 RADY MIEJSKIEJ W RZGOWIE z dnia 30 maja 2012r.

UCHWAŁA NR XXI/198/2012 RADY MIEJSKIEJ W RZGOWIE z dnia 30 maja 2012r. UCHWAŁA NR XXI/198/2012 RADY MIEJSKIEJ W RZGOWIE z dnia 30 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Gminy Rzgów na lata 2012-2015 Na podstawie art. 18 ust.1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie skutków finansowych ważniejszych działań określonych w projekcie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego

Oszacowanie skutków finansowych ważniejszych działań określonych w projekcie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Załącznik do OSR Oszacowanie skutków finansowych ważniejszych działań określonych w projekcie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego (zadania będą realizowane w ciągu 5 lat począwszy od 2009

Bardziej szczegółowo

Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce. Joanna Meder Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce. Joanna Meder Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce Joanna Meder Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Zdrowie psychiczne jest jednym z najwaŝniejszych zasobów współczesnego społeczeństwa Jako główny cel

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2012-2015

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2012-2015 Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej w Janowcu Wielkopolskim z dnia 2 marca 2012 r. GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO GMINY JANOWIEC WIELKOPOLSKI NA LATA 2012-2015 SPIS TERŚCI: I. WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA Załącznik do uchwały Nr XIX/131/12 Rady Miejskiej w Krośniewicach z dnia 28 lutego 2012 r. w sprawie ustalenia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 218/XXV/2012 Rady Miejskiej w Narolu z dnia 21 grudnia 2012 r.

Uchwała Nr 218/XXV/2012 Rady Miejskiej w Narolu z dnia 21 grudnia 2012 r. Uchwała Nr 218/XXV/2012 Rady Miejskiej w Narolu z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Gminy Narol na lata 2013 2015. Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ OPIEKA PSYCHIATRYCZNA I LECZENIE UZALEŻNIEŃ 1. Nakłady MOW NFZ na opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień w latach 2004 2012 Poziom nakładów na opiekę psychiatryczna i leczenie uzależnień w okresie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII/306/12 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 30 sierpnia 2012 r.

Uchwała Nr XXII/306/12 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 30 sierpnia 2012 r. Uchwała Nr XXII/306/12 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 30 sierpnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2012-2015. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia psychicznego aktualne działania

Promocja zdrowia psychicznego aktualne działania Konferencja Aspekty prawne wykonywania zawodu psychologa Kraków, 23.05.2014 r. Promocja zdrowia psychicznego aktualne działania Daniel Dzida Instytut Zdrowia Publicznego UJ CM, Zakład Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna?

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Aleksander Araszkiewicz Katedra i Klinika Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy Zdrowie psychiczne decyduje o dobrym samopoczuciu jednostek

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 2 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU z dnia 26 marca 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata 2010-2015. Na

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XX/100/2012 Rady Gminy Hrubieszów z dnia 11 października 2012 r.

Uchwała Nr XX/100/2012 Rady Gminy Hrubieszów z dnia 11 października 2012 r. Uchwała Nr XX/100/2012 Rady Gminy Hrubieszów z dnia 11 października 2012 r. w sprawie: przyjęcia Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Hrubieszów na lata 2012-2015. Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii za rok 2014, w okresie 06.06-30.09.2014 Marcin Wojnar Warszawa, 06.03.2015 Katedra i Klinika Psychiatryczna Warszawski Uniwersytet Medyczny ul. Nowowiejska 27, 00-665 Warszawa tel: 22 825 1236, fax: 22 825 1315 email: marcin.wojnar@wum.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Miejski Program Promocji Zdrowia Psychicznego na lata 2011-2015

Miejski Program Promocji Zdrowia Psychicznego na lata 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr XIV/101/2011 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 30.11.2011 r. Miejski Program Promocji Zdrowia Psychicznego na lata 2011-2015 Prezydent Miasta Sieradza Jacek Walczak Miejski Program

Bardziej szczegółowo

STATUT ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ Na Wzgórzu w Głownie. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ Na Wzgórzu w Głownie. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ Na Wzgórzu w Głownie Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Zakład Opieki Zdrowotnej Na Wzgórzu, zwany dalej zakładem jest wyodrębnionym organizacyjnie zespołem osób i środków

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok Załącznik do Zarządzenia Nr 56/ON/2013 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 5 listopada 2013 r. Projekt MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH i MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/353/14 RADY MIEJSKIEJ W NISKU. z dnia 27 lutego 2014r.

UCHWAŁA NR XLVI/353/14 RADY MIEJSKIEJ W NISKU. z dnia 27 lutego 2014r. UCHWAŁA NR XLVI/353/14 RADY MIEJSKIEJ W NISKU z dnia 27 lutego 2014r. w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Gminy i Miasta Nisko na lata 2014-2015. Na podstawie art. 18 ust 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Wojewódzki program wyrównywania szans osób niepełnosprawnych oraz przeciwdziałania ich wykluczeniu społecznemu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Spis treści Wstęp..... 3 I. Cele Programu... 5 II. Sposób realizacji Programu...6

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r.

UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r. UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Bierawa na lata Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XI/117/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 14 czerwca 2012r.

Uchwała Nr XI/117/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 14 czerwca 2012r. Uchwała Nr XI/117/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 14 czerwca 2012r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2012-2015 Na podstawie rozdziału II pkt 2.4.2

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 Załącznik do Uchwały Rady Gminy Klucze Nr., z dnia

Załącznik Nr 2 Załącznik do Uchwały Rady Gminy Klucze Nr., z dnia Załącznik Nr 2 Załącznik do Uchwały Rady Gminy Klucze Nr., z dnia PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA DLA GMINY KLUCZE I. Wprowadzenie. Nie można mówić o zdrowiu nie biorąc pod uwagę zdrowia psychicznego.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS 36 WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS Opracowuje strategię rozwoju powiatu i koordynuje działania związane z jej realizacją, zajmuje się problematyką związaną z promowaniem powiatu

Bardziej szczegółowo

1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi?

1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi? 1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi? Docenienie znaczenia zdrowia psychicznego w krajach europejskich jest znaczącym krokiem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH. z dnia 19 listopada 2015 r.

UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH. z dnia 19 listopada 2015 r. UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie: gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2016 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A O OSIĄGNIĘTYCH W 2013 ROKU WSKAŹNIKACH PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA MIASTA STARGARD SZCZECIŃSKI DO ROKU 2015

I N F O R M A C J A O OSIĄGNIĘTYCH W 2013 ROKU WSKAŹNIKACH PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA MIASTA STARGARD SZCZECIŃSKI DO ROKU 2015 Prezydent Miasta Stargard Szczeciński I N F O R M A C J A O OSIĄGNIĘTYCH W 2013 ROKU WSKAŹNIKACH PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO DLA MIASTA STARGARD SZCZECIŃSKI DO ROKU 2015 maj 2014 1 WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej

w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej Uchwała Nr Rady Powiatu Ełckiego z dnia Projekt w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej Na podstawie art. 12 ust. 8 lit. i) ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Załącznik do Uchwały Nr XXXVIII/452/14 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 31 marca 2014 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Białystok 2014 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm.

ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm. ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm.); ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.

Bardziej szczegółowo

Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r.

Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r. Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r. Fundusze europejskie mogą wesprzeć rozwój wysokiej jakości rodzinnych i środowiskowych form

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi POMORSKIE CENTRUM EDUKACYJNO- LECZNICZE Gdańsk, ul.srebrniki 5a? Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi REALIZATORZY: 1.FUNDACJA OPARCIA SPOŁECZNEGO ALEKSANDRY

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r.

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Załącznik do Uchwały Nr XI/75/2012 Rady Gminy Grabica z dnia 29 lutego 2012 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.); Załącznik do uchwały Nr XII/56/2011 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28.11.2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawę prawną opracowania programu stanowi:

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacji

Formularz konsultacji Formularz konsultacji 1. Podmiot zgłaszający (imię i nazwisko, e-mail, telefon): 2. Przedmiot opinii/uwag (nazwa projektu aktu prawa miejscowego): Uchwała s sprawie przyjęcia Gminnego programu Ochrony

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015

Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr 47/1698/13 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 listopada 2013 r. Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015 Toruń,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCICZNEGO DLA MIESZKAŃCÓW GMINY GAĆ NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCICZNEGO DLA MIESZKAŃCÓW GMINY GAĆ NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCICZNEGO DLA MIESZKAŃCÓW GMINY GAĆ NA LATA 2013-2015 Urząd Gminy Gać 275; 37-207 Gać; www.gac.itl.pl/gmina 1 SPIS TREŚCI Wprowadzenie...str.1 Zasoby instytucjonalne w

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII Przeciwdziałanie uzależnieniom behawioralnym w Polsce w kontekście ustawy o grach hazardowych. Warszawa, 25-26 listopada 2014 r. Regulacje Prawne - Fundusz

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wprowadzenie Rozdział I Podstawy prawne ochrony zdrowia psychicznego

SPIS TREŚCI Wprowadzenie Rozdział I Podstawy prawne ochrony zdrowia psychicznego Zał. do uchwały nr 3579/109/IV/2011 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 22.12.2011 roku ŚLĄSKI PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2011-2015 (PROJEKT) Katowice, listopad 2011 Wydział Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r.

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Żarów na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2011-2015 DLA POWIATU RAWSKIEGO

PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2011-2015 DLA POWIATU RAWSKIEGO PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2011-2015 DLA POWIATU RAWSKIEGO RAWA MAZOWIECKA, czerwiec 2011 rok 0 SPIS TREŚCI 1. Wstęp str. 2. 2. Demografia str. 4. 3. Epidemiologia str. 4. 4. Ambulatoryjna

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020

STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020 STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020 PREAMBUŁA Celem nadrzędnym Stowarzyszenia Monar jest prowadzenie działalności społecznie użytecznej, ochrona zdrowia społeczeństwa, świadczenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Załącznik do Uchwały Nr 172 Rady Miejskiej w Tuszynie z dnia 17 marca 2009r. I. Wstęp. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Gminny program profilaktyki i rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Gminy Końskowola z dnia...2012 r.

Uchwała Nr... Rady Gminy Końskowola z dnia...2012 r. Uchwała Nr... Rady Gminy Końskowola z dnia...2012 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Promocji Zdrowia Psychicznego Gminy Końskowola na lata 2012 2015. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 i art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

1/ PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH

1/ PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH Zał. Nr.1 do Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 r. HARMONOGRAM REALIZACJI ZADAŃ GMINNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXX/225/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r.

UCHWAŁA Nr XXX/225/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r. UCHWAŁA Nr XXX/225/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r. w sprawie: uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2013-2016. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie przyjęcia Wrocławskiego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych pod nazwą Bez barier na lata 2012-2014 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok.

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Wydział Zdrowia I Polityki Społecznej Starostwa Powiatowego w Kłodzku Kłodzko

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2 Organy Szpitala

Rozdział 2 Organy Szpitala Załącznik do uchwały Nr XVII/315/12 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 30 stycznia 2012 r. STATUT WOJEWÓDZKIEGO SZPITALA DLA NERWOWO I PSYCHICZNIE CHORYCH IM. DR J. BEDNARZA w ŚWIECIU Rozdział

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLVI/313/14. Rady Miejskiej w Łęczycy. z dnia 30 października 2014 r.

UCHWAŁA Nr XLVI/313/14. Rady Miejskiej w Łęczycy. z dnia 30 października 2014 r. UCHWAŁA Nr XLVI/313/14 Rady Miejskiej w Łęczycy z dnia 30 października 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 rok. Na podstawie 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Białystok, dnia 29 kwietnia 2013 r. Poz. 1993 UCHWAŁA NR XXVI/319/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO. z dnia 22 marca 2013 r.

Białystok, dnia 29 kwietnia 2013 r. Poz. 1993 UCHWAŁA NR XXVI/319/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO. z dnia 22 marca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 29 kwietnia 2013 r. Poz. 1993 UCHWAŁA NR XXVI/319/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 22 marca 2013 r. w sprawie nadania statutu Wojewódzkiemu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r.

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXVII/331/05 Rady Miasta Puławy z dnia 29 września 2005 roku w sprawie uchwalenia Strategii Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/167/2009 Rady Powiatu w Oławie z dnia 25 marca 2009 r. POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 OŁAWA, marzec 2009 rok Podstawa prawna: 1. art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII ZAŁĄCZNIK NR 2 DO UCHWAŁY NR III/13/14 RADY MIEJSKIEJ W LEŚNICY z dnia 30 grudnia 2014 roku Urząd Miejski w Leśnicy GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII 2015 rok SPIS TREŚCI: STRONA I. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla miasta Gliwice na rok 2016 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 112/15 Rady Gminy Opatówek z dnia 11 grudnia 2015r.

Uchwała Nr 112/15 Rady Gminy Opatówek z dnia 11 grudnia 2015r. Uchwała Nr 112/15 Rady Gminy Opatówek z dnia 11 grudnia 2015r. w sprawie: przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2016-2018 Na podstawie art. 18 ust.1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych Podstawa prawna Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Polityki

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKI PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2013-2020

ŚLĄSKI PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2013-2020 Zał. do uchwały nr 2406/290/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 29 października 2013 r. ŚLĄSKI PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO NA LATA 2013-2020 Katowice, wrzesień 2013 Wydział Zdrowia i

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 177/2012 z dnia 10 sierpnia 2012 o projekcie programu Rehabilitacja pacjentów ze schorzeniami narządu ruchu mieszkańców

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LY/980/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 19 grudnia 2013 r.

UCHWAŁA NR LY/980/2013 RADY MIASTA KIELCE. z dnia 19 grudnia 2013 r. UCHWAŁA NR LY/980/2013 RADY MIASTA KIELCE z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Szanowny Panie Ministrze,

Szanowny Panie Ministrze, Warszawa, 16.03.2015 Pan Minister Władysław Kosiniak-Kamysz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Szanowny Panie Ministrze, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Ministra

Bardziej szczegółowo

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Standardy Grupy ds. Zdrowia Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Cel główny Cel główny: optymalny stan zdrowia osób bezdomnych (świadczeniobiorców) utrzymanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLIV/355/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia 27 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XLIV/355/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia 27 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XLIV/355/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2013 2015 Gminy Miejskiej Bolesławiec Na podstawie art. 7

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do uchwały Nr XXXII/219/2006 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 23 marca 2006 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r.

Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r. Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomani na terenie Gminy Wijewo na lata 2016-2020 rok. Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo