Tablice Pamięci. Miejsca pamięci narodowej w Dzielnicy Włochy. Robert Gawkowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tablice Pamięci. Miejsca pamięci narodowej w Dzielnicy Włochy. Robert Gawkowski"

Transkrypt

1 Tablice Pamięci Miejsca pamięci narodowej w Dzielnicy Włochy Robert Gawkowski

2 Tablice Pamięci Miejsca pamięci narodowej w Dzielnicy Włochy Robert Gawkowski Tablice Pamięci 1

3 Wydawca Urząd Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy al. Krakowska Warszawa Opracowanie Robert Gawkowski Konsultacje merytoryczne Stanisław Maliszewski (Muzeum Historyczne m.st. Warszawy) Fotografie współczesne Urząd Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy, Grzegorz Wyszyński, Weseła Wojnarowicz Korekta Michał Wiśnicki Projekt graficzny, skład i łamanie Katarzyna Wojciechowska, AKME Projekty Sp. z o.o. Druk Tomasz Zieliński, ul. Świętochowskiego 82, Sulejówek, Prawa autorskie zastrzeżone dla wydawcy. ISBN Warszawa Tablice Pamięci

4 Szanowni Państwo, polecam Państwa uwadze pozycję, która jest niezwykle istotna z punktu widzenia dbałości o historię dzielnicy Włochy. W tej publikacji znajdą Państwo opis wszystkich miejsc pamięci znajdujących się na terenie naszej dzielnicy. Każde z nich to fragment tragicznej historii opisującej walkę mieszkańców Włoch z okupantem niemieckim i nieakceptowaną władzą komunistyczną. A jest to wszak fragment historii, która jeszcze w obecnych czasach dotyczy nierzadko nas i naszych rodzin. Każdy krzyż, głaz, tablica pamiątkowa to próba upamiętnienia żołnierzy, którzy polegli tu w walce o wolność, czy niewinnych cywilów, których wojna skazała na niewyobrażalne dla nas cierpienia. Te miejsca są dowodem naszego szacunku i podziwu dla bohaterstwa, jakim wykazali się Polacy w walce z wrogiem. Są podziękowaniem za ogromne poświęcenie, dzięki któremu możemy dzisiaj żyć w wolnej Stolicy. Mamy nadzieję, że dzięki tej nowej publikacji uda nam się poszerzyć wiedzę mieszkańców Włoch o tak niedawnej przecież historii naszej dzielnicy. A jeśli ktoś z czytelników zatrzyma się kiedyś przy jednym z takich miejsc, zaduma nad losem ofiar, ich historią poznaną z kart tej książki będzie to dla nas największa nagroda za podjęty wysiłek wydawniczy. Oby wiedza o powodach istnienia takich miejsc pomogła Nam mieszkańcom Włoch i całej Warszawy traktować je z wyjątkową uwagą i troską. Niech niniejsza pozycja będzie więc dla Państwa źródłem nie tylko wiedzy historycznej, lecz także i duchowego wzbogacenia. Z poważaniem Michał Wąsowicz Burmistrz Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy Tablice Pamięci 3

5 Od Autora Wypada znać historię własnego miasta, dzielnicy czy osiedla, w którym się żyje. Niektórzy traktują to jako kanon obowiązków obywatelskich. Jedno jest pewne: historia magistra vitae wiedza o tym, jak kiedyś się żyło, pomaga zrozumieć dzisiejszą rzeczywistość. Historia wzmacnia więź międzypokoleniową i uczy szacunku dla starszych. Znajomość dziejów swego kraju, narodu czy miasta kształtuje patriotyzm młodych ludzi. Natomiast bez znajomości własnej tradycji narody tracą swoją tożsamość. Dlatego właśnie polskie władze tak państwowe, jak samorządowe, niezależnie od swojej orientacji politycznej starają się upamiętnić te miejsca, które historia mocno zaznaczyła. W świadomości zbiorowej znane są one jako miejsca pamięci narodowej. Nieważne, czy chodzi o pojedyncze groby, czy cały cmentarz, historyczną budowlę czy jedynie jej pozostałość, pomnik, krzyż przydrożny, kapliczkę, kopiec czy też pojedynczą tablicę pamiątkową Wszystkie te obiekty muszą być związane z wydarzeniami lub postaciami znaczącymi dla dziedzictwa Narodu i Państwa Polskiego. W dzielnicy Włochy od 1995 roku działa Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Składa się z przedstawicieli organizacji kombatanckich 4 Tablice Pamięci

6 parki włochy i społecznych z terenu naszej dzielnicy. Przewodniczącym z urzędu jest Burmistrz Dzielnicy Włochy, a pracownikiem merytorycznym Grzegorz Wyszyński. Komitet ten koordynuje działalność związaną z upamiętnieniem ważnych wydarzeń, miejsc i osób, które w sposób szczególny przeszły do historii. Z reguły miejsca pamięci narodowej we Włochach dotyczą II wojny światowej i wydarzeń z tego dramatycznego okresu. I nie dziwmy się temu: wszak czasy sprzed 70 laty, gdy życie ludzkie było niewiele warte, kiedy litrami lała się krew, a na naszych ulicach gościł bezmiar sadyzmu, to wyjątkowo tragiczne lata dla naszej małej ojczyzny. Takich miejsc jest we Włochach ponad trzydzieści. Niniejsza publikacja ma bliżej zapoznać czytelnika z ich historią i historią samych ofiar, którym te miejsca poświęcono. Mam nadzieję, że będzie ona przydatna uczniom, harcerzom czy też zwykłym mieszkańcom, którzy biorą udział w corocznych rajdach historycznych Szlakiem Naszej Historii lub konkursach wiedzy o miejscach pamięci narodowej w dzielnicy Włochy. Konrad Adenauer powiedział kiedyś: Historia jest to również suma tego, czego można było uniknąć. Gdybyśmy uniknęli wszystkich tragedii II wojny światowej, nasza dzielnica miałaby zupełnie inne oblicze żyłaby bogatsza chociażby o energię, potencjał i wiedzę ponad 4 tysięcy mężczyzn wywiezionych i pomordowanych w obozach koncentracyjnych. Mnie, jako historykowi, nie wolno gdybać, jednak trudno oprzeć się tej wizji i nie fantazjować o tym, jaki kształt miałyby dziś nasze Włochy, gdyby nie Cześć pamięci wszystkim tym, którzy zginęli, byśmy mogli żyć wolni. Miejsca pamięci narodowej opisałem łącznie w 27 rozdziałach, które podzielono na dwie części. Część I obejmuje teren Starych i Nowych Włoch, część II Okęcie. Podzieliłem więc obecną dzielnicę Włochy według dawnego rozgraniczenia administracyjnego, gdyż aż do 1951 roku były to odrębne jednostki. Poszczególne miejsca pamięci narodowej ułożyłem według chronologii zdarzeń. A zatem miejsce upamiętniające wydarzenia z początku wojny będzie opisane wcześniej niż zdarzenia z jej końca. Nie zawsze było to proste, część pomników upamiętnia bowiem kilka zdarzeń, nierzadko czasowo odległych od siebie. Cmentarze i kościoły uznałem za miejsca wyjątkowe, będące swoistą skarbnicą miejsc pamięci, gdzie pamiątkowych tablic i grobów jest co najmniej kilka. Miejsca pamięci narodowej z tych obiektów opisałem więc na końcu kolejnych części. Każdy rozdział tej publikacji kończy podstawowa bibliografia, niezbędna do uzyskania szerszych informacji o upamiętnionym zdarzeniu. Swojej pracy nie uważam za kompletną. Historia nie jest nauką zamkniętą, skończoną. Wciąż odkrywane są nowe źródła informacji (jak choćby archiwum IPN i PCK oraz Muzeum ZHP) wzbogacające naszą wiedzę o czasach minionych. Mam zatem nadzieję, że jeśli tylko dotrę do nowych, ważnych dokumentów, będę miał jeszcze okazję podzielić się nimi z Państwem. Robert Gawkowski Tablice Pamięci 5

7 włochy CZĘŚĆ I - WŁOCHY Włochy: 6 Tablice Pamięci Peron przystanku kolejowego, ok r.

8 i Tablica pamiątkowa umieszczona na ścianie kamienicy przy ul. Techników 4. Miejsce upamiętniające śmierć 5 oficerów ZWZ 7. pp II batalionu Madagaskar w dniu 1 lutego 1942 roku Tablicę wmurowano ok roku. W 1999 roku tablicę wymieniono na granitową, a otoczenie uporządkowano. Obecnie tym miejscem opiekuje się Szkoła Podstawowa nr 94 im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego z ul. Cietrzewia 22a. W mieszkaniu na drugim piętrze domu stojącego przy ul. Fabrycznej (dziś ul. Techników) 1 lutego 1942 roku odbywała się odprawa oficerów wojsk polskiego podziemia niepodległościowego. Zaczęła się zgodnie z planem o godzinie 14.00; na stołach leżały mapy i plany, a gospodarz, por. Józef Dzimiszkiewicz, częstował zebranych herbatą. 12 oficerów biorących udział w odprawie zgodnie z rozkazem nie wzięło ze sobą broni, a dla zachowania konspiracji nie wystawiono żadnej obstawy. Po godzinie nagle ktoś załomotał do drzwi. Do mieszkania wpadli z krzykiem i rewolwerami w rękach czterej gestapowcy mundurowi i jeden cywil, ubezpieczani z korytarza. [ ] Przystąpili do pospiesznej rewizji osobistej w poszukiwaniu broni wspominał świadek, por. Stefan Janiszewski ( Podkowa ). Tablice Pamięci 7

9 W pewnym momencie por. Stefan Kwietniak ( Żabka ) rzucił się z gołymi rękami na rewidującego go gestapowca i spróbował wyrwać mu broń. To samo zrobili inni oficerowie. Wywiązała się nierówna walka, w wyniku której Niemcy zaczęli strzelać. Na miejscu zginęli: dr med. por. Stefan Kwietniak ( Żabka ), por. Marian Zawilski ( Leśny ), ppor. Protazy Wołłejko ( Prot ). Według informacji podawanej na tablicy zginął też kpt. Zenon Jabłoński ( Szubert ). Okazuje się jednak, że został aresztowany wraz z innymi oficerami i zamordowany pół roku później (w lipcu 1942 roku w Mauthausen-Gusen). Ciężko ranny por. Józef Piotrowicz ( Darzbór II ) nie mógł stać z podniesionymi rękami, został więc przez cywilnego gestapowca dobity (patrz: opis tablicy w r. XIII). Pozostałych siedmiu oficerów ZWZ żołnierze niemieccy wyprowadzili na podwórze i stąd ul. Śląską prowadzili pod strażą do budynku szkolnego przy ul. Potrzebnej, gdzie stacjonowali okupanci. W trakcie tego konwoju jeden z aresztowanych pchor. Wacław Krzak ( Szpak ), prowadzony jako ostatni, silnym uderzeniem przewrócił żołnierza i rzucił się do ucieczki. Mimo natychmiastowej pogoni i strzałów za uciekającym brawurowa ucieczka się powiodła. Szpak schował się na strychu pobliskiej posesji, a gdy Niemcy skończyli przeszukiwania okolicy, pod osłoną ciemności wrócił kolejką EKD do Warszawy. Szpak ratował nie tylko siebie, ale i pluton, którego pełną ewidencję miał przy sobie. Tymczasem pozostałą szóstkę aresztowanych ustawiono z podniesionymi rękami pod murem dawnej szkoły i tak trzymano przez dwie i pół godziny. Sprowadzone samochody zawiozły złapanych Polaków na Pawiak. Pomimo okrutnego śledztwa żaden z nich się nie załamał. Dowódcę pułku kpt. Kazimierza Langa ( Grzyb ) oraz mjr. Edwina Szulca ( Grzmot ) i por. Józefa Dzimiszkiewicza Kpt. Zenon Jabłoński ( Szubert ), fotografia z lat trzydziestych. 8 Tablice Pamięci

10 ( Połubiński ) rozstrzelano w lasach sękocińskich nocą z 27 na 28 maja 1942 roku. Por. Jerzego Chmielewskiego ( Skowron ), por. Władysława Faszowicza ( Chwedka ) i por. Stefana Janiszewskiego ( Podkowa ) zesłano do obozów koncentracyjnych. Wojnę przeżył tylko ostatni z wymienionych. Tragiczna wpadka przy ul. Fabrycznej 4 spowodowała rozbicie na jakiś czas konspiracyjnego II batalionu Madagaskar. Nowym dowódcą został mjr Stanisław Babiarz ( Wysocki ) i to on podjął starania o odbudowę pułku. Dwa tygodnie po wpadce włochowskich oficerów, rozkazem Wodza Naczelnego Polskich Sił Zbrojnych, ZWZ przemianowano na AK, a 7 pp Madagaskar od 15 października 1943 roku zaczął nosić nowy kryptonim Garłuch. Zaświadczenie z obozu koncentracyjnego Zenona Jabłońskiego, na którym przedstawiony jest pod swoim konspiracyjnym pseudonimem 1942 r. Bibliografia: Juliusz Kulesza, Garłuch - 7. Pułk Piechoty, Warszawa Józef K. Wroniszewski, Ochota, Okęcie. Warszawskie Termopile, Warszawa Włochy w cieniu powstańczej Warszawy, pod red. W. J. Wysockiego, Warszawa Tablice Pamięci 9

11 ii Tablica na terenie stadionu Klubu Sportowego Przyszłość, ul. Rybnicka 25 (od strony ul. Urszuli) W tej formie pomnik istnieje od 2004 roku. Wcześniej tablica upamiętniająca poległych sportowców Przyszłości wisiała na ścianie pawilonu klubowego (od 1988 roku). Inicjatorem powstania obelisku jest Koło Seniorów KS Przyszłość. Pomnik poświęcił w 2008 roku miejscowy proboszcz ks. Jan Mężyński. Jeszcze pół wieku temu niemal wszystkie kluby sportowe miały cele nie tylko sportowe. Działały także po to, by przez sport wychowywać młode pokolenie Polaków. Przedwojenna włochowska Przyszłość określana była jako Stowarzyszenie Młodzieży, a przynależność do tego największego z tutejszych klubów była swoistą nobilitacją i rękojmią dobrego wychowania. Niestety w latach okupacji Niemcy zdawali sobie z tego sprawę i dlatego przynależność do Przyszłości była dla hitlerowców czynnikiem obciążającym. Klub we wrześniu 1939 roku musiał przestać istnieć, a jego nowy, dopiero co zbudowany stadion przy ul. Rybnickiej przerobiono na zagony kapusty i marchewki. Sportowcy grali więc na dzikim, podwórkowym boisku przy ul. Rejonowej i dla bezpieczeństwa tworzyli drużyny pod niewiele mówiącymi nazwami: Poszum i Varsovia. Znaczna część młodych sportowców należała do ruchu oporu. Wielu z nich zginęło, walcząc jako żołnierze państwa podziemnego, inni polegli w mundurze Wojska Polskiego na różnych frontach, jeszcze inni w obozach koncentracyjnych. Piłkarze Przyszłości Włochy w maju 1935 r. 10 Tablice Pamięci

12 Na tablicy pamiątkowej widnieją nazwiska łącznie 24 sportowców. Niektórzy z nich zginęli już w pierwszych dniach wojny. Wybuch bomby zgładził Michalinę Krawczyk (siatkarka i koszykarka) oraz Mariana Wiśniewskiego (piłkarz). Kazimierz Pereus (koszykarz i piłkarz) zginął w Katyniu. W ostatnich dniach wojny poległ Witold Żurawski (lekkoatleta i piłkarz) został zestrzelony, jako lotnik RAF, podczas bombardowania Hamburga. W inny sposób walczył Kazimierz Tarnas, który wraz z pracownikami Urzędu Miejskiego fałszował dokumenty potrzebne osobom uciekającym przed prześladowcami z gestapo. Aresztowany we wrześniu 1942 roku, wkrótce został zamordowany w Oświęcimiu. W tym samym roku zginął także Józef Piotrowicz (siatkarz), który jako porucznik AK brał udział w tragicznej i upamiętnionej tablicą odprawie oficerów (patrz: opis tablicy r. I). Aż 10 osób wymienionych na tablicy zostało złapanych i wywiezionych do obozów koncentracyjnych w tragicznym dniu 16 września 1944 roku (patrz: pomnik omówiony w r. IX). Wszyscy oni znaleźli tam męczeńską śmierć. Spośród wymienionych na tablicy największe sukcesy sportowe odniósł Stanisław Zieliński. W 1936 roku startował na igrzyskach w Berlinie w kolarstwie szosowym zajął wówczas 16. miejsce. Tego samego roku znawcy uznali go za najlepszego polskiego kolarza. W latach swoich największych triumfów nie był już członkiem Przyszłości i należał do KKS Okęcie. W Przyszłości stawiał jednak swoje pierwsze sportowe kroki: w latach należał do tutejszej sekcji piłkarskiej. W czasie wojny zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Pomnik jak głosi napis powstał, by uczcić sportowców Przyszłości, ale w uzupełnieniu dodajmy, że są tu wymienieni także członkowie miejscowego sportowego rywala, Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Włochy. Oto bowiem na liście znajdują Tablice Pamięci 11

13 się aż cztery nazwiska Kłosiów, członków znanej miejscowej rodziny o tradycjach sportowych, powiązanych właśnie z Sokołem Włochy. W domu seniora rodziny, Czesława Kłosia, znajdowała się nawet niewielka sokolnia, czyli sala gimnastyczna zbudowana na potrzeby towarzystwa. Sportowcy Sokoła : Lech, Lew i Piotr Kłosiowie zostali aresztowani przez Niemców fatalnego 16 września 1944 roku. Po krótkim przesłuchaniu rozstrzelano ich wraz z 17 innymi osobami. Na tablicy pamiątkowej uwieczniona jest także Bożena Kłoś, siostra nieszczęsnych ofiar. Zginęła jako sanitariuszka batalionu Parasol w powstaniu warszawskim; wcześniej tak jak bracia powiązana była z tutejszym Sokołem. Uściślijmy, że lista poległych włochowskich sportowców wcale nie jest kompletna. Badając sprawę hitlerowskiego mordu z 12 września 1939 roku, natknąłem się na nazwisko rozstrzelanego wtedy Stanisława Sęka. Ten piłkarz Przyszłości mieszkał w 1939 roku na Okęciu i tam został zamordowany. Być może dlatego jego śmierć nie została przez włochowską społeczność odnotowana (patrz: opis tablicy r. XV i XVIII). Piłkarzem Przyszłości na początku lat trzydziestych był też harcerz Walerian Urbański. W czasie wojny działał w Szarych Szeregach w Ursusie; aresztowany w 1942 roku został rozstrzelany dokładnie 3 stycznia 1943 roku. Członkowie Przyszłości Włochy, ok r. Poniżej z lewej, mecz siatkówki we Włochach w 1935 r. 12 Tablice Pamięci Bibliografia: Robert Gawkowski, Sportowe tradycje warszawskich Włoch, Warszawa Kronika SKS Przyszłości Włochy, archiwalny album, cz. I, w zbiorach klubu. Zdzisław Dobryński, Organizacja Szare Szeregi w Ursusie, maszynopis 1987, w zbiorach Muzeum Harcerstwa, Archiwum Stowarzyszenia Szarych Szeregów, teczka nr 21 (Zespół Chorągwi Warszawskich).

14 iii Głaz z tablicą pamiątkową poświęconą Ochotniczej Straży Pożarnej we Włochach. Pomnik ustawiono przed siedzibą Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2 przy ul. ks. J. Chrościckiego 76 Pierwotnie tablica pamiątkowa była wmurowana w ścianę budynku włochowskiej Straży Pożarnej przy ul. Popularnej 26, a odsłonięto ją 22 września 1946 roku. Po przeniesieniu jednostki w 2004 roku do nowej siedziby zabrano też tablicę, by nadal przypominała o postawie strażaków w czasie wojny. Podczas II wojny światowej w Warszawie i okolicach prężnie działał strażacki ruch oporu, który usankcjonowany przez Polskie Państwo Podziemne nosił kryptonim Skała. Strażacy, gdy pożar trawił niemieckie magazyny, sprzęt czy urzędy, tak gasili, by okupanci ponieśli jak największe straty. Czasami, jako fachowcy od ognia, w imię walki z okupantem stawali się na moment podpalaczami, by po chwili wrócić na miejsce, już oficjalnie jako strażacy. Tak właśnie spaliły się nocą z 21 na 22 sierpnia 1942 roku baraki wojskowe na Okęciu, a 19 września tego roku na bocznicy kolejowej we Włochach wagony z sianem kontyngentowym. Na tej samej bocznicy 22 stycznia 1943 roku spłonęły wagony z drewnianymi barakami dla wojska, a 28 sierpnia tego roku na Okęciu ogień strawił doszczętnie niemiecki magazyn. Strażacy z Włoch i z Chrzanowa byli też odpowiedzialni za pożar budynków po byłym obozie Tablice Pamięci 13

15 jeńców radzieckich w rejonie Odolan w dniach 1 i 3 września 1943 roku. Włochowska Straż Ogniowa jak zwykle była efektowna, ale nie efektywna w gaszeniu niemieckich magazynów przy ul. Gniewkowskiej 31 lipca 1943 roku i fabryki Ursus po pożarze wynikłym w akcji sabotażu z 10 lutego 1944 roku. Podobną rolę włochowscy strażacy odegrali przy pożarze tutejszego Urzędu Miejskiego, będącym konsekwencją napadu na tę placówkę oddziałów AK w dniu 5 maja 1944 roku. Najgłośniejszą akcją włochowskich strażaków było ukrycie dzwonów kościelnych, co miało miejsce 21 sierpnia 1941 roku. Dzwony w myśl rozporządzeń okupanta miały zostać zarekwirowane i przetopione, ale ks. Julian Chrościcki wspólnie z burmistrzem Franciszkiem Kosteckim postanowili je ukryć. Strażacy byli wykonawcami tego planu. Wozem konnym z piekarni Boruszewskiego przewieziono je na cmentarz, gdzie z pomocą grabarza Franusiewicza ukryto je w jednym z grobowców (patrz: opis tablicy r. XIII). Dzwony wojnę przetrwały. Dodajmy, że naczelnikiem tutejszych odważnych strażaków był Bogumił Wichrowski, a jego zastępcą Tadeusz Osiński. Strażacy działający w ramach Skały ponosili niestety ofiary. Co najmniej jedenastu z nich zamordowano w obozach koncentracyjnych, czterech rozstrzelano, pięciu zastrzelono na ulicach, dwóch zginęło w powstaniu warszawskim, a dwóch jeszcze we wrześniu 1939 roku. To właśnie Ich czyny i martyrologię upamiętnia ten pomnik. Tablica pamiątkowa wmurowana w ścianę budynku Straży Pożarnej przy ul. Popularnej (fotografia z ok r.) i (powyżej) stan obecny. Bibliografia: Augustyn Jaworski, Jacek E. Wilczur, Strażacka wierność, Warszawa Kronika Włochowskiej Straży Pożarnej, egzemplarz archiwalny w sekretariacie Jednostki Gaśniczo- -Ratowniczej nr 2. Robert Gawkowski, Moja Dzielnica Włochy, Warszawa Tablice Pamięci

16 iv Nagrobny pomnik GL na włochowskim cmentarzu parafialnym św. Teresy od Dzieciątka Jezus, ul. Ryżowa 15 Pomnik ten powstał najpewniej z inspiracji Stołecznej Rady Narodowej i aktywu PZPR, ok roku. Przedstawia blisko dwumetrową postać zamyślonego, klęczącego mężczyzny z mieczem. Na cokole napis: Chwała bohaterom Gwardii Ludowej poległym w walce z faszystowskim najeźdźcą i wyryte pięć imion i nazwisk komunistycznych partyzantów: Marian Gradowski, Józef Matuszewski, Henryk Kowalewski, Marian Tomaszewski i Jerzy Lewandowski Bruzda. Zanim powstał pomnik, istniała tu zbiorowa mogiła wymienionych żołnierzy GL, których ekshumowano i uroczyście pochowano we Włochach w maju 1945 roku. Przez pewien czas miałem wątpliwości, czy pod okazałym pomnikiem faktycznie spoczywają prochy wyżej wymienionych. Znalazłem jednak świadków pochówku z tamtego okresu i potwierdzające tużpowojenne zapiski w Sprawozdaniach Zarządu Miasta Włochy. Mogiłę w latach PRL odwiedzali przedstawiciele władz partyjnych i zakładów pracy. Z biegiem lat, zwłaszcza po upadku komunistycznego systemu, pomnik i mogiła żołnierzy GL nie były już przedmiotem takiej celebry. Być może dlatego, że włochowianie dobrze wiedzieli, iż działalność Gwardii Ludowej mocno wyolbrzymiono i zmitologizowano. Tablice Pamięci 15

17 Zacznijmy od tego, że wbrew napisowi, pochowani najpewniej nie polegli w walce z faszystowskim najeźdźcą. Trzej z nich (Tomaszewski, Katuszewski i Kowalewski) zginęli podczas napadu na polski folwark pod Macierzyszem 5 listopada 1943 roku. W napadniętym domostwie żyła znana z patriotycznych tradycji rodzina Matysów, spośród których Stefan Matys został rozstrzelany na Pawiaku za przynależność do AK. Grupa Gwardii Ludowej po nieudanym napadzie, wycofując się, natrafiła na policję. W wyniku strzelaniny zginęło trzech wyżej wymienionych gwardzistów. Dwaj kolejni gwardziści: Jerzy Lewandowski ( Bruzda ) i Marian Gradowski zginęli z rąk nieznanych (ale polskich) sprawców w swoim mieszkaniu przy ul. Łuczek 14, wieczorem 22 stycznia 1944 roku. Za zamachem kryła się najprawdopodobniej organizacja Miecz i Pług wrogo spoglądająca na komunizujących działaczy. Śmierć tych dwóch żołnierzy GL (a zarazem członków PPR) była ogromnym ciosem w strukturę miejscowej organizacji komunistycznej. Lewandowski był bowiem jednym z inicjatorów powstania Wojewódzkiej Rady Narodowej. Uchodził za radykała i według wspomnień znanego partyzanta GL Ignacego Robb- -Narbuta, za swoją wcześniejszą komunistyczną działalność na Kielecczyźnie ZWZ wydała na niego wyrok śmierci. Tuż po wojnie syn Mariana Gradowskiego, Henryk, otrzymał pieniężną rekompensatę za śmierć ojca i liczne przywileje. Został jednym z dyrektorów w Zakładach Mięsnych na Pradze. Martyrologia ojca komunisty nie pomogła mu wiele i w 1964 roku został skazany w tzw. aferze mięsnej na karę dożywotniego więzienia. Komunistyczna władza, która tak ochoczo mitologizowała postać Mariana Gradowskiego, jego syna uczyniła kozłem ofiarnym. 16 Tablice Pamięci

18 W zamieszczonych na nagrobnym kamieniu nazwiskach jest też błąd, zapewne niezamierzony. Poległy pod Macierzyszem Tomaszewski miał na imię Józef, a nie Marian, pod którym imieniem go pochowano. Zwróćmy też uwagę, że poza mjr. Lewandowskim żaden z gwardzistów nie ma przypisanego stopnia wojskowego. Być może dlatego, że stopnie wojskowe w Gwardii Ludowej zaczęto nadawać dopiero jesienią 1943 roku i włochowscy gwardziści nie mieli jeszcze określonego statusu, znając tylko dwustopniową gradację na towarzysza dowódcę i towarzysza żołnierza. Jeszcze kilkanaście lat temu we Włochach istniało drugie miejsce wspominające działalność GL. Przy ul. ks. J. Chrościckiego 67 komunistyczni żołnierze odbywali przeszkolenia i fakt ten upamiętniała stosowna tablica przed posesją. Tablicę tę zdemontowano w 2006 roku. Dziś pomnik żołnierzy GL jest jedynym wspomnieniem po działalności organizacji komunistycznej. Wspomnieniem po młodych najczęściej ludziach, których naiwna wiara w radzieckie ideały wepchnęła w ramiona fanatyzmu, nieakceptowanego przez współczesny polski patriotyzm. Bibliografia: Robert Gawkowski, Moja Dzielnica Włochy, Warszawa Robert Gawkowski, Co upamiętnia ten pomnik? [w:] Moja Dzielnica Włochy, nr 5, czerwiec Archiwum Państwowe miasta st. Warszawy, Akta miasta Włochy księga uchwał Rady Miejskiej Tablice Pamięci 17

19 v Grób sześciu podchorążych AK, zamordowanych przez okupanta 6 marca 1944 roku w Opaczy. Cmentarz parafialny we Włochach, ul. Ryżowa Zwłoki pomordowanych pochowano w tajemnicy jeszcze w czasie wojny. Grób uporządkowano ok roku. Wydarzenie to upamiętnia także tablica w Opaczy przy kolejce WKD (przy rozwidleniu ulic Ryżowej i Bodycha). Sześciu podchorążych AK z 3. kompanii rejonu Jaworzyn VII Obwodu Obroża (wszyscy byli mieszkańcami Włoch) odbywało ćwiczenia w dniu 6 marca 1944 roku pod okiem dowódcy ppor. Mieczysława Godlewskiego ( Mieczysław ). Niestety, na skutek czyjejś niefrasobliwości i denuncjacji miejscowych volksdeutschów (główny donosiciel nazywał się Schwarz), niemal wszyscy zostali ujęci i rozstrzelani na miejscu przez żandarmerię. Byli to: kpr. pchor. Ludwik Zawadzki ( Junak ), kpr. pchor. Ryszard Kusiak ( Apollo ), kpr. pchor. Piotr Michałowski ( Billi ), kpr. pchor. Zbigniew Borowski ( Jastrząb ), kpr. pchor. Romuald Fijałkowski ( Tosca ), kpr. pchor. Wiesław Kalinowski ( Tarski ). Wszyscy byli w wieku lat. Jedynie dowódca oddziału, Mieczysław, zdołał uciec. Sprawa ta była rozpatrywana przez podziemny sąd wojskowy, który dopatrywał się w wydarzeniu niefrasobliwości dowódcy. 18 Tablice Pamięci

20 Po kilku miesiącach, dokładnie 30 maja, późną nocą AK przeprowadziła w Opaczy akcję odwetową, w wyniku której zabito 5 niemieckich donosicieli. Dwa tygodnie potem akcję ponowiono, tym razem w wykonaniu grupy ożarowskiej AK, a jej efektem było zabicie kolejnych dwóch konfidentów. Bibliografia: Walka mieszkańców Ożarowa i okolic z okupantem w latach , relacja Władysława Wodzińskiego ( Jastrzębiec ), Ożarów Henryk Witkowski, Kedyw, okręgu warszawskiego AK, w latach , Warszawa Juliusz Kulesza, Garłuch - 7. Pułk Piechoty, Warszawa Włochy w cieniu powstańczej Warszawy, pod red. W. J. Wysockiego, Warszawa Pomnik w Opaczy, upamiętniający wydarzenia z 6 marca 1944 r. Tablice Pamięci 19

21 vi Tablica pamiątkowa na budynku kancelarii parafialnej, ul. Rybnicka 27 Tablicę odsłonięto 24 wrześniu 2004 roku z inicjatywy płk. dr. Jana Kosińskiego, przy współudziale środowiska kombatantów AK obwodu Obroża. Koszty wykonania tablicy pokrył Urząd Dzielnicy Włochy. Na tejże uroczystości poświęcono tablice dwóch innych placówek szpitalnych RGO. Wkrótce potem umieszczono je na ścianach budynków przy ul. Tumskiej 40 i Ciszewskiej 7. Tablicą opiekuje się Szkoła Podstawowa nr 66 im. ks. Juliana Chrościckiego z ul. Przepiórki 16/18. Rada Główna Opiekuńcza (RGO) była jedną z nielicznych organizacji charytatywnych, na której działalność zezwalał okupant. Powstała w 1940 roku, a na czele włochowskiej lokalnej struktury stanął ksiądz proboszcz Julian Chrościcki. Początkowo jej siedziba znajdowała się w budynku parafialnym przy ul. Rybnickiej 27 (dawniej ul. Słowackiego). Sala teatralna w domu parafialnym (fotografia z 1941 r.) w 1944 r. została przystosowana na potrzeby szpitala RGO. Organizacja ta zajmowała się wydawaniem posiłków potrzebującym, pomaganiem przesiedleńcom w znalezieniu mieszkania, wysyłaniem paczek jeńcom wojennym. Rozdawała też dary podczas tradycyjnych świąt. Była chyba jedyną instytucją, która bywała finansowana tak przez niemiecką administrację, jak i nielegalnie przez polskie podziemie. RGO współpracowała ponadto z Międzynarodowym Czerwonym Krzyżem. 20 Tablice Pamięci

22 Po wybuchu powstania warszawskiego przez Włochy codziennie przechodziły tysiące warszawian wygnanych ze swych mieszkań. Wtedy też zaistniała pilna potrzeba stworzenia szpitala polowego, działającego legalnie dzięki strukturom RGO. Jego szefem został dr Stefan Śnigurowicz ( Marcin ), od 1939 roku będący lekarzem naczelnym miasta Włochy. Śnigurowicz w porozumieniu z księdzem Chrościckim i z tajną służbą sanitarną VII obwodu AK Obroża zorganizował szpital, wykorzystując do tego dom parafialny przy włochowskim kościele. Chorych obsługiwały sanitariuszki wyszkolone wcześniej na podziemnych kursach sanitarnych AK, a kierowała nimi Wanda Szydzik ( Nina ). Niemal cała kadra medyczna szpitala wywodziła się z konspiracyjnej służby sanitarnej VII Rejonu Jaworzyn VII Obwodu Obroża AK. Dlatego też uznaje się, że działalność pod oficjalnym szyldem RGO była jedynie przykrywką dla podziemnej w istocie rzeczy organizacji. Szpital przy ul. Rybnickiej błyskawicznie zapełniał się chorymi, szybko okazało się więc, że potrzebujących jest dużo więcej. Wielu z nieszczęśników wymagało natychmiastowej pomocy. W tej sytuacji w połowie sierpnia 1944 roku urządzono drugi szpital RGO przy ul. Tumskiej 40 (dawniej ul. Kościelnej 28), a zaraz po tym trzeci (oddział zakaźny), przy ul. Ciszewskiej 7 (dawniej ul. Hoene-Wrońskiego). Szpital przy Rybnickiej 27 działał przez kilka miesięcy, pozostałe nieco dłużej (patrz: opis tablicy w r. VII i VIII) Bibliografia: Józef Hornowski, Poświęcenie trzech tablic upamiętniających szpital powstańczy RGO we Włochach, [w:] Acta Medica Premisliensia, t. XXVIII, 2005 r. Jan Kosiński, Działalność Służby Sanitarnej AK na terenie Włoch, maszynopis 2004, obecnie w zbiorach Urzędu Dzielnicy Włochy (Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa). Wanda Maria Szydzik, Sprostał wyzwaniom czasu, [w:] Ojcowskie serce. Zbiór wspomnień o Ks. Prałacie Julianie Chrościckim, red. Anna Kaczmarek, Warszawa Irena Zdzitowiecka z d. Kowalska, Z pamiętnika urywek wspomnień z okresu wojny, [w:] Ojcowskie serce. Zbiór wspomnień o Ks. Prałacie Julianie Chrościckim. Red. Anna Kaczmarek, Warszawa Bogdan Kroll, Rada Główna Opiekuńcza , Warszawa Tablice Pamięci 21

23 vii Tablica pamiątkowa na ścianie budynku przy ul. Tumskiej 40 Odsłonięta we wrześniu 2004 roku staraniem środowiska kombatantów AK obwodu Obroża pod przewodnictwem płk. dr. Jana Kosińskiego. Koszty wykonania tablicy pokrył Urząd Dzielnicy Włochy. Zanim w sierpniu 1944 roku powstał tu szpital Rady Głównej Opiekuńczej, budynek już miał ciekawą, choć niedługą przeszłość. Wybudowano go w 1939 roku i gdy wybuchła wojna prawdopodobnie jeszcze nie był przez właścicieli, państwa Flisów, w pełni wykończony. W nieznany nam sposób budynek przejęli tutejsi volksdeutsche, którzy w 1944 roku (tuż przed wybuchem powstania) uciekli w głąb Niemiec, przestraszeni postępem wojsk radzieckich. W ten sposób RGO mogła za zgodą okupantów przejąć pusty budynek i umieścić w nim szpital polowy. We wrześniu 1944 roku ulokowano tu aż 50 łóżek. Na piętrze znajdowała się sala chirurgiczna, gdzie dokonywano operacji. W komórce przyległej do posesji zorganizowano prowizoryczną kostnicę. Szpital po raz drugi przeżywał oblężenie w styczniu 1945 roku, tuż po wyzwoleniu Warszawy i Włoch. Pacjentami wówczas były ofiary min i przypadkowego ostrzału. Według wspomnień przebywającego tu młodego mieszkańca Włoch Gabriela Stypińskiego, w zapełnionym szpitalu przy ul. Tumskiej leżeli też żołnierze LWP, których raniły miny podczas nieudanej próby rozbrojenia wiaduktu na Woli przy ul. Bema. Pacjentami byli też trzej pancerniacy radzieccy, którzy po poparzeniu byli cali obandażowani. Stypiński wspominał, że czerwonoarmiści, choć 22 Tablice Pamięci

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

Apel do mieszkańców stolicy

Apel do mieszkańców stolicy Apel do mieszkańców stolicy 1 sierpnia, o godz. 17.00 w stolicy rozlegną się syreny zatrzymajmy się wtedy na chwilę i skierujmy myśli ku tym, którzy 71 lat temu walczyli za nasze miasto, za wolność. Uczcijmy

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II Krężnica Jara, jak tysiące innych miejscowości, ma swoje dowody tragicznej historii. Do nich należą krzyże, pomniki i groby poległych w walce o wolność Ojczyzny.

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja 19.01. 2016 r. - 19.06. 2016 r. KARTA PRACY nr 2b ZADANIE 2 - Mapa pamięci o miejscach i bohaterach stworzenie mapki z zaznaczeniem

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Gen. August Emil Fieldorf Nil

Gen. August Emil Fieldorf Nil Gen. August Emil Fieldorf Nil Żołnierz I Brygady Legionów. Uczestnik wojen 1920 i 1939. Dowódca 51 Pułku Piechoty. Szef Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Wydał rozkaz zastrzelenia kata

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM. z dnia 27 października 2010 r.

UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM. z dnia 27 października 2010 r. UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM z dnia 27 października 2010 r. w sprawie organizacji na terenie miasta Oświęcim obchodów świąt narodowych oraz innych rocznic i świąt. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8

Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8 Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów w Piastowie, ul. 11- listopada 8 W roku 1973-im rozpoczęła się w Piastowie działalność Klubu Seniorów Harcerzy i Pożarników, od 1983-go roku po

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 06 ROKU STYCZEŃ 7 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0.06 r. teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku Załącznik do Zarządzenia Nr 995/2016 Burmistrza Krotoszyna z dnia 13 grudnia 2016 r. DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI 98 ROCZNICA WYBUCHU

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

Instytut Pamięci Narodowej - Poznań Instytut Pamięci Narodowej - Poznań Źródło: http://poznan.ipn.gov.pl/pl7/edukacja/edukacja-poznan/spotkania-z-historia/37700,90-urodziny-pulkownika-jana-gorski ego-poznan-18-kwietnia-2012.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku Załącznik do Zarządzenia Nr 1658/2009 Burmistrza Krotoszyna z dnia 17 grudnia 2009 r. HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI ZAPROSZONE OSOBY,

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r.

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. Klasa 2A Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja 19.01. 2016 r. - 19.06. 2016 r. KARTA PRACY 2a ZADANIE 2 - Mapa pamięci o miejscach i bohaterach stworzenie mapki z zaznaczeniem

Bardziej szczegółowo

Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków

Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków Jabłonna 2015/2016 Jabłonna - Obelisk poświęcony pamięci Jana Pawła II i 25-lecia Solidarności (znajduje się naprzeciwko Gminnego Centrum Kultury

Bardziej szczegółowo

Pacyfikacja KWK Wujek

Pacyfikacja KWK Wujek 13grudnia81.pl Źródło: http://www.13grudnia81.pl/sw/polecamy/16607,pacyfikacja-kwk-wujek.html Wygenerowano: Sobota, 4 lutego 2017, 07:15 Pacyfikacja KWK Wujek Po wprowadzeniu stanu wojennego niektóre kopalnie

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Białystok, ulica Kopernika 21 (w latach 1944-1956 Szosa Południowa)

Białystok, ulica Kopernika 21 (w latach 1944-1956 Szosa Południowa) Śladami zbrodni Źródło: http://www.slady.ipn.gov.pl/sz/projekt-naukowo-badawc/wojewodztwo-podlaskie/bialystok/7647,wiezienie-karno-sle dcze-1944-1955-wiezienie-centralne-1955-1956.html Wygenerowano: Wtorek,

Bardziej szczegółowo

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r Miejsca Pamięci MIEJSCA PAMIĘCI DATY ODSŁONIĘCIA FORDON. Tablica Pamiątkowa na centralnym Więzieniu dla Kobiet 10.05.1992r. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych,

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel

Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel. 696 826 381 LUTY 2016 WYDARZENIA OTWARTE WYSTAWY Armia Krajowa 1939 1945 Wystawa w przestępny sposób ukazuje dzieje organizacji

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Wypełnij kartę odpowiedzi Imię i nazwisko Klasa Szkoła UWAGA Test zawiera 25 pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru. Za każdą kompletną poprawną odpowiedź

Bardziej szczegółowo

His i t s o t ria i P la l cówki k i A K n c i a a J ara

His i t s o t ria i P la l cówki k i A K n c i a a J ara Historia Placówki AK Krężnica Jara Inicjatorem powstania Związku Walki Zbrojnej w Krężnicy Jarej był Antoni Karwowski, nauczyciel miejscowej szkoły. Wraz z księdzem Józefem Frankowskim i Krzysztofem Golińskim

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/14061,2-sierpnia-1940-roku-sformowano-slynny-polski-dywizjon-mysliwski-303-sluzacy-w -n.html Wygenerowano: Piątek, 2 września

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej 70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej, 11/05/2015 13:45, autor: Redakcja Bielawa Podobnie jak w całym kraju, tak i w Bielawie, 8 maja odbyły się obchody upamiętniające 70. rocznicę zakończenia II

Bardziej szczegółowo

20 czerwca 2015 roku. Na czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej.

20 czerwca 2015 roku. Na czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej. 1 20 czerwca 2015 roku Na szlaku Polski Walczącej Na 19-20 czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej. Biwakowaliśmy w Szkole Podstawowej im. AK w Jabłonnie, w której gościliśmy

Bardziej szczegółowo

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Historia Muzeum mieści się w dawnej fabryce Samuela Abbego u zbiegu ulic Sowińskiego i Zgierskiej. W okresie okupacji niemieckiej znajdowało

Bardziej szczegółowo

KOMENDA STOŁECZNA POLICJI HOŁD DLA WARSZAWSKICH POWSTAŃCÓW. Strona znajduje się w archiwum.

KOMENDA STOŁECZNA POLICJI HOŁD DLA WARSZAWSKICH POWSTAŃCÓW. Strona znajduje się w archiwum. KOMENDA STOŁECZNA POLICJI Źródło: http://www.policja.waw.pl/pl/dzialania-policji/aktualnosci/39664,hold-dla-warszawskich-powstancow.html Wygenerowano: Wtorek, 24 stycznia 2017, 23:47 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Zamość Rotunda Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny

Zamość Rotunda Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny Zamość Historia Miejsce upamiętnienia zbrodni niemieckich w dawnej działobitni twierdzy zamojskiej, zwanej Rotundą, przy ul. Męczenników Rotundy [na lewo za Bramą Szczebrzeską [ul. Szczebrzeska]. Po kampanii

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2016roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2016roku HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2016roku Załącznik do Zarządzenia Nr 519/2015 Burmistrza Krotoszyna z dnia16 grudnia 2015 r. DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI 97 ROCZNICA WYBUCHU

Bardziej szczegółowo

Uroczystości odbędą się w Zamościu w dniach listopada 2013 r.

Uroczystości odbędą się w Zamościu w dniach listopada 2013 r. Uroczystości patriotyczno-religijne 70. rocznicy nadania nazwy Oddziałów Partyzanckich 9. Pułku Piechoty - Oddziałom Dywersji Bojowej Inspektoratu Zamość. Zamość, 29-30 listopada 2013 r. Światowy Związek

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTOŚCI UPAMIĘTNIAJĄCE 7. ROCZNICĘ KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ

UROCZYSTOŚCI UPAMIĘTNIAJĄCE 7. ROCZNICĘ KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ POLICJA.PL Źródło: http://www.policja.pl/pol/aktualnosci/141549,uroczystosci-upamietniajace-7-rocznice-katastrofy-smolenskiej.html Wygenerowano: Niedziela, 18 czerwca 2017, 15:48 Strona znajduje się w

Bardziej szczegółowo

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Źródło: http://www.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/14232,minister-mariusz-blaszczak-na-obchodach-narodowego-dnia-pamieci-z olnierzy-wyklet.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 13:01 Strona znajduje

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Pcimiu

Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Pcimiu Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Pcimiu Cele działania: kultywowanie pamięci o żołnierzach Armii Krajowej walczących o wolność na terenie miejscowości Pcim i powiatu myślenickiego, rozwijanie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA BADAWCZA. 5. Fundatorem obiektu było Społeczeństwo Ziemi Olkuskiej.

ANKIETA BADAWCZA. 5. Fundatorem obiektu było Społeczeństwo Ziemi Olkuskiej. Konkurs Zachować dla przyszłych pokoleń poszukujemy miejsc związanych z walką o niepodległość Polski ANKIETA BADAWCZA 1. Obiekt znajduje się w lasach na pograniczu gmin Wolbrom i Klucze w powiecie olkuskim,

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909)

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach (druk nr 909) U S T A W A z dnia 16 października 1992 r. o

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

AKCJA SPOŁECZNO-EDUKACYJNA ŻONKILE 19 IV 1943 ROCZNICA POWSTANIA W GETCIE WARSZAWSKIM

AKCJA SPOŁECZNO-EDUKACYJNA ŻONKILE 19 IV 1943 ROCZNICA POWSTANIA W GETCIE WARSZAWSKIM 19 IV 1943 ROCZNICA POWSTANIA W GETCIE WARSZAWSKIM GETTO WARSZAWSKIE I POWSTANIE W GETCIE WARSZAWSKIM Utworzenie getta: W 1940 r. Niemcy ogrodzili murem część centrum Warszawy i stłoczyli tam prawie pół

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

Instytut Pamięci Narodowej - Kraków Instytut Pamięci Narodowej - Kraków Źródło: http://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/20017,70-rocznica-akcji-specjalnej-koppe-1944-krakow-1112-lipca-2014.html Wygenerowano: Środa, 21 września 2016, 08:48

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE I REJONU

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy

Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy Dr hab. inż. Marek Cieciura Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej 11 maja 2016 r. Tabliczki z kodami QR Rodzaje tabliczek Jednostkowe

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

Prezentacja kandydata na patrona szkoły IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI

Prezentacja kandydata na patrona szkoły IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI Ignacy Włodzimierz Garbolewski (ur. 15 stycznia 1878 r. w Czerwonce, zm. 1 listopada 1933 r. w Sochaczewie). Właściciel dóbr czerwonkowskich. Od 14 listopada 1918 r. do 19

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie "Rodzina Policyjna 1939 r.", Szkoła Policji w Katowicach, Konferencja naukowa z okazji 70 rocznicy ujawnienia Zbrodni Katyńskiej

Stowarzyszenie Rodzina Policyjna 1939 r., Szkoła Policji w Katowicach, Konferencja naukowa z okazji 70 rocznicy ujawnienia Zbrodni Katyńskiej URZĄD MASTA KATOWGf WYDZAŁ KUL TURY 4o_o9~.K3AM;~rcfl!chodów rocznic, dzieazictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2013 na terenie miasta Katowice 4 kwietnia Szkoła Policji w Katowicach Konferencja

Bardziej szczegółowo

Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO]

Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO] Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO] W poniedziałek, 15 sierpnia, w Płocku rozpoczęły się uroczyste obchody związane ze Świętem Wojska Polskiego oraz 96. rocznicą obrony

Bardziej szczegółowo

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.)

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) 2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) W dniach 31 lipca - 3 sierpnia ponad 2000 harcerek i harcerzy zrzeszonych w Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY w sprawie wystąpienia do Rady m.st. Warszawy o nadanie nazwy ulicy w Dzielnicy Ursus m.st. Warszawa Na podstawie art. 13 ust. 2 Statutu Dzielnicy

Bardziej szczegółowo

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR.

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. ŻOŁNIERZE WYKLĘCI Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. Żołnierze toczący walkę ze służbami bezpieczeństwa sowieckiego

Bardziej szczegółowo

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego.

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony corocznie jest

Bardziej szczegółowo

Krajna w czasach eksterminacji

Krajna w czasach eksterminacji Województwo Kujawsko-Pomorskie www.szklakipamieci.kujawsko-pomorskie.pl Szlak męczeństwa - II wojna światowa Egzekucja w Rudzkim Moście k. Tucholi w 1939 r Miejsca: Nakło, Paterek k. Nakła, Radzim, Karolewo,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od zapomnienia Ogólnopolska akcja posadzenia 21.857 dębów na 70-lecie Zbrodni Katyńskiej (PROGRAM EDUKACYJNY) RAPORT Z POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od

Bardziej szczegółowo

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944)

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża ( 26.05.1936 11.05.1937 ) Inżynier, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm

Bardziej szczegółowo

Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej

Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej 1. Podaj dokładną datę powstania Armii Krajowej ( 1 pkt ) 14 luty 1942 r.. 2. Grot, Bór, Niedźwiadek to pseudonimy trzech osób. Podaj ich imiona i nazwiska oraz

Bardziej szczegółowo

POŚWIĘCENIE TABLICY KU PAMIĘCI BŁ. KS. JERZEGO POPIEŁUSZKI

POŚWIĘCENIE TABLICY KU PAMIĘCI BŁ. KS. JERZEGO POPIEŁUSZKI POŚWIĘCENIE TABLICY KU PAMIĘCI BŁ. KS. JERZEGO POPIEŁUSZKI 30. 11. 2011 roku w Sanktuarium Błogosławionej Matki Bolesławy w Białymstoku miała miejsce podniosła uroczystość, która jest nawiązaniem do historii

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KODÓW QR W POZNAWANIU HISTORII ARMII KRAJOWEJ ZE SZCZEGÓLNYM UWZLĘDNIENIEM WOJSKOWEGO INSTYTUTU MEDYCYNY LOTNICZEJ

WYKORZYSTANIE KODÓW QR W POZNAWANIU HISTORII ARMII KRAJOWEJ ZE SZCZEGÓLNYM UWZLĘDNIENIEM WOJSKOWEGO INSTYTUTU MEDYCYNY LOTNICZEJ dr hab. n. med. inż. Marek Cieciura, prof. WSTI Światowy Związek Żołnierzy AK cieciura.marek@gmail.com WYKORZYSTANIE KODÓW QR W POZNAWANIU HISTORII ARMII KRAJOWEJ ZE SZCZEGÓLNYM UWZLĘDNIENIEM WOJSKOWEGO

Bardziej szczegółowo

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 TĘCZA KONTRA TĘCZA W dniu 02 07 2016 r. na boisku KS Tęcza Gowarczów odbył się towarzyski mecz piłki nożnej pomiędzy obecną

Bardziej szczegółowo

Pamięć o OBROŃCACH OJCZYZNY naszej MAŁEJ OJCZYZNY BYCHAWY niechaj zawsze będzie żywa

Pamięć o OBROŃCACH OJCZYZNY naszej MAŁEJ OJCZYZNY BYCHAWY niechaj zawsze będzie żywa Pamięć o OBROŃCACH OJCZYZNY naszej MAŁEJ OJCZYZNY BYCHAWY niechaj zawsze będzie żywa MIEJSCA PAMIĘCI NARODOWEJ NA TERENIE MIASTA I GMINY BYCHAWA, DO KTÓRYCH DOTARŁA MŁODZIEŻ GIMNAZJUM NR 1 W BYCHAWIE Uczestnicy

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych.

Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych. Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych. Na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Zostaną po nas tylko guziki (bohater filmu Katyń w reż. A. Wajdy) Szanowni Państwo, Mam zaszczyt zaprosić na I przegląd filmów

Bardziej szczegółowo

Epoka wojny i okupacji

Epoka wojny i okupacji Epoka wojny i okupacji Czas trwania Początek: 1 września 1939 r. wybuch II wojny światowej Koniec: 8 maja 1945 r. kapitulacja Niemiec i koniec II wojny światowej Ważne wydarzenia 17 września 1939 r. atak

Bardziej szczegółowo

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler,

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, BIOGRAFIA Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, Sendler z domu Krzyżanowska - ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 w Warszawie. Polska działaczka społeczna. Swoje dzieciństwo,

Bardziej szczegółowo

Pamiętamy! 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Pamiętamy! 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych Pamiętamy! 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Jerzy Ciesielski OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ 1919 1920 W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Centralne Archiwum Wojskowe gromadzi i przechowuje w zasadzie tylko akta wytworzone przez

Bardziej szczegółowo

Martyrologia Wsi Polskich

Martyrologia Wsi Polskich Martyrologia Wsi Polskich Źródło: http://martyrologiawsipolskich.pl/mwp/wirtualne-mauzoleum/modul-i-michniow-wies/wies-kielecka-1939-194/fotogaleria/251 6,Wies-kielecka-1939-1945-fotogaleria.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt Potulice jedno miejsce, dwie pamięci Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Oldenburg Toruń 2009 1. Hitlerowski kompleks obozowy Potulice

Bardziej szczegółowo

Światowy Związek śołnierzy Armii Krajowej Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie.

Światowy Związek śołnierzy Armii Krajowej Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie. Światowy Związek śołnierzy Armii Krajowej Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie Marek Cieciura PATRIOTYCZNA GRA KOMUNIKACYJNA https://armiakrajowa.org.pl/ztm/

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego Władysław Eugeniusz Sikorski ur. 20 maja 1881r. w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943r. na Gibraltarze, polski wojskowy i polityk, generał broni

Bardziej szczegółowo

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.)

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.) Rozkaz gen. W. Andersa do wstępowania w szeregi Armii Polskiej Wyżsi oficerowie Armii Polskiej w ZSRR. W pierwszym rzędzie siedzą gen.m. Tokarzewski-Karaszewicz (pierwszy z lewej), gen. W. Anders, gen.m.

Bardziej szczegółowo

Rowerem Wokół Słońca

Rowerem Wokół Słońca Rowerem Wokół Słońca Nowy Folwark to miejscowość położona zaledwie pięć kilometrów od Buska-Zdroju. Łączy je trasa rowerowa, przeprowadzona przez Wełecz i Kameduły. Powstała ona przy dofinansowaniu w ramach

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego

WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego KONFERENCJA NAUKOWO-PRAKTYCZNA w 75 rocznicę Zbrodni Katyńskiej WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego P R O G R A M Kijów, 25 marca 2015 roku 1 ORGANIZATORZY KONFERENCJI:

Bardziej szczegółowo

Obchody 70. Rocznicy wybuchu II wojny światowej.

Obchody 70. Rocznicy wybuchu II wojny światowej. Miasto i Gmina Siewierz - http://www.siewierz.pl/ Data umieszczenia informacji: 2009-09-07 10:17:09 Obchody 70. Rocznicy wybuchu II wojny światowej. W niedziele 6 września na Placu Wojska Polskiego w Siewierzu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012

Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012 Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012 maj 2011: Msza Św. w intencji Ojczyzny i ofiar tragedii smoleńskiej kościół pw. NNMP w Bełchatowie Odsłonięcie tablicy upamiętniającej

Bardziej szczegółowo

75 rocznica powstania

75 rocznica powstania Dziś wszyscy oddajemy cześć tym, którzy swoje życie oddali za wolność, tym, którzy tej wolności nie doczekali, a przede wszystkim tym, którzy wciąż żyją wśród nas. A p e l I P N o u c z c z e n i e 7 5

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Źródło: http://www.oss.strazgraniczna.pl/oss/aktualnosci/16454,narodowy-dzien-pamieci-quotzolnierzy-wykletychquot.ht ml Wygenerowano: Poniedziałek,

Bardziej szczegółowo

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Jelita. Był młodszym synem Wacława i Jadwigi z Sawickich Kaczorowskich. Wychował się w domu przy ul. Mazowieckiej 7 w Białymstoku, przed wojną

Bardziej szczegółowo

Polak Jan Nagórski pierwszy nad Arktyką

Polak Jan Nagórski pierwszy nad Arktyką Polak Jan Nagórski pierwszy nad Arktyką 16 kwietnia 2015 roku przedstawiciele Warszawskiego Klubu Seniorów Lotnictwa dokonali na warszawskim Cmentarzu Północnym wizji lokalnej grobu Jana Nagórskiego (1888-1976),

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI > 1 SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >. Q ^ :. U 0 ^ ę ^,... I./2. Dokumenty ( sensu stricto) dotyczące relatora 1./3. Inne materiały dokumentacyjne dotyczące relatora *'»» "II. Materiały uzupełniające relację III./l.

Bardziej szczegółowo

Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 2013/2014

Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 2013/2014 Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 2013/2014 Tradycyjnie, 2 września młodzież Publicznego Gimnazjum im Papieża Jana Pawła II w Chorzelach rozpoczęła swoją wędrówkę przez kolejny rok szkolny 2013/2014.

Bardziej szczegółowo

Szanowni Zgromadzeni!

Szanowni Zgromadzeni! Szanowni Zgromadzeni! Witam serdecznie gości oraz seniorów lotnictwa przybyłych na dzisiejsze spotkanie z okazji 40- lecia naszego Klubu w dniu Święta Lotnictwa Polskiego. Tu przy Aeroklubie Białostockim

Bardziej szczegółowo

Mikołów, cmentarz parafialny św. Wojciecha, prawa strona GW Grób zbiorowy wojenny jeńców Mikołów, radzieckich oraz pomnik

Mikołów, cmentarz parafialny św. Wojciecha, prawa strona GW Grób zbiorowy wojenny jeńców Mikołów, radzieckich oraz pomnik Nr 22/01 22/02 EWIDENCJA MIEJSC PAMIECI NARODOWEJ - gmina MIKOŁÓW Rod Opis obiektu Położenie Fotografia z Pomnik Ofiar Faszyzmu. Pomnik wzniesiony dla uczczenia skrzyżowanie pamięci Polaków, którzy w latach

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach

Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach Nazwa szkoły/placówki, w której realizowane jest działanie

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKIE OCZAMI DZIECI 1.08.1944-2.10.1944 r. PROJEKT MIĘDZYSZKOLNY 10 czerwca 2016 r.

WARSZAWSKIE OCZAMI DZIECI 1.08.1944-2.10.1944 r. PROJEKT MIĘDZYSZKOLNY 10 czerwca 2016 r. POWSTANIE WARSZAWSKIE OCZAMI DZIECI 1.08.1944-2.10.1944 r. PROJEKT MIĘDZYSZKOLNY 10 czerwca 2016 r. SP1 ODZIAŁY POWSTAŃCZE W momencie wybuchu powstania do walki przystąpiły odziały Armii Krajowej, jak

Bardziej szczegółowo

_Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego

_Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego _Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego Magdalena Bogdan Ćwiczenie nr Przeczytaj biografię Maksymiliana Kolbego i uzupełnij zdania: Maksymilian Maria

Bardziej szczegółowo

POLICJA.PL 75. ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Strona znajduje się w archiwum.

POLICJA.PL 75. ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Strona znajduje się w archiwum. POLICJA.PL Źródło: http://www.policja.pl/pol/aktualnosci/110876,75-rocznica-zbrodni-katynskiej.html Wygenerowano: Środa, 15 marca 2017, 18:15 Strona znajduje się w archiwum. 75. ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Nowości wydawnicze Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej. Przegląd Historyczno-Wojskowy 16 (67)/4 (254),

Nowości wydawnicze Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej. Przegląd Historyczno-Wojskowy 16 (67)/4 (254), Nowości wydawnicze Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej Przegląd Historyczno-Wojskowy 16 (67)/4 (254), 237-240 2015 NOWOŚCI WYDAWNICZE WOJSKOWEGO CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ Archiwum Zgrupowania

Bardziej szczegółowo

Wykaz pomników, rzeźb i innych miejsc pamięci narodowej na terenie Dzielnicy Praga Północ m. st. Warszawy

Wykaz pomników, rzeźb i innych miejsc pamięci narodowej na terenie Dzielnicy Praga Północ m. st. Warszawy Załącznik nr 1 do umowy nr Wykaz pomników, rzeźb i innych miejsc pamięci narodowej na terenie Dzielnicy Praga Północ m. st. Warszawy 1. Pomnik Kościuszkowca ul. WybrzeŜe Szczecińskie. Stan obiektu jest

Bardziej szczegółowo

Związki Józefa Piłsudskiego z Kielcami

Związki Józefa Piłsudskiego z Kielcami Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Związki Józefa Piłsudskiego z Kielcami zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Marta Boszczyk, Bożena Lewandowska Kielce 2011 1. Anar : Marszałek

Bardziej szczegółowo

Znaczek Batalionów Chłopskich [ze zbiorów MHPRL w Warszawie] Oddział BCh w okolicach Opatowa, 1942 r. [ze zbiorów Mauzoleum w Michniowie]

Znaczek Batalionów Chłopskich [ze zbiorów MHPRL w Warszawie] Oddział BCh w okolicach Opatowa, 1942 r. [ze zbiorów Mauzoleum w Michniowie] Akcje dywersyjne na Kielecczyźnie. Niszczenie transportów, wysadzanie linii kolejowych było jednym ze sposobów walki z okupantem, b.d.m. [ze zbiorów IPN] Akcje dywersyjne na Kielecczyźnie. Niszczenie transportów,

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo