Debata RNW. Czas na nowe rozwiązania finansowe

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Debata RNW. Czas na nowe rozwiązania finansowe"

Transkrypt

1 Debata RNW Od lewej: J. Zagórski, R. Cygal, K Czerkas Od lewej: M. Prusaczyk, H. Green, A. Jachowicz Od lewej: B. Meluch, Z. Malisz Od lewej: D. Rybarczyk, R. Cygal, K Czerkas Czas na nowe rozwiązania finansowe 9 XII 2008 roku odbyła się kolejna z debat redakcyjnych organizowanych przez Miesięcznik Rynku Nieruchomości RNW. Tym razem zaproszeni goście podejmowali kwestie finansowania nieruchomości w dobie kryzysu Rozmówcy poruszyli wiele interesujących, niekiedy kontrowersyjnych, aktualnych zagadnień dotyczących finansowania rynku nieruchomości w obecnej sytuacji na światowych rynkach. W doborowym gronie zaproszonych gości znaleźli się przedstawiciele sektora mieszkaniowego, który najbardziej ucierpiał na skutek zawirowań walutowych i finansowych, segmentów komercyjnego i przemysłowego rynku nieruchomości. O kwestiach finansowych sensu stricte dyskutowali także przybyli pracownicy banków i funduszy inwestycyjnych. Aspekty prawne finansowania nieruchomości w dobie kryzysu naświetlał Dariusz Michalski z kancelarii Chadbourne & Parke. Moderatorem spotkania był Krzysztof Czerkas, Dyrektor Departamentu Zarządzania Ryzykiem w BRE Banku Hipotecznym. Wszyscy obecni na spotkaniu zgodnie stwierdzili, że Polskę również na niespotykaną dotąd skalę dotkną echa nieruchomościowego kryzysu. Złego początki już widać: obniżanie cen, problemy z uzyskaniem kredytowania, wstrzymywane budowy, ba nawet grupowe zwolnienia z pracy w sektorze deweloperskim (casus Dom Development). Krzysztof Czerkas zwracał uwagę na postępujące spowolnienie gospodarcze oraz będące jego skutkiem znaczne zmniejszenie płynności w sektorze finansowym. W dalszym przebiegu debaty rozmówcy zgodnie stwierdzili, że obecna sytuacja rynkowa wymusza poszukiwanie alternatywnych rozwiązań finansowych. Szczególne perspektywy otwierają się zwłaszcza przed finansowaniem przez inwestorów prywatnych na zasadach private equity oraz leasingu. Temat ten zapoczątkował Bolesław Meluch, Doradca Prezesa Związku Banków Polskich, mówiąc: Trzeba zrobić wszystko, by w sytuacji, w której się obecnie znajdujemy chronić klientów, utrzymać wzrost gospodarczy i nie liczyć tylko na sektor finansowy czy publiczny, ale starać się wprowadzać nowe instrumenty finansowe. Michał Kominek z Reifeissen Leasing wskazywał na przyczyny stosunkowo małej popularności rozwiązań leasingowych w mieszkaniówce Jeżeli chodzi o budownictwo mieszkaniowe, leasing nie może mieć zastosowania ze względu na wadliwą legislację, chociażby zapisy o vacie. stwierdzał Kominek. Alternatywą dla tradycyjnych kredytów bankowych może być też finansowanie mezzanine, którego zalety szeroko przedstawiał na spotkaniu Marcin Prusaczyk z firmy Griffin Advisors. Dariusz Michalski z kancelarii prawnej Chadbourne i Parke stwierdzał: Prosty schemat finansowania deweloperów w postaci krótkoterminowego kredytu w obecnej sytuacji rynkowej się nie sprawdza. Banki muszą traktować deweloperów mieszkaniowych, tak jak komercyjnych. Być może pojawią się też fundusze, które będą kupowały mieszkania z myślą o wynajmie. Rozmówcy wyrażali przekonanie, że kryzys dotknął zwłaszcza segment mieszkaniowy rynku nieruchomości. Andrzej Podgórski z Polnordu, Danuta Rybarczyk, prezes ABM Invest oraz Grzegorz Iwański z Echo Investment zgodnym chórem mówili o potrzebie zmniejszenia dotychczasowych ograniczeń dostępności kredytu dla Kowalskiego oraz apelowali o stworzenie przez Państwo mechanizmów ułatwiających, a nie utrudniających zakup pierwszego mieszkania przez młode małżeństwa. Robert Dobrzycki, Partner Zarządzający w firmie Panattoni Europe wskazywał, że kryzys odbija się także na działalności prężnie dotąd rozwijających się deweloperów przemysłowych: Wszelkie procesy obserwowalne na rynku mieszkaniowym w tym roku, mają swoje bezpośrednie przełożenie na rynek komercyjny, zarówno od strony finansowania, jak i popytu. Popyt na powierzchnię magazynową słabnie, decyzje są powstrzymywane. Wtórował mu Paweł Sapek z SEGRO, chociaż w tej wypowiedzi pojawiły się wreszcie długo wyczekiwane na debacie wątki optymistyczne. W kontekście ogólnej recesji Polska ma na szczęście ważny amortyzator, jakim jest rozwój infrastruktury. Firmy budowlane będą miały w najbliższych latach zajęcie, a to może pociągnąć za sobą inne sektory rynku stwierdził Sapek. Nie inaczej rzecz przedstawia się w segmencie powierzchni biurowych, o czym przekonywał Jarosław Zagórski z Ghelamco: Obecny kryzys na rynku nieruchomości ma inne podłoże niż inne tego typu zachwiania. Warto zauważyć, że nie doszło do załamania popytu, że najemców jest mniej niż do tej pory. Najemcami są jednak głównie międzynarodowe koncerny, a ich zachowanie w Polsce jest pochodną dyrektyw otrzymywanych z centrali, z USA, z Europy zachodniej więc krajów, które są pogrążone w recesji. Ich zachowania są więc prewencyjne Zagórski zwracał też uwagę na to, że rynek biurowy był ostatnimi czasy przeszacowany: Apogeum na rynku biurowym trwało do trzeciego kwartału tego roku. Utrzymywał się hurraoptymizm, było wielu najemców, zawierano rekordowe transakcje. To jest podłoże tego kryzysu. Zapraszamy do lektury wypowiedzi uczestników debaty. Wierzymy, że Czytelnicy RNW znajdą tam wiele interesujących dla siebie wątków. Opr. Red

2 Krzysztof Czerkas BRE Bank Hipoteczny S.A. Moderator debaty Wydaje się, że Polska nie będzie oazą spokoju na światowych rynkach. Dzisiaj przy stole spotkali się deweloperzy, pracownicy wielkich firm konsultingowych, padło sporo ciekawych pomysłów, natomiast niestety mimo zaproszenia nie przybył żaden reprezentant sfery polityki. Ciągle trzeba będzie apelować o bardziej zintensyfikowane działania posłów i senatorów. Kluczem do przywrócenia płynności w branży rzeczywiście jest finansowanie, natomiast bardzo dużo zależy od tego, by nieruchomości przestały się źle kojarzyć zarówno w instytucjach nadzoru bankowego, jak i wśród audytorów i firm ratingowych. Nigdy jednak czasy frontalnego liberalizmu w odniesieniu do kredytów bankowych nie powrócą. Na pewno jednak banki przetrwają ten trudny czas. Zbigniew Malisz Polski Związek Firm Deweloperskich Z powodu powstrzymywania się deweloperów mieszkaniowych od rozpoczynania nowych projektów, polskiej gospodarce zabraknie mld złotych. Kupno mieszkania zawsze wiąże się z pewnymi pracami budowlanymi, wykończeniowymi, meblarskimi itp. Branża deweloperska jest bardzo źle postrzegana przez ogół społeczeństwa. Dobrze byłoby stworzyć szerszy front dla propagowania pewnych rozwiązań, co pozwoliłoby na utrzymanie produkcji mieszkań na odpowiednim poziomie. Dzięki temu zdołalibyśmy uniknąć odpływu środków z sektora deweloperskiego. Przejawiamy w tym temacie pewne inicjatywy, posiadamy deklarowane wsparcie Związku Banków Polskich i wierzymy, że uda się po jakimś czasie znormalizować kondycję rynku nieruchomości w Polsce. Nie musi więc cała ta sytuacja wyglądać tak źle, jak niektórzy to przewidują, natomiast potrzebne są pewne rozwiązania i regulacje już dzisiaj, żeby ten spadek koniunktury złagodzić. RNW pyta uczestników debaty: DEWELOPERZY MIESZKANIOWI 1. Jakie rozwiązanie finansowe oferują firmy systemu bankowego w obecnej sytuacji na rynku? 2. Z jakich form finansowych poza kredytami bankowymi mają możliwość korzystania również deweloperzy mieszkaniowi? Andrzej Podgórski Polnord Ad. 1 Banki oferowały dotąd: kredyty rewolvingowe, odnawialne uruchamiane w tempie wpłat klientów. Brak tych wpłat zmusza dewelopera do zwiększenia środków własnych; kredyty w systemie zamkniętego finansowania, obecnie z coraz wyższym poziomem przedsprzedaży (od 10% do 30%). Ponieważ klient nie kupuje już dziury w ziemi, tylko konkretne mieszkanie, a koszty wybudowania stanu surowego, zamkniętego stanowią ok. 60%-65% kosztów, de facto udział własny dewelopera zwiększa się do poziomu sięgającego 50% nakładów. Ad. 2 Na rynkach zagranicznych, np. w Rosji, Polnord korzysta z finansowania korporacyjnego w formie np. krótkoterminowych obligacji zerokuponowych. W Polsce, o ile mi wiadomo, zdarza się współfinansowanie projektów mieszkaniowych przez fundusze typu real estate, ale prawie zawsze alimentowane kredytem. Danuta Rybarczyk ABM Invest Ad. 1 Kryzys na międzynarodowym rynku finansowym wpłynął na warunki uzyskania jak też oprocentowanie kredytów i to nie tylko dla firm deweloperskich. Wiele osób zadaje sobie pytanie: Czy na rynku polskim mamy już kryzys? Należałoby sobie i innym przypomnieć, że w języku ekonomii kryzys oznacza nagłe, dramatyczne załamanie gospodarki, przeważnie związane z recesją, czyli stanem gdzie PKB zamiast rosnąć maleje. W polskiej gospodarce jak informują nas specjaliści nie mamy przypadku nagłego załamania w sektorze finansowym, ani też w realnej gospodarce. Nawet najwięksi pesymiści nie mówią jeszcze o recesji, mówią jedynie o spowolnieniu. A skoro nie ma załamania gospodarki, skoro nie występują takie prognozy, to zaczynamy zastanawiać się skąd i dlaczego nastąpiło nagłe, praktycznie restrykcyjne podejście systemu bankowego do udzielania finansowania deweloperom mieszkaniowym. W ostatnich dwóch-trzech miesiącach trudno jest powiedzieć, że system bankowy oferuje firmom deweloperskim partnerskie rozwiązania finansowanie. Obecny stan to przeciągające się procedury rozpatrywania wniosków, wyższe prowizje za udzielenie kredytu, nadal wysokie oprocentowanie, wykluczające się i bardzo często niemożliwe do spełnienia na początku wymogi w zakresie stawianych do spełnienia warunków. Banki nie reagują odpowiednio na fakt, że w obecnej sytuacji rynkowej klient dziury w ziemi nie kupi. Stawianie przez banki wymogu wykazania się na etapie zawierania umowy kredytu przedsprzedażą na poziomie 20% powierzchni lub lokali jest praktycznie warunkiem niemożliwym do spełnienia. A skoro ten warunek jest warunkiem podstawowym, od którego odstępstwa czy złagodzenia system bankowy nie przewiduje, to w obecnej sytuacji rynkowej można powiedzieć, że system bankowy deweloperom mieszkaniowym nie oferuje finansowania. Obecna sytuacja dotyczy zarówno tych, którzy ubiegają się o uzyskanie finansowania jak też tych, którzy wcześniej to finansowanie uzyskali. Zaostrzanie polityki kredytowej w konsekwencji wpływa na obniżenie niskiego w Polsce wskaźnika dostępności mieszkań, na wyższy koszt kredytu, który już w niedługim czasie może okazać się niemożliwy do sfinansowania z założonej marży, a co za tym idzie wpływa negatywnie na możliwość ewentualnej obniżki ceny mieszkania. Ad. 2 W obecnej sytuacji rynkowej wiodącą rolę finansowania realizacji inwestycji mieszkaniowych powinno pełnić finansowanie bankowe (kredyt). Wymogi, jakie banki powinny stawiać deweloperowi w obecnej sytuacji, przy udzielaniu finansowania to: wykazanie się własnością nieruchomości; hipoteki tej/-ych nieruchomości całkowicie wolne od obciążeń; ostatecznie prawomocna decyzje na realizację inwestycji; kompletna dokumentacja techniczna niezbędna do zrealizowania inwestycji; zagwarantowane (promesami lub w formie parafowanych umów) zawarcie umów na realizację inwestycji z firmami legitymującymi się właściwym doświadczeniem w realizacji podobnych inwestycji; Wykazanie się przedsprzedażą przed rozpoczęciem realizacji w obecnej sytuacji rynkowej mogłoby i powinno być jedynie warunkiem dodatkowym branym pod uwagę do ewentualnego obniżenia marży. Forma finansowania inwestycji wpłatami klientów obecnie, praktycznie nie jest możliwa do zrealizowania, stąd przy braku finansowania kredytem bankowym występuje jeszcze możliwość mezzaning finance. Korzystanie z tego przejściowego finansowania kapitałem prywatnym przy wydłużającym się okresie sprzedaży pozwoli deweloperowi na zachowania płynności finansowej. Należy jednak zauważyć, że to alternatywne wspomożenie finansowania jest źródłem droższym od finansowania kredytem i dlatego deweloperzy podejmują decyzję o pozyskanie tego źródła praktycznie w sytuacjach bardzo trudnych. Stabilny system bankowy, zmiana z restrykcyjnego na konstruktywne nastawienie banków do udzielania kredytów, wsparcie państwa w inwestycjach, zmiany w prawie w tym w zakresie ochrony praw lokatorów jak też objęcie singli systemem dopłat do odsetek będą miały wpływ na sytuację sektora budowlanego, który był do tej pory i nadal może być siłą napędową gospodarki. Podcinanie kolejnej tak istotnej gałęzi gospodarki może być dla niej szkodliwe a negatywne skutki trudne do odrobienia w krótkiej perspektywie. DEWELOPERZY KOMERCYJNI powierzchnie biurowe 1. Dwa ostatnie lata cechował prężny rozkwit rynku biurowego. Z czego wynika ostatnie spowolnienie? Czy to tylko echa kryzysu, czy też przeszacowanie i nadpodaż? 2. Najemcy reprezentują zwykle międzynarodowe koncerny z siedzibami w krajach ogarniętych recesją. Czy dają się zauważyć podejmowane przez te firmy działania prewencyjne? Jarosław Zagórski Ghelamco Poland Ad. 1 Lata 2006 i 2007 rzeczywiście były doskonałym okresem dla rynku nie ruchomości komercyjnych. W tamtym czasie oddawano rocznie około 400 tys. mkw. powierzchni biurowych, które w większości wynajmowane były przed zakończeniem inwestycji. W drugiej połowie tego roku, na skutek zmian makroekonomicznych, rynek zwolnił, chociaż nadal można uznać 2008, za rok dobry rok, zarówno pod względem oddanej jak i wynajętej powierzchni. Nie można mówić o nadpodaży, czy przeszacowaniu, ponieważ Polska znacznie odstaje od standardów Europy Zachodniej, nadal brakuje nowoczesnych powierzchni biurowych. Małe nasycenie rynku w połączeniu z niskim vacancy rate dla przykładu w centrum Warszawy to około 3 % pozwala sądzić, że w momencie uspokojenia sytuacji na rynkach finansowych, sektor nieruchomości biurowych w Polsce ma optymistyczne perspektywy. Analizując jednak obecną sytuację należy zauważyć, że na pewien czas nastąpi obniżenie zarówno popytu, jak i podaży. W sytuacji, gdy najemcy odkładają na później decyzje o zmianie siedziby lub rezygnują zupełnie z przeprowadzki, spada liczba zawieranych umów najmu. Wstrzymanie części inwestycji spowoduje, że pewna ilość powierzchni biurowej nie zostanie dostarczona na rynek w przewidywanym okresie. Paradoksalnie, zmniejszenie podaży i osłabienie popytu może mieć pozytywny wpływ na okres, który nastąpi po ustabilizowaniu się rynku. Bowiem zostanie zachowana równowaga pomiędzy liczbą oferowanych inwestycji a potrzebami najemców. Ad. 2 Przyglądając się rynkowi nieruchomości biurowych można stwierdzić, że działania międzynarodowych koncernów w obliczu recesji dzielą się na trzy grupy. Do pierwszej należą firmy, które wycofały się z rozmów z developerami oraz agencjami i odłożyły decyzje o zmianie siedziby na czas nieokreślony. W drugiej grupie są firmy, które postanowiły przeczekać najcięższy okres i wstrzymały na jakiś czas wcześniej podjęte decyzje o przeprowadzce.. Informacje z rynku wskazują, że taki okres wyczekiwania i ponownej oceny sytuacji potrwa zapewne do połowy 2009 roku. Ostatnia grupa to firm, które nie zastosowały radykalnych środków i podpisały umowy najmu zmniejszając jednak, czasami dość znacznie, pierwotnie zakładaną powierzchnię biura. W większości były to firmy niejako zmuszone do zmiany siedziby w wyniku zakończenia umów leasingowych, zwiększenia liczby pracowników, czy też fuzji

3 Piotr Michalski Grupa Buma Ad. 1 Dwa ostatnie lata cechował prężny i dynamiczny rozkwit w zakresie rynku najmu jak i sprzedaży nieruchomości. W Krakowie widoczna była hossa na rynku przestrzeni biurowych. W ostatnim okresie na rynku deweloperskim można zauważyć pewne spowolnienie i zastój. Taka sytuacja wynika z faktu, że cała gospodarka to system naczyń powiązanych. Kryzys odczuwają wszystkie sektory. Spowolnienie wzrostu gospodarczego widoczne jest na przykład w branży motoryzacyjnej czy finansowej. Powierzchnie biurowe to jedno z narzędzi pracy, dlatego pewne echa kryzysu odbijają się również na branży deweloperskiej. Ad. 2 Dużą część najemców reprezentuje zwykle międzynarodowe koncerny z siedzibami w krajach ogarniętych recesją. Rynki najmu spowalniają w wyniku kryzysu na rynkach kredytowych. Niektóre z firm zaczynają podejmować działania prewencyjne, poprzez odłożenie decyzji o relokacji firmy lub jej dalszym rozwoju. Grzegorz Iwański Echo Investment Ad. 1 Oczywiście kryzys jest głównym powodem ochłodzenia sytuacji na rynku biurowym. Firmy przejawiają dużo większą ostrożność zarówno w doborze lokalizacji, jak i wielkości wynajmowanej powierzchni. Coraz częściej też wstrzymują decyzje o ekspansji. W obliczu kryzysu większość firm liczy się też z redukcją etatów, co w prosty sposób przekłada się na obniżenie zapotrzebowania na powierzchnię biurową. Z rynku docierają sygnały mówiące o próbach renegocjowania warunków najmu, ale dotyczy to przede wszystkim powierzchni w starszych i słabiej zlokalizowanych projektach. Obecnie obserwujemy zachowania rynkowe charakterystyczne dla okresu recesji. Jednak Polska jest, i prawdopodobnie nadal będzie, krajem, w którym załamanie gospodarcze nie będzie aż tak dotkliwe jak w innych państwach Europy. Świadczą o tym nie tylko prognozy analityków, ale też zgodne z nimi, nastawienie naszych klientów. Ciągle obserwujemy duże zainteresowanie nowoczesnymi, dobrze zlokalizowanymi projektami biurowymi, prowadzone są zaawansowane rozmowy i, wreszcie, podpisywane znaczące umowy najmu. Nie słabnie tempo wynajmu takich projektów jak Malta Office Park w Poznaniu, czy Park Postępu na warszawskim Mokotowie. W kryzysie, paradoksalnie, wzrasta zainteresowanie najlepszymi projektami. To dlatego, że firmy starają się minimalizować ryzyko i kierują swoją uwagę wyłącznie ku pewnym, gwarantowanym inwestycjom. DEWELOPERZY KOMERCYJNI powierzchnia magazynowa 1. Czy na rynku powierzchni magazynowych również dają się odczuć echa kryzysu finansowego? W jaki sposób przekłada się on na działalność Państwa firmy? 2. Najemcy reprezentują zwykle międzynarodowe koncerny z siedzibami w krajach ogarniętych recesją. Czy dają się zauważyć podejmowane przez te firmy działania prewencyjne? Krzysztof Jaśkiewicz PINNACLE Ad. 1 Pinnacle Poland nie odczuwa negatywnych konsekwencji obecnego kryzysu finansowego. Wręcz przeciwnie, dzięki wsparciu silnego międzynarodowego inwestora i stabilnemu finansowaniu Pinnacle Poland pomyślnie sfinalizowała zakup jednego z największych w Europie Środkowo-Wschodniej, parku logistycznego we Mszczonowie. Posiadanie w swoim portfolio parku w Mszczonowie o powierzchni 94 tys. mkw. oferującym możliwość dobudowania kolejnych 200 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni magazynowej oraz parku logistyczno magazynowego w Poznaniu o całkowitej powierzchni 176 tys. mkw. uczyniło z Pinnacle w ciągu zaledwie kilku miesięcy jednym z wiodących graczy na polskim rynku magazynowym dysponującym prawie 100 tys. mkw. powierzchni dostępnej od zaraz, a dalszym etapie możliwość rozbudowy parków o ponad 300 tys. mkw. powierzchni magazynowej. W odróżnieniu od innych deweloperów, Pinnacle nie obawia się inwestycji spekulacyjnych, w związku, z czym już w chwili obecnej dostarczamy na rynek nowe projekty z powierzchnią magazynową dostępną natychmiast. Taka strategia działania powoduje, iż wszelkie decyzje odnoszące się do rozbudowy naszych parków podejmowane są również teraz, w momencie kiedy inni raczej wstrzymuje się z rozpoczynaniem jakichkolwiek nowych inwestycji, promując projekty rozpoczęte już kilka miesięcy temu. Na polski rynek magazynowy patrzymy długookresowo i wkrótce przedstawimy kolejne projekty logistyczno magazynowe. Oceniając natomiast skutki kryzysu finansowego dla rynku powierzchni maga zynowych nie przeceniałbym jego wartości. Cały czas słyszymy o kryzysie finansowym, natomiast tak naprawdę ciągle jeszcze nie mamy do czynienia z kryzysem gospodarczym. Przewidywane PKB na 2009 rok, w ocenach różnych ekspertów, waha się w granicach 3-4%, co wciąż jest dosyć dobrym wskaźnikiem. Istotnie, w obecnej sytuacji najemcy potrzebują więcej czasu na podjęcie decyzji o najmie powierzchni magazynowych, ale w zdecydowanej większości sytuacja taka jest wynikiem niepewności bądź ostrożności firm odnośnie podejmowania wiążących decyzji. Ad. 2 Kwestia działań prewencyjnych podejmowanych przez najemców paradoksalnie może być dla branży magazynowej szansą. Wiele, zarówno międzynarodowych jak i krajowych firm, które wcześniej planowały budowę własnych obiektów magazynowo produkcyjnych na skutek trudności związanych z dostępem do zewnętrznych źródeł umożliwiających finansowanie wielomilionowych inwestycji skłania się w tej chwili bardziej ku najmowi powierzchni magazynowych. Wydaje mi się, iż te doraźne rozwiązanie może w znaczący sposób wpłynąć na zwiększenie popytu na rynku powierzchni magazynowych i jego dalszy rozwój. Robert Dobrzycki Panattoni Europe Ad. 1 Kryzys wpłynął na ogólne spowolnienie w branży nieruchomości przemysłowych. Obserwujemy większą ostrożność przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych zarówno po stronie naszych klientów jak i instytucji finansujących. Firmy wstrzymują decyzje dotyczące ekspansji, a instytucje finansowe podchodzą konserwatywnie do kwestii przyznawania kredytów. Te okoliczności wpływają na obniżenie popytu. W Panattoni zweryfikowaliśmy już plany na przyszły rok. Zoptymalizowaliśmy ilość powierzchni dostarczanej na rynek w przyszłym roku. Ad. 2 Zdecydowanie tak. Firmy wykazują większą ostrożność w podejmowaniu decyzji i zobowiązań. Dodatkowo, wiele z nich dość szybko podjęło działania prewencyjne, które wyrażają się przede wszystkim w szukaniu oszczędności. Z naszego punktu widzenia to dobry sygnał, bo swoje plany ekspansji wdrożą w tańszych regionach, np. przenosząc produkcję do Europy Środowej, w tym do Polski. Paweł Sapek Segro Ad. 1 Branża deweloperska odczuwa kryzys finansowy z trzech stron: po pierwsze załamanie rynku finansowego spowodowało wzrost ceny pieniądza i bardzo trudny dostęp do nowych kredytów, po drugie klienci zrewidowali i opóźnili swoje plany inwestycyjne co mocno osłabia popyt na rynku, a po trzecie rynek inwestycyjny w ostatnim półroczu został całkowicie zawieszony co powoduje całkowity brak transakcji sprzedaży i powrotu pieniądza na rynek. Patrząc na rynek magazynowy z perspektywy ostatnich dwóch lat i biorąc po uwagę powyższe fakty, jestem pewny, że rok 2009 będzie bardzo trudny dla wielu firm działających na tym rynku. Większość firm deweloperskich zrewiduje swoje plany inwestycyjne, a decyzje o rozpoczęciu projektów będą podejmowane dużo bardziej ostrożnie. Ad. 2 Większość firm planujących nowe inwestycje zostało zaskoczonych skalą i tempem wzrostu kryzysu w Europie. Jesteśmy w stałym kontakcie z naszymi klientami oraz potencjalnymi najemcami i wiemy, że w wielu przypadkach budżety na rok 2009 zostały zaakceptowane bez zmian, ale decyzje o rozpoczęciu inwestycji lub nawiązaniu współpracy z deweloperem zostały odłożone na 2 i 3 kwartał Aktualnie na rynku jest dużo niewiadomych i firmy czekają aż opadnie kurz, a decyzje rynkowe będą bardziej racjonalne. Jednocześnie daje się zaobserwować nowe źródło popytu na rynku. Są to firmy, które planowały własne inwestycje magazynowe, a przy aktualnej sytuacji na rynku finansowym zdecydowały się zweryfikować swoje podejście do inwestycji i zamierzają wynajmować powierzchnie magazynowe od dewelopera w przyszłym roku mogą to być największe transakcje na rynku. RETAIL 1. Czy rynek retailowy w Polsce jest już przesycony? Czy jest jeszcze miejsce dla nowych obiektów handlowych? 2. Najemcy reprezentują zwykle międzynarodowe koncerny z siedzibami w krajach ogarniętych recesją. Czy dają się zauważyć podejmowane przez te firmy działania prewencyjne? Ireneusz Kazimierczyk Świtalski & Synowie spółka akcyjna S.K.A. Ad. 1 Rynek nieruchomości komercyjnych w wielkich miastach staje się juz powoli nasycony, a ich mieszkańcy przyzwyczaili się do obecności galerii handlowych niemal na każdym kroku. Zupełnie inaczej wygląda natomiast sytuacja w małych miastach. Tam potrzeba powstawania takich obiektów rośnie, a wynika ona głównie z rosnących możliwości zakupowych

4 lokalnych społeczności. Odpowiadając na te oczekiwania i tendencje panujące na rynku nasze inwestycje lokujemy w miastach powyżej 30 tysięcy mieszkańców. Nasz plan zakłada budowę około 90 mini-centrów handlowych w ciągu pięciu lat. W galeriach o wielkości od 2 tys. mkw poza sklepami wielkopowierzchniowymi znajdą się apteki, butiki z odzieżą i obuwiem, kawiarnie, restauracje i firmy lokalnych przedsiębiorców. Staramy się w taki sposób dobierać najemców, by sprostać oczekiwaniom lokalnego rynku, na którym inwestujemy. 6 grudnia zostało otwarte nasze pierwsze minicentrum handlowe pod nazwą Galeria S w Świdniku. Mimo faktu, że w bezpośrednim sąsiedztwie galerii znajduje się inny obiekt handlowy na otwarcie przybyły tysiące świdniczan z dziećmi. Mamy nadzieję, że nasze kolejne projekty spotkają się z podobnym entuzjazmem. Warto także zauważyć pozytywny trend wpisywania się nowych obiektów komercyjnych w istniejącą przestrzeń publiczną danego miasta. Cechą charakterystyczną działalności naszej firmy jest rewitalizacja i odnowa miejsc, w których inwestujemy. Przykładem może być budowa centrum handlowo-mieszkalnego w Goleniowie (woj. zachodniopomorskie). Jego stylistyka będzie nawiązywała do dawnej mleczarni, wybudowanej w latach trzydziestych ubiegłego wieku. Obiekt znajdzie się w centrum miasta i wpisze się w jego ogólny plan architektoniczny. Partnerem strategicznym naszych projektów jest sieć sklepów Biedronka. Zwłaszcza w obecnej sytuacji na rynku, sieci dyskontowe będą się cieszyły rosnącym zainteresowaniem. Poza tym wśród najemców, z którymi nawiązujemy współpracę znajdują się także lokalne firmy handlowe z polskim kapitałem, dlatego nie zauważamy w tej grupie naszych partnerów podejmowania działań prewencyjnych. Nasza firma nie tylko buduje i komercjalizuje powierzchnie handlowe, ale także prowadzi ich sprzedaż. W dobie kryzysu inwestycja w nieruchomości komercyjne jest naszym zdaniem najlepszą lokatą, ponieważ takie inwestycje same na siebie zarabiają i gwarantują stały dochód. Andrzej Bartnicki Rank Progress SA Ad. 1 Naszym zdaniem retail parki, szczególnie w mniejszych miejscowościach, mają przed sobą bardziej obiecującą przyszłość niż galerie handlowe. Uważamy, że jest jeszcze sporo miejsca dla tego typu obiektów. Nie są one tak drogie w budowie jak typowe galerie, czas ich realizacji jest krótszy, a dzięki mniejszym kosztom budowy możemy proponować najemcom niższe, atrakcyjne czynsze. W mijającym roku oddaliśmy do użytku Park Handlowy EDEN w Zgorzelcu, o powierzchni niespełna 10 tys. mkw. Jest on zlokalizowany tuż obok zrealizowanego przez nas wspólnie z Carrefour Centrum Handlowego Galeria Słowiańska. Warto dodać, że trzydziestotysięczny Zgorzelec jest mocno nasycony wielkopowierzchniowymi centrami handlowymi a mimo tego nie mieliśmy kłopotów z komercjalizacją, zaś obecnie EDEN nie ma problemów z osiąganiem założonych obrotów. Dwukrotnie większy obiekt realizujemy obecnie w Kłodzku. Galeria Twierdza Kłodzko pomieści market budowlany Leroy Merlin, spożywczy Carerefour i właściwą galerię handlową ze sklepami dobrych marek, restauracjami i kawiarniami. Niedawno wygraliśmy przetarg na kupno działki sąsiadującej z naszą inwestycją już planujemy rozbudowę. W nowej części będzie także wielosalowe kino Helios i kolejne sklepy. Ad. 2 Takie działania dają się zauważyć także w przypadku naszych rodzimych firm. Rank Progress stoi w tej chwili przed jednym z największych programów inwestycyjnych w dziejach firmy i tym samym przed największym wyzwaniem. Tymczasem okazuje się, że sporo obecnych i przyszłych partnerów biznesowych, zainteresowanych tymi inwestycjami, zaczyna ograniczać ekspansję i weryfikować własne plany i zamierzenia. Rozmawiamy o możliwościach partycypacji w kosztach wykończenia lokali, wysokości stawek czynszowych itp. Sporadycznie mamy do czynienia z wycofywaniem się z już podpisanych umów. Skala tych problemów nie jest wielka, ale poważnie przygotowujemy się do ich przezwyciężania. Grzegorz Iwański Echo Investment Ad. 1 Oczywiście, nadal jest miejsce dla nowych projektów handlowych. W tym sektorze rynku nieruchomości, podobnie jak w innych, następuje wymiana pokoleń. Po prostu centra handlowe wybudowane kilka, czy kilkanaście lat temu po prostu się zestarzały, zużyły moralnie i dziś nie mogą już zaoferować niczego atrakcyjnego coraz bardziej wymagającym klientom. To ciągły proces, którego tempo w ostatnich latach, głównie dzięki wzrostowi gospodarczemu, uległo znacznemu przyspieszeniu. Zresztą określenie obiekt handlowy to zbyt wąskie i również już przestarzałe pojęcie. Dziś prawdopodobieństwo powstania blaszaka jakiś dziesiątki wybudowano w czasie ostatniej dekady jest minimalne, natomiast nowoczesny, wielofunkcyjny obiekt w centrum miasta ma szansę nie tylko na realizację, ale też na duży sukces komercyjny. Szczególnie w dobie hamującej gospodarki zarówno potencjalni najemcy, jak i final users będą kierowali swoją uwagę w stronę największych i najlepszych projektów. Tu również mamy paradoks kryzysu i ten sam prosty mechanizm: im słabszy rynek, im większe ograniczenie ekspansji, tym większa determinacja do lokalizowania swoich placówek w dużych projektach. Pojawia się jeszcze jeden czynnik wzmacniający pozycję największych projektów: najemcy lokalni, którzy bardzo aktywnie starają się zaistnieć w tych obiektach i stanowią realną konkurencję nawet dla dużych i silnych marek sieciowych. Przykładem mogą być dwa centra realizowane przez Echo: Arena w Słupsku wynajęta w całości na rok przed rozpoczęciem realizacji i rozbudowywana Galeria Echo w Kielcach, gdzie tempo wynajmu i zainteresowanie najemców wydaje się być odwrotnie proporcjonalne do pogarszających się wskaźników koniunktury gospodarczej. SEKTOR BANKOWY 1. Jakie działania należy przedsięwziąć, by przywrócić płynność finansową na rynku nieruchomości w Polsce? 2. Czy regulacje instytucji nadzoru finansowego nie są zbyt daleko idące? Czy możemy spodziewać się dalszego zaostrzenia procedur udzielania kredytów? Bolesław Meluch Doradca Prezesa Związku Banków Polskich Ad. 1 Moim zdaniem należałoby rozpocząć od oceny tego, co już się zdarzyło i co może się zdarzyć. Należy wziąć pod uwagę naszą specyfikę: polega ona na tym, iż ograniczony został dostęp polskiego sektora finansowego do kapitału. Ten kapitał to przede wszystkim depozyty, ale także zasilanie się banków, w większości, przez różnego rodzaju linie kredytowe otwarte w bankach matkach. Dzisiaj rządy różnych krajów kierują olbrzymie sumy na podtrzymanie płynności w bankach tych krajów, ale jednocześnie zastrzegają sobie, iż te pieniądze muszą być wykorzystane w ich krajach. Tym samym polskie banki nie mają już takiego dostępu jak wcześniej. Brak dostępu do tych środków powoduje, iż banki bardzo ostrożnie podchodzą do kredytowania. Można powiedzieć, iż nie ma problemu z bieżącą płynnością. Narodowy Bank Polski wspólnie ze Związkiem Polskim wprowadził instrumenty, które pozwalają zawierać transakcje międzybankowe. Problem w tym, iż na rynku nie ma średnio i długoterminowych instrumentów, które pozwałaby bankom refinansować portfele hipoteczne, a tym samym zwiększać akcję kredytową, zarówno dla deweloperów jak i osób prywatnych. Specjalny zespół w Związku Banków Polskich pracuje nad projektem nowej ustawy o listach zastawnych, które właśnie mogą przyczynić się do pozyskiwania średnio i długoterminowego kapitału. Liczymy, iż także regulatorzy i nadzór wesprą nasze prace, tak aby stworzyć bankom możliwość pozyskiwania kapitału, a polskim inwestorom instytucjonalnym warunki do właściwego inwestowania. Ad. 2 Dzisiaj obowiązujące regulacje nie stanowią ograniczenia do działalności kredytowej. Jakie będą przyszłe rozwiązania, w tym zwłaszcza już opublikowana, ale będąca jeszcze przedmiotem konsultacji, Rekomendacja T, to jeszcze nie jest takie pewne. Można mieć nadzieję, iż nadzór ma na uwadze, iż nazbyt restrykcyjne przepisy mogą bardzo znacznie ograniczyć dostęp do kredytów, a tym samym może to negatywnie wpływać na rozwój rynku. Wszystkich musi obowiązywać zasada zawarta jest w materiałach Komisji Europejskiej w Białej Księdze Integracji Rynków Hipotecznych: odpowiedzialne kredytowanie i odpowiedzialne zaciąganie kredytów. Widać w propozycjach rekomendacji, iż polski nadzór wyznaje tę zasadę. Natomiast można teraz mieć wrażenie, iż postawione warunki oceny zdolności kredytowej w tzw. stress testach mogą wpłynąć na wyeliminowanie dużej liczby klientów, którzy nie będą mogli spełnić tych wymagań: na przykład podniesienia raty kredytu w przypadku podwyższenia stopy procentowej o 4%. Na pewno należy wprowadzić odpowiednie standardy badania zdolności kredytowej, ale należy mieć na uwadze dzisiejszy poziom cen nieruchomości, poziom mocno wygórowany w stosunku do naszych dochodów, a tym samym ograniczoną zdolność kredytową przeciętnej polskiej rodziny. I tu należałoby wspierać budownictwo czynszowe, ponieważ już nikt nie mówi głośno o *amerykańskich marzeniach*, one się jednak nie sprawdziły. Jerzy Tofil PEKAO Bank Hipoteczny S.A. Ad. 1 Kryzys finansowy i obawy przed kryzysem gospodarczym wywołały poważne zmiany na rynku finansowania nieruchomości. Rosnąca cena pieniądza spowodowała wzrost kosztów refinansowania portfeli kredytów hipotecznych. Obawy przed spowolnieniem gospodarczym w Polsce zniechęciły sektor bankowy do kontynuowania agresywnej sprzedaży nowych kredytów. Te dwa czynniki obniżyły opłacalność biznesu hipotecznego. Większość banków podniosła wymagania wobec kredytobiorców i ceny kredytów, wychodząc z założenia, że nowy portfel kredytowy powinien odzwierciedlać koszt pozyskania pieniądza i rosnące ryzyko rynkowe. To odbiło się negatywnie na płynności rynku nieruchomości, bowiem jego rozwój jest limitowany przez dostępność kredytu. W segmencie nieruchomości mieszkaniowych widać już pierwsze oznaki korekty cen w dół i poważny spadek ilości zawieranych transakcji. W segmencie nieruchomości komercyjnych od końca 3 kwartału br widać spowolnienie. Dalsze losy rynku nieruchomości są uzależnione od postawy banków. Ta zaś będzie kształtowana przez opłacalność finansowania nieruchomości i zalecenia KNF. Aby biznes hipoteczny był opłacalny, konieczne jest obniżenie kosztów refinansowania portfeli hipotecznych

5 i znalezienie długoterminowego kapitału. Finansowanie kredytów drogimi i krótkoterminowymi depozytami spowoduje dalsze ograniczenie dostępności kredytu hipotecznego. Narzędziem do osiągnięcia takiego celu jest list zastawny, emitowany przez banki hipoteczne. To jedyny instrument długoterminowego finansowania akcji kredytowej znany i sprawdzony w Polsce. Konieczne jest ożywienie systemu banków hipotecznych, które przez specjalizację i transparentność swojej działalności, mają szansę pozyskać inwestujących w listy zastawne. Trzeba ich szukać wśród instytucji takich jak PTE, TFI czy firmy ubezpieczeniowe. Tylko stabilny dopływ długoterminowego kapitału zagwarantuje dostępność kredytu hipotecznego i płynność rynku nieruchomości. A wówczas nawet rekomendacja T nie przeszkodzi w udzielaniu nowych kredytów. Marcin Mendrykowski Nordea Bank Polska Ad. 1 Niezbędne są dalsze skoordynowane działania instytucji finansowych oraz NBP i KNF w celu przywrócenia zaufania Banków i powrotu do normalnego działania rynku międzybankowego. Taka sytuacja umożliwi racjonalne działania kredytowe oraz zakończenie walki depozytowej co może poprawić dostępność kredytów, choć należy się liczyć z utrzymaniem marż kredytowych na obecnym, wyższym niż kilka miesięcy temu poziomie oraz wymagań dotyczących wkładu własnego. Ad. 2 Rozwój lub ograniczenie akcji kredytowej przez banki zależy nie tylko od rekomendacji KNF, który stara się podjąć działania prewencyjne. Intencja jest jak najbardziej pozytywna, choć dla niektórych Klientów może się okazać dotkliwa, gdyż marzenia o własnym mieszkaniu będą musieli odłożyć. Inne czynniki, które mają na to wpływ to również źródła finansowania kredytów oraz ocena portfela kredytowego, a na razie trudno ocenić jaki będzie wpływ widocznego spowolnienia gospodarczego na jego jakość. Generalnie, wydaje się, że nie powinno mieć miejsca dalsze, znaczne zaostrzanie procedur kredytowych, ponieważ już wiele banków usztywniło swoje regulacje dotyczące badania zdolności kredytowej i wskaźnika LTV. Skłonność poszczególnych banków do zwiększania bądź zmniejszania akcji kredytowej będzie zależała od weryfikacji portfela kredytowego, możliwości pozyskania źródeł finansowania (baza depozytowa, pożyczki od spółek matek zagranicznych) oraz oceny prognoz dla gospodarki na najbliższe kwartały. ALTERNATYWNE SPOSOBY FINANSOWANIA Marcin Prusaczyk Griffin Advisors Na czym polega atrakcyjność private equity w porównaniu z tradycyjnym kredytem bankowym? W zależności od sytuacji private equity może być uzupełnieniem albo alternatywą dla kredytu bankowego jako źródło zewnętrznego finansowania. Obecnie, gdy banki zacieśniają politykę kredytową, zapotrzebowanie na private equity będzie wzrastało, gdyż możliwości uzyskania finansowania z innych źródeł, np. z oferty publicznej czy też od inwestora branżowego są bardzo ograniczone. Private equity jest dużo bardziej elastyczne niż kredyt bankowy gdyż nie wymaga znacznych zabezpieczeń ani regularnych spłat, przez co nie obciąża bieżącej płynności inwestycji. Dodatkowo, inwestorzy private equity realizują swój zysk poprzez wzrost wartości inwestycji, dzięki czemu ich interesy są zbieżne interesami właściciela projektu. W przypadku trudności finansowych można liczyć na dodatkowe zaangażowanie finansowe ze strony inwestora private equity, któremu będzie zależało na doprowadzeniu inwestycji do końca. Banki w takiej sytuacji będą żądały spłaty kredytu. Finansowanie private equity jest dostępne w różnych formach, np. jako czysty kapitał udziałowy lub jako pożyczki mezzanine, które łączą elementy kapitału i długu. Umożliwia to dostosowanie formy finansowania do specyfiki danej transakcji. Jakie zmiany prawne są konieczne, by alternatywne sposoby finansowania stały się bardzie popularne? Nie wydaje mi się, aby obecne regulacje prawne jakoś specjalnie ograniczały popularność alternatywnych sposobów finansowania takich jak prywatny kapitał czy pożyczki mezzanine. Większe znaczenie ma tutaj popularyzacja tych form finansowania wśród potencjalnych biorców i pokazywanie korzyści z nich płynących. Jednak z punktu widzenia rozwoju rynku private equity w Polsce bardzo korzystny wpływ miałoby umożliwienie aby część funduszy zgromadzonych w OFE mogło być inwestowane w tym sektorze. Agnieszka Jachowicz Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych BZ WBK AIB Jakie działania należy przedsięwziąć, by przywrócić płynność finansową na rynkunieruchomości w Polsce? Omówiliśmy na debacie wiele różnych aspektów mających wpływ na obecną sytuacje, w tym: kryzys na międzynarodowych rynkach finansowych przekładający się na zaostrzoną politykę banków w stosunku do kredytobiorców oraz efekt psychologiczny głębokich dziś kryzysów na rynkach nieruchomości w innych krajach. Większość banków dąży do zmniejszenia ekspozycji na kredyty. Oczywiście inni gracze na rynku nieruchomości chcieliby odwrócić tą sytuację i przywrócić dawne warunki, ale nie sądzę, aby to było możliwe. Zaufanie na rynkach międzybankowych zostało utracone i nie da się tego odwrócić szybko. Wydaje się, że wielu graczy na rynku przyjęło postawę wyczekującą- prawie wszystkie banki wstrzymały udzielanie kredytów komercyjnych. Inwestorzy, z powodu braku finansowania dłużnego przestali kupować budynki czy mieszkania w celach inwestycyjnych. Przyjęcie postawy wyczekującej jest najtrudniejsze dla deweloperów, którzy rozpoczęli już inwestycje bez zabezpieczonego finansowania na całość. Jest to okazja dla instytucji, które mogą zapewnić finansowanie mezzanine lub krótkoterminowe finansowanie zastępujące finansowanie dłużne. Tych niestety jest niewielu, a bardziej aktywne działanie w tym kierunku mogłoby poprawić sytuację. Wycofywanie się z transakcji lub długoterminowa postawa wyczekującą nie są dobrym rozwiązaniem- gracze na rynku powinni w miarę możliwości działać dalej, a więc kupować ale po skorygowanej cenie.. Moim zdaniem przywrócenie płynności finansowej sprzed roku lub dwóch nie jest możliwe. Zarówno dlatego ze sytuacja makroekonomiczna się zmieniła jak i dlatego ze rynek sprzed dwóch lat był zbyt optymistyczny. Działania podejmowane przez rządy lub banki centralne, w tym pożyczki czy gwarancje dla banków tracących płynność czy obniżki stóp procentowych, teoretycznie poprawiają sytuację, jednak kluczowe wydaje się przekonanie banków aby zaostrzenie regulacji odbywało się w granicach rozsądku wymuszanie gorszych warunków na kredytach już udzielonych, blokowanie transakcji zakupu spółek poprzez drastyczne zmiany warunków kredytów powoduje może niewielka poprawę sytuacji banku, ale blokuje aktywność na rynku nieruchomości. Inwestorzy oczekują że w długim terminie sytuacja na rynkach finansowych ustabilizuje się w ten sposób że kredyty będą bardziej dostępne a warunki finansowania będą choć w średnim okresie czasu znane i niezmienne dlatego podmioty które mogą sfinansować inwestorów krótkoterminowo powinni wykorzystać ta sytuację. Krzysztof Jaśkiewicz Pinnacle Poland Obecna sytuacja na rynku ogranicza dostępność finansowania poprzez kredyty bankowe. Czy może spowodować to wzrost popularności leasingu nieruchomości? Jakie korzyści i rozwiązania daje taka forma finansowania? Leasing nieruchomości jest rozwiązaniem zyskującym coraz większą popularność na rynku. W wielu przypadkach jest to wariant alternatywny dla inwestycji realizowanych z własnych środków przedsiębiorstwa lub dla inwestycji finansowanych poprzez kredyty bankowe. W pierwszym wspomnianym przypadku leasing umożliwia przeznaczenie środków finansowych na działania przynoszące bezpośrednie korzyści dla przedsiębiorstwa takie jak rozwój sprzedaży, implementacja innowacyjnych technologii, poszukiwanie nowych rynków zbytu. Dzięki powyższym krokom firmy patrzące na rynek w długofalowej perspektywie zapewniają sobie przewagę konkurencyjną. Również rozpatrując leasing jako alternatywę dla finansowania bankowego, dostrzec można wymierne korzyści na rzecz leasingu. Po pierwsze, obecna sytuacja na rynku finansowym ogranicza dostępność kredytów bankowych. Po drugie, koszty kredytów są coraz wyższe. Na szczęście istnieją na rynku deweloperzy powierzchni magazynowych mający silne i przede wszystkim stabilne finansowanie kolejnych inwestycji. Do takich firm zalicza się firma Pinnacle, która dzięki wsparciu inwestora zagranicznego o ustabilizowanej pozycji na arenie międzynarodowej, jakim jest Arcapita Bank, firma jest w stanie intensyfikować swoje plany rozwojowe koncentrując się na zapewnieniu wysokiej jakości oferowanych powierzchni magazynowych odpowiadających preferencjom najemców. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że wiodący deweloperzy, do jakich zalicza się firma Pinnacle działająca na skalę europejską, są w stanie obniżać swoje koszty dzięki skali działania. Ich pozycja negocjacyjna w odniesieniu do firm realizujących inwestycje budowlane jest nieporównywalnie silniejsza niż w przypadku inwestycji realizowanej samodzielnie przez podmiot zajmujący się na co dzień zupełnie inną działalnością. Oczywiście wspomniana siła negocjacyjna wpływa na atrakcyjność cenową powierzchni magazynowych będących przedmiotem najmu. ASPEKTY PODATKOWE Honorata Green KPMG Zgodnie z nowelizacją ustawy o podatku od towarów i usług od 1 stycznia 2009 r. zwolnieniu z VAT będzie podlegać dostawa budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem, gdy będzie ona dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, a także w sytuacji gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata

6 Ustawa określa pierwsze zasiedlenie jako oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu lub ulepszeniu (w przypadku, gdy wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej). Oznacza to, że generalnie sprzedaż budynków starszych niż dwa lata, pod warunkiem, że były one zasiedlone, będzie zwolniona z VAT. W przypadku zbycia takich budynków i budowli, istnieje jednak możliwość rezygnacji ze zwolnienia i wybranie opcji opodatkowania danej transakcji podatkiem VAT (co w praktyce oznacza brak konieczności zapłacenia przez nabywcę 2 % podatku od czynności cywilno-prawnych). Konieczne jest spełnienie następujących warunków: zarówno nabywca jak i zbywca zarejestrowani są jako podatnicy VAT czynni przed dokonaniem transakcji złożą oni odpowiedniemu organowi oświadczenie, że wybierają oni opodatkowanie tej transakcji W przypadku zbycia młodszych budynków, budowli lub ich części (tj. przed ich pierwszym zasiedleniem lub w przeciągu 2 lat od pierwszego zasiedlenia) będzie ono zwolnione z VAT pod warunkiem, że: zbywający nie miał prawa do odliczenia podatku VAT przy ich nabyciu zbywający albo nie poniósł wydatków na ich ulepszenie od których miał prawo do odliczenia VAT, albo poniesione wydatki były niższe niż 30 % wartości początkowej zbywanych obiektów. Warunek uniemożliwiający zastosowanie zwolnienia w przypadku poniesienia wydatków na ulepszenie nie ma zastosowania, jeśli zbywane obiekty w stanie ulepszonym były wykorzystywane przez podatnika do czynności opodatkowanych przez co najmniej 5 lat. W przypadku zbycia takich młodszych budynków, które byłoby zwolnione z VAT nie będzie jednak możliwe skorzystanie z opcji opodatkowania takiej transakcji. PRAWO Dariusz Michalski Chadbourne & Parke LLP Jakie działania legislacyjne należy przedsięwziąć, by przywrócić płynność finansową na rynku nieruchomości w Polsce? Brak płynności finansowej na rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce wynika przede wszystkim w płytkości strony popytowej rynku. Liberalna polityka kredytowa prowadzona w ostatnim czasie przez banki rozbudziła zbyt wielkie oczekiwania po stronie deweloperów oraz błędny szacunek faktycznej wielkości popytu. W obecnej sytuacji, gdy banki zorientowały się, iż przyjmowały nadmierne ryzyko kredytowe, wzrost strony popytowej zależny jest od pojawienia się nowych inwestorów na rynku mieszkaniowym. Takimi inwestorami mogłyby być zarówno samorządy, jak i Skarb Państwa w zakresie budownictwa komunalnego oraz socjalnego, a także inwestorzy komercyjni zorientowani na wynajmowanie mieszkań na zasadach komercyjnych. W tym celu konieczne byłoby wprowadzenie całego pakietu ustaw regulujących zasady budownictwa komunalnego i socjalnego oraz przyznawania uprawnień do mieszkań komunalnych i socjalnych uwzględniających obecne otoczenie rynkowe. Natomiast niezbędnym dla rozwoju rynku najmów komercyjnych jest ułatwienie eksmisji najemców z lokali najmowanych na zasadach komercyjnych lub, przy zachowaniu dotychczasowych przepisów eksmisyjnych, stworzenie faktycznie działającego systemu pomieszczeń socjalnych, do których eksmisja mogłaby być przeprowadzona. Obecnie, praktycznie martwe przepisy eksmisyjne uniemożliwiają zainteresowanie się tym rynkiem inwestorów instytucjonalnych oraz stwarzają istotną przeszkodę dla deweloperów do powiększenia swojej oferty o najem lub leasing mieszkań. Dobrym pobudzeniem rynku indywidualnych inwestorów, przy uwzględnieniu postulatu zmiany zasad eksmisji, byłoby przywrócenie ulgi podatkowej w podatki PIT dla osób nabywających mieszkania w celu ich komercyjnego wynajmowania. Czy korelacja ustaw regulujących działalność polskich banków jest wystarczająca? Czy dają się tu zauważyć jakieś nieprawidłowości? Obecna sytuacja na rynku kredytowym nie wynika z niedoskonałości przepisów regulujących działanie polskich banków. Błędem byłoby wprowadzenie ręcznego sterowania polityką kredytową banków przez organy nadzoru finansowego poprzez wydanie kazuistycznych i rygorystycznych przepisów ograniczających w istotny sposób swobodę ustalania przez banki polityki kredytowej. Obecne przepisy wprowadzają wystarczające instrumenty prawne pozwalające na wczesne reagowanie nadzoru finansowego na pojawiające się zagrożenia na rynku bankowym. Istotne jest jednak, aby instrumenty te były umiejętnie i w adekwatny sposób stosowane przez nadzór finansowy, tak aby nie doprowadzić do odbicia wahadła i gwałtownego zaostrzenia polityki kredytowej banków wynikającej tylko z wprowadzonych regulacji, a nie z faktycznych potrzeb polityki kredytowej poszczególnych banków. Zabicie konkurencji banków na rynku usług finansowych spowoduje w konsekwencji niepowetowane straty w całej gospodarce

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Norbert Jeziolowicz II Europejski Kongres Finansowy Sopot, 25 maja 2012 r. Program mieszkaniowego budownictwa czynszowego powinien mieć na uwadze:

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie?

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Bolesław Meluch Związek Banków Polskich Warunki powstawania projektów mieszkalnictwa senioralnego: Potrzebna

Bardziej szczegółowo

Zasadą jest zwolnienie z VAT z możliwością wyboru opodatkowania.

Zasadą jest zwolnienie z VAT z możliwością wyboru opodatkowania. Zasadą jest zwolnienie z VAT z możliwością wyboru opodatkowania. Nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług (dalej VAT) wprowadziła od 1 stycznia 2009 r. bardzo istotne zmiany dotyczące opodatkowania

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014

NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014 NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014 KRYTERIA RANKINGU Podstawą oceny ofert była suma kosztów, jakie klient musi zapłacić w ciągu pierwszych 5 lat od czasu zakupu mieszkania. W przypadku kilku wariantów kredytu

Bardziej szczegółowo

Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki

Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki Koniec spadków cen? Podsumowanie zmian na rynku mieszkaniowym w 2008 r. Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki rednet Consulting Sp. z o.o. Siedziba Spółki Ul. Sądowa 5 43-600 Jaworzno

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: wyhamowanie dalszych spadków cen utrzymanie popytu na stabilnym

Bardziej szczegółowo

Przemyślany pomysł na inwestycje i rozwój Dobre wykorzystanie możliwości finansowania we współpracy z właściwym partnerem Bogata oferta

Przemyślany pomysł na inwestycje i rozwój Dobre wykorzystanie możliwości finansowania we współpracy z właściwym partnerem Bogata oferta Grupa BRE Banku Recepta na kryzys Przemyślany pomysł na inwestycje i rozwój Dobre wykorzystanie możliwości finansowania we współpracy z właściwym partnerem Bogata oferta nowoczesna, zaawansowana technologicznie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję.

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję. W SKRÓCIE: Od listopada marż nie podniosły tylko Bank Millennium i PKO BP PKO BP obniżył marże o 0,1 p.p., ale tylko posiadaczom wysokiego wkładu własnego BZ WBK wprowadził pierwszą ofertę kredytu ze stałym

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 0 Smart Investments RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 Listopad 2009 SPIS TREŚCI: -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z o.o. 0 RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

DOSTĘPNOŚĆ KREDYTÓW NA INWESTYCJE DEWELOPERSKIE. CZY W POLSCE BĘDĄ PIENIĄDZE NA BUDOWĘ MIESZKAŃ?

DOSTĘPNOŚĆ KREDYTÓW NA INWESTYCJE DEWELOPERSKIE. CZY W POLSCE BĘDĄ PIENIĄDZE NA BUDOWĘ MIESZKAŃ? 0 Smart Investments DOSTĘPNOŚĆ KREDYTÓW NA INWESTYCJE DEWELOPERSKIE. CZY W POLSCE BĘDĄ PIENIĄDZE NA BUDOWĘ MIESZKAŃ? Raport kwartalny Marzec 2010 -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Mgr Bogusław Wacławik Doktorant na Wydziale Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 1 Maksyma wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD. Wyniki finansowe Q3 2014r.

Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD. Wyniki finansowe Q3 2014r. Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD Wyniki finansowe Q3 2014r. STRUKTURA GRUPY KAPITAŁOWEJ MIRBUD MIRBUD S.A. 100% 86,2% (nowa emisja) 100% PBDiM KOBYLARNIA S.A. JHM DEVELOPMENT S.A. MIRBUD KAZACHSTAN

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

RYNEK CONSUMER FINANCE

RYNEK CONSUMER FINANCE RYNEK CONSUMER FINANCE WZROST W OBLICZU WYZWAŃ I ZAGROŻEŃ? dr Piotr Białowolski Szkoła Główna Handlowa Kongres Consumer Finance, AGENDA PREZENTACJI Rynek consumer finance wielkość, cele sięgania po kredyt

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Szanowni Państwo Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Naszych Akcjonariuszy i Inwestorów, a także by dać wyraz transparentności prowadzonej działalności przekazuję

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa samorządów czy to już koniec inwestycji publicznych? Nowe wyzwania w finansowaniu rozwoju regionalnego.

Sytuacja finansowa samorządów czy to już koniec inwestycji publicznych? Nowe wyzwania w finansowaniu rozwoju regionalnego. Sytuacja finansowa samorządów czy to już koniec inwestycji publicznych? Nowe wyzwania w finansowaniu rozwoju regionalnego Jarosław Myjak Wiceprezes Zarządu Banku PKO Bank Polski Słabnące tempo wzrostu

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów[%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 W drugim kwartale br. odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na

Bardziej szczegółowo

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak TEST ADEKWATNOŚCI Odpowiedzi na pytania zawarte w teście zawierają informacje niezbędne do dokonania przez Towarzystwo oceny poziomu wiedzy Klienta dotyczącej inwestowania w zakresie instrumentów finansowych,

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 8 marca 2012 r.

Warszawa, 8 marca 2012 r. Kondycja banków w Europie i Polsce. Czy problemy finansowe inwestorów strategicznych wpłyną na zaostrzenie polityki kredytowej w spółkach-córkach w Polsce Warszawa, 8 marca 2012 r. Samodzielność w ramach

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r.

Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r. Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r. wideokonferencja 13 sierpnia 2015 r. 1 2 kw. 2015 r. najważniejsze informacje Zyskowność Zysk netto 5 mln zł, zysk brutto 15 mln zł Wyniki Koszty Jakość Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Grupa Rynku Nieruchomości Ernst & Young Śniadanie prasowe - Warszawa, 9 maja 2012r. Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Wprowadzenie Barometr Inwestycyjny Rynku Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Różne aspekty kredytowania w dobie kryzysu 04.03.2010.

Różne aspekty kredytowania w dobie kryzysu 04.03.2010. Różne aspekty kredytowania w dobie kryzysu 04.03.2010. Data: 15-16 kwietnia 2010 Miejsce: Warszawa, Centrum Finansowe Puławska Najważniejsze zagadnienia konferencji: Perspektywy ożywienia akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

BANKOWY Fundusz Leasingowy S.A. Grupa Kapitałowa. Leasing. Nowoczesny Instrument Finansowania

BANKOWY Fundusz Leasingowy S.A. Grupa Kapitałowa. Leasing. Nowoczesny Instrument Finansowania Leasing Nowoczesny Instrument Finansowania 2 Bankowy Fundusz Leasingowy powstał w roku 1999. Bankowy Fundusz Leasingowy jest częścią Grupy PKOBP SA W 2008 roku Bankowy Fundusz Leasingowy SA oddał w leasing

Bardziej szczegółowo

Deweloperzy idą na rekord

Deweloperzy idą na rekord DRUKUJ Tekst pochodzi z serwisu rp.pl, Rzeczpospolita Czy wiesz, że z Kyocerą ten artykuł możesz wydrukować do 5 razy taniej? Już od 33 zł/m-c! Więcej KUPNO I SPRZEDAŻ Aneta Gawrońska Deweloperzy idą na

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Małe znów jest piękne

Małe znów jest piękne 0 Smart Investments Małe znów jest piękne Analiza: w strukturze wielkości nowobudowanych mieszkań Luty 2011 CEE Property Group Sp. z o.o. Ul. Domaniewska 42 02-672 Warszawa POLSKA Rentowność projektów

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa Bank Ochrony Środowiska S.A. Departament Ekologii i Strategii Anna Wujec Główny Specjalista ds. inżynierii środowiska Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa 18 października 2012 r. Instrumenty

Bardziej szczegółowo

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016 Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce mkw. mkw. Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce W pierwszym kwartale 216 roku odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na rynku nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r.

Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r. Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r. 1 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w I półroczu 2012 r. slajdy 3-8 Wyniki finansowe za I półrocze 2012 r. slajdy 9-12 2

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. IV kwartał 2010r. (dane za okres 01-10-2010r. do 31-12-2010r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. IV kwartał 2010r. (dane za okres 01-10-2010r. do 31-12-2010r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. IV kwartał 2010r. (dane za okres 01-10-2010r. do 31-12-2010r.) Mikołów, dnia 31 stycznia 2011 r. RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE DANE FINANSOWE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Obecnie 7 największych banków udziela 92 proc. wszystkich kredytów unijnych.

Obecnie 7 największych banków udziela 92 proc. wszystkich kredytów unijnych. Obecnie 7 największych banków udziela 92 proc. wszystkich kredytów unijnych. ING Bank Śląski jest najbardziej aktywnym bankiem na rynku kredytów unijnych - wynika z badań Instytutu Badań nad Gospodarką

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje?

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław Mudel Edycja z dnia: 02 stycznia 2012 W ostatnim okresie nastąpiło

Bardziej szczegółowo

Z Januszem Płocicą, prezesem Zelmera, m.in. o opcjach walutowych, problemach w Rosji oraz strategii rozmawia Agnieszka Barteczko.

Z Januszem Płocicą, prezesem Zelmera, m.in. o opcjach walutowych, problemach w Rosji oraz strategii rozmawia Agnieszka Barteczko. Z Januszem Płocicą, prezesem Zelmera, m.in. o opcjach walutowych, problemach w Rosji oraz strategii rozmawia Agnieszka Barteczko. Jaką ostatecznie rezerwę z tytułu ujemnej wyceny opcji walutowych Zelmer

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna Kluczowe informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla Inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie są to materiały marketingowe. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce. Zakres prezentacji

Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce. Zakres prezentacji Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce Zakres prezentacji Zmiany ustawowe w realizacji budownictwa mieszkaniowego o umiarkowanym czynszu w 2009 r. Podstawowe założenia dla Programu społecznego

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Program Mieszkanie dla młodych

Program Mieszkanie dla młodych Program Mieszkanie dla młodych CO TO JEST? Program Mieszkanie dla młodych to nowy program polegający na dopłatach do kredytów udzielonych na zakup pierwszego mieszkania z rynku pierwotnego. Ma on w pewnym

Bardziej szczegółowo

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA?

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? Pod takim tytułem Instytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości mrn.pl zorganizował trzecią już konferencję analityków i doradców w środę, 28 maja

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Futureal i Gant Development łączą siły w Polsce. Warszawa, 13.12.2012

Futureal i Gant Development łączą siły w Polsce. Warszawa, 13.12.2012 Futureal i Gant Development łączą siły w Polsce Warszawa, 13.12.2012 Agenda Umowy między Gant Development i Grupą Futureal oraz ich znaczenie Spodziewane efekty synergii Grupa Futureal Grupa Gant Development

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2013 Warszawa, styczeń 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo