PARTNERdoświadczenie WA/ rozwoju. WARlokalnego. praktyce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PARTNERdoświadczenie WA/ rozwoju. WARlokalnego. praktyce"

Transkrypt

1 SZAw praktyce PARTNERdoświadczenie SKA/ rozwoju WARlokalnego WA/

2 01/6 SPOŁECZNOŚCI LOKALNE POTRZEBUJĄ LOKALNYCH SPOŁECZNIKÓW 02/7 PRACA METODĄ PARTNERSTW LOKALNYCH 03/9 PARTNERSTWA LOKALNE W WARSZAWIE 04/10 CZYM JEST I JAKIE KORZYŚCI NIESIE PARTNERSTWO LOKALNE 05/13 DLACZEGO NIEKTÓRE PARTNERSTWA SIĘ UDAJĄ, A NIEKTÓRE NIE 06/16 AKTYWNI UCZESTNICY, OTWARTA KOMUNIKACJA 07/18 WEWNĘTRZNA STRUKTURA I FINANSOWANIE PARTNERSTWA 08/20 PARTNERSTWA W MODELU GMINY PARTNERSKIEJ 09/22 POZOSTAŁE KLUCZOWE WARUNKI ROZWOJU LOKALNEGO 10/25 ZAKOŃCZENIE 11/26 WARSZAWSKA MAPA PARTNERSTW LOKLANYCH 12/52 REFLEKSJE EKSPERTÓW I PRAKTYKÓW

3 4 5 SZANOWNI PAŃSTWO Publikacja ta jest próbą podsumowania wieloletniej, systematycznej pracy nad rozwojem partnerstw lokalnych w Warszawie wspieranych przez Stowarzyszenie Biuro Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS. Idea partnerstw lokalnych opiera się na koncepcji rozwoju społeczności w oparciu o wykorzystanie posiadanych przez nią różnorodnych, a nie zawsze zauważalnych, zasobów. Wzorcowym modelem rozwoju takich społeczności jest współpraca różnych podmiotów władz i instytucji publicznych, przedsiębiorców, organizacji pozarządowych i grup mieszkańców na rzecz swojej miejscowości. Tak więc partnerstwa lokalne działają wokół istotnych do rozwiązania problemów społecznych występujących na obszarze wspólnym dla uczestników porozumienia osiedla, rejonu, dzielnicy. Charakterystycznymi dla partnerstw lokalnych są takie ich cechy, jak dobrowolność udziału partnerów, wspólne ustalanie celów i sposobów działań, udział wielu partnerów z różnych sektorów, łączenie ich zasobów, solidarne dzielenie sukcesów i porażek. Wartością w idei partnerskiej jest taki sam wpływ różnych partnerów na prace grupy, niezależnie od ich statusu i pozycji w społeczności. Partnerstwa to nie tylko sposób na skuteczne rozwiązywanie problemów społecznych, to także miejsca, w którym odtwarza się w Polsce kapitał społeczny nieformalne, ale uznawane przez partnerów za ważne, normy i wartości takie jak zaufanie czy solidarność. Formuła działań partnerskich jest bardzo różnorodna. Niektóre partnerstwa podpisują deklaracje partnerskie. Inne wolą działać nieformalnie, ale zawsze w oparciu o wspólnie ustalone zasady i plany. Aby partnerstwa lokalne efektywnie się rozwijały, Stowarzyszenie BORIS promuje spełnienie kilku warunków, w tym: posiadanie animatora (moderatora) partnerstwa, który wspólnie z zespołem koordynacyjnym będzie dbał o jego organizację, planowanie i rozwój; tworzenie i realizacja projektów w oparciu o zdiagnozowane lokalne potrzeby; stworzenie efektywnego systemu komunikacji ze społecznością; zapewnione wsparcie ze strony władz samorządowych, w tym finansowe; lokalna dostępność przestrzeni publicznej dla działań partnerskich, najlepiej w formie domu sąsiedzkiego lub centrum integracji/ samopomocy mieszkańców. Działania na rzecz rozwoju różnorodnych form partnerskich w Warszawie sięgają roku 1994 r. Już wtedy Stowarzyszenie BORIS wraz z innymi organizacjami pozarządowymi zainicjowało Forum na Rzecz Pomocy Osobom Niepełnosprawnym. Efektem jego działania było m.in. wprowadzenie na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej zajęć poświęconych barierom architektonicznym. Wśród kolejnych projektów partnerskich wspieranych przez BORIS znalazły się m.in. grupy branżowe Jak pomóc szkole oraz koalicja Dziecko krzywdzone. Ważnym nurtem były prowadzone od 1996 r. spotkania socjalnych organizacji warszawskich, które w efekcie zawiązały Federację Organizacji Służebnych MAZOWIA. Koalicja na rzecz Ochoty to pierwsze warszawskie partnerstwo terytorialne, w którego powstaniu aktywnie uczestniczyło Stowarzyszenie BORIS. Inicjatywa Urzędu Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy oraz działania Stowarzyszenia BORIS zaowocowały powstaniem w 2007 Partnerstwa dla Mokotowa. Od tego momentu Stowarzyszenie BORIS systemowo i z powodzeniem promuje oraz wdraża w życie ideę partnerstw lokalnych w Warszawie. Ważnym impulsem do intensywnej pracy nad rozwojem kultury partnerskiej było rozpoczęcie programu Stołecznego Centrum Współpracy Obywatelskiej. Stowarzyszenie BORIS od 2008 roku w ramach Stołecznego Centrum Współpracy Obywatelskiej intensywnie wspiera rozwój Warszawskiej Sieci Partnerstw Lokalnych poprzez organizację szkoleń, spotkań edukacyjnych, seminariów, wyjazdów studyjnych, prowadzenie badań i strony www. W Warszawie partnerstwa inicjują i wspierają rozwój społeczny Ochoty (Koalicja na rzecz Ochoty, 2001), Mokotowa (Partnerstwo dla Mokotowa, 2007), rejonu Sielc (Partnerstwo Moje Sielce, 2009) i Wierzbna (Partnerstwo Moje Wierzbno, 2009), a także Służewca i Stegien (Partnerstwo Mój Służewiec, Partnerstwo Nasze Stegny ), Śródmieścia (Partnerstwo dla Powiśla) oraz Żoliborza (Partnerstwo na rzecz Zatrasia i Rudawki Nasz Żoliborz IV ). Przedstawiciele partnerstw poproszeni o refleksję na temat korzyści ze współpracy partnerskiej wskazali, że warto współpracować, ponieważ to pozwala na wymianę doświadczeń i zobaczenie różnorodnych perspektyw danego problemu, pozwala maksymalnie wykorzystać zasoby, prowadzi do powstania więzi sąsiedzkich i lokalnych, daje więcej możliwości działania i buduje sieć kontaktów, integruje ludzi - mogą porozmawiać na neutralnym gruncie i spotykają się twarzą w twarz; daje poczucie siły i wsparcie, inspiruje do działania, kreuje i urzeczywistnia nowe pomysły, buduje kapitał społeczny i wzmacnia tożsamość lokalną mieszkańców. Dlatego wspólnie z uczestnikami Warszawskiej Sieci Partnerstw Lokalnych jesteśmy przekonani, że warto rozwijać sieci partnerskie. Stanowią one ważne narzędzie polityki społecznej Warszawy. Należy też podkreślić, że rozwój sieci partnerstw lokalnych wpisuje się w realizację Społecznej Strategii Warszawy Prezes BORIS Paweł Jordan

4 SPOŁECZNOŚCI LOKALNE POTRZEBUJĄ LOKALNYCH SPOŁECZNIKÓW Obywatele działający w swoich wspólnotach lokalnych będą współodpowiedzialni za podejmowane w ich sprawach decyzje - takie deklaracje składało wielokrotnie wielu autorów reform po 1989 roku. Znaczna część środków publicznych pozostająca dotychczas w gestii rządu miała zostać przekazana samorządowi terytorialnemu, ustrój administracyjny państwa miał być uporządkowany, a system finansów przejrzysty. A wszystkie te założenia czerpały z zasady pomocniczości, która wskazuje, że administracja publiczna wykonuje określone zadania tylko wtedy, gdy nie mogą ich realizować jednostki niższego rzędu: osoby, rodziny, grupy samopomocowe i obywatelskie, organizacje pozarządowe. Władza centralna powinna też stopniowo wycofywać się z bezpośredniego dostarczania - poprzez swoje agendy - świadczeń społecznych z zakresu zdrowia, oświaty, kultury czy pomocy społecznej, zachowując jednakże odpowiedzialność za stworzenie odpowiednich warunków dla funkcjonowania takich świadczeń, dostarczanych przez gminy, podmioty obywatelskie czy biznesowe. Podobnie w swoim zakresie powinny czynić jednostki samorządu terytorialnego. Praktyka pokazuje jednak, jak trudno podzielić się władzą i pieniędzmi. Administracja publiczna, zarówno na poziomie rządowym, jak również samorządowym, nie zawsze chętnie odstępuje swoje zasoby i możliwości innym podmiotom czy strukturom obywatelskim. Po jakimś czasie przychodzi zniechęcenie, a lokalni aktywiści zaczynają zajmować się tym, na co akurat są pieniądze i przetarte ścieżki. Do tego wszystkiego brak dobrych, otwartych kontaktów i komunikacji pomiędzy ludźmi zamieszkującymi teren jednej wsi, gminy czy powiatu a efektem jest zmarnotrawienie ludzkiej energii i tworzącego się lokalnego kapitału społecznego. Z drugiej strony, często brakuje doświadczonych i przygotowanych do różnych form współpracy partnerów - zbyt mało jest prężnie działających społeczności lokalnych, organizacje pozarządowe aktywne są z reguły w większych miastach, a w mniejszych ośrodkach czy na wsiach nie ma ich lub nie odgrywają istotnej roli. Jedną z przyczyn takiej sytuacji jest fakt, że dopiero w 2003 roku uchwalono ustawę O działalności pożytku publicznego i wolontariacie, która zobowiązała samorząd do finansowej i pozafinansowej współpracy z organizacjami pozarządowymi. Dzięki ustawie ruszyły w całym kraju procedury dostępu do pieniędzy publicznych, a co za tym idzie również coraz częstsze przypadki wspólnego decydowania o lokalnych priorytetach i kierunkach wydatkowania środków. To są jednak wciąż zbyt małe impulsy, aby skutecznie zmienić funkcjonujący w wielu gminach podział na my i oni. My, czyli mieszkańcy, i oni czyli władze samorządowe. Ten rozdźwięk, pomimo ponad 20. lat odrodzonej demokracji wciąż jest widoczny w wielu społecznościach i przyczynia się do pogłębiania niezdrowej relacji na styku władzy i obywateli. Konsekwencją jest brak poczucia odpowiedzialności za dobro publiczne i niska aktywność mieszkańców, przez co bardzo trudno uruchomić mechanizm dynamicznego lokalnego rozwoju. Rozwoju, który ma charakter partycypacyjny i włączający w swój proces różne idee, punkty widzenia, doświadczenia, a w szczególności racje grup słabszych społecznie. Z drugiej strony wszystkim zależy, aby ich miejscowości rozwijały się i zapewniały mieszkańcom akceptowaną przez nich jakość życia. Dlatego szczególnej wagi nabiera pytanie, jak pobudzić ludzi do rozwiązywania swych problemów drogą zbiorowego i zorganizowanego działania. Wydaje się, że taka długofalowa praca ze społecznością, nakierowana na jej upodmiotowienie i zaangażowanie nie powinna zaczynać się od dyskusji wokół pieniędzy i zakresu władzy, ale od edukacji i małych przedsięwzięć pozwalających włączać się mieszkańcom i lokalnym instytucjom. Bardzo pomocne są tutaj różnego typu grupy nieformalne, organizacje pozarządowe, ruchy społeczne i samopomocowe. To one zapewniają niezbędną dynamikę, ruch, dzianie się, pomysły i projekty. Mieszkańcy działający w takich grupach powinni być zachęcani i wspierani przez swoje władze samorządowe. Najlepiej, jeśli ich wzajemne relacje opierają się na uczciwości, poczuciu własnej wartości i wzajemnym szacunku, wspólnym doświadczeniu, przyjaźni i trosce oraz możliwości uczenia się i rozwijania wraz z innymi. Jest bowiem oczywiste, że dopóki ludzie nie mogą sobie wzajemnie ufać i dzielić się częścią swojego życia z innymi, ich wspólne działanie nie jest możliwe. Rozwój społeczności lokalnej najlepiej radzi sobie ze społecznymi zmianami w oparciu o małe, lokalne projekty, korzystając z codziennych doświadczeń ludzi, starając się zajmować podstawowymi, materialnymi i emocjonalnymi potrzebami. Oznacza to pozyskiwanie umiejętności i nabywanie wiary we własne siły, przynoszących korzyści nie tylko poszczególnym osobom, ale stających się zasobem, z którego korzystać może cała społeczność. Obecność liderów społeczności lokalnej, osób będących w stanie artykułować i reprezentować potrzeby swojej dzielnicy, to niezbędny element każdego trwałego ożywienia społeczności lokalnej. Co więcej, kiedy taki proces prowadzi do powstania kontrolowanych lokalnie organizacji mających poparcie zwykłych ludzi takich jak stowarzyszenia czy grupy mieszkańców lub partnerstwa lokalne potrafiące przemawiać jednym głosem - oznacza to ważny kamień milowy demokracji. Powstaje mechanizm, umożliwiający prawdziwe uczestnictwo lokalnych mieszkańców w podejmowaniu decyzji. 02 PRACA METODĄ PARTNERSTW LOKALNYCH Idea partnerstw lokalnych opiera się na koncepcji rozwoju społeczności lokalnych w oparciu o posiadane przez nie różnorodnych, a nie zawsze zauważalnych zasobów. Wzorcowym modelem rozwoju takich społeczności jest współpraca różnych podmiotów władz i instytucji publicznych, przedsiębiorców, organizacji pozarządowych i grup mieszkańców na rzecz swojej miejscowości. Optymalnym narzędziem takiej współpracy są partnerstwa instytucje o rosnącym znaczeniu w krajach UE, popularyzowane w Polsce od połowy lat 90. Obecnie w związku z możliwością korzystania ze środków strukturalnych partnerstwa lokalne stają się na powrót atrakcyjnym narzędziem łączącym zasoby publiczne, prywatne i społeczne. W Polsce istnieje stosunkowo dużo przykładów dobrze funkcjonujących partnerstw lokalnych. Powstały one z inicjatywy władz lokalnych i miejscowych społeczników, zainteresowanych nowymi instrumentami rozwoju lokalnego, wzorowanych na dużych programach europejskich (LEADER +, EQUAL). Od wielu lat powstawanie takich partnerstw wspiera krakowska fundacja Partnerstwo dla Środowiska, również ośrodki Sieci SPLOT, a od pewnego czasu do powstawania partnerstw projektowych i lokalnych przyczyniają się też Regionalne Ośrodki EFS i OWES-y. Również Stowarzyszenie BORIS z powodzeniem promuje i wdraża w życie ideę Partnerstw Lokalnych, początkowo w ramach międzynarodowego projektu tworząc koalicje w gminach wiejskich, później - w 2001 r. - wspomagając powstanie Koalicji na Rzecz Ochoty, ostatecznie wykorzystując do inicjowania partnerstw projekt ROEFS w regionie, a SCWO w stolicy. Dzięki wsparciu stowarzyszenia partnerstwa takie powstają w Warszawie (Mokotów, Śródmieście, Żoliborz), innych większych miastach (Żyrardów, Sochaczew), gminach miejskich i wiejskich (np. Słupno, Pionki, Liw, Krasnosielc, Przasnysz, Baranowo, Różan), a nawet na obszarach sołectw (np. Zalesie Górne w gminie Piaseczno). Ok. 20 takich grup współpracuje w ramach regionalnej Mazowieckiej Sieci Partnerstw Lokalnych, a także w przypadku grup z Warszawy w utworzonej w trakcie realizacji projektu Stołeczne Centrum Współpracy Obywatelskiej Warszawskiej Sieci Partnerstw Lokalnych.

5 8 9 W Partnerstwach uczestniczą przedstawiciele podmiotów ze wszystkich sektorów administracji publicznej (urzędy gmin, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy społecznej, szkoły gminne i powiatowe, biblioteki, domy kultury, gminne centra informacji, środowiskowe domy samopomocy), sektora pozarządowego (stowarzyszenia, fundacje, uczniowskie kluby sportowe, centra wolontariatu, organizacje harcerskie, kościoły, zespoły charytatywne, grupy nieformalne) oraz biznesu (lokalne kluby biznesu, przedsiębiorcy indywidualni). Wszyscy oni dobrowolnie poświęcają swój prywatny czas, aby wspólnie diagnozować problemy społeczności, w której mieszkają, aby współtworzyć i realizować projekty i działania sprzyjające rozwiązywaniu wybranych problemów, aby aktywizować poszczególnych mieszkańców i środowiska do podejmowania wspólnych wyzwań. Partnerstwa najczęściej działają w oparciu o wspólnie przyjęty regulamin, opisujący cele partnerstwa i sposoby ich realizacji, kwestie członkostwa, strukturę. Grupy są otwarte na uczestnictwo wszystkich zainteresowanych środowisk, a jedynym warunkiem przystąpienia do partnerstwa jest zadeklarowanie chęci współpracy w osiąganiu celów partnerstwa. Każdy zainteresowany podmiot składa taką pisemną deklarację uczestnictwa Zespołowi Koordynacyjnemu (zarządowi) danego partnerstwa. Partnerstwo Lokalne nie ma osobowości prawnej, nie jest więc w stanie samodzielnie i na własną odpowiedzialność pozyskiwać funduszy na realizację pomysłów wypracowanych przez partnerów. Dlatego w poszczególnych Partnerstwach za finansowanie działań odpowiada silniejszy organizacyjnie partner, który bierze na siebie obsługę projektów partnerskich w zakresie księgowym, bankowym, osobowym. Może to być urząd gminy czy powiatu, gdyż dysponuje największym do tego potencjałem organizacyjnym, czasami zaś jest to organizacja pozarządowa, mająca doświadczenie w ubieganiu się metodą projektową o środki zewnętrzne. Dodatkowym atutem organizacji pozarządowej w ubieganiu się o środki europejskie (np. z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki) jest możliwość uzyskania całkowitego finansowania projektu, bez konieczności wnoszenia wkładu własnego. Niektóre Partnerstwa tworzą osobną organizację pozarządową, mającą szerokie cele statutowe i zdolną dzięki temu aplikować do różnych źródeł na projekty o zróżnicowanej tematyce. Pozwala to uzupełniać działania partnerów tam, gdzie ich cele statutowe lub zakresy działania nie pozwalają na ubieganie się o środki w tych konkursach bądź przetargach. Członkowie partnerstw widzą liczne korzyści z funkcjonowania na ich terenie Partnerstw oraz ze wspólnego działania partnerzy wzajemnie się uzupełniają, poddają sobie nowe pomysły, wykorzystują osobiste kontakty w różnych środowiskach do organizacji różnych działań. Jak sami mówią dzięki Partnerstwu możemy wzajemnie korzystać ze swoich mocnych stron, wzajemnie się uzupełniać, Łatwiej jest wszystko zorganizować, wspieramy się wzajemnie, spotkania są dla nas bardzo ważne, ponieważ mobilizują nas do działania, pomagają tworzyć nowe inicjatywy. Dzięki współdziałaniu zrealizowali w ostatnim czasie wiele przedsięwzięć na rzecz lokalnych społeczności i jak podkreślają, ich działania przyczyniają się do aktywizacji osób, które do tej pory były bierne, pokazania im, że ktoś o nich myśli i pamięta. 03 PARTNERSTWA LOKALNE W WARSZAWIE Podstawowym i w zasadzie jedynym instrumentem dochodzenia uczestników partnerstw do wspólnych ustaleń co do problemów, celów i działań jest dialog - rozmowy na forum, dyskusje w zespołach tematycznych, zasięganie opinii praktyków bądź ekspertów w danej dziedzinie. Dialog to również nieustanny obieg informacji wśród wszystkich uczestników partnerstwa, kumulowanie przez grupę wiedzy oraz dzielenie się nią z innymi partnerami, dyskutowanie o kwestiach niejasnych lub dzielących uczestników aż do osiągnięcia konsensusu przez wszystkich zainteresowanych. Dopiero takie uwspólnienie wiedzy, odniesienie jej do podzielanych przez grupę wartości oraz jednomyślność w podejmowaniu decyzji co do celów i zadań świadczy o prawidłowo wdrożonym i przeprowadzonym procesie dialogu i dobrej komunikacji. Za szczególną wartość tego zjawiska trzeba uznać fakt skupiania w partnerstwach przedstawicieli wszystkich sektorów - biznesu, społeczników, władz - którzy uczestniczą w grupie prowadzonej na zasadach równości partnerów oraz wspólnego dzielenia sukcesów i trudności. Taki proces prowadzenia twórczego dialogu, uzupełniany realizacją działań akcyjnych i projektowych oraz połączony z edukacją i wzmacnianiem kompetencji Partnerstw musi być umiejętnie koordynowany i wspierany. W przypadku partnerstw warszawskich podejmuje się z powodzeniem od 2005 r. Stowarzyszenie BORIS. Odpowiadając na potrzeby istniejących w Warszawie grup BO- RIS, który jest liderem projektu dofinansowanego ze środków m.st. Warszawa pod nazwą Stołeczne Centrum Współpracy Obywatelskiej, stara się aby partnerstwa były długofalową płaszczyzną współpracy różnych podmiotów lokalnego życia społeczno-gospodarczego na rzecz rozwoju lokalnego różnych społeczności w poszczególnych dzielnicach Warszawy. M.in. powstało kilka partnerstw na Żoliborzu, w Śródmieściu, na Mokotowie, które utworzyły Warszawską Sieć Partnerstw Lokalnych, poszczególne partnerstwa otrzymały silne wsparcie konsultacyjne, szkoleniowe, informacyjne, zorganizowano kilka szkoleń wyjazdowych dla partnerstw oraz szereg szkoleń stacjonarnych. Szeroko promowano doświadczenia partnerstw w ramach corocznych seminariów Warszawskiej Sieci Partnerstw Lokalnych, jak i podczas kolejnych edycji Mazowieckiego Forum Partnerstw Lokalnych. Partnerstwa uzyskały możliwość założenia i prowadzenia swoich własnych stron internetowych, a także prezentacji swoich doświadczeń i refleksji w trakcie wielu konferencji i spotkań organizowanych przez BORIS i SCWO. Efektywna realizacja tak wielu działań w ramach Stołecznego Centrum Współpracy Obywatelskiej pokazała, jak wielką szansą na zwiększenie aktywności i przedsiębiorczości społecznej w swoich rejonach i dzielnicach są Partnerstwa Lokalne. Skupiając często najważniejsze, a z pewnością najaktywniejsze lokalnie instytucje i organizacje mogą w znaczący sposób wspomagać powstawanie i funkcjonowanie nowych instytucji społecznych i nowatorskich na danym terenie mechanizmów rozwoju lokalnego. Ponadto społeczności, w których działają Partnerstwa mogą się lepiej rozwijać dzięki promowanej przez nie otwartości na zmianę i postawy ciągłej edukacji. Przy zachowaniu swojej lokalnej identyfikacji i tożsamości członkowie Partnerstw - poszczególni obywatele, organizacje pozarządowe, instytucje publiczne, firmy - poszukują impulsu edukacyjnego do poznawania nowych rozwiązań, zdobycia nowych doświadczeń, poszerzenia horyzontów. Przy utrzymaniu poczucia własnej wartości czerpią z doświadczeń innych i traktują je jako inspiracje do swoich działań. Partnerstwa współpracujące z BORIS w ramach Mazowieckiej i Warszawskiej Sieci Partnerstw Lokalnych podejmują działania w różnych obszarach tematycznych od ekologii, poprzez kulturę, animowanie działań lokalnych społeczności, po szeroko rozumianą pomoc społeczną. Przeprowadzają festyny rodzinne, imprezy kulturalne i sportowe. Tworzą nowe formy oparcia społecznego i aktywizacji na wsi (koła gospodyń wiejskich, kluby seniora, Centrum Integracji Wsi) i w mieście

6 10 11 (świetlice, kluby, domy sąsiedzkie). Partnerstwa szeroko wykorzystują źródła zewnętrzne realizując projekty dla różnych grup wiekowych i środowisk seniorów, dzieci i młodzieży, kobiet, osób niepełnosprawnych. Ponadto coraz częściej inwestują w rozwój samego Partnerstwa i jego członków poprzez organizację szkoleń, wizyt studyjnych, obiegu informacji (listy mailingowe, newslettery, fora internetowe). Prowadzą z sukcesem akcje obywatelskie oraz włączają się w prace nad strategiami rozwiązywania problemów społecznych i działaniami związanymi z rewitalizacją społeczną. M.in. w dzielnicy Warszawa-Mokotów powstało narzędzie rewitalizacji i aktywizacji obszarów zaniedbanych społecznie, Sielc, Służewca i Wierzbna. W tych rejonach powstały rejonowe partnerstwa Moje Wierzbno, Moje Sielce oraz Partnerstwo na Służewcu, które łączą różne instytucje i środowiska w pracy aktywizującej mieszkańców i tworzącej infrastrukturę społeczną dla wsparcia działań na rzecz zaspakajania ich potrzeb. Pod koniec 2009 r. grupy te otrzymały pierwsze dofinansowanie swoich działań w obszarze rewitalizacji społecznej na kolejny rok w ramach konkursu ogłoszonego przez Dzielnicę Mokotów. Podobne dofinansowanie Partnerstwa uzyskały też na lata 2011 i 2012, planowany jest ich udział w konkursie dzielnicowym na rok CZYM JEST I JAKIE KORZYŚCI NIESIE PARTNERSTWO LOKALNE Pojęcie partnerstwo, szczególnie partnerstwo lokalne, ma wiele znaczeń i definicji wypracowanych przez teoretyków zjawiska i instytucje wdrażające różne modele partnerstw. Oto niektóre z nich, zamieszczone na stronach partnershipbrokers.net i grupypartnerskie.pl: Partnerstwo to więź, łącząca członków zespołu, który pracuje w celu wypełnienia misji i celów, wspólnych dla wszystkich członków zespołu z korzyścią dla wszystkich, działając w sposób skoordynowany i zaangażowany (Bank Światowy). Partnerstwo jest powszechnie rozumiane jako dobrowolna i kooperacyjna relacja pomiędzy różnymi stronami, w której wszyscy uczestnicy («partnerzy») zgadzają się pracować razem, aby osiągnąć wspólny cel lub podjąć specyficzne zadanie i dzielić ryzyko, odpowiedzialność, zasoby, kompetencje i korzyści (Organizacja Narodów Zjednoczonych). Ludzie i organizacje z połączenia sektora publicznego, prywatnego i społecznego, którzy angażują się w dobrowolny, przynoszący wzajemne korzyści, nowatorski związek dla podjęcia wspólnych celów społecznych poprzez połączenie swoich zasobów i wiedzy (The Copenhagen Centre). Partnerstwo międzysektorowe stanowi proces tworzenia wspólnych inicjatyw między organizacjami z dwóch lub trzech sektorów. Strategia ta przynosi długotrwałe rozwiązania dla wyzwań rozwojowych poprzez łączenie zainteresowań i zasobów różnych podmiotów (Amerykańska Agencja do spraw Rozwoju Międzynarodowego). Partnerstwo jest to układ pomiędzy dwoma lub więcej stronami, które postanowiły pracować wspólnie dla osiągnięcia wspólnych i/lub kompatybilnych celów i w którym dzielona jest władza i odpowiedzialność, wspólne inwestowanie zasobów, dzielone są obciążenia i podejmowane ryzyko oraz w idealnym przypadku wspólne korzyści (Alti Rodal, Nick Mulder 1 ) Grupa Partnerska (partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju) jest dobrowolnym, otwartym, formalnym lub nieformalnym porozumieniem co najmniej trzech partnerów instytucji i osób reprezentujących co najmniej dwa sektory (z trzech: publicznego, prywatnego, pozarządowego), którzy zachowując autonomię, wspólnie realizują praktyczne długofalowe działania na rzecz określonego regionu, doskonaląc je i monitorując oraz dzieląc pomiędzy siebie koszty, odpowiedzialność, ryzyko i korzyści (Fundacja Partnerstwo dla Środowiska, Krajowa Sieć Grup Partnerskich). Jak widać, w większości wypadków elementem wspólnym lub charakterystycznym dla partnerstw są takie ich cechy, jak dobrowolność udziału, wspólny cel, udział wielu partnerów z różnych sektorów, łączenie ich zasobów, wspólne dzielenie sukcesów i porażek. Należy także podkreślić element równouprawnienia w partnerstwie, a zatem takiego samego wpływu różnych partnerów na prace ich grupy, niezależnie od ich statusu i pozycji w społeczności. Powyższe kryteria i cechy charakteryzują wiele organizacyjnych form współpracy, do których można zaliczyć 2 : partnerstwa branżowe są to na przykład związki i izby zawodowe, federacje organizacji pozarządowych, stowarzyszenia profesjonalistów i inne organizacje zrzeszające podobne sobie osoby albo podmioty, partnerstwa dwusektorowe tutaj należy wymienić przede wszystkim porozumienia zawierane między samorządem terytorialnym a lokalnymi organizacjami pozarządowymi (w formie programu lub karty współpracy albo innych form powoływanych na podstawie ustawy regulującej działalność pożytku publicznego i wolontariat: grupy robocze, fora dialogu społecznego, zespoły konsultacyjne i standaryzacyjne) partnerstwa międzysektorowe dobrowolnie zawiązywane instytucje społeczne grupujące partnerów z sektora publicznego, pozarządowego i biznesowego: lokalne grupy działania, grupy partnerskie (nazwa zastrzeżona), partnerstwa lokalne. Innym podziałem partnerstw jest typologia związana z okresem funkcjonowania partnerstwa i jego podstawowym celem. W tym rozumieniu mamy do czynienia z partnerstwami projektowymi, zawiązywanymi na ściśle określony czas wykonywania konkretnego przedsięwzięcia, i z partnerstwami o charakterze strategicznym, długookresowym, tworzonymi bez wymiaru projektowego lub konkursowego (jak lokalne grupy działania). Ostatnią proponowaną kategorią podziału są partnerstwa tematyczne i przeciwstawione im partnerstwa lokalne. Pierwsze są zawiązywane wokół istotnego do rozwiązania zagadnienia, drugie wokół obszaru geograficznego wspólnego dla uczestników porozumienia (wsi, osiedla, dzielnicy, gminy, powiatu lub jeszcze większego terytorium). Do pierwszej kategorii mogą więc należeć koalicje i porozumienia organizacji pozarządowych, do drugiej partnerstwa lokalne. Idea partnerstw lokalnych pojawiła się po raz pierwszy w latach osiemdziesiątych XX wieku w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, gdzie wykorzystano ją w procesie likwidacji nierentownych hut i kopalni. Ponieważ podjęte działania przyniosły pozytywne skutki, stworzono tak zwany model partnerstwa lokalnego, który później został rozpowszechniony na świecie 3. W Polsce ważnym momentem dla rozwoju idei partnerstwa lokalnego była realizacja programu PHARE 2000 i PHARE 2001 na rzecz zwiększenia zatrudnialności oraz dwóch przedsięwzięć finansowanych przez amerykański Departament Pracy: wdrażanego pilotażowo w latach Programu Rozwoju Zawodowego w zakresie górnictwa węglowego i hutnictwa oraz jego kontynuacji Programu Partnerstwa Lokalnego. Program ten, realizowany w latach , upowszechniał metodologię modelu partnerstwa lokalnego, dostosowanego do polskich realiów przez koordynatora projektu Instytut Współpracy i Partnerstwa Lokalnego. Efektywny model współdziałania różnych podmiotów pojawił się także w zakresie problematyki prorozwojowej. W 1992 roku, podczas konferencji Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro, partnerska współpraca angażująca sektor publiczny, sektor gospodarczy i organizacje pozarządowe została uznana przez Organizację Narodów Zjednoczonych za podstawę w dążeniu do osiągnięcia rozwoju zrównoważonego na szczeblu globalnym. Od tej pory dzięki staraniom Fundacji Partnerstwo dla Środowiska w Polsce pojawił się model grup partnerskich dla zrównoważonego rozwoju. Umiejętnie wykorzystując walory naturalne, grupy te rozwijają lokalną przedsiębiorczość 1 A. Rodal, N. Mulder: Partnerships, devolution and power-sharing: issues and implications for management, Optimum The Journal of Public Sector Management 1993, t. 24, nr 3 (zima), s Z. Wejcman, Partnerstwa dla przedsiębiorczości społecznej, Warszawa 2009, s por. G. McAlinden, Partnerstwo na rzecz rozwoju regionalnego w kontekście funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, w: Praca, kształcenie, partnerstwo, pr.zb. pod red. M. Kubisza, Warszawa 2004

7 12 13 i budują kapitał społeczny, realizując setki różnorodnych projektów. Każde partnerstwo samodzielnie określa swoje cele i wybiera priorytety, ale jest kilka tematów, które są wspólne dla wielu grup i przy wsparciu Fundacji Partnerstwo dla Środowiska są realizowane na skalę ogólnopolską (Zielone Szlaki Greenways, Ekomuzea, Produkt Lokalny, Szkoły dla Ekorozwoju, Czysty Biznes, Przedsiębiorczość). Obecnie w Krajowej Sieci Grup Partnerskich na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju jest bezpośrednio skupionych kilkanaście grup partnerskich i kandydackich 4. Do rozpropagowania idei partnerstw w Polsce przyczynił się również Pilotażowy Program Leader+, realizowany w kraju w latach Program wspierał powstawanie i realizację strategii rozwoju gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich na podstawie prac partnerstw międzysektorowych lokalnych grup działania. Powstały 174 takie grupy, a udział w nich partnerów społecznych (niepublicznych) musiał przekraczać połowę składu partnerstwa. Celem programu było pobudzanie lokalnych inicjatyw na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (tworzenie zintegrowanych strategii rozwoju obszarów wiejskich, budowanie partnerstw publiczno-prywatnych lokalnych grup działania) i podejmowanie przez nie działań na rzecz rozwoju i propagowania regionu. Zainteresowanie programem było duże. Do tak zwanego schematu I złożono 249 wniosków, a ostatecznie do sfinansowania Komitet Sterujący zarekomendował 174 wnioski na ogólną kwotę wsparcia 22,8 miliona złotych. Obecnie Polska, podobnie jak inne nowe państwa Unii Europejskiej, jest zobowiązana przeznaczyć na realizację projektów z zastosowaniem podejścia typu Leader co najmniej 2,5% środków na początku, stopniowo zwiększając ich udział do 5,0%. Ponadto, w celu ułatwienia funkcjonowania niesformalizowanych partnerstw, regulacja dotycząca wspierania rozwoju obszarów wiejskich z 2007 roku wprowadziła nowy typ stowarzyszenia (na wzór lokalnych grup działania), w którym członkami zwyczajnymi mogą być wszystkie osoby fizyczne i prawne, a zatem między innymi samorządy, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe, rolnicy, działacze i wolontariusze, związki i izby. Idea partycypacji i partnerstwa leży u podstaw coraz większej liczby inicjatyw rządowych i resortowych. Przykładem niech będzie zrealizowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Poakcesyjny Program Wsparcia Obszarów Wiejskich. Celem programu było wsparcie blisko pięciuset gmin z trzynastu województw, między innymi w procesie budowania lokalnych strategii rozwiązywania problemów społecznych. Strategie plany działania powstawały w partnerstwie z lokalnymi organizacjami publicznymi i społecznymi. Przygotowanie planu działania wymagało konsultacji społecznych, grup roboczych, spotkań warsztatowych, dzięki którym mieszkańcy mieli bezpośredni wpływ na kształt i zawartość dokumentu. Ponadto środki finansowe przyznane danej gminie były rozdysponowane również przy udziale przedstawicieli lokalnej społeczności, zgodnie z procedurą umożliwiającą dialog między wnioskodawcą a samorządem. Obecnie pod koniec 2012 r. szeroko dyskutowana jest propozycja Komisji Europejskiej, aby w nowym okresie programowania funduszy europejskich wdrożyć do polityki krajowej kilka nowatorskich mechanizmów zarządzania jednostkami samorządu terytorialnego, opartych o zasadę partnerstwa oraz włączania społeczności mieszkańców do decydowania: Zintegrowane Inwestycje Terytorialne, Rozwój Lokalny Kierowany Społecznością, Nowa Polityka Miejska. Podstawowym narzędziem w zastosowaniu tych rozwiązań mają być międzysektorowe partnerstwa, diagnozujące i opracowujące strategie rozwoju oraz zarządzające otrzymanymi środkami finansowanymi (na wzór Lokalnych Grup Działania) Por. również opracowanie przybliżające podejście Leader autorstwa U. Budzisz-Szukały zamieszczone w tym numerze kwartalnika Trzeci Sektor (przyp. red.). 05 DLACZEGO NIEKTÓRE PARTNERSTWA SIĘ UDAJĄ, A NIEKTÓRE NIE Na podstawie analizy polskich dobrych praktyk w zakresie tworzenia partnerstw lokalnych warto podjąć próbę podsumowania czynników wpływających na utworzenie udanego partnerstwa. Można je pogrupować w kilka obszarów, związanych z otoczeniem, partnerstwem jako instytucją i udziałem osób reprezentantów partnerskich instytucji: W PROCESIE TWORZENIA I FUNKCJONOWANIA PARTNERSTWA ISTNIEJE WSPÓŁPRACA WSZYSTKICH SEKTORÓW SPOŁECZNEGO, BIZNESOWEGO I PUBLICZNEGO Każdy partner jest związany z jednym z trzech podstawowych sektorów życia społeczno-gospodarczego (administracja publiczna, organizacje niezależne, przedsiębiorcy), może więc wnieść do partnerstwa nieoceniony i unikalny bagaż doświadczeń, zasobów i pomysłów niedostępnych dla innych. Wszystkie trzy sektory mogą się również skutecznie uzupełniać, wzmacniając nawzajem swoje słabe strony, opierając się przy tym na reprezentowanych przez siebie atutach. Natura wszystkich partnerów jest bowiem komplementarna, o ile współpracują, nie zaś konkurują. Na przykład próby samodzielnego wypracowania przez organizacje sektora pozarządowego długofalowych programów w określonej dziedzinie i tworzenie do nich odpowiednich regulacji prawnych mijają się z celem, zdecydowanie skuteczniejsze są bowiem w tym wypadku władze publiczne. Sektor publiczny ma największe doświadczenie w kierowaniu polityką w danej dziedzinie, w tworzeniu norm legislacyjnych, w zapewnieniu równego dostępu wszystkim zainteresowanym do danej usługi oraz w zagwarantowaniu ciągłości i stabilności świadczonych usług. Z kolei firmy sektora komercyjnego bardzo dobrze poradzą sobie w tych sytuacjach, w których sektor publiczny wykazuje ociężałość lub bezradność. Cel, jakim jest osiągnięcie zysku, skutecznie motywuje je do inwestowania, poszerzania zakresu działalności czy powielania tych form i metod pracy, które przyniosły sukces konkurentom. Organizacje sektora pozarządowego najlepiej wywiązują się z tych zadań, które przynoszą niewielki lub zerowy dochód, wymagają całościowego podejścia do problemu najczęściej dość wąskiej grupy klientów i ogromnego zaufania ze strony odbiorców, a także opierają się na wartościach moralnych zespołu i darmowej, ale zaangażowanej pracy wolontariuszy. Świetnie zatem radzą sobie z zadaniami o charakterze społecznym, które nie tyle wymagają uprzedniego zgromadzenia dużego kapitału, ile doboru odpowiednio zmotywowanych osób ze społeczności lokalnej. Uzupełnianie się partnerów i dysponowanie przez nich zupełnie różnymi zasobami i kompetencjami stanowi siłę partnerstwa, ponieważ pojawia się synergia nowa jakość działania której nie ma żaden z sektorów działający osobno, bez współpracy 6. SAMORZĄD LOKALNY JEST LIDEREM ZMIANY SPOŁECZNEJ, NIE ZAŚ WŁADCĄ ABSOLUTNYM W procesie podejmowania decyzji dotyczących rozwoju lokalnego i tworzenia polityk publicznych przedstawiciele administracji samorządowej w wielu wypadkach nie dostrzegają konieczności konsultowania swoich decyzji z osobami, które co prawda funkcjonują w innych sektorach, lecz w danej dziedzinie są często bardziej kompetentne od urzędników. Z drugiej strony, sami obywatele kontaktując się z urzędem, często nastawiają się negatywnie, a biurokrację i sztywność procedur tłumaczą niekompetencją, brakiem przygotowania czy nawet złą wolą i lekceważeniem danego problemu. Występowanie takich stereotypów powoduje, że więź porozumienia i obopólna chęć rozwiązania problemu napotyka trudności. Zjawisko to może być jednak skutecznie niwelowane dzięki tworzeniu przez władze lokalne struktur włączających przedstawicieli różnych środowisk do współdecydowania i współdziałania. Do takich form współpracy można zaliczyć przede wszystkim powstające coraz częściej partnerstwa lokalne 7. 6 Por. P. Lloyd, Partnerstwo i przedsiębiorczość społeczna: budowanie społeczeństwa obywatelskiego przy jednoczesnym zaspokajaniu zapotrzebowania na usługi społeczne, w: Praca, kształcenie, partnerstwo, op. cit. 7 por. Partnerstwa lokalne w Polsce - kondycja, struktura, wyzwania. Raport badawczy, opr. A. Jarzębska, W. Knieć, Kraków 2010

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata

Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata Załącznik do Uchwały Nr XX/90/08 Rady Powiatu w Wąbrzeźnie z dnia 29 września 2008r. Powiatowy Program Aktywności Lokalnej na lata 2008-2013 Wąbrzeźno, wrzesień 2008 -2- Spis treści Wstęp Rozdział 1. Nawiązanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLICE NA LATA 2014 2020 1 Spis treści 1. Wstęp 3 2. Cele Programu Aktywności Lokalnej 5 3. Kierunki działań 6 4. Adresaci Programu 7 5. Metody wykorzystywane do realizacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku. Program Aktywności Lokalnej

Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku. Program Aktywności Lokalnej Załącznik do uchwały Nr XXXII/483/2009 Rady Miejskiej Środy Wielkopolskiej z dnia 20 sierpnia 2009 roku Program Aktywności Lokalnej dla Miasta i Gminy Środa Wielkopolska na lata 2009 2013 I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych Model administracji publicznej i organizacji Czym jest Model? Systemowe podejście do z organizacjami pozarządowymi 1 Kto jest odbiorcą Modelu? Poziom krajowy: organy administracji państwowej Poziom regionalny:

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Organizacji Pozarządowych

Program Współpracy Organizacji Pozarządowych Program Współpracy Organizacji Pozarządowych Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Program Współpracy

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Podstawy i formy współpracy międzynarodowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. prof. dr hab. Bernadetta Nitschke Uniwersytet Zielonogórski

Podstawy i formy współpracy międzynarodowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. prof. dr hab. Bernadetta Nitschke Uniwersytet Zielonogórski Podstawy i formy współpracy międzynarodowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce prof. dr hab. Bernadetta Nitschke Uniwersytet Zielonogórski Skuteczny samorząd to coraz częściej samorząd, który

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości Ciesz-Lab. Cieszyńskie Laboratorium Współpracy Scenariusz Zogniskowanego Wywiadu Pogłębionego FGI I Aranżacja dyskusji. Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo międzysektorowe

Partnerstwo międzysektorowe Partnerstwo międzysektorowe Krzysztof Kwatera Trener FAOW Przykłady wyrażeń ze słowem partnerstwo Partnerstwo Publiczno-Prywatne Związki partnerskie Partnerstwo dla Pokoju Partnerstwo Gmin Partnerskie

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności?

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? CO TO TAKIEGO PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO? Najprościej rzecz ujmując, to przestrzeń współpracy uczestników programu Lokalne

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice na lata 2012-2020 nazwa gminy/powiatu Urząd Miasta i Gminy Niepołomice dokładny adres

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Model Współpracy JST - NGO

Model Współpracy JST - NGO Rola organizacji pozarządowych w środowisku lokalnym Model Współpracy JST - NGO Agnieszka Wróblewska Fundacja EOS PROJEKT RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o:

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o: PROJEKT Program Współpracy Gminy Gostynin z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac grupy B

Sprawozdanie z prac grupy B B/1 Sprawozdanie z prac grupy B W dniu 11 lipca 2015 roku w godzinach 10:00 14:00 obyło się pierwsze spotkanie grupy roboczej B w ramach projektu Nowy Wymiar Konsultacji. Projekt został dofinansowany ze

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Raport z wdrożenia (skrót) URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. TWORZENIA PROJEKTU PROGRAMU WSPÓŁPRACY MIASTA ŁOMŻY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne od idei do wdrożenia

Konsultacje społeczne od idei do wdrożenia Konsultacje społeczne od idei do wdrożenia Oferta współpracy Fundacji Pracownia Badań i Innowacji Społecznych Stocznia Warszawa, 2016 Jak rozumiemy konsultacje społeczne i w czym możemy pomóc? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa

Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji Zasady działania i partnerstwa Deklaracja Małopolska Inicjatywa Cyfrowej Edukacji została

Bardziej szczegółowo

Zbygniew Wejcman. Dialog i partnerstwo a ekonomia społeczna

Zbygniew Wejcman. Dialog i partnerstwo a ekonomia społeczna E K O N O M I A S P O Ł E C Z N A T E K S T Y 2 0 0 7 Zbygniew Wejcman Dialog i partnerstwo a ekonomia społeczna 9/2007 Spis treści 1. Znaczenie dialogu obywatelskiego dla rozwoju lokalnego 4 2. Praca

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

Rozmawiajmy! MECHANIZMY DIALOGU SPOŁECZNEGO NA SZCZEBLU LOKALNYM ORAZ MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA ICH DO BUDOWANIA LOKALNYCH STRATEGII ROZWOJU

Rozmawiajmy! MECHANIZMY DIALOGU SPOŁECZNEGO NA SZCZEBLU LOKALNYM ORAZ MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA ICH DO BUDOWANIA LOKALNYCH STRATEGII ROZWOJU MECHANIZMY DIALOGU SPOŁECZNEGO NA SZCZEBLU LOKALNYM ORAZ MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA ICH DO BUDOWANIA LOKALNYCH STRATEGII ROZWOJU Mateusz Eichner Praca ze społecznością lokalną nad jej rozwojem to towarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym Młodzieżowe Rady sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym VI seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej: partycypacja młodzieży 11-12 października 2011 roku Zaczęło się

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

ZASADY CZŁONKOSTWA W FEDERACJI MAZOWIA

ZASADY CZŁONKOSTWA W FEDERACJI MAZOWIA ZASADY CZŁONKOSTWA W FEDERACJI MAZOWIA Federacja MAZOWIA skupia różne organizacje pozarządowe realizujące duże projekty i ogólnopolskie kampanie oraz działające lokalnie wśród małych społeczności. Nasze

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA Załącznik do Uchwały Nr... Rady Powiatu Żarskiego z dnia..2016 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU ŻARSKIEGO NA LATA 2016-2021 Żary, 2016 r. 1 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE.3 II. DIAGNOZA..4 III. CEL

Bardziej szczegółowo

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA Ewa Stokłuska Kraków, 12.05.2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH Karolina Szambelańczyk Oddział Obsługi PO Ryby Departament Programów Rozwoju

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Włodzimierz Puzyna Udział III sektora w kreowaniu polityk publicznych 16. 06. 2015 Plan prezentacji Podstawowe

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

ZDOLNA DOLNA - wzmacnianie kapitału społecznego. na podstawie doświadczeń społeczności Szklarskiej Poręby Dolnej

ZDOLNA DOLNA - wzmacnianie kapitału społecznego. na podstawie doświadczeń społeczności Szklarskiej Poręby Dolnej na podstawie doświadczeń społeczności Szklarskiej Poręby Dolnej 2006-2012 Sytuacja społeczności przed zmianą (przed 2006 r.) wg opinii obserwatorów zewnętrznych nieciekawy turystycznie rejon Szklarskiej

Bardziej szczegółowo

Zasady działania Szerokiego Porozumienia na rzecz Umiejętności Cyfrowych w Polsce zainaugurowanego 3 lipca 2013 r.

Zasady działania Szerokiego Porozumienia na rzecz Umiejętności Cyfrowych w Polsce zainaugurowanego 3 lipca 2013 r. Zasady działania Szerokiego Porozumienia na rzecz Umiejętności Cyfrowych w Polsce zainaugurowanego 3 lipca 2013 r. Wstęp Szerokie Porozumienie na rzecz Umiejętności Cyfrowych jest nieformalnym, dobrowolnym

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

Lokalna Strategia Rozwoju

Lokalna Strategia Rozwoju Lokalna Strategia Rozwoju Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Podgrodzie Toruńskie Spotkanie z Przedstawicielami sektora publicznego Wielka Nieszawka, 18.09.2015 AGENDA 1. Idea i cele RLKS 2. Źródła

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA

STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA STARTEGIA DZIAŁANIA NA LATA 2017-2020 2020 Niniejszy dokument przedstawia proponowaną przez Partnerstwo na Rzecz Edukacji Finansowej strategię działania na lata 2017-2020. em strategii jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Damian Dec 16 października 2009 Misja Regionalnego Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych Wspieranie społeczności Dolnego Śląska w sferze pożytku publicznego na

Bardziej szczegółowo

Rozmawiajmy! - dialog społeczny jako skuteczna forma rozwiązywania problemów rynku pracy

Rozmawiajmy! - dialog społeczny jako skuteczna forma rozwiązywania problemów rynku pracy TWORZENIE I FUNKCJONOWANIE PARTNERSTW W ŚRODOWISKACH LOKALNYCH Piotr Bańczyk Centrum Społecznego Rozwoju PARTNERSTWO LOKALNE 1. Platforma współpracy pomiędzy różnorodnymi partnerami, którzy wspólnie w

Bardziej szczegółowo

Porozumienie w sprawie Platformy współpracy w zakresie partnerstwa publicznoprywatnego

Porozumienie w sprawie Platformy współpracy w zakresie partnerstwa publicznoprywatnego Porozumienie w sprawie Platformy współpracy w zakresie partnerstwa publicznoprywatnego zawarte w dniu 26 stycznia 2011 roku pomiędzy Ministrem Rozwoju Regionalnego, a Ministrem Edukacji Narodowej, Ministrem

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Czym jest animacja? Animacja to: - działalność, która ożywia społeczność lokalną, - metoda budowania kapitału

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

2 Cel główny i cele szczegółowe Programu

2 Cel główny i cele szczegółowe Programu PROJEKT Program współpracy Gminy Grabów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA 2014-2020 PROJEKT Opracowano: dr inż. Marcin Duda Kwidzyn 2014 Spis treści Wprowadzenie... 4 Metodologia prac... 5 Harmonogram prac...

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie Centrum Aktywności Lokalnej w Gminie Śrem. 7 marca 2011 r.

Wdrażanie Centrum Aktywności Lokalnej w Gminie Śrem. 7 marca 2011 r. Wdrażanie Centrum Aktywności Lokalnej w Gminie Śrem 7 marca 2011 r. STOWARZYSZENIE CENTRUM WSPIERANIA AKTYWNOŚCI LOKALNEJ CAL Stowarzyszenie promuje model Centrów Aktywności Lokalnej. Jest to ogólnopolska

Bardziej szczegółowo

Mazowiecka Sieć Edukacyjna

Mazowiecka Sieć Edukacyjna Mazowiecka Sieć Edukacyjna projekt realizowany przez Federację Inicjatyw Oświatowych oraz Fundację Civis Polonus Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Podejście partycypacyjne. samorządu z organizacjami pozarządowymi

Podejście partycypacyjne. samorządu z organizacjami pozarządowymi Podejście partycypacyjne w tworzeniu programu współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi PRZESŁANKI WYPRACOWANIA PROGRAMU WSPÓŁPRACY SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Krąg Wsparcia Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Krąg Wsparcia Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Krąg Wsparcia Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich CELE Celem głównym projektu jest stworzenie indywidualnych, rodzinnych i

Bardziej szczegółowo

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ Podstawowym założeniem, które przyjęto dla potrzeb opracowania Lokalnej Strategii Rozwoju dla obszaru PROWENT na lata 2014-2020 jest szerokie włączenie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Konińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2006

Program współpracy Powiatu Konińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2006 Załącznik do uchwały Nr XXXIII/182/05 Rady Powiatu Konińskiego z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi Program współpracy Powiatu Konińskiego z organizacjami

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych Współpraca Ministerstwa Spraw Zagranicznych z organizacjami pozarządowymi i samorządami przy realizacji wybranych zadań z zakresu współpracy międzynarodowej Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji

Bardziej szczegółowo

Diagnoza współpracy w projekcie pn: Wspólnie budujmy kapitał społeczny Kalisza wdrożenie standardów współpracy NGO i JST

Diagnoza współpracy w projekcie pn: Wspólnie budujmy kapitał społeczny Kalisza wdrożenie standardów współpracy NGO i JST KWESTIONARIUSZ ANKIETY Szanowni Państwo, serdecznie zapraszamy do udziału w badaniu, którego celem jest pozyskanie informacji nt. współpracy kaliskich organizacji pozarządowych (fundacji i stowarzyszeń)

Bardziej szczegółowo

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Spotkanie edukacyjne KOMPLEKSOWA REWITALIZACJA OBSZARÓW ZDEGRADOWANYCH W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM Toruń, 15 września 2016 r. Andrzej Brzozowy //

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 Załącznik do uchwały Nr / / 2014 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia. Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 PROJEKT Wstęp Samorząd Powiatu Chełmińskiego realizuje

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA

RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych RAPORT KOŃCOWY Z WDROŻENIA URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Warszawie Diagnoza

Wolontariat w Warszawie Diagnoza Wolontariat w Warszawie Diagnoza Kluczowe wynikibadania organizacji i instytucji, wykonanego na zlecenie Stowarzyszenia Centrum Wolontariatu w Warszawie Maj 2012 Badanie i raport wykonane na zlecenie Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE STRATEGICZNEJ MAPY DROGOWEJ ROZWOJU SEKTORA OBYWATELSKIEGO W POLSCE III SEKTOR DLA POLSKI

WDRAŻANIE STRATEGICZNEJ MAPY DROGOWEJ ROZWOJU SEKTORA OBYWATELSKIEGO W POLSCE III SEKTOR DLA POLSKI Projekt poddany konsultacjom sektora pozarządowego w czerwcu 2015 WDRAŻANIE STRATEGICZNEJ MAPY DROGOWEJ ROZWOJU SEKTORA OBYWATELSKIEGO W POLSCE III SEKTOR DLA POLSKI Strategiczna Mapa Drogowa ma charakter

Bardziej szczegółowo

Sieci Współpracy i Samokształcenia w projekcie. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego

Sieci Współpracy i Samokształcenia w projekcie. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego Sieci Współpracy i Samokształcenia w projekcie Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego "Sieci Współpracy i Samokształcenia jako współpracujące zespoły nauczycieli" Rola

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2)

Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2) Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2) Współpraca OWES i ROEFS z województwa łódzkiego Wnioski z panelu ekspertów CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA Łódź, 28 maja 2012 r. Rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji. Projekty systemowe

Obywatele dla Demokracji. Projekty systemowe Obywatele dla Demokracji Projekty systemowe Projekty tematyczne i rozwój instytucjonalny Kwota przeznaczona na dotacje: 26,5 mln EUR i rozwój instytucjonalny Obywatele dla Demokracji Program finansowany

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne w Mieście Będzin

Konsultacje społeczne w Mieście Będzin Konsultacje społeczne w Mieście Będzin SZKOLENIE W RAMACH PROJEKTU PARTYCYPACYJNY BĘDZIN WDROŻENIE PLATFORMY KONSULTACJI SPOŁECZNYCH ONLINE W BĘDZINIE Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej 2014 rok PROJEKT

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA NAJWIĘKSZYCH ŚWIATOWYCH WYZWAŃ SPOŁECZNYCH, ŚRODOWISKOWYCH I EKONOMICZNYCH. MOŻLWOŚĆ BYCIA LIDEREM OD WCZESNEGO WIEKU

ROZWIĄZANIA NAJWIĘKSZYCH ŚWIATOWYCH WYZWAŃ SPOŁECZNYCH, ŚRODOWISKOWYCH I EKONOMICZNYCH. MOŻLWOŚĆ BYCIA LIDEREM OD WCZESNEGO WIEKU Szkoły z mocą zmieniania świata, nowy program mający na celu identyfikowanie, łączenie oraz wspieranie zespołów szkół, szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich w Polsce, które pomagają dzieciom stawać

Bardziej szczegółowo

Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016.

Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016. PROJEKT Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016. 1 Cel główny i cele szczegółowe współpracy 1. Cel główny i cele

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVI / / 2015 Rady Powiatu Kościerskiego z dnia 18 listopada 2015 r.

Uchwała Nr XVI / / 2015 Rady Powiatu Kościerskiego z dnia 18 listopada 2015 r. Projekt Zarządu Uchwała Nr XVI / / 2015 Rady Powiatu Kościerskiego z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu Współpracy Powiatu Kościerskiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Aneks do Porozumienia z dnia 19 lipca 2012 roku o współpracy w ramach Partnerstwa na rzecz Rozwoju Gminy Bulkowo, zawartego pomiędzy:

Aneks do Porozumienia z dnia 19 lipca 2012 roku o współpracy w ramach Partnerstwa na rzecz Rozwoju Gminy Bulkowo, zawartego pomiędzy: Aneks do Porozumienia z dnia 19 lipca 2012 roku o współpracy w ramach Partnerstwa na rzecz Rozwoju Gminy Bulkowo, zawartego pomiędzy: 1. Gminą Bulkowo z siedzibą w Bulkowie, ul. Szkolna 1, 09-454 Bulkowo,

Bardziej szczegółowo

Partnerstwa lokalne i projektowe. ekspert:

Partnerstwa lokalne i projektowe. ekspert: Partnerstwa lokalne i projektowe. ekspert: Zbigniew Wejcman prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna Od 1992 r.

Bardziej szczegółowo

- PROJEKT ROZDZIAŁ I INFORMACJE OGÓLNE ROZDZIAŁ II CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU

- PROJEKT ROZDZIAŁ I INFORMACJE OGÓLNE ROZDZIAŁ II CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU - PROJEKT ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY KOZŁÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 ROKU O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN. z dnia 14 listopada 2014 r.

UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN. z dnia 14 listopada 2014 r. UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu współpracy Gminy Sawin z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Program Wsparcia Merytorycznego Organizacji Pozarządowych w gminie Serokomla

Program Wsparcia Merytorycznego Organizacji Pozarządowych w gminie Serokomla Program Wsparcia Merytorycznego Organizacji Pozarządowych w gminie Serokomla I. Wykaz organizacji pozarządowych działających na terenie gminy Serokomla 1.Ochotnicza Straż Pożarna w Serokomli -organizacja

Bardziej szczegółowo

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE

Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Realizacja działań związanych z przystąpieniem do programu SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE Zdrowie człowieka jest wartością, zasobem i środkiem do codziennego życia. Dzięki niemu możemy realizować swoje marzenia,

Bardziej szczegółowo

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy PROJEKT Program współpracy Gminy Rawa Mazowiecka z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o

Bardziej szczegółowo