MASZYNA ROLNICZA. Saldo mówi prawdę Miej odwagę być mądrym. 28,5 mld euro dla polskiej wsi! ROKU 2013 MAGAZYN OGÓLNOPOLSKI KRAJOWY LIDER:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MASZYNA ROLNICZA. Saldo mówi prawdę Miej odwagę być mądrym. 28,5 mld euro dla polskiej wsi! ROKU 2013 MAGAZYN OGÓLNOPOLSKI KRAJOWY LIDER:"

Transkrypt

1 MAGAZYN OGÓLNOPOLSKI Nr 1 (60) 2013 r. ISSN X MASZYNA ROLNICZA ROKU ,5 mld euro dla polskiej wsi! Saldo mówi prawdę Miej odwagę być mądrym KRAJOWY LIDER: XIX Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych

2 CIESZ SIĘ SWOIM ZBOŻEM! Bezwzględny dla chwastów. Rubin SX 50 SG to herbicyd najnowszej generacji, który zwalcza ponad 40 gatunków chwastów w zbożach ozimych (pszenica, pszenżyto, żyto), w tym tak uciążliwe jak miotła zbożowa, chaber bławatek, fiołek polny i przytulia czepna. Dzięki technologi SX dwie substancje aktywne zawarte w środku Rubin SX są szybciej wchłaniane przez liście chwastów i działają optymalnie skutecznie. Rubin SX niszcząc Rubin bezwzględnie chwasty pomaga Twoim zbożom osiągnąć maksymalny plon. TM DuPont herbicyd SX Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczace produktu. Zwróc uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie. Opróżnione opakowania przepłukać trzykrotnie wodą, a popłuczyny wlać do zbiornika opryskiwacza z cieczą użytkową. Opróżnione opakowania po środku zwrócić do sprzedawcy, u którego środek został zakupiony. Rubin, SX, DuPont TM, The miracles of science TM znaki handlowe zarejestrowane przez E.I. Du Pont de Nemours & Co. (Inc.).

3 W numerze Kasa jest. A strategia? UE wierna swoim zasadom Saldo mówi prawdę Miej odwagę być mądrym Kraj nie dla świń? Co czeka polskie rolnictwo? Nadwiślańska Isaura Sektor na wycugu Targowy Lider PODR Szepietowo Nowości bieżącego roku AGROMASZ Jakość roku Dlaczego Avaunt 150 EC? Bilans dokonań ANR Nawozy płynne RSM Rolnictwo i bioróżnorodność Badania niedoborów składników pokarmowych. Konieczna analiza Zaprawianie nasion Komputery na polu Zagęszczanie gleb Dój automatyczny IntensyÞkacja produkcji wołowiny Gołębie loty Rolniczy Oscar Kto gwizdnął karpia? Wnioski przez Internet Zapylanie a plony Potrzeba pomocnej dłoni Zwyczajne życie Unijne wieści Syrop od kaszlu Tam się spotkamy VI Targi Ogrodnicze i Architektury Krajobrazu GARDENIA, Poznań ( ) XV Międzynarodowe Targi FERMA ŚWIŃ I DROBIU, Łódź ( ) Salon Weterynaryjny SAL-WET, Łódź ( ) XII Międzynarodowe Targi FERMA BYDŁA, Łódź ( ) Salon Wozów Paszowych oraz Maszyn do Zbioru i Konserwacji, Łódź ( ) XVIII Międzynarodowe Targi Techniki Rolniczej AGROTECH, Kielce ( ) Międzynarodowe Targi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL, Kielce (5 7.04) Targi Ogrodnicze WIOSNA 2013, Strzelino (6 7.04) Wiosenne Targi Rolno-Ogrodnicze AGROMASZ, Marszew (7.04) MAGAZYN OGÓLNOPOLSKI Kwartalnik ukazuje się od roku 1998 Redagują: Zdzisław Przybyłowski (redaktor naczelny), tel Agata Knieć (z-ca redaktora naczelnego), tel i zespół Adres redakcji: ul. Krakowskie Przedmieście 79, lok. 306, Warszawa tel , Wydawca: AGYAS ul. Krakowskie Przedmieście 79, lok. 306, Warszawa Bank Handlowy w Warszawie SA Opracowanie graþczne i komputerowe: OFI, Warszawa Tekstów niezamówionych rdakcja nie zwraca. Zastrzega sobie prawo skracania i opracowania redakcyjnego tekstów niezamówionych. Za treść reklam i ogłoszeń redakcja nie odpowiada. Pismo rozprowadzane bezpłatnie. Kasa jest. A strategia? Otrzymaliśmy hałdę forsy: 106 mld euro (w tym 28,5 mld dla wsi). O cztery więcej niż w budżecie na lata To wielki sukces rządzącej ekipy. Tym cenniejszy, że uzyskany podczas globalnego kryzysu i recesji trzymającej w kleszczach prawie całą Europę. Premier odrobił lekcję na celująco. Cieszy gruba brukselska koperta. Ale trzeba ją dzielić wyjątkowo starannie i pilnować każdego centa. Zwłaszcza że UE tak dużą kasę nad Wisłę wysyła ostatni raz. Wynegocjowane w Brukseli pieniądze nadal będą zmieniać polską wieś. Nie zmniejszą się przecież dopłaty do hektara, a dzięki już zapowiadanym manewrom nic nie straci lokalna infrastruktura. Kraj za miastem będzie kraśniał, wzbogacał się o nowe drogi, wodociągi, oczyszczalnie ścieków, zasobne gospodarstwa. Mądrość większości rolników widać gołym okiem. PotraÞą zainwestować unijne dotacje. Patrz: po polach jeżdżą coraz wydajniejsze maszyny, w nowoczesnych oborach, chlewniach i kurnikach pełno wysokomlecznego lub mięsnego zwierza, potężne silosy z trudem mieszczą zwiększające się plony... Produkowana żywność jest zdrowa i smaczna, podbija zachodnie rynki. Jeszcze kilka lat wstecz unijni eksperci byli przekonani, że otrzymane pieniądze najzwyczajniej przejemy, że wydamy je w sposób daleki od procedur, że Polak nie potraþ dotrzymać nawet inwestycyjnych terminów. Teraz ci sami spece od Þnansów kręcą głowami, są zdziwieni naszym dorobkiem i prorozwojową polityką. W porównaniu z rokiem 2006 jesteśmy zamożniejsi o 25 proc. I to jest rezultat najlepszy w Unii. Coś napchało nam portfel. Czy jest to efekt brukselskich zastrzyków? A może wynik pracowitości przeciętnego Kowalskiego, jego przedsiębiorczości? Jesteśmy bogatsi, ale obszary biedy pozostały. Na wsi i w miastach. Nie wszyscy, z różnych powodów, potraþli wejść do ruszającego pociągu. Na dodatek zaludniają się pośredniaki bezrobocie, chociaż powoli, wzrasta od dłuższego okresu. Może przyśpieszyć (odpukać), kiedy europejska recesja stanie u naszych drzwi. Na pocieszenie: minister Þnansów nie przewiduje takiego scenariusza. Na walkę z bezrobociem uruchomi specjalne fundusze. Środki unijne, jeżeli zostaną wykorzystane, będą rocznie stanowiły 3 proc. polskiego PKB. Tak ogromne kwoty wymagają starannego planu ich wydawania, stworzenia wyjątkowo przejrzystych procedur, skutecznej strategii. Komisja Europejska stanowczo określiła, że tym razem pieniądze (nie licząc kwot rolniczych) możemy przeznaczyć na badania, wsparcie przedsiębiorstw, ochronę klimatu i innowacje. I jeszcze jedno: zamiast unijnej gotówki przewiduje się w nadchodzących latach kredytowe gwarancje, pożyczki i poręczenia. Ale i takie instrumenty powinny zagrać bez dyssonansu. Jesteśmy przecież liderem w wykorzystywaniu brukselskich dotacji. Zdzisław Przybyłowski 3

4 Wielka wygrana Polski UE wierna swoim zasadom Podczas ostatniego szczytu w Brukseli przywódcy krajów Unii Europejskiej jeszcze raz pokazali, że potraþą się wznieść ponad przejściowe trudności Wspólnoty i że nadal pozostają wierni jej ideałom. W okresie kryzysu ekonomicznego taka ich postawa zasługuje na tym większe uznanie, ponadto jest ona dowodem żywotności idei, która łączy kraje naszego kontynentu. A ta idea to, po prostu, solidarność większych z mniejszymi, silniejszych ze słabszymi i bogatszych z biedniejszymi. Nie znaczy to, że obecny kryzys ekonomiczny, który w różnym wprawdzie, ale w jakimś stopniu dotknął wszystkie kraje UE, w ogóle nie wpłynął na wynik szczytu. Bo jednak w perspektywie Þnansowej wspólny budżet Unii Europejskiej będzie o ponad 3 proc. mniejszy niż w poprzedniej (w dotychczasowej historii UE stało się to po raz pierwszy). Natomiast sukces Polski polega na tym, że nasz kraj znalazł się w grupie tych państw, które w następnej perspektywie otrzymają z Brukseli więcej niż w poprzednim okresie. Po drugie Polska będzie największym beneþcjantem unijnych środków. W sumie w następnym siedmioleciu z unijnego budżetu traþ do Polski 105,8 mld euro, czyli prawie o 4 mld euro więcej niż w latach , w tym do polskiego rolnictwa 28,5 mld euro, czyli również o około 1,5 mld euro więcej. Wprawdzie o około 3 mld euro mniej otrzyma nasz kraj na tzw. Þlar II, czyli na rozwój obszarów wiejskich, w zamian o około 4,5 mld euro większe będą środki przyznane polskim rolnikom na dopłaty bezpośrednie. Gdyby ich wysokość nadal nie była dla polskich rolników satysfakcjonująca, to w krajach, w których wysokość tych dopłat jest niższa od 90 proc. średniej europejskiej, istnieje możliwość ich zwiększenia przez przesunięcie na ten cel 25 proc. środków z Þlaru II. Najwięcej, bo aż 72,9 mld euro przypadnie Polsce z tzw. funduszu spójności, z którego przyznaje się unijne środki krajom opóźnionym w rozwoju (w stosunku do innych krajów UE). Tzn. takim, w których Produkt Krajowy Brutto nie przekracza 75 proc. unijnej średniej. Właśnie Fundusz Spójności ma się przyczynić do zwiększenia PKB w tych krajach. I na ogół się przyczynia, o czym świadczy stopniowe zmniejszanie się różnic między najbogatszymi i najbiedniejszymi krajami UE. 4 Z kolei już z samej swojej natury Fundusz Spójności przyczynia się do rozwoju, zarówno miast, jak i obszarów wiejskich. Nie powinno być zatem przeszkód powiedział minister rolnictwa, Stanisław Kalemba by środki z tego funduszu przeznaczać także na budowę dróg lokalnych czy np. budowę biogazowni, a więc obiektów służących przede wszystkim mieszkańcom wsi. W sumie wsparcie dla wsi i rolnictwa w latach będzie w Polsce o 10 proc. większe niż w latach W całej Unii Europejskiej wsparcie dla rolnictwa będzie jednak w następnej perspektywie Þnansowej o około 10 proc. mniejsze niż w poprzedniej, czyli w obecnej. W latach zmniejszy się zatem możliwość unijnej interwencji na rynkach rolnych, ponadto zniesione ma być tzw. kwotowanie produkcji mleka i cukru. Polska pozostała niestety, a może na szczęście, chyba już jedynym przeciwnikiem zniesienia kwot produkcji mleka, utrzymania dotychczasowych kwot produkcji domagają się także polscy producenci cukru. Jednak większych szans na to nie ma. brukselskiego szczytu przy- Wyniki wódców krajów UE nie są jeszcze ostatecznie przesądzone. Przed wejściem tych decyzji w życie musi je jeszcze przedtem zatwierdzić Parlament Europejski i tu uwaga: niektórzy polscy europosłowie już teraz zapowiadają, że będą głosować przeciw przyjętemu w Brukseli projektowi budżetu Unii Europejskiej! Są to, oczywiście, przedstawiciele opozycji, która w nieprzytomnym dążeniu do przejęcia władzy w Polsce gotowa jest nawet boleśnie własnemu krajowi szkodzić. Ta sama opozycja przed brukselskim szczytem gotowa była, rzekomo, trzymać kciuki w intencji wspierania polskich negocjatorów, którym wyznaczyła jednak przedtem niemożliwe do wynegocjowania cele. Kiedy okazało się, że Unia Europejska przyznała Polsce wsparcie niewiele w istocie od życzeń opozycji mniejsze, w kręgach opozycyjnych nastąpił kociokwik. Najpierw wynegocjowane przez polską delegację warunki określono jako minimum minimorum, by niedługo potem uznać je za wielkie nieszczęście dla polskiego rolnictwa, które przy tak niskim wsparciu czeka niechybna zagłada. Inna rzecz, że dla PiS i innych tego typu partii zagładą jest już upadek jednego gospodarstwa rolnego, podczas gdy, wedle przewidywań ekonomistów, do 2020 roku liczba gospodarstw w Polsce zmniejszy się o około 400 tysięcy. Zostanie ich wówczas ponad milion, czyli i tak o połowę za dużo. Niektórzy uważają nawet, że zbyt wolne tempo restrukturyzacji polskiego rolnictwa jest zasługą Wspólnej Polityki Rolnej UE, która nad bankrutującymi gospodarstwami rolnymi rozpina różnego rodzaju parasole. Nie jest to jednak prawda. Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej zapobiega jedynie gwałtownej pauperyzacji ludności wiejskiej i przenoszeniu się jej do slumsów na obrzeżach większych miast. O sukcesie polskiego rolnictwa w latach będzie decydować to samo co i teraz, tj. wysoka jakość polskich produktów żywnościowych oraz ich konkurencyjne ceny. A utrzymanie tej przewagi leży już w naszych rękach. W przypadku jakości pomocna będzie bardziej skuteczna kontrola, poziom zaś cen żywności jest bardzo daleką pochodną liczby zatrudnionych w rolnictwie. Np. wydajność pracy rolnika duńskiego jest 4 5 razy wyższa niż rolnika austriackiego, a ceny żywności w Danii są nawet wyższe niż w Austrii. Także w Polsce zmniejszenie zatrudnienia w rolnictwie o 22 proc. kosztowałoby jak wyliczono w UE około 20 mld euro. koniec potrzebna jest nam i taka Na reßeksja, że unijne środki trzeba będzie w następnych latach bardzo dobrze wykorzystać. Polska nieźle sobie z tym dotąd radziła, co również przyczyniło się do okazanej przez UE hojności dla naszego kraju. Ale w następnej perspektywie Þnansowej UE nie możemy już liczyć na tak wielką pomoc. Bo po 2020 roku będziemy już innym krajem. Bardziej zamożnym, mniej różniącym się od najbogatszych krajów Wspólnoty. Pomoc Brukseli bardziej potrzebna będzie wtedy innym. Edmund Szot

5 !"#"$%& Duett Star Tani i prosty sposób na wzrosty! Dobry na START # 5"79"%15=%1+,# #!19"*-043#E*&07#*43.45(07#38&2&7#-0"31(F)+&-.#START BASF Polska Sp. z o.o., infolinia: (22) ,

6 Nasze narodowe dobro Saldo mówi prawdę W polskim handlu zagranicznym od lat utrzymuje się przewaga importu nad eksportem i w ubiegłym roku wyniosła ona około 12 mld euro. Do zmniejszenia tego ujemnego salda w największym stopniu przyczynia się eksport polskiej żywności, który od kilku lat jest większy od importu produktów rolno-spożywczych i w ubiegłym roku dodatnie saldo w grupie tych towarów wzrosło już do 3,3 mld euro. Udział żywności w całości polskiego eksportu zwiększył się przy tym do 11,5 proc. Trzy czwarte eksportu polskiej żywności traþa do Unii Europejskiej, w której dodatnim saldem w handlu artykułami rolno-spożywczymi pochwalić się może mniej niż połowa krajów. Są jednak wśród nich takie eksportowe potęgi, jak: Holandia, Francja, Hiszpania, Dania, Irlandia, a także Belgia i Węgry i, w mniejszym już stopniu, Austria i Litwa. W pozostałych krajach UE import żywności jest większy niż jej eksport, przy czym największe ujemne saldo w tej dziedzinie osiąga Wielka Brytania, gdzie prawie połowa konsumowanej żywności pochodzi z zagranicy. W ubiegłym roku eksport polskich produktów rolno-spożywczych osiągnął wartość około 16 mld euro, a ponad 86 proc. tego eksportu stanowiły produkty przemysłu spożywczego. I to głównie ich sprzedaż za granicę przyczyniła się do osiągnięcia przez Polskę dodatniego salda w handlu z takimi krajami, jak: Rosja, Wielka Brytania, Czechy, Francja, Włochy i Niemcy, nadal natomiast ujemne saldo odnotowujemy w handlu żywnością z Hiszpanią, Danią i Holandią. Przytoczone niżej liczby pochodzą z raportu Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej: Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi stan i perspektywy. W polskim eksporcie produktów roślinnych (ponad 53 proc. całości obrotów towarami rolno-spożywczymi) dominują produkty ogrodnicze (owoce i warzywa), cukier i przetwory cukiernicze, a także wyroby tytoniowe, z kolei w eksporcie produktów zwierzęcych (ponad 41 proc. obrotów) przeważa mięso i przetwory mięsne. W imporcie przewaga produktów roślinnych nad zwierzęcymi jest bardziej wyraźna 65,4 proc. wobec 29,0 proc. Duży od lat udział w imporcie żywności ma zakup roślin oleistych 6 i przetworów. Liczący się jest też udział importu cytrusów oraz innych owoców tropikalnych, a także import kawy, herbaty i kakao. Zdaniem niektórych ekonomistów, Polska mimo obiektywnie trudniejszych warunków dla produkcji rolnej (słabsze niż przeciętnie w UE gleby oraz bardziej kapryśny klimat) mogłaby produkować więcej żywności, do czego predestynuje ją stosunkowo duży areał użytków rolnych oraz faktyczny na polskiej wsi nadmiar rąk do pracy, szacowany obecnie na 600 tys. do 1 miliona osób. polskiego rolnictwa pozosta- Potencjał je tymczasem nie w pełni wykorzystany. Przede wszystkim nie wyzyskuje się w Polsce stosunkowo dużego areału użytków zielonych, tj. łąk i pastwisk, które przy lepszym ich wykorzystaniu umożliwiłyby zwiększenie pogłowia bydła i owiec, a także koni na rzeź czy do celów sportowych i rekreacyjnych. Zmiany, jakie zaszły w polskim rolnictwie po roku 1989, z jednej strony przyczyniają się do pożądanej koncentracji produkcji, z drugiej powodują niekorzystne, tak dla rolnictwa, jak i dla środowiska naturalnego, upraszczanie upraw i ograniczanie areału zasiewów wielu bardzo pożytecznych roślin, których walory zostały, po prostu, zapomniane. W okresie ostatnich kilku lat obserwuje się wprawdzie ponowny wzrost uprawy roślin strączkowych oraz gryki i prosa, nie rośnie jednak powierzchnia uprawy np. tak pożytecznej rośliny oleistej i włóknistej, jak len, którego areał zmniejszył się już w Polsce do około 500 ha (przed wojną len zajmował w Polsce 150 tys. ha). Jego uprawa utrzymana została natomiast np. we Francji, gdzie obsiewa się lnem około 60 tys. ha. Aby zwiększyć dodatnie saldo w handlu zagranicznym artykułami rolno-spożywczymi, można zastosować dwa sposoby, tj. zarówno zwiększanie eksportu, jak i zmniejszanie importu tych towarów, których produkcję możemy zwiększyć w kraju. Można w Polsce zwiększyć np. produkcję wołowiny tak, by dodatnie saldo handlu mięsem wołowym i jego przetworami wzrosło z niespełna 1 mld euro obecnie do 2 mld euro, powinien również wrócić nasz kraj do roli liczącego się niegdyś eksportera baraniny, może także zwiększyć eksport koniny. Po bliskim już zniesieniu kwot produkcji mleka polski przemysł mleczarski mógłby zwiększyć swoje dodatnie saldo w handlu zagranicznym z niespełna 1 mld euro obecnie do 2 mld euro. Sprzyjałoby to lepszemu wykorzystaniu możliwości produkcyjnych przemysłu mleczarskiego oraz dalszej poprawie rentowności tej branży. Mocną pozycję w handlu zagranicznym żywnością wywalczyli już sobie polscy producenci drobiu, ale i w tej dziedzinie produkcji istnieje jeszcze szansa poprawy dodatniego salda, zwłaszcza ze względu na konkurencyjne ceny polskich produktów drobiowych. Niewątpliwie istnieje również możliwość zmniejszenia, a nawet całkowitej likwidacji ujemnego dla naszego kraju salda w handlu wieprzowiną (minus 350 mln euro w ub. roku), wyrobami alkoholowymi (minus 220 mln euro), a nawet w handlu ziemniakami i ich przetworami (minus 80 mln euro). Prawdopodobnie istnieją również możliwości zmniejszenia ujemnego salda w handlu, takimi produktami, jak nasiona roślin oleistych, oleje oraz śruty i makuchy. W sumie dodatnie saldo w handlu artykułami rolno-spożywczymi można by zwiększyć do 6 7 mld euro. Byłby to już bardzo liczący się wkład polskiego rolnictwa i polskiego przemysłu spożywczego w gospodarkę państwa. Oczywiście, takiego zwiększenia dodatniego salda w handlu zagranicznym artykułami rolno-spożywczymi nie osiągnie się w ciągu roku czy nawet dwóch. Np. na odtworzenie poprzedniego pogłowia trzody chlewnej trzeba będzie poczekać 3 4 lata. Ważne jednak, by stawiać sobie takie cele. Zwiększenie produkcji rolnej przyczyniłoby się do zwiększenia dochodów polskich rolników oraz zmniejszenia bezrobocia na polskiej wsi. Zwiększyłoby też rangę rolnictwa w międzysektorowych targach o należne mu miejsce w gospodarce naszego kraju. SE

7 MASZYNA ROKU 2013 Sieczkarnia BiG X 700 P.U.P. Agromixˮ Sp. z o.o. Rojęczyn 36, Rydzyna tel , , tel./fax lub wew ofþ Sieczkarnia o największej mocy na świecie r Nowa, komfortowa, duża kabina r Nowy joystick o najwyższym komforcie obsługi r Nowe silniki MAN o mocy do 1078 KM r Przepływ materiału VariStream, ze sprężynującą podłogą, opcjonalnie bęben do zbioru na biogaz, z 40 nożami r Superbęben do zbioru na biogaz z 48 nożami r EasyCollect 1053, najszersza na świecie przystawka do zbioru kukurydzy, 14 rzędów kukurydzy jednocześnie TAK, wybieram wysoki plon! ESTA Kieserit to najlepszy wybór w optymalnym odżywianiu roślin magnezem i siarką. W pełni rozpuszczalne w wodzie składniki (25% MgO, 50% SO 3 ) w formie siarczanowej są idealnym rozwiązaniem dla wszystkich upraw. Jego wybór gwarantuje:! wysoką efektywność nawożenia azotowego! dobre wypełnienie ziarniaków i nasion! większą odporność na czynniki stresowe (np. niedobór wody) Wybierz ESTA Kieserit gwarancja sukcesu Twoich upraw! K+S Polska sp. z o.o. Pl. Wiosny Ludów Poznań Telefon Spółka należąca do Grupy K+S

8 Inskrypcja przy wejściu do gmachu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu: Miej odwagę być mądrym Nie cichnie wrzawa wokół GMO. W drugiej połowie grudnia 2012 roku wydawała się sięgać apogeum. Podpisanie przez prezydenta ustawy zezwalającej w naszym kraju na obrót nasionami GMO wrzawy tej nie ucisza. Na szczęście stwarza to możliwość ponownego, spokojnego rozważenia problemu. Paradoksalnie, teraz może to nawet okazać się łatwiejsze i efektywniejsze niż dotychczas, bo obie strony odkryły karty, ujawniły atuty. Argumenty P.T. naukowca chwalącego prezydenta za taką kontrowersyjną bądź co bądź decyzję mające zarazem uspokoić tę część społeczeństwa, jaka obawia się GMO są merytorycznie tak kompromitująco miałkie, że nie wydają się zasługiwać na polemikę nawet ze strony tak szarego interlokutora jak niżej podpisany. Wracajmy do meritum sporu. Dla przerwania ciągu nieporozumień i niedomówień, a przede wszystkim dla ułatwienia przeciętnemu czytelnikowi zrozumienia istoty sporu, celowe wydaje się ukazanie jego tła, objaśnienie niektórych terminów i wyjaśnienie wątpliwości. Pogarszanie się w skali globu stanu zdrowia ludności jest truizmem niewymagającym uzasadnienia. Wystarczy uświadomić sobie, że bez interwencji medycznych ludzie wyginęliby na naszej planecie w ciągu kilku pokoleń. Przedłużanie się przeciętnej długości życia homo dowodzi tylko skuteczności opieki zdrowotnej. Tyle i tylko tyle! Słabnie, by nie powiedzieć zanika zdolność prokreacji. Anomalie, najoględniej określając psychosomatyczne stają się nieuniknioną codziennością. Równocześnie: prenatalne zabiegi, nawet chirurgiczne, coraz częściej warunkują życie płodów. Wystarczy? Bezdyskusyjna wydaje się więc być konstatacja, że najważniejszym problemem stającym w XXI wieku przed rolnictwem jest radykalna poprawa walorów żywności i pasz jako głównego determinanta zdrowia. ŻYCIE: archaizmem okazało się dociekanie przyczyn pogarszania się żywotności odrębnie dla poszczególnych gatunków. Dla przykładu: u udomowionego bydła zanik zdolności prokreacji przybiera rozmiary katastrofy. Żyjące na wolności resztki europejskich żubrów przetrzebia gruźlica. Życie to pojęcie współdziałania, wzajemnych powiązań, uzależnień i uwarunkowań wszelkich jego form; pojęcie wymagające traktowania i rozpatrywania jego problemów jako całości obejmującej wszystkie jego przejawy: od nanoorganizmów przez wirusy i bakterie, wszystkie rośliny i zwierzęta do naczelnych włącznie. Harmonia współdziałania tych niemożliwych do przeliczenia form życia kształtowała się przez epoki i ery niewyobrażalnie długie. Kształtowała się od zawsze, od początku. Zmieniała się ewolucyjnie w dostosowaniu do zmian tej części środowiska, którą nazywamy nieożywione (geoþzyczne?). Dlatego zmiany, a tym bardziej zmienianie właściwości (cech) nawet drobnego składnika tej całości wywierać musi wpływ na całość. Wywołuje zmiany początkowo niezauważalne, narastające powoli, aż do przekroczenia hipotetycznej granicy nasycenia. Wtedy powolne zmiany ilościowe przechodzą w gwałtowne zmiany jakościowe. Tak twierdził XIX-wieczny osławiony skądinąd Þlozof, niejaki Karol EM. I w tym mógł mieć rację. I za to chwała mu o ile jest to jego autorska konstatacja, a nie zaczerpnięta z pism helleńskich Þlozofów. Obowiązkiem nauki jest, jeżeli nie zupełne wykluczenie, to zminimalizowanie niebezpieczeństwa pojawienia się nieprzewidywalnych zagrożeń. A więc możliwie jak najwnikliwsze monitorowanie zmian uwidaczniających się w kolejnych generacjach roślin i zwierząt. Równocześnie niedopuszczanie do stosowania nowatorskich metod naukowo-badawczych zmiany takie katalizujących. Przejście ludzi od zbieractwa i łowiectwa do pasterstwa i uprawy roli uświadomiło im potrzebę i równocześnie zapoczątkowało poszukiwania sposobów zapewniających dostosowanie wytwarzania żywności do potrzeb zwiększającego się zaludnienia. Przez całe tysiąclecia osiągano to głównie przez wzrost powierzchni upraw i liczebności stad zwierząt gospodarskich. Usiłowano też zwiększać plonowanie roślin dobierając do zasiewów szczególnie dorodne ziarno. Chów zwierząt usprawniano kojarząc (rozmnażając) osobniki wyróżniające się korzystnymi cechami. Ulepszanie jakościowe było powolne. Zasoby gruntów zdatnych do uprawy i zwiększania chowu zwierząt nie wymuszały aż do XVIII wieku starań o zwiększanie efektywności produkcyjnej rolnictwa. Groźbę głodu dostrzegł wtedy Tomasz Malthus. Znaczący postęp w efektywności rolnictwa rozpoczął się dopiero pod koniec XIX wieku, kiedy czeski zakonnik Grzegorz Mendel odkrył podstawowe reguły dziedziczenia. W XX wieku dzięki zastosowaniu w praktyce doprecyzowanych przez amerykańskiego biologa (genetyka) Tomasza Morgana zasad przekazywania cech zwielokrotniono plony roślin i wydajności jednostkowe zwierząt gospodarskich: mleczność krów i szybkość zwiększania masy ciała przez zwierzęta przeznaczane na ubój (zwłaszcza drób). W zasadzie nie tylko osiągnięto równowagę pomiędzy podażą a popytem na żywność, lecz zaistniały obawy nadprodukcji.

9 Ujawniły się równocześnie zjawiska, które trudno określić inaczej niż bulwersujące. Zaślepienie dążeniem do maksymalizacji zysku, usiłuje się maskować koniecznym racjonalnym zmniejszaniem kosztów. Za cudowną metodę osiągnięcia tego celu uznano taką zmianę genomu gatunków, a więc również genotypu w pierwszej kolejności roślin uprawnych jaka zabezpieczałaby je przed chorobami i szkodnikami oraz ułatwiała przystosowanie do trudnych warunków ÞzjograÞcznych (gleba, klimat, ukształtowanie terenu). Opracowano technikę międzygatunkowego przenoszenia genów co nazwano inżynierią genetyczną. Ma to być metoda radykalnie skracająca okres prac nad doskonaleniem cech i zapewniająca ich przekazywanie kolejnym pokoleniom. Główną jej zaletą jest w praktyce równie radykalne zmniejszenie kosztów ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami. Przemilcza się jednak analogiczne spotęgowanie niebezpieczeństwa wystąpienia u modyþkowanych organizmów cech o nieprzewidywalnym wpływie na ich przydatność do spożytkowania przez ludzi (żywność) i zwierzęta (pasza). Rzecz w tym, iż na takich samych celach od zawsze koncentrowane są prace właściwych instytutów naukowo-badawczych. W ich wykonaniu prowadzone bez mechanicznych ingerencji w strukturę genomu. Są to prace interdyscyplinarne, żmudne, wymagające od realizatorów najwyższego profesjonalizmu. Niedopuszczalne są przy nich żadne drogi na skróty, żadne przyspieszania. Wymagana jest też najwyższa etyczna odpowiedzialność. Chodzi przecież o zdrową żywność! Zrozumiałe są przy tym wysokie ich koszty. Chociaż te nie wydają się, nie muszą być wyższe od genetycznej modyþkacji organizmów. Tyle że koszty takich nienaruszających genomu naturalnych metod poza materiałowymi to pensje całych zespołów najwyższej klasy specjalistów, a nie samodzielnie (samowolnie?) ustalane gaże nielicznych menadżerów-innowatorów. Czy nie w tym tkwi sedno sporu??? Czy chodzi o stymulację postępu i rozwoju, czy określając brutalnie o kasę? Dalsze ułatwianie zrozumienia innowacyjności GMO wymaga objaśnienia kilku terminów zdaniem autora kluczowych umożliwiających dzięki Internetowi wejście w temat. GEN: odcinek DNA jednostka dziedziczności, tj. zdolności przekazywania konkretnej cechy kolejnym pokoleniom. Występować może w różnym nasileniu, co powoduje mniej lub bardziej wyraźne uwypuklenie danej cechy, np. odporności rzepaku na słodyszka, predyspozycje krów do większej lub mniejszej zawartości w mleku białka lub tłuszczu. GENOM: występujący w gametach haploidalny zespół pojedynczych chromosomów zawierających geny wszystkich cech jakie wystąpić mogą w organizmie danej rośliny lub zwierzęcia. Genom decyduje, jakie właściwości danego gatunku przekazane będą kolejnym pokoleniom. GENOTYP: potencjał zespołu wszystkich genów organizmu zawartych w kompletnej diploidalnej liczbie par chromosomów właściwej dla zygoty danego gatunku rośliny lub zwierzęcia. Potencjał ten określa właściwości organizmu, czyli cechy i zdolność ich przekazywania kolejnym pokoleniom. Wyrazistość wystąpienia danej cechy zależna jest od działających zespołowo genów kumulatywnych, polimerycznych. Wspólne działanie tych genów ukierunkowane jest na ukształtowanie wyrazistości konkretnej cechy rośliny (np. odporności na suszę lub wymarzanie) albo zwierzęcia (na wysokiej zawartości białka lub tłuszczu w mleku krów). FENOTYP: wyraźnie dostrzegalne albo mierzalne cechy organizmu będące efektem wspólnego działania genów i środowiska. Określają one wygląd przedstawiciela danego gatunku. Fenotyp świadczyć może o przydatności użytkowej, nie przesądza jednak o możliwości powtórzenia tej przydatności w potomstwie danego osobnika: rośliny lub zwierzęcia. MUTACJE: odmienności pojawiające się nagle w populacjach gatunku powodowane m.in. zmianą ilości chromosomów właściwej danemu gatunkowi, a więc także ilości genów co wywołuje zmiany odmienności cech. Mutacje, mimo że cechy przez nie wywołane nie zawsze są korzystne, odgrywają nie do przecenienia, pozytywną rolę w doskonaleniu roślin i zwierząt. Umożliwiają kierowanie ewolucją gatunków przez selekcję, dobór, kojarzenie i rozmnażanie osobników w cechach korzystnie zmutowanych (odmienionych). HODOWLA: udoskonalanie w genomach roślin i zwierząt cech korzystnych dla człowieka i utrwalanie zdolności przekazywania tych cech na kolejne pokolenia. UPRAWA ROŚLIN I CHÓW ZWIE- RZĄT: wykorzystanie potencjału (możliwości produkcyjnych) roślin i zwierząt udoskonalonych przez hodowlę. Zasadą dotychczas uznawaną w pracach hodowlanych za niepodważalny absolut jest: poszanowanie harmonii współdziałania wszystkich organizmów tworzących jedną całość złożoną z wszystkich form życia na naszej planecie powiązanych wzajemnymi sprzężeniami zwrotnymi wzajemnie się uzależniających. Oznacza to zachowanie nienaruszalności naturalnego, dotychczas nierozpoznanego mechanizmu powstawania mutacji, jest warunkiem bezpieczeństwa biologicznego. Inżynieria genetyczna genetyczne udoskonalanie organizmów burzy zarówno tę harmonię, jak i zabezpieczenie przed nieprzewidywalnymi skutkami gmerania przy genomach-genotypach. Na koniec wreszcie argumenty za i przeciw GMO. Stanowisko zwolenników zilustrować można przykładem wcale nie hipotecznym: W określonym rejonie warunki glebowe i geomorfologiczne sprzyjają sadownictwu. Niestety występujące nieregularnie wielomiesięczne susze są dla sadów zabójcze. Wprowadzenie do genomu np. jabłoni genu sukulenta np. agawy mogłoby problem rozwiązać, ku ogólnemu zadowoleniu bo to metoda prosta i rewolucyjnie szybka w porównaniu z dotychczas stosowanymi przez

10 właściwe branżowe instytuty. A co najważniejsze, zdaniem autorytetów wspierających GMO, absolutnie bezdyskusyjnie bezpieczna. Czyżby? Nieuchronnie jawić się przecież muszą pytania: jak zareaguje genom jabłoni na wprowadzenie genu obcego gatunku? czy tylko odrzuceniem, analogicznym jak odrzucenie przeszczepianego narządu (to byłoby stosunkowo niegroźne)? a jeżeli zmienia walory odżywcze owoców? Jeżeli ingerencja w skomplikowaną strukturę genomu spowoduje powstanie nowych być może toksycznych lub semitoksycznych cech owocu? Przy obecnym stanie nauki odpowiedź na takie pytania nie jest możliwa. Nie jest też możliwe określenie długości okresu kwarantanny zabezpieczającej przed takimi niespodziankami. Albo jeszcze gorzej: czy radosne nowatorstwo inżynieryjno-genetyczne nie spowoduje pojawienia się cech letalnych lub semiletalnych. Cechy te powodują zamieranie płodów lub martwe urodzenia dopiero wtedy gdy śmiercionośny gen zaistnieje w gametach obojga rodziców? Czy kiedykolwiek realne będą badania potencjalnych rodzicieli na nosicielstwo takiego genu? Nie są to katastroþczne rojenia z pogranicza patologicznej konfabulacji. Historia zna wiele przykładów ginięcia nie tylko znamienitych rodów, ale znikania całych cywilizacji o różnej liczebności i o różnym znaczeniu kulturowym i poziomie cywilizacyjnym. Przykłady takich zniknięć to nie tylko Andy, nie tylko Afryka, Bliski Wschód czy centralna Azja. To także nasza, współcześnie odkryta (przełom XX XXI wieku) Podjasielska Trzcinica! Teraz z innej beczki, także współczesnej. Gdy przed kilkudziesięciu laty masowo zastosowano antybiotyki triumfowano: koniec plag takich jak polio i tuberkuloza. Tak! Opanowano zarówno porażenie dziecięce, jak i gruźlicę. Ale w ich miejsce pojawiły się niemal równie groźne alergie. I to o zasięgu pandemii. Bezbronne są wobec nich nie tylko organizmy młode. Także dla dorosłych śmiertelne okazują się coraz częściej użądlenia owadów dotychczas uważane za niegroźne. Najistotniejsze zmiany w ocenie zagrożenia, jakie stanowi GMO dla zachowania harmonii życia na planecie Ziemia, wnoszą wyniki badań uzyskane w ostatnich dekadach przez uczonych amerykańskich. Okazało się, że organizm ludzki jest ekosystemem pełnym siedlisk mikroorganizmów, gatunków tak różnych, jak różnią się formy życia w dżungli subzwrotnikowej od form występujących na Saharze, Gobi czy w lodach Antarktydy. Liczba mikroorganizmów w ludzkim ciele jest 10-krotnie większa niż ilość komórek tego ciała! Łączna masa tych mikroorganizmów (ok g) dorównuje masie ludzkiego mózgu. Niemożliwe do przecenienia działanie tych mikroorganizmów polega m.in. na tym, że: pomagają trawić pokarm i przyswajać substancje odżywcze, wytwarzają witaminy i białka o działaniu przeciwzapalnym, których nie potraþ wytworzyć nasz własny organizm, wytwarzają naturalny krem przeciwdziałający pękaniu naskórka, co mogłoby otwierać możliwości wnikania zakażeń. Reasumując: GMO jest zapoczątkowaniem majsterkowania przy systemie niewyobrażalnie skomplikowanym i niemal nierozpoznanym, co wywołać może skutki odwrotne od zamierzonych spodziewanych. Symptomatyczne jest przemilczanie skutkujące jak cenzura tych wyników badań, jakie ukazują odwrotną stronę GMO. Szacunek dla adwersarzy i uznanie zasady adiatur et altera pars wymaga przedstawienia argumentów entuzjastów GMO. Wspólnym niestety mianownikiem wszystkich uzasadnień jest zmniejszenie kosztów wytwarzania żywności czyli po prostu ZYSK, czyli po prostu chciwość i pazerność. Bez żenady wypowiadający się w TV rolnicy i niestety nie tylko rolnicy używali argumentów tylko ekonomicznych, starannie omijając zagrożenia fundamentalne: biologiczne. Wspomniałem już o osławionym ÞlozoÞe Karolu EM obawiam się, że większość współczesnych autorytetów z innymi systemami ÞlozoÞcznymi raczej kontaktu nie miała. Dla nich nadal świadomość określana jest przez byt, cel uświęca środki. Albo my albo no właśnie? Albo co? Już przywoływany Karol EM w jednym jednak miał chyba rację: powolne, niedostrzegalne początkowo zmiany ilościowe wywołują gwałtowne zmiany jakościowe. Zmiatają wszystko dotychczasowe. Uspokajanie: przecież od lat (ilu?) korzystamy z GMO i nic złego się nie dzieje jest żałosne. Bo, o ironio, jednak dzieje się: rosną zyski inicjatorów-beneþcjentów GMO. A co potem? Choćby potop?! Cynicznym kłamstwem jest twierdzenie, że bez GMO głód wyeliminuje ludzi z naszego globu. Ale to już inny temat. GMO nie zwiększa plonów. Zmniejsza koszty a to jest jedynie kamußażem rzeczywistego imperatywu aktywności innowatorów jakim jest maksymalny ZYSK! Możliwy do osiągnięcia kosztem przemilczania zagrożeń, kosztem przemilczania problemu jakości produktów żywnościowych niezbędnych dla ludzi i pasz dla zwierząt. A może jednak znajdzie się ktoś, kto posłucha inskrypcji z głazu położonego przed nowym gmachem Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (mojej macierzystej uczelni) kto odważy się być mądrym, kto wreszcie powie dość! Uczelnia odmładza swoje kadry, może ktoś z młodych Polaków zasłuży na upamiętnienie sapere auso! Niekoniecznie jak Konarskiego medalem, ale zapisem w annałach uczelni. Musimy wierzyć, że się znajdzie. mgr inż. Jerzy Ostoja-Solecki PS. Szkoda, że sprzeciw wobec GMO usiłują populistycznie wykorzystywać także ugrupowania polityczne o szczególnie złowrogich konotacjach

11

12 Spadek produkcji żywca Kraj nie dla świń? Pogłowie trzody chlewnej w Polsce obniżyło się już do około 11 mln sztuk i jest obecnie takie jak w roku 1955, czyli w czasach... Bolesława Bieruta. W Polsce żyło jednak wtedy o ponad 10 milionów ludzi mniej niż teraz. Ponieważ Polak nadal lubi jednak wieprzowinę, to musi ją obecnie sprowadzać także z innych krajów. Głównie z Niemiec i Danii, ale także z Holandii oraz, w mniejszej już ilości, z kilku innych krajów. Polski rolnik chów świń sobie obrzydził i na razie nic nie wskazuje na to, że nasz kraj wróci do roli trzeciego w Unii Europejskiej producenta mięsa wieprzowego. Aktualnie większe niż w Polsce pogłowie trzody chlewnej utrzymuje się nie tylko w Niemczech i Hiszpanii, ale także we Francji, Danii, Holandii, a z krajów europejskich spoza UE także w Rosji. Spadek pogłowia świń trwa u nas od 2006 roku wyjaśnia mgr inż. Danuta Zawadzka z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej kiedy pogłowie trzody chlewnej w Polsce obliczano na 18,8 mln sztuk, gdy w lipcu 2012 roku było już tylko 11,6 mln świń. W grudniu ub. roku było ich jeszcze mniej, bo 11,2 mln sztuk. Główną przyczyną spadku pogłowia świń jest nieopłacalność tego kierunku produkcji, to jest pogorszenie się relacji cen żywca wieprzowego do cen żyta, jęczmienia i pasz przemysłowych. Spadek produkcji żywca wieprzowego jest już tak duży, że konieczny jest import mięsa i prosiąt z innych krajów. Na pytanie, dlaczego rolnikom z innych krajów chów trzody chlewnej się jednak opłaca, mgr Zawadzka odpowiada tak: Nie zawsze decydują o tym tylko ceny. Np. wieprzowina w Niemczech jest niekiedy nawet droższa niż w Polsce, ale jest dla naszej konkurencyjna ze względów jakościowych. Jej przerób jest dla naszego przemysłu mięsnego bardziej opłacalny. Oile w Niemczech i w Polsce ceny żywca wieprzowego są porównywalne, to w Danii są one o kilka, a nawet o kilkanaście proc. niższe niż u nas. Dlaczego? O tym przesądzają korzyści wynikające ze skali produkcji uważa mgr Zawadzka w Polsce chowem świń zajmuje się około 400 tys. gospodarstw rolnych i na jedno przypada przeciętnie po 38 sztuk świń. W Danii chowem trzody chlewnej zajmuje się 5 tys. gospodarstw i na jedno 12 gospodarstwo przypadają tam sztuki świń. Są to dane z 2010 roku. Zbyt duża koncentracja chowu świń nie jest w Unii Europejskiej mile widziana, czego wyrazem jest ustawa antyazotowa, która określa dopuszczalną ilość azotu przypadającą na 1 ha, jednak, jak widać, na razie duńscy hodowcy mieszczą się w narzuconych im normach. Ujemne od kilku lat saldo w handlu zagranicznym wieprzowiną stało się już na tyle niepokojące, że powołano aż dwa zespoły, które mają opracować strategię rozwoju chowu trzody chlewnej i przywrócenia jej pogłowia do stanu, jaki był w poprzednich latach. Jeden z tych zespołów powstał przy Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, drugi przy Polskim Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS. Wyniki prac obu zespołów mają być znane na początku wiosny. Zwiększenie pogłowia trzody chlewnej będzie jednak bardzo trudne ostrzega mgr Zawadzka, bo o opłacalności chowu świń będzie decydowała w pierwszym rzędzie relacja cen żywca wieprzowego do cen pasz, a wszystko wskazuje na to, że ceny zbóż i pasz będą nadal rosły. Z kolei nie da się bezkarnie podnosić cen wieprzowiny, bo o wielkości popytu na nią przesądzają też dochody polskiego społeczeństwa. z tego, że jeśli w następstwie Wynika prac zespołów dojdzie w Polsce do zahamowania spadku pogłowia świń, a nawet wzrostu pogłowia trzody chlewnej, to na pewno nie będzie on duży i Polska nie stanie się liczącym się w świecie eksporterem mięsa wieprzowego. Z tego, co nam się udało do tej pory dowiedzieć, bo oba zespoły starannie unikały ujawniania wyników swoich prac, można oczekiwać wsparcia dla procesu koncentracji chowu świń oraz wsparcia dla promocji polskiej wieprzowiny w kraju i za granicą. Ale proces koncentracji stad też będzie utrudniony. Po pierwsze, gospodarstwa rolne, które zrezygnują z chowu trzody chlewnej, musiałyby znaleźć sobie jakiś inny rodzaj w miarę opłacalnej produkcji rolnej, po drugie koncentracji stad trzody chlewnej nie da się przeprowadzić z marszu, niejako z dnia na dzień. To powinien być proces nawarstwiający się, proces mozolnego wzrostu pogłowia w tych gospodarstwach, w których przynosi on najlepsze wyniki ekonomiczne. Bo nie ulega wątpliwości, że przy ogólnym braku opłacalności chowu trzody chlewnej w Polsce można znaleźć i takie gospodarstwa, w których chów świń nadal się jeszcze opłaca. A opłaca się on tym gospodarstwom, w których wysoka jest tzw. plenność gospodarcza, czyli liczba prosiąt odchowanych od jednej maciory w ciągu roku i wynosi ona 20 21, a nie np. jak przeciętnie w Polsce, 14 sztuk, gdzie wysoka jest mięsność świń (ponad 60 proc.) i krótki jest czas ich tuczu oraz gdzie warunki chowu sprzyjają wysokiej zdrowotności zwierząt. Proponowane możliwości zwiększenia w Polsce pogłowia trzody chlewnej nie powinny się przy tym ograniczać do postulatu koncentracji i unowocześnienia systemu chowu trzody chlewnej, ale obejmować także inne możliwości. Np. specjalizowania się niektórych gospodarstw w chowie ras niszowych, np. o większej zawartości tłuszczu, ale cenionych ze względu na szczególną smakowitość mięsa. W tym kierunku poszli Hiszpanie zauważa mgr Zawadzka którzy ze swoich rodzimych tłustych ras iberico zaczęli produkować znakomite i znane dziś na rynkach wielu krajów smakowite szynki. Niższa w takich przypadkach wydajność pracy rekompensowana jest wyższymi cenami skupu żywca wieprzowego, które przemysł mięsny rekompensuje sobie potem wyższymi cenami zbytu swoich przetworów. Na końcu tego łańcucha musi być jednak dysponujący odpowiednio wysokimi dochodami klient, który godzi się więcej płacić za te swoje fanaberie smakowe. W II półroczu 2012 roku import mięsa wieprzowego do Polski wyniósł 350 tys. ton w ekwiwalencie mięsa i był o 73 tys. ton większy niż w II półroczu 2011 roku. W I półroczu 2013 roku import wieprzowiny w ekwiwalencie mięsa wzrośnie do 400 tys. ton. (sed)

13 XIX edycja konkursu organizowanego przez Instytut Technologiczno-Przyrodniczy (Oddzia³ w Warszawie) przy wspó³pracy Redakcji AGRO, Targów Kielce, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Spo³ecznego, Przemys³owego Instytutu Maszyn Rolniczych 2013 w kategorii - maszyna krajowa otrzyma³ siewnik mechaniczny KONGSKILDE ECO LINE produkowany przez Kongskilde Polska Sp. z o.o. Kutno w kategorii - maszyna z importu otrzyma³a sieczkarnia polowa KRONE BIG X 700 produkowana przez Maschinenfabrik Bernard KRONE GmbH zg³oszona przez P.U.P.,,AGROMIX Rojêczyn Specjalne Wyró nienia w konkursie Maszyna Rolnicza Roku 2013 w kategorii maszyny krajowe otrzyma³y ci¹gnik rolniczy FARMER F s produkowany przez,,farmer Sp. z. o.o. z Sokó³ki oraz ci¹gnik rolniczy FARMTRAC 7110 DT produkowany przez FARMTRAC TRACTORS EUROPE Sp. z o.o. z Mr¹gowa Uroczyste nadanie tytu³ów i wrêczenie statuetek odbêdzie siê w pierwszym dniu wystawy AGROTECH 13 w Kielcach na spotkaniu wystawców.

14 Rozmowa z prof. Wojciechem Józwiakiem z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Co czeka polskie rolnictwo? Panie profesorze, upowszechniona przez Internet pańska opinia, że do 2020 roku zbankrutuje w Polsce tys. gospodarstw rolnych zrodziła w środowisku wiejskim sporo niepokoju... Po pierwsze, ja w swojej prognozie nie użyłem słowa zbankrutuje, po drugie była to tylko pesymistyczna część mojej na ten temat wypowiedzi, druga jej część była bowiem optymistyczna. Ale, jak widać, w środkach przekazu panuje przekonanie, że negatywne prognozy są dla czytelników bardziej interesujące. Na jakiej podstawie powstały obie części tej opinii? Jednym z zadań takiego jak nasz Instytutu jest przewidywanie sytuacji w rolnictwie w następnych latach. Między innymi tego, jak będzie ono wyglądało w latach , czyli w okresie, w którym w polskim rolnictwie zanosi się na istotne zmiany. Jakie? A takie, że zmniejszy się prawdopodobnie wysokość dopłat bezpośrednich, moim zdaniem może nawet o 10 proc., licząc wraz ze skutkami przewidywanego w projekcie reformy Wspólnej Polityki Rolnej tzw. zazieleniena, czyli wyłączenia z produkcji rolnej 7 proc. gruntów. Ponadto trzeba się liczyć z niekorzystnymi dla rolników skutkami zapowiadanej od paru lat likwidacji dopłat państwa do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczeń zdrowotnych rolników, zmienić się ma system podatkowy w rolnictwie, nastąpią również zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej, gdzie przewiduje się zniesienie tzw. kwotowania produkcji mleka. Do zwiększenia kosztów produkcji przyczyniłby się także zakaz importu genetycznie modyþkowanej kukurydzy, bo podpisane przez prezydenta moratorium w tej sprawie ma obowiązywać tylko do 2016 roku. Na koniec, na razie nie wiadomo, w jaki sposób ułożą się w następnych latach relacje między cenami produktów rolnych i cenami dóbr nabywanych przez rolników. W latach były one dla rolnictwa korzystne. Gdyby więc sprawdził się taki pesymistyczny scenariusz, że na rolnictwo nałożono by wiele nowych obciążeń, a ceny płodów rolnych rosłyby wolniej niż ceny środków produkcji, to... To bardzo szybko zmniejszyłaby się liczba gospodarstw rolnych, które osiągają dochody parytetowe, czyli takie jak zatrudnieni w innych działach gospodarki, potraþą być konkurencyjne i utrzymywać reprodukcję rozszerzoną, tzn. po prostu, posiadać zdolność do dalszego rozwoju. A ile jest obecnie w Polsce takich gospodarstw? Według naszych obliczeń jest ich teraz tys., czyli ponad 10 razy więcej niż w 2002 roku, przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, kiedy to liczbę takich gospodarstw szacowano u nas na około 25 tysięcy. Przystąpienie Polski do Wspólnoty Europejskiej okazało się więc dla naszego rolnictwa bardzo korzystne. I w latach sytuacja polskiego rolnictwa znów się pogorszy? Niekoniecznie, ale istnieje takie zagrożenie. Rzecz w tym, że w tej chwili nikt nie wie, jak długo utrzyma się obecny kryzys w światowej gospodarce, a przede wszystkim od tego będzie zależał popyt na żywność i, co za tym idzie, także ceny płodów rolnych, nie są jeszcze w pełni znane zmiany w przyszłej Wspólnej Polityce Rolnej Unii Europejskiej, nie wiemy również o ile zwiększą się te obciążenia gospodarstw rolnych, które zależą od polityki wewnętrznej naszego państwa. Czy np. przedłużone zostanie moratorium na import kukurydzy modyþkowanej genetycznie, od czego w dużym stopniu zależy wysokość dochodów gospodarstw zajmujących się chowem trzody chlewnej i drobiu. W rezultacie nie wiemy, czy do 2020 roku utrzyma się tyle, co teraz gospodarstw rozwojowych czy ich liczba ponownie obniży się, w mojej ocenie, do 75 tysięcy. I następstwem tego byłby upadek słabiej sobie radzących gospodarstw? Ten proces będzie trwał niezależnie od stworzonych rolnikom warunków, inne może być tylko jego nasilenie.

15 W latach liczba gospodarstw rolnych w Polsce zmniejszała się średnio o 2,4 proc. rocznie. Było to przyzwoite tempo, w rezultacie którego w 2010 roku było w Polsce 1891 tys. gospodarstw. W tym około 290 tys. można było zaliczyć do grupy gospodarstw konkurencyjnych i rozwojowych, a ponad 600 tys. do grupy gospodarstw z własnymi maszynami. Mimo tego wyposażenia nie potraþły one jednak osiągać dochodów parytetowych i utrzymywać reprodukcji rozszerzonej i ich majątek powoli zanikał. 720 tys. gospodarstw rolnych nie posiadało własnych maszyn, choć niektóre posiadały nawet ciągniki, i większość tych gospodarstw nie stosowała nawet nawożenia mineralnego i nie używała środków ochrony roślin. Dochody właścicieli tych gospodarstw pochodziły z pracy poza rolnictwem. Było wreszcie tys. gospodarstw, które ziemię utrzymywały tylko w gotowości do produkcji rolnej, m.in. po to, by móc korzystać z dopłat bezpośrednich. Jaki rozwój polskiego rolnictwa przewiduje pan w latach ? Jak już mówiłem, w tej chwili trudno przewidzieć jaki jest najbardziej prawdopodobny. Można natomiast powiedzieć, jaki byłby dla polskiego rolnictwa korzystny. No więc taki, który umożliwiłby utrzymanie obecnej liczby gospodarstw rozwojowych, gdyż z tych tys. zagród pochodzi 64 proc. traþającej na polski rynek żywności. Jakie gospodarstwa rolne znajdą się w najtrudniejszej sytuacji? Przede wszystkim najmniejsze, choć sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych nie zależy tylko od ich obszaru. Z punktu widzenia gospodarki kraju jako całości zmniejszanie się liczby gospodarstw rolnych jest chyba korzystne? Niewątpliwie. Ale jak mówił nieżyjący już profesor Augustyn Woś, upadania gospodarstw rolnych nie należy przyspieszać. Odchodzący z rolnictwa ludzie muszą mieć dokąd pójść, czyli przedtem trzeba im stworzyć miejsca pracy. Takie, w których będą osiągać wyższą wydajność pracy, a więc i wyższe dochody. Bo z czegoś muszą przecież żyć. Inaczej swoich gospodarstw nie opuszczą. Bo teraz nawet te 3 czy 4 tysiące zł, jakie w ciągu roku otrzymują z dopłat bezpośrednich, to dla rodziny wiejskiej też są jakieś pieniądze. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiał: Edmund Szot Wyróżnienie Ciągnik rolniczy Farmtrac 7110 DT otrzymał specjalne wyróżnienie w konkursie Maszyna Rolnicza Roku 2013 w kategorii wyrobu krajowego. Jest to model o największej mocy (110 KM) w ofercie producenta z Mrągowa, zbudowany w oparciu o podzespoły renomowanych marek. Pod maską ciągnika 7110 DT pracuje trwały i sprawdzony silnik Perkinsa, który w połączeniu z układem napędowym ZF gwarantuje niskie zużycie paliwa i wysoką kulturę pracy. Na przestrzeni ostatnich 3 lat to już drugie wyróżnienie dla ciągnika Farmtrac w tym prestiżowym konkursie. Wcześniej 75-konny model Farmtrac 675 DT został uznany Maszyną Roku Warto dodać, że była to już XIX edycja konkursu organizowanego przez Instytut Technologiczno- Przyrodniczy (Oddział w Warszawie) przy współpracy Redakcji AGRO, Targów Kielce, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i Przemysłowego Instytutu Maszyn Rolniczych. Gratulujemy. (a) Zimowa Szkoła Katedra Hodowli Bydła Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie organizuje XXI Zimową Szkołę. Jak zwykle w Zakopanem (11 15 marca). Tematyka obejmuje następujące zagadnienia: genetyka i hodowla bydła mlecznego, genetyka i hodowla bydła mięsnego, długowieczność bydła a intensyþkacja produkcji mleka, ekologiczna produkcja mleka i wołowiny. Podczas sesji poniedziałkowych, wtorkowych i czwartkowych będą wygłaszane referaty zamawiane i uzgodnione z moderatorami. Sesje środowe będą poświęcone głównie praktycznym aspektom w żywieniu bydła, doju krów oraz przyszłości polskiego mleczarstwa. Natomiast podczas sesji piątkowych zostaną przedstawione aktualne osiągnięcia badawcze katedr i instytutów naukowych krajowych i zagranicznych. Rozpylacze LECHLER Profesjonalna!"#$!%&'$!()*%' *'%&+!,-%*- Kompletny program..-$/-0"12%&'3-"#%*0&' *'0!45-3-%"2&6 IDKT''8+CD3$C4*-%*!+-' -,-03!$!+-''!"$-4*5(6'*"%4$-0.7"-$&+*/0("+$860'" ID/IDK''-,-03!$!+-''!"$1+('0/,$'.",'$%,.'0."/0./,* +$2$/,.3"#$""90% FD''+&"#)&$7!+-'8!'9:;''!"#$%&$'()*"+$,&)(#" -$-+,./,'*"/0./,* B-"#)-$'0&)0C)&3!$'!%)*%- Apple E%8$!*8 EKOTRONIC Tel: Tel/Fax: 32/ !3$!%*"65)

16 Ciężar utrzymania domu Nadwiślańska Isaura Z badań, które prowadzono około 40 lat temu, wynikało, że najciężej pracującymi w Polsce osobami, czyli tymi, których wydatek energetyczny w ciągu dnia jest największy nie są ani górnicy, ani hutnicy, ani nawet żołnierze na manewrach, ale że są nimi letnie kobiety wiejskie. W ciągu tych 40 lat warunki pracy w rolnictwie, podobnie jak i warunki życia na wsi mocno się zmieniły, jednak to kobieta nadal ponosi większy ciężar utrzymania domu, czemu w środowisku wiejskim sprzyja faworyzujący mężczyzn patriarchalny model rodziny. Trudne życie kobiet wiejskich nie jest problemem czysto polskim, o czym świadczy podjęcie tego tematu przez Parlament Europejski, który 5 kwietnia 2011 roku przyjął specjalną rezolucję w sprawie roli kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich. Otóż PE stwierdza, że wspieranie równouprawnienia płci jest zasadniczym celem Unii Europejskiej i jej państw członkowskich i że respektowanie tej zasady jest również sposobem na wspieranie trwałego wzrostu gospodarczego i rozwoju obszarów wiejskich. Innymi słowy, Parlament Europejski uważa, że bez udziału kobiet rozwój obszarów wiejskich byłby praktycznie niemożliwy. Tymczasem udział ten jest na razie daleki od ideału. A to dlatego, że wiedza europejskich kobiet i ich kompetencje pozostają w dużej części niewykorzystane. Niepełne wykorzystanie wiedzy i kompetencji kobiet wynika z ich ciągle niewielkiego udziału w procesach decyzyjnych, zarówno w gospodarstwach rolnych, jak i w lokalnych społecznościach, np. na szczeblu gminy. W Unii Europejskiej z 26,7 mln osób regularnie zatrudnionych w rolnictwie 42 proc. to są kobiety, a co piąte unijne gospodarstwo rolne (20 proc.) jest samodzielnie prowadzone przez kobietę. W Polsce, jak wynika z badań Głównego Urzędu Statystycznego, udział ten jest jeszcze większy i wynosi prawie 30 proc. Zdaniem Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, kobiety w Polsce prowadzą samodzielnie około 390 tys. gospodarstw rolnych, tj. więcej niż jest ich w ogóle w całych Niemczech (około 300 tys.) czy Wielkiej Brytanii (około 200 tys.). Gospodarstwa te zajmują łącznie obszar około 2 mln ha, tj. więcej niż jest użytków rolnych w takich krajach, jak: Belgia 16 (1,3 mln ha), Słowacja (1,9 mln ha) czy Holandia (1,8 mln ha)! Przeciętne gospodarstwo rolne prowadzone w Polsce przez kobietę (5,6 ha) jest wprawdzie około dwa razy mniejsze od tych, które prowadzą mężczyźni (średnio ponad 10 ha), ale pracy w nim, m.in. z uwagi na mniejszy stopień zmechanizowania robót, jest niewiele mniej, a w niektórych przypadkach może i więcej. Obiektywna ocena sytuacji kobiet w Polsce wskazuje na jawną ich dyskryminację. Kobiety są u nas lepiej wykształcone, więcej pracują, a przeciętnie o kilkanaście proc., a niekiedy nawet o kilkadziesiąt proc. mniej zarabiają. Mniejszy jest ich udział we wszelkiego rodzaju władzach. Jeszcze na poziomie sołtysów jest zadowalający (30,7 proc. sołtysów w Polsce to kobiety), ale już w radach powiatowych udział kobiet wynosi tylko 18,7 proc. Z doświadczeń innych krajów wynika tymczasem, że realny wpływ na decyzje uzyskuje się dopiero wówczas, gdy udział starających się o ten wpływ grup społecznych wynosi około 30 proc. Na wsi w Polsce mieszka około 7,5 mln kobiet, w tym około 5 mln dorosłych. Ich wpływ na decyzje podejmowane przez władze powinien być większy, choć zdarza się, że za mały jest on także na poziomie gospodarstwa rolnego, w którym pracuje głównie żona, ale najważniejsze decyzje podejmuje mąż. Jest to tzw. model afrykański. Jak wynika z przeprowadzonych na ten temat badań ankietowych, oprócz większego udziału we władzach kobiety wiejskie oczekują stworzenia im możliwości podejmowania pracy (90 proc. ankietowanych). Oczekują także dalszej poprawy infrastruktury, w pierwszym rzędzie społecznej, tj. tworzenia na wsi żłobków i przedszkoli (85,6 proc. ankietowanych), ale także placówek opieki nad ludźmi starszymi. 68,6 proc. kobiet wiejskich skarży się na niemożność dojeżdżania do pracy. Niespełna połowa badanych kobiet uważa przy tym, że do podjęcia pracy ma za małe kwaliþkacje, a tylko 11,8 proc. wiejskich kobiet przyznaje się, że nie podejmuje pracy zarobkowej z powodu lenistwa. Co ciekawe, ponad trzy czwarte mieszkających na wsi kobiet (77 proc.) chce tu mieszkać nadal i nie planuje przenieść się do miasta. Tego typu ciągoty przejawiają jedynie niektóre kobiety mieszkające na położonych z dala od miast obszarach peryferyjnych. Przed laty znany ekonomista rolny, Ryszard Manteuffel przestrzegał przed doprowadzaniem do takich miejscowości linii PKS. Argument: gdy do wsi dotrze autobus, to... dziewczyny uciekną do miasta i młodym rolnikom będzie jeszcze trudniej o żonę. Kobiety wiejskie wiedzą, że obecnie istnieją możliwości tzw. samozatrudnienia, że możliwe są też formy pracy na odległość (tzw. telepraca), ale wiedzą i to, że, zwłaszcza w Polsce, nadal będzie następowało odchodzenie ludzi z rolnictwa, więc do podjęcia pracy trzeba będzie zdobyć nowe kwaliþkacje i że w zasadzie trzeba się będzie dokształcać ustawicznie. Jak na razie, takich możliwości na polskiej wsi jeszcze nie ma. Za stworzeniem kobietom wiejskim lepszych warunków pracy i życia przemawia również to, że, chociaż bardzo już mały, przyrost naturalny na wsi jest ciągle jeszcze większy niż w mieście. Od warunków, w jakich będą rosły wiejskie dzieci, w dużej mierze zależeć będzie więc życie przyszłych pokoleń. Europejska w swoim ustawodaw- Unia stwie jako naczelne zasady przyjęła równość kobiet i mężczyzn oraz niedyskryminację wsi. I okresowo sprawdza, jak te zasady są w praktyce realizowane. Polsce UE stawia chyba słabą trójkę, bo póki co, polskie kobiety domagają się równości (nie chcą preferencji), ale w wyborach do władz nadal głosują na mężczyzn. Bo jednak co chłop to chłop, a nie jakaś tam baba. (ST)

17

18 Spółdzielczość w Polsce Sektor na wycugu 18 Powszechna opinia jest taka: świat przeżywa obecnie kryzys i nie jest to kryzys jedynie ekonomiczny. Jest to także kryzys moralny. Zdaniem wielu luminarzy jest to proste następstwo rozwoju gospodarczego opartego wyłącznie na efektywności ekonomicznej. Pośrednim skutkiem takiego rozwoju są wielkie nierówności społeczne, ogromne zadłużenie publiczne oraz niepohamowany wzrost patologii społecznych i przestępczości. Połowa ludności świata ma do dyspozycji zaledwie 1 proc. światowego bogactwa, gdy do 2 proc. obywateli należy również połowa światowego majątku. W tej sytuacji coraz więcej ludzi przybiera postawy pasywne i zachowu- zagrożeniem. W końcu spółdzielnie rego władze uznały, że są one dla niego je wobec rzeczywistości coraz większy dystans, zdając się w ochronie swojego bezpieczeństwa na służby publiczne. Marzenia o tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego nadal pozostają jedynie marzeniami. Tymczasem jest taki sektor w gospodarce, który może być antidotum na postępujące wykluczenie społeczne obywateli. Tym sektorem jest spółdzielczość oparta na najszczytniejszych ideałach ludzkości: samopomocy, odpowiedzialności, demokracji, sprawiedliwości i solidarności. Zdała ona i nadal zdaje swój egzamin w najtrudniejszych sytuacjach. Także na ziemiach polskich, gdzie o zachowanie postaw obywatelskich najtrudniej było w okresie zaborów. W Galicji służyły tworzeniu takich postaw spółdzielnie oszczędności i pożyczek Franciszka Stefczyka, w zaborze rosyjskim spółdzielnie spożywców były niezależną ekonomicznie, a przy tym najbardziej rozwiniętą formą samoorganizacji społeczeństwa. I od tego upaństwowienia spółdzielni zaczął się w Polsce ich regres. W PRL sektor spółdzielczy miał się formalnie w miarę dobrze, nie mógł tylko, bagatela, prowadzić własnej polityki ekonomicznej. Wszak musiał realizować przyjmowane przez państwową władzę plany. Kiedy potem w miejsce nakazowo-rozdzielczego systemu pojawił się system oparty na demokracji i wolności, sektor spółdzielczy uznano za niechcianą spuściznę po latach PRL i jako przejaw zbiorowej formy aktywności zawodowej ludzi zaczął on być z premedytacją tępiony. Stał się przykładem ośmieszanego po transformacji ustrojowej kolektywizmu okresu PRL. W rezultacie po 20 latach reformowania spółdzielczego sektora Edwarda Abramowskiego, w Polsce jego potencjał zmniejszył się w zaborze pruskim Rolniki księdza Piotra Wawrzyniaka, które skupowały od rolników produkty rolne i zaopatrywały ich w niezbędny sprzęt. Kupowały również od Niemców ziemię i po 1890 roku nabywały jej więcej niż kupowała jej od polskich rolników Pruska Komisja Likwidacyjna. Popierały spółdzielczość takie autorytety, jak późniejszy prezydent II RP, Stanisław Wojciechowski, jak Stefan Żeromski czy Maria Dąbrowska. Za pierwociny spółdzielczości w Polsce można uznać założone przez księdza Stanisława Staszica Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze Ratowania się Wspólnie w Nieszczęściach. Mimo ostrego kryzysu gospodarczego sektor spółdzielczy rozwijał się także przed drugą wojną światową. Po wojnie, w okresie PRL kontrolę nad spółdzielniami przejęło państwo, któ- o połowę, a jego udział w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto zmniejszył się 10-krotnie! Obecnie nie przekracza on już 1 proc., podczas gdy w Unii Europejskiej udział spółdzielni w tworzeniu PKB wynosi średnio 6 proc. Tylko w okresie ostatnich czterech lat liczba spółdzielni w Polsce zmniejszyła się o 24 proc., podczas gdy w znacznie bardziej zliberalizowanej gospodarce Wielkiej Brytanii zwiększyła się o 23 proc. Dzieje się tak m.in. dlatego, że przez 20 lat polska demokracja nie potraþ przyjąć zgodnego z europejskimi standardami prawa spółdzielczego, odpowiedniego dla tej zbiorowej formy gospodarowania. Podobno przeszkadza jej w tym patologiczny charakter spółdzielni, który uniemożliwia zachowanie równości podmiotów gospodarczych. Innym krajom spółdzielcza patologia jakoś nie przeszkadza i przewiduje się, że w świecie liczba związanych z tym sektorem osób wzrośnie z 1 mld obecnie do 2 mld. Mizerię sektora spółdzielczego szczególnie dotkliwie odczuwają mieszkańcy obszarów wiejskich. Miejsce wielu działających tu niegdyś spółdzielni zaopatrzenia i zbytu, spółdzielni kółek rolniczych czy spółdzielni ogrodniczopszczelarskich zajął sektor prywatny, który rzadko liczy się z interesem swoich kontrahentów, gdyż ma na uwadze tylko własny zysk. Zmniejsza się również, inna sprawa, że podyktowana koniecznością ekonomiczną, liczba spółdzielni mleczarskich, co automatycznie prowadzi do zmniejszenia siły głosu szeregowego członka spółdzielni. Zagrożenia dla jej istnienia pojawiły się też w spółdzielczości mieszkaniowej. Na razie sektor spółdzielczy jeszcze się jakoś w Polsce trzyma. Jego największym kapitałem są ludzie. A jest to ponad 8 milionów członków i ponad 300 tys. pracowników. W interesie tych ludzi spółdzielnie realizują zadania o szerszym zakresie niż tak hołubione przez państwo spółki kapitałowe. Francuski ekonomista i teoretyk spółdzielczości prof. Charles Gide powiedział już 100 lat temu, że spółdzielczość jest biznesem, ale jest złym interesem, jeśli jest tylko biznesem. Bo spółdzielczość oprócz efektywności ekonomicznej stawia przed sobą także cele społeczne. Właściwie, jak dotąd, jedyną jaskółką nadziei na rozwój sektora spółdzielczego w Polsce jest to, że jego problemy stały się tematem poważnych debat w Kancelarii Prezydenta RP, a minister rolnictwa i rozwoju wsi Stanisław Kalemba podjął decyzję o utworzeniu w swoim ministerstwie departamentu spółdzielczości. Cała reszta pozostaje do zrobienia. Najważniejszym zadaniem jest spowodowanie, by wszyscy spółdzielcy czuli się odpowiedzialni za swoją spółdzielnię. By nie utrzymywał się istniejący jeszcze w spółdzielniach podział na MY członkowie i ONI administracja. Konieczne jest także wzmocnienie międzyspółdzielczej współpracy. Tu integratorem powinny stać się związki spółdzielcze, ale i spółdzielcze banki. Reasumując, spółdzielnie powinny formować świadomego swych praw i obowiązków obywatela, który jest współwłaścicielem zbiorowego majątku mającego służyć całemu społeczeństwu. (ed)

19

20 XIX Regionalna Wystawa Zwierząt i Dni z Doradztwem Rolniczym Targowy Lider PODR Szepietowo W ostatni weekend każdego czerwca wszystkie drogi prowadzą do Szepietowa. Tak też było i w ubiegłym roku: na Podlasiu spotkali się najlepsi hodowcy. Pokazali swój dorobek bydło mleczne, mięsne, trzodę chlewną, owce, konie i drób. Dominowali hodowcy bydła mlecznego. Pięćdziesięciu siedmiu rolników zademonstrowało łącznie 147 krów i jałowic. Komisja przyznała tytuł superczempiona krowie Ulma z hodowli Adama Pietruszyńskiego ze Stradun k. Ełku, a w kategorii jałowic mlecznych za jałowicę Ksenia Małgorzacie i Wiesławowi Kuleszom, Rębiszewo Zegadły, gm. Kołaki Kościelne. W kategorii krów mięsnych z cielętami tytuł superczempiona za krowę Petka, zdobyło Gospodarstwo Rolne Jerzy Magowski Będzitowo, woj. kujawsko-pomorskie. W kategorii loszki identyczny tytuł uzyskał HZZ Knyszyn Zakład Ogrodniki. Właścicielem superczempiona w kategorii matki maciorki został Sławomir Paprocki za owcę rasy Suffolk, a w kategorii tryki Józef Rokicki za samca rasy Pon. Okazale prezentowały się konie. Superczempiona w kategorii klacze przyznano Jerzemu Kondratiukowi za klacz Anita, w kategorii ogiery Grzegorzowi Wiszowatemu za konia Rafael. Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego liderem po raz czwarty. Organizowana w Szepietowie XIX Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych i Dni z Doradztwem Rolniczym uzyskały miano Targowego Lidera Tak zdecydowali polscy wystawcy, przedstawiciele Þ rm, którzy wzięli udział w rankingu ZAGRODY. Nasz puchar traþ ł zatem do ośrodka, który wiele pomógł nie tylko podlaskim rolnikom. Serdecznie gratulujemy. Zespół Zagrody Pokazano były też stadka hodowlane i towarowe kur nieśnych, kur mięsnych, kaczek, gęsi, indyków, przepiórek japońskich, a także stadka kur ozdobnych. Ogółem zaprezentowało się 21 hodowców, którzy przedstawili 32 stadka. Superczempiona w kategorii drób grzebiący zdobył Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie za stadko hodowlane przepiórek japońskich rodu F-22, a w kategorii drób wodny Adam Belt za stado rodzicielskie kaczek typu Pekin. W Szepietowie gościło również około 320 Þrm producentów i dilerów maszyn i urządzeń, środków do produkcji rolnej, Þrm przetwórczych, Þnansowych i doradczych oraz instytucji państwowych obsługujących rolnictwo. Dużym zainteresowaniem cieszyły się pokazy korekcji racic w ramach projektu Akademia Zdrowej Racicy prowadzone przez Þrmę De Heus oraz pokazy pracy maszyn. Interesującym akcentem programu był konkurs Młodzi Hodowcy. Zgromadził publiczność podziwiającą dzieci, które dumnie prezentowały się ze swoimi hodowlanymi pupilami. Za świetne przygotowanie, wytrwałość i odwagę młodzi hodowcy otrzymali prezenty i upominki od sponsorów. W trakcie imprezy prowadzonne były konkursy na Hit Wystawy i Hit Publiczności. W pierwszym wygrała Þrma Metal Fach Sp. z o.o. z Sokółki za prezentację rozrzutnika N 274 jednoosiowego o adapterze pionowym 2-osiowym. Nagrodę publiczmości zdobył Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie za pokaz stada zachowawczego czystego rodu kur o nazwie Polbar. Wspaniała atmosfera święta zgromadziła rzesze zwiedzających. Przez dwa dni odwiedziło nas około 90 tys. osób. Zapraszamy na XX RWZH. Impreza zapowiada się wyjątkowo ciekawie. Anna Kulikowska PODR Szepeitowo PEDROTTI POLSKA SPÓ KA Z O.O. wy àczny dystrybutor w oskich przewoênych suszarni Pedrotti do zbó, rzepaku, kukurydzy, nasion roêlin oleistych i stràczkowych SPRZEDA I WYNAJEM SUSZARNI t t t t t t t t t t NABYWCOM SUSZARNI PEDROTTI ZAPEWNIAMY mo liwoêç wyboru: modelu: w zakresie pojemnoêci zasypu od 5,5 m 3 do 62,5 m 3 wersji z wymiennikiem cieplnym lub bez wymiennika, rodzaju nap du: elektrycznego lub od WOM, rodzaju paliwa: oleju nap dowego, lekkiego oleju opa owego Ekoterm, gazu ziemnego lub skroplonego, wyposa enia dodatkowego: systemu hydraulicznego sk adania, systemu automatycznego smarowania (tak e dla suszarni ju zakupionych); mo liwoêç suszenia ziarna siewnego; gwarancj wst pnego oczyszczenia ziarna (system aspiracji Total w wyposa eniu standardowym); uzyskiwanie doskona ej jakoêci suszonego ziarna (o jednorodnej wilgotnoêci, bez zanieczyszczeƒ, pozbawionego zapachów ple- Êni i fermentacji, z po yskiem, bez uszkodzeƒ); atwy monta i demonta suszarni do pracy i transportu; wieloletnià ywotnoêç maszyn; najni szy jednostkowy koszt suszenia ziarna; pe nà gwarancj na 2 sezony lub 1000 godzin pracy maszyn; mo liwoêç zakupu cz Êci zamiennych w pe nym asortymencie; dyspozycyjnoêç autoryzowanego serwisu.

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 15 maja 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Od akcesji Polski do UE obroty towarami rolno-spożywczymi sukcesywnie rosną. Trend

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Zakład Rachunkowości, Rynków Finansowych i Towarowych w Gospodarce Żywnościowej Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 2 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki.

W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki. Hodowla zwierząt w Polsce W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki. BYDŁO - Hodowla bydła jest jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU

URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU OPRACOWANIA SYGNALNE Gdańsk, marzec 2005 r. Pogłowie zwierząt gospodarskich w województwie pomorskim w grudniu 2004 r. Bydło W grudniu 2004 r. pogłowie bydła wyniosło 167,2

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020

Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020 Przemysłowa hodowla świń w świetle PROW 2014 2020 dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Wsparcie sektora trzody Od czasów reformacji nie było praktycznie żadnego wsparcia inwestycyjnego w modernizacje i powstawanie

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Organizmy modyfikowane genetycznie

Organizmy modyfikowane genetycznie Organizmy modyfikowane genetycznie C o to jest G M O? Organizmy Modyfikowane Genetycznie GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Transgeniczne - są to organizmy, które zawierają w swoim

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Aleksandra Szelągowska (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dr Krzysztof

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji

Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji Polski sektor wodociągów i kanalizacji przeszedł ogromnie przemiany od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. To wszystko dzięki unijnym pieniądzom,

Bardziej szczegółowo

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia prof. dr hab. Eberhard Makosz IV Międzynarodowa Konferencja Porzeczkowa Białowieża, 2 6 czerwca 2014 r. Światowa produkcja

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 2 Według wstępnych danych agencji Bord Bia irlandzki eksport żywności i napojów w 2014 r. osiągnął wartość 10,5

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.)

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Działanie 7.5 Inwestycje w środki trwałe Poddziałanie 7.5.1 Pomoc na inwestycje

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy a GMO

Produkcja biomasy a GMO Produkcja biomasy a GMO Adam Koryzna Stowarzyszenie Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Opole, 22.10.2009 Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Organizacja zrzeszająca producentów rolnych ZałoŜona

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2011 R. 1

POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2011 R. 1 URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: październik 2011 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Józef Lewandowski Stefan Pawlak Wielkopolska? Substraty pochodzenia rolniczego jaki potencjał? Wielkopolska Podział administracyjny:

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r.

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. I. Wobec braku na rynku krajowych pasz wysokobiałkowych, w

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Regulamin III edycji Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY 2014

Regulamin III edycji Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY 2014 Regulamin III edycji Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY 2014 I. OPIS KONKURSU 1. Organizatorzy Konkursu: Targi Lublin S.A., Urząd Marszałkowski - Departament Rolnictwa i Środowiska. 2. Sekretariat Konkursu:

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie strategii rozwoju rolnictwa kraje OECD, BRICS i Ukraina

Zróżnicowanie strategii rozwoju rolnictwa kraje OECD, BRICS i Ukraina Renata Grochowska Janusz Rowiński Zróżnicowanie strategii rozwoju rolnictwa kraje OECD, BRICS i Ukraina Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy Warszawa, 28 października

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Opatowskie rolnictwem stoi

Opatowskie rolnictwem stoi Opatowskie rolnictwem stoi Powierzchnia powiatu opatowskiego liczy 91151 ha i swoim zasięgiem obejmuje 8 gmin: Baćkowice, Iwaniska, Lipnik, Opatów, Ożarów, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice. Są to gminy typowo

Bardziej szczegółowo

Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców.

Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców. Region warmińsko - mazurski liderem w kształceniu polskich rolników i hodowców. Polska ma szansę podbić rynki europejskie i światowe. Czym? Tym co od lat ma najlepsze rolnictwem. Instytut Badań i Innowacji

Bardziej szczegółowo

Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020. dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS

Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020. dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Przemysłowa hodowla świo w świetle PROW 2014 2020 dr Jarosław Ptak PZHiPTCh POLSUS Wsparcie sektora trzody Od czasów reformacji nie było praktycznie żadnego wsparcia inwestycyjnego w modernizacje i powstawanie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI 1. Praktyka zawodowa w wymiarze 8 tygodni została podzielona na

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r.

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. Stanowisko Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie ogłoszenia obszaru Województwa Kujawsko Pomorskiego strefą wolną od upraw genetycznie zmodyfikowanych organizmów (GMO)

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020 w latach 2014-2020 Wrzesień 2015 r. Budżet na Modernizację gospodarstw rolnych w ramach PROW (w mld euro) 2,46 2,50 PROW 2007-2013 PROW 2014-2020 Maksymalna kwota pomocy (w tys. zł) PROW 2007-2013 300

Bardziej szczegółowo

NIEPOKOJĄCE TENDENCJE W WYKORZYSTANIU ZIEMI ROLNICZEJ WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE ŚWIATOWEJ

NIEPOKOJĄCE TENDENCJE W WYKORZYSTANIU ZIEMI ROLNICZEJ WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE ŚWIATOWEJ NIEPOKOJĄCE TENDENCJE W WYKORZYSTANIU ZIEMI ROLNICZEJ WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE ŚWIATOWEJ Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW i Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN Wielkość użytków rolnych w skali

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca Cena Zmiana Towar bez VAT tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) 07 13.07.2014 r. w skupie żywiec wieprzowy 5,47 żywiec wołowy 5,82 kurczęta typu brojler 3,84 indyki 5,91

Bardziej szczegółowo

Grupa Kapitałowa Polski Koncern Mięsny DUDA S.A. Wyniki za I kwartał 2015 roku

Grupa Kapitałowa Polski Koncern Mięsny DUDA S.A. Wyniki za I kwartał 2015 roku Grupa Kapitałowa Polski Koncern Mięsny DUDA S.A. Wyniki za I kwartał 215 roku Podstawowe informacje o Grupie PKM Duda Jedna z największych w Polsce Grup działających w sektorze mięsnym PKM DUDA S.A. lider

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY

Regulamin Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY Regulamin Konkursu ROLNIK LUBELSZCZYZNY I. OPIS KONKURSU 1. Organizatorzy Konkursu: Targi Lublin S.A., Urząd Marszałkowski - Departament Rolnictwa i Środowiska. 2. Sekretariat Konkursu: Targi Lublin S.A.

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE!

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! Według ostatecznych danych (GUS) w 2013 roku wartość polskiego eksportu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu

Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 roku udziela wsparcia finansowego, które obejmuje m.in. spłacanie za rolników części należnych bankom odsetek

Bardziej szczegółowo

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012.

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w Polsce. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. AGENDA 1. Ubezpieczenia rolne w Polsce, czyli które? 2. Krótki rys historyczny ubezpieczeń rolnych. 3.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach Poznań 9-11 października 2009 W dniach 9-11 października 2009 w Poznaniu odbyły się Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Organizmy modyfikowane genetycznie Organizm zmodyfikowany genetycznie (międzynarodowy skrót: GMO Genetically Modified Organizm) to organizm o zmienionych cechach,

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

U S T AWA. z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego U S T AWA PROJEKT z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Art. 1. W ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja raportu dla Izby Zbożowo-Paszowej)

Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja raportu dla Izby Zbożowo-Paszowej) doc. dr hab. Jadwiga Seremak-Bulge dr inż. Ewa Rosiak prof. dr hab. Roman Urban IERiGŻ-PIB, Warszawa Bilansowe i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju sektora zbożowego i rzepakowego w Polsce (prezentacja

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE WZROST KONKURENCYJNOŚCI POLSKICH GOSPODARSTW ROLNYCH. Józefów, 26 listopada 2014 r.

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE WZROST KONKURENCYJNOŚCI POLSKICH GOSPODARSTW ROLNYCH. Józefów, 26 listopada 2014 r. Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych CZYNNIKI WARUNKUJĄCE WZROST KONKURENCYJNOŚCI POLSKICH GOSPODARSTW ROLNYCH Prof. Wojciech Józwiak Mgr inż. Adam Kagan Józefów, 26 listopada 2014 r. Wstęp Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Renata Grochowska, Stanisław Mańko Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Nowa polityka rolna UE - kontynuacja czy rewolucja? Jachranka, 9-11

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT 1 14/2012 (3-16.IX.2012) RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT POLSKA Pomimo rozpoczęcia prac polowych związanych z podorywkami i siewem rzepaku ozimego, podaż ziarna na rynku w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora

Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora Sprawozdanie z pracy zespołu ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji trzody chlewnej oraz propozycja kierunków wsparcia tego sektora Zespół ds. opracowania programu wsparcia sektora produkcji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki dr Iwona Pawlas Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 maja 2011 r. 1 Handel międzynarodowy/ handel zagraniczny

Bardziej szczegółowo