Biuletyn Informacyjny Stowarzyszenia Linia Życia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biuletyn Informacyjny Stowarzyszenia Linia Życia"

Transkrypt

1 LUTY 2012 NR 14. Biuletyn Informacyjny Stowarzyszenia Linia Życia UTRZYMAJ STANDARD AUDYT BEZPIECZEŃSTWA OZNAKOWANIE TYMCZASOWE NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA

2 SŁOWO WSTĘPNE. BIULETYN INFORMACYJNY Stowarzyszenie Linia Życia ul. Bystrzycka Wrocław tel , Przedruk materiałów lub ich części możliwy pod warunkiem podania autora i źródła pochodzenia tekstu. CZŁONKOWIE ZWYCZAJNI: Maciej Białek, Juliusz Boguta, Piotr Chojnacki, Dmitrij Czernienko, Jacek Danielski, Krzysztof Dominiczak, Jerzy Fojcik, Andrzej Graniczny, Robert Kazubowski, Hanna Klimas, Wojciech Kucharczyk, Krzysztof Kusy, Andrzej Malec, Marek Nalepa, Grzegorz Nowak, Marta Parusel, Jerzy Perkowski, Ryszard Rafajłowicz, Roman Rychtarski, Rafał Sanetra, Sylwester Staniszewski, Małgorzata Toczko, Wojciech Wieczorek, Paweł Zawadzki CZŁONKOWIE WSPIERAJĄCY: 3M Poland Sp. z o.o., Evonik Degussa International AG S.A., Farby Maestria Polska Sp. z o.o., Grawil Sp. z o.o., Interminglass Sp. z o.o., Kontur Sp. z o.o., Planeta Sp. z o.o., PPG Polifarb Cieszyn S.A., PPUH ROAD SERVICE Jerzy Fojcik, Przedsiębiorstwo DUBR Sp. z o.o., RCR Elżbieta i Roman Rychtarscy Sp. jawna, Rotomat Sp. z o.o., Tempo Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Drogownictwa, Trilacolor Sp. z o.o., Zaberd S.A. WŁADZE STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA: Zarząd: Paweł Zawadzki Prezes Zarządu Stowarzyszenia Maciej Białek Dmitrij Czernienko Andrzej Graniczny Wojciech Kucharczyk Wojciech Wieczorek Dyrektor: Adam Iwanow Komisja Rewizyjna: Jacek Danielski Roman Rychtarski Małgorzata Toczko Sąd Koleżeński: Marta Parusel Jerzy Perkowski Sylwester Staniszewski Podsumowanie i nowy początek Szanowni Państwo! Oddajemy w Państwa ręce, kolejny, czternasty już numer biuletynu informacyjnego naszego Stowarzyszenia. Ma on wymiar szczególny: po siedmiu latach istnienia i zajmowania się problematyką oznakowania poziomego, doszliśmy do wniosku, że czas rozszerzyć pole swojego działania na całość zagadnień związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Przez te wszystkie lata udało nam się dużo osiągnąć, szczególnie w budowaniu świadomości, że oznakowanie poziome jest nieodzownym elementem inżynierii ruchu, mającym olbrzymie znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników dróg i ich komfortu poruszania się. Dzisiaj wszyscy zarządcy dróg krajowych i wojewódzkich wiedzą, że stosowanie oznakowania poziomego jest obligatoryjne. A jeszcze w 2007 roku, mimo obowiązywania Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r., niektórzy byli zaskoczeni tą informacją. Do upowszechnienia wiedzy na pewno przyczyniła się nasza współpraca z partnerami z administracji drogowej: - wspólnie z GDDKiA przeprowadziliśmy w roku 2008 szkolenie dla 700 pracowników oddziałów terenowych z zakresu oznakowania poziomego, czego efektem była poprawa błędnego oznakowania poziomego na niemalże 3 tys. łuków na drogach krajowych, - Małopolski Zarząd Dróg zorganizował na Przełęczy Kocierskiej Konwent Zarządców Dróg Wojewódzkich, na którym bardzo szczegółowo omawialiśmy zagadnienia związane z oznakowaniem poziomym. Zawsze także mogliśmy liczyć na życzliwą współpracę z Krajową Radą Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Byliśmy także współorganizatorem I Europejskiego Sympozjum Oznakowania Poziomego, które odbyło się w 2008 roku w Amsterdamie. Wiedzę z zakresu oznakowania poziomego upowszechnialiśmy także w trzynastu dotychczasowych biuletynach i na wielu konferencjach i sympozjach, także międzynarodowych, w których brali udział członkowie Stowarzyszenia. Zwieńczeniem naszej pracy było wydanie pierwszego na polskim i europejskim rynku Podręcznika oznakowania poziomego książki, zbierającej w jedną, usystematyzowaną całość, wszystkie zagadnienia związane z oznakowaniem poziomym: począwszy od zasad projektowania, przez szczegółowe omówienie sposobów jego wytyczania, aplikacji aż po usuwanie, z uwzględnieniem podziału na poszczególne technologie i rodzaje oznakowania. Zachęcam do zapoznania się z tym wydawnictwem druk zamówienia można pobrać ze strony internetowej Stowarzyszenia Mamy nadzieję, że na drodze, na początku której dzisiaj stoi Stowarzyszenie Linia Życia, współpraca z dotychczasowymi partnerami będzie kontynuowana, a także dołączą do nas wszyscy Ci, którym na sercu leży bezpieczeństwo ruchu drogowego. Warto w tym miejscu jeszcze dodać, że oznakowanie poziome w dalszym ciągu będzie jednym z głównych obszarów naszego zainteresowania, chociaż, jak zostało powiedziane wcześniej nie jedynym. Przez te wszystkie lata, poszła do przodu wiedza Członków Stowarzyszenia, znacznie wzrosła świadomość zarządców. Dzisiaj wszyscy zdają sobie sprawę, że tylko cały system utrzymania drogi w odpowiednim standardzie: latem i zimą, ma wpływ na brd. Zaniedbanie Paweł Zawadzki Prezes Zarządu Stowarzyszeni Linia Życia 14/2012 Linia Życia 3

3 SŁOWO WSTĘPNE UTRZYMAJ STANDARD Publikacja Stowarzyszenia Linia Życia PODRĘCZNIK OZNAKOWANIA POZIOMEGO. jednego z elementów tego systemu, może skutkować daleko idącymi konsekwencjami i znacząco wpłynąć na ilość wypadków na danym odcinku drogi. W najbliższych latach, wraz ze wzrostem ilości oddanych do użytkowania dróg, w istotny sposób muszą wzrosnąć nakłady na ich utrzymanie. Jeżeli tak się nie stanie, to nowoczesne autostrady, drogi ekspresowe i wiele odcinków dróg krajowych i samorządowych ulegnie szybkiej dekapitalizacji, a okres ich użytkowania będzie znacznie krótszy od zakładanego wszystko to ze szkodą dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ten rok jest szczególny: Polska będzie współgospodarzem jednej z największych imprez sportowych na świecie: Mistrzostw Europy w piłce nożnej. Były one impulsem do olbrzymiego wysiłku inwestycyjnego, ale pamiętajmy, że na Euro 2012 świat się nie kończy. Dlatego też, warto opracować Narodowy Program Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego dokument, który powinien zostać wypracowany wspólnie przez: administrację drogową i organizacje społeczne zajmujące się na co dzień brd, tak, aby to co konieczne, nie padało ofiarą krótkoterminowych oszczędności. Wszak niedawno w grudniu ubiegłego roku, na Międzynarodowym Kongresie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, organizowanym przez GDDKiA w Toruniu, eksperci Banku Światowego przedstawiali wyliczenia, z których jasno wynikało, że koszt każdej ofiary wypadku drogowego, to dla krajowej gospodarki strata milionów złotych. W związku z tym, nakłady na bezpieczeństwo ruchu drogowego nie są kosztami to inwestycja, która po wielokroć zwróci się w przyszłości. Jeżeli każe się nam, jako obywatelom, oszczędzać na stare lata dlaczego nasze państwo nie miałoby tego także robić? Pamiętajmy także o efekcie prorozwojowym: wszak nakłady na inwestycje i utrzymanie dróg wzmacniają popyt wewnętrzny, a wydane przez państwo środki, wrócą do niego w formie podatków. Dlatego też, w sytuacji otaczającego i zbliżającego się do nas kryzysu gospodarczego, tak ważne jest, aby nakłady na inwestycje i utrzymanie dróg nie zmalały. Nowy biuletyn, który Państwo mają przed sobą, porusza zagadnienia związane z szeroko rozumianym brd. Kluczowym elementem brd, jak zostało powiedziane wcześniej, jest należyte utrzymanie dróg. Mając to właśnie na uwadze, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, postanowiła na nowych odcinkach autostrad i dróg ekspresowych, wdrożyć kontrakty w formule utrzymaj standard. Na tych odcinkach, wykonawca odpowiada za całość zagadnień związanych z utrzymaniem drogi, zarówno latem i zimą. Wydaje się, że jest to prawidłowy kierunek, mamy tutaj bowiem do czynienia z systemowym podejściem do problemu. Cieszy nas, że właśnie nasi członkowie są wśród pierwszych firm, które dysponują potencjałem do realizacji tych kontraktów. Dzielą się oni z Państwem swoimi dotychczasowymi spostrzeżeniami. Pan Jacek Oszytko, zastępca dyrektora oddziału GDDKiA we Wrocławiu mówi zaś, jak to wygląda z punktu widzenia zarządcy. Ważnym zagadnieniem z którym musimy się zmierzyć, jest audyt brd na drogach należących do transeuropejskiej sieci drogowej. Polska jest zobowiązana do jego przeprowadzenia ze względu na obowiązującą dyrektywę Komisji Europejskiej w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. Tematykę tę przybliża nam artykuł pana Marka Wierzchowskiego z Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. W biuletynach chcemy się z Państwem dzielić naszą wiedzą i doświadczeniem, dlatego też, pan Jacek Danielski, opisał jak przebiegało wprowadzenie zastępczej organizacji ruchu w Warszawie w momencie rozpoczęcia budowy drugiej linii metra i na czas trwania inwestycji. Bardzo ciekawe są możliwości jakie daje współczesna technologia w zakresie oznakowania dróg, znakami i piktogramami niosącymi określone informacje. Ma to kapitalne znaczenie dla brd, w łatwy i czytelny sposób podana informacja, pozwala kierowcy utrzymać koncentrację. Jeden z członków naszego Stowarzyszenia dysponuje taką technologią, która będzie użyta podczas nadchodzącego Euro. Niemalże dwa lata temu, na wniosek naszego Stowarzyszenia, zaczęto we Wrocławiu oznakowywać tę cześć skrzyżowania, na którą w myśl obowiązujących przepisów, kierowca nie może wjechać, jeżeli nie ma pewności że ją opuści bez zatrzymywania. Okazało się, że kolorowe oznakowanie pewnych obszarów dróg czy ciągów komunikacyjnych, bardzo dobrze wpływa na czytelność, a co za tym idzie, jak już wcześniej powiedziano, na brd o tym także możecie Państwo przeczytać w naszym biuletynie Myślę, że każdy z Państwa znajdzie w naszym wydawnictwie interesujące dla siebie materiały. Zapraszam do lektury! Paweł Zawadzki Prezes Zarządu Stowarzyszenia Linia Życia Kompleksowe utrzymanie dróg w systemie UTRZYMAJ STANDARD Rozmowa z mgr inż. Jackiem Oszytko Zastępcą Dyrektora d/s Zarządzania Drogami i Mostami, GDDKiA o/wrocław - Panie Dyrektorze, jakie nadzieje wiąże GDDKiA z wprowadzeniem kontaktów utrzymaniowych w formule utrzymaj standard"? - Został ogłoszony pierwszy, na terenie Oddziału, przetarg na całoroczne utrzymanie dróg, czyli lato-zima, przez jednego wykonawcę nazwany umownie utrzymaj standard. Przetarg dotyczy nowo wybudowanej Autostradowej Obwodnicy Wrocławia. Polega on na tym, że wykonawca prowadzi całoroczne utrzymanie, zarówno w zimie i lecie, zaś my jako zarządca drogi określimy standardy jakie muszą być utrzymane. I tak np. wysokość trawy nie może być wyższa niż 15 cm, usunięcie uszkodzonej bariery energochłonnej nie może trwać dłużej niż 24 czy 48 h. Podobnie jest w innych asortymentach. Katalog zadań został precyzyjnie określony, jak również został ustalony sposób kontroli wywiązywania się z kontraktu. W przypadku nie dotrzymania terminów będą nakładane kary, określona jest ilość punktów karnych, która przekłada się na kary finansowe. Każdy punkt kosztuje wykonawcę 500 zł. Rozliczenie z wykonawcą to miesięczny ryczałt, od którego w każdym miesiącu jest odliczana kwota za punkty karne. Podobnie jest w zimie, gdzie są przyjęte standardy zgodne z rozporządzeniem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, i tutaj określone są czasy reakcji np. do 3 godzin może trwać śliskość od momentu pojawienia się zjawiska, czy do 4 godzin po ustaniu opadu droga powinna być doprowadzona do wymaganego standardu. Jakie nadzieje z tym wiążemy? Obecnie trwa w Polsce dyskusja dotycząca modelu utrzymania dróg. Są różne możliwości: można to robić siłami własnymi (system własny), w systemie mieszanym czyli siłami własnymi plus wykonawcy zewnętrzni lub w systemie utrzymaj standard. Oczywiście każdy system ma swoje wady i zalety, wymaga odpowiedniego ustawienia służb Oddziału oraz odpowiednich nakładów finansowych. Wykorzystując system własny należy liczyć się z koniecznością poniesienia nakładów na utrzymanie ludzi i sprzętu ze wszelkimi tego pochodnymi. W systemie mieszanym wybiera się część robót, które można wykonać samemu, zaś pozostałe zleca się firmom zewnętrznym. System utrzymaj standard zleca praktycznie wszystkie prace na zewnątrz, zaś na administracji drogowej spoczywają funkcje kontrolne. Czego oczekujemy wybierając określony system? Na pewno staramy się uzyskać jak najlepszy komfort dla użytkowników dróg, całe nasze działanie skierowane jest właśnie na użytkowników dróg i ich bezpieczeństwo. Mamy nadzieję, że system utrzymaj standard będzie gwarantował wyższy poziom utrzymania. Oczywiście cały czas pamiętamy o kosztach. W systemie utrzymaj standard ryzyko jest obopólne, robót do wykonania może być mniej lub więcej. Konstruując przetarg zebraliśmy z lat ubiegłych informacje o potrzebach na danych odcinkach i na tej podstawie przygotowaliśmy kosztorys inwestorski i zakres potrzeb. Oczywiście może się zdarzyć, że ilość robót może być znacznie większa niż zakładana i to ryzyko ponosi wykonawca. Zapewne wykonawca przygotowując się do przetargu skalkulował ryczałt na poziomie średnich potrzeb. Ryzyko jest oczywiście i po naszej stronie np. w roku bieżącym praktycznie nie ma zimy i prac związanych z zimowym utrzymaniem jest mniej, ale w zamian za to cały czas są wykonywane prace z zakresu utrzymania letniego. Kolizje, uderzenia w bariery występują niezależnie od pogody, zimą może być większe nasilenie tego typu zdarzeń, choć tu raczej nie ma reguły. Trzeba pamiętać, że omawiana AOW to nowy odcinek i cały szereg robót jest wyłączony spod kontraktu, ponieważ są one objęte gwarancją. Tak więc dopiero kolejny, drugi przetarg, za cztery lata, odpowie na pytanie jakie są prawdziwe koszty takiego utrzymania. Nie będzie prac gwarancyjnych i będziemy mgr inż. Jacek Oszytko mogli dokładnie określić całość prac związanych z utrzymaniem tego odcinka. Nie możemy jednak tak długo czekać, po około 2 latach będziemy starali się porównać dotychczas stosowane systemy i dokonać ich oceny pod kątem dalszej przydatności. - Bardzo ciekawa wydaje się kwestia szacowania ryzyk, o której Pan wspomniał, ale wróćmy na chwilę do początku Pańskiej wypowiedzi. Wspominał Pan, że standardy dotyczące zimowego utrzymania są określone w rozporządzeniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, a jak to jest jeśli chodzi o utrzymanie letnie, skąd na przykład wzięło się te 15 cm trawy? - Centralnie są określone tylko trzy standardy letniego utrzymania. Oczywiście nie jest problemem określenie pełnej gamy tych standardów, należy jednak pamiętać, że każdy standard przekłada się na kwestie finansowe. Wracając do trawy można powiedzieć, że ma mieć ona nie więcej niż 4 cm czy też że 15 cm jest do przyjęcia. Jest to kwestia estetyczna, ale mająca wpływ na wycenę wykonawcy. 4 14/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 5

4 UTRZYMAJ STANDARD UTRZYMAJ STANDARD Przy utrzymaj standard działa już pewien automat. Zostając przy trawie, ma mieć ona określoną wysokość i wykonawca nie pyta nikogo, tylko przykłada miarkę i przy określonej wysokości kosi, a na koniec miesiąca wystawia fakturę na określony ryczałt. Jeśli tego nie robi otrzymuje punkty karne i ryczałt jest obniżany. W pozostałych systemach to my określaliśmy zakres prac, np. trawa ma około 30 cm, ale na razie nie kosimy. Dlaczego? Ilość środków na bieżące utrzymanie, które budżet państwa może wyasygnować na bieżące utrzymanie nie jest wystarczająca. To nie jest tylko nasza bolączka, występuje również w dużo bogatszych krajach, pieniądze są za małe, trzeba oszczędzać. My też to robimy w wybranych elementach. W systemie własnym i mieszanym świadomie oszczędzamy, żeby zrobić to co jest naprawdę ważne np. po zimie 2010/2011, która była długa i mroźna, z dużą ilością przejść przez zero, wyskoczyła nam ogromna ilość dziur. Kosztem innych robót musieliśmy wybrać te prace, które bezpośrednio zagrażają bezpieczeństwu użytkowników. Na tym się skupiamy. Wysokość trawy (oczywiście jeśli nie powoduje ograniczenia widoczności), to głównie względy estetyczne decydują o dopuszczalnej jej wysokości, jeśli pominąć kwestię przepływu wody w rowach. Musimy świadomie wybierać te elementy, które są ważniejsze dla bezpieczeństwa użytkowników, niestety kosztem innych elementów. Wziąwszy pod uwagę fakt, że przybywa nam nowych odcinków dróg, głównie dróg o najwyższych klasach; autostrady i drogi ekspresowe, próba zrównoważenia środków, które mamy do dyspozycji na utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jest bardzo trudna. Zapewniam Pana, że nie jest to dla nas komfortowa sytuacja, zawsze są to niełatwe wybory. - Idąc tym tropem, w skali całej Generalnej Dyrekcji trwa dyskusja w jaki sposób sprawa utrzymania będzie rozstrzygana w przyszłości. Odcinków autostradowych oraz dróg ekspresowych będzie coraz więcej, jest AOW utrzymywana w tej formule, droga S3 przechodząca przez województwa lubuskie i zachodniopomorskie, będą także następne. Czy na tych drogach administracja zamierza ujednolicić pewne standardy, żeby były porównywalne i aby można było w podobny sposób szacować koszty? - Takie jest założenie, aby wszystkie nowooddawane drogi klasy A i S były utrzymywane w systemie utrzymaj standard. Drogi klasy A i S powinny być utrzymane w takim samym (na terenie całego kraju) możliwie wysokim standardzie. W tle daje to również możliwość porównania kosztów, globalnie w skali kraju, ale również jak te koszty kształtują się w zależności od danego terenu. A na to wpływa bardzo wiele czynników chociażby rynek lokalny, uwarunkowania geograficzne, gęstość sieci drogowej oraz cały szereg czynników, które są poza strefą naszej działalności. Czasami ktoś pyta: dlaczego u Was jest tak drogo czy tak tanio? Akurat moim zdaniem przetarg na AOW został rozstrzygnięty dość tanio, może dlatego że startowało kilku oferentów. Może to również świadczyć o tym, że rynek jest zainteresowany taką formą utrzymania. Długi czas kontraktu 4 lata, daje firmom poczucie bezpieczeństwa, możliwość stabilnego rozwoju, ale zmusza również do inwestowania w ten konkretny kontrakt, gdyż występują ścisłe zapisy dotyczące np. standardu sprzętu do utrzymania zimowego, które z roku na rok mają spełniać coraz wyższe wymogi. Mieliśmy kilka sezonów kiedy zima była lekka, zaś ostatnie zimy były długie i dotkliwe dla drogowców to jest ryzyko, o którym już mówiliśmy. Ryzyko każdy stara się skalkulować, chociaż wiadomo, że nasza kalkulacja może być obarczona dużym błędem, ponieważ w grę wchodzą warunki atmosferyczne, których właściwie nikt nie jest w stanie przewidzieć. Mimo różnego rodzaju prognoz, przyroda często płata nam bolesne figle, które odczuwamy na własnej skórze. Ale generalnie rzecz biorąc, tendencja jest taka aby iść w kierunku utrzymaj standard, chociaż chciałbym powiedzieć, że nie powinniśmy zbyt pochopnie rezygnować z systemu, który stosujemy obecnie tj. systemu mieszanego. Jest on zbieżny chociażby z systemem niemieckim. Oni również mają część swoich pracowników, którzy zajmują się w okresie letnim np. drobnymi pracami porządkowymi, utrzymaniem zieleni i pracami interwencyjnymi. System jest szczególnie przydatny w przypadku kiedy należy zadziałać szybko. Stoję na stanowisku, że swoimi pracownikami mam większe możliwości żeby zadziałać szybciej, niż przez firmę zewnętrzną. Czasami są sytuacje, że reakcja musi być natychmiastowa. Podobnie jest z wojskiem. Można powiedzieć: po co utrzymujemy wojsko skoro nie ma wojny? Odpukać, ona się przecież może zdarzyć! I dlatego utrzymujemy to wojsko. Podobnie jest u nas, w razie sytuacji awaryjnej musimy mieć możliwość zadziałać natychmiast np. w przypadku powodzi czy innych klęsk żywiołowych, które niestety zdarzają się coraz częściej. I wtedy nasze służby są bardzo przydatne. Nasze działania to też służba. Wracając do służb niemieckich: zimą pracownicy obsługują sprzęt zimowy: pługi, piaskarki, w lecie również wyposażeni są w odpowiedni sprzęt: szczotki mechaniczne, myjki i inne. Tak wiec należy tu utrzymać pewną równowagę, utrzymanie pewnej ilości sprzętu np. do zimowego utrzymania przekłada się bezpośrednio na bezpieczeńtwo użytkowników. Powinniśmy zachować taką rezerwę. Proszę zobaczyć co wydarzyło się 3 maja 2011: wiosna w pełni, firmy zjechały do baz, a tu nagle w górach 30 cm śniegu. I tutaj praktycznie natychmiast mogliśmy wykorzystać nasz sprzęt zimowy oraz naszych pracowników. Tak więc drogi wyższej klasy należałoby utrzymać w systemie utrzymaj standard, zaś jeśli chodzi o pozostałe należałoby się zastanowić. Całościowa ocena, czy też porównanie sposobów utrzymania będzie możliwa, jak już mówiłem najwcześniej za jakieś 2 lata. - Rozmawialiśmy o tym, jakie są kryteria oceny wykonawców, czyli utrzymania parametrów wpisanych w specyfikację przetargową i w katalog czynności do wykonania. Jak praktycznie wygląda kontrola za strony GDDKiA? - Nasi ludzie są codziennie na drogach i podczas tych objazdów sprawdzają czy zgłoszenia, które się wcześniej pojawiły np. pęknięta bariera zostały faktycznie naprawione w czasie założonym w kontrakcie. Również w okresie zimowym, kiedy występują opady śniegu, będą jeździć po drogach i sprawdzać czy rzeczywiście śnieg został uprzątnięty w wymaganym czasie i czy droga jest utrzymywana w odpowiednim standardzie. - Czy istnieje przepływ informacji między Państwa służbami a wykonawcą? - Tak, oczywiście tu musi być pełna współpraca w jedną i w drugą stronę. Sygnały płyną z różnych stron: od naszych służb, od policji, od straży pożarnej czy też inspekcji transportu samochodowego, od służb wojewody, samorządów i oczywiście użytkowników oraz od wykonawcy. Wykonawca ma również obowiązek patrolowania drogi z określoną częstotliwością. Ten zbiór wszystkich informacji trafia do nas, jest analizowany i przekazywany wykonawcy do realizacji. - Czy program oddawania dróg do całościowego utrzymania będzie rozszerzany na inne drogi krajowe? Które drogi na Dolnym Śląsku są przewidziane do przekazania do kompleksowego utrzymania i kiedy to może nastąpić? - Na pozostałe drogi mamy ogłoszone przetargi kompleksowe, ale na innych zasadach. Przetargi ogłaszane są, choć kompleksowo, na asortymenty. Występuje podział na utrzymanie letnie i zimowe. Utrzymanie letnie dzieli się na asortymenty robót, te zaś na grupy robót. W trakcie realizacji kontraktu z przyczyn finansowych, o których rozmawialiśmy wcześniej, decydujemy czy dany asortyment lub grupa ma być wykonany czy też nie. Te umowy są ważne jeszcze przez dwa lata, i po tym czasie będziemy musieli podjąć decyzję, czy korygujemy system. Kontrakty na zimowe utrzymanie zostały zawarte na okres trzech czterech lat, po- dzielone na Rejony Dróg, których mamy osiem. Tutaj bardzo ważącą przesłanką jest położenie Rejonu, szczególnie chodzi tu o rejony górskie. W specyfikacji przetargowej podana jest szacunkowa wartość robót na dany rok, jest oczywiście klauzula, która mówi o zwiększeniu lub zmniejszeniu tych robót w zależności od rzeczywistych potrzeb i możliwości finansowych Zamawiającego. - Czyli może się zdarzyć, że przy takiej formule, przy czarnym scenariuszu, który niektórzy rysują na 2012 rok, może się okazać, że firmy które planują przychody z danego odcinka na poziomie np zł, mogą zrealizować jedynie zł, ponieważ nie starczy środków? - Może się okazać tak, albo w drugą stronę. Czasami planowane jest zł, a zlecamy prace o wartości zł, bo nagle w danym asortymencie konieczność wykonania robót wzrosła i musimy go zwiększyć kosztem lat kolejnych lub innych asortymentów. Przyznana pula środków jest do wykorzystania na dany okres, ustawa zamówień publicznych stawia nam pewną granicę, ale jeżeli zakres prac i wydane środki w danym kontrakcie się wyczerpią, wówczas musimy ogłosić kolejny przetarg na uzupełnienie danego zakresu robót. - A co się dzieje w przypadku nie wykorzystania przyznanych środków w kolejnych latach trwania kontraktu, czy w roku ostatnim trzeba te środki wydać? - Nie ma takiego przymusu, środki wydatkowane są według realnych potrzeb. Jeśli zostają nam takie środki, to reagujemy elastycznie i zagospodarujemy je np. na inne zadanie. Cały czas czuwamy nad tym, aby środki były odpowiednio wykorzystywane. Niestety, przeważnie jest tak, że robót jest więcej, a nie mniej, i w niektórych asortymentach ograniczamy wydatki i dopasowujemy ten asortyment pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom dróg. - Jakie są plany w zakresie utrzymania dolnośląskiego odcinka autostrady A4 i ewentualnie odcinka A18? - Aktualnie autostrada A4 i A18 jest utrzymywana w zimowym standardzie 2+ sposobem mieszanym. Kontrakt kończy się za dwa lata. Dla autostrad tych jest obecnie opracowywana dokumentacja na dostosowanie ich do poboru opłat. Potem będzie realizowana jej przebudowa na odcinku, ok. 100 km. Od Wrocławia do węzła Krzyżowa brakuje trzeciego pasa ruchu i nie ma pasa awaryjnego. Obydwa w chwili obecnej są już niezbędne. Jak będzie po zakończeniu tych inwestycji zobaczymy. Będziemy już bogatsi o zebrane doświadczenia, chociażby z utrzymania AOW. - Podstawowym powodem wprowadzenia formuły utrzymaj standard jest chęć zapewnienia wysokiego poziomu brd i ograniczenie ilości ofiar wypadków. Jak Pan się zapatruje na pomysł, aby premiować wykonawcę, jeżeli na utrzymywanym odcinku drogi będziemy mieli do czynienia ze spadkiem wypadkowości? - To jest chyba zagadnienie dość trudno mierzalne. Zastanówmy się nad tym, co to jest wypadek? Jest to splot niekorzystnych okoliczności w tym samym czasie oraz musi nastąpić błąd ludzki jako czynnik niezbędny. Wszystkie inne czynniki są elementami dodatkowymi, które oczywiście również mają wpływ na zaistnienie zdarzenia. Z dostępnych nam statystyk policyjnych wynika, że droga, stan jej nawierzchni ma bardzo niewielki wpływ na to, że wypadek się zdarzył, jest to 3 do 6%. Podstawowe przyczyny wypadku to: nadmierna prędkość, alkohol i nieprawidłowo wykonywane manewry głównie manewr wyprzedzania. Stanowią one ok % przyczyn wypadków. Teraz przechodząc do Pana pytania: jaki wpływ ma na to wykonawca? Popatrzmy na to inaczej: im lepsza droga, bardziej komfortowa, tym większa prędkość, im większa prędkość rozwijana przez pojazdy, tym większe prawdopodobieństwo wypadku. Jaki wpływ mamy my, czy też wykonawca? Oczywiście zakładamy, że pewien poziom bezpieczeństwa jest zapewniony. Cóż więcej możemy zrobić, aby zamiast dozwolonych 140 km/h kierowcy nie jeździli np. 180 km/h? Oczywiście możemy ustawić radary czy też stosować inne restrykcje. Jak znaleźć algorytm, uwzględniający wszystkie czynniki mające wpływ na zajście zdarzenia drogowego i uzyskać w wyniku włożone starania wykonawcy, które miały by być premiowane? Niech Pan zwróci uwagę, przykład jest dość skrajny: im bardziej dziurawa droga tym będzie jechał Pan wolniej bo można urwać koło, uszkodzić samochód, ale nic się Panu nie stanie. I odwrotnie: jeżeli wybuduje Pan drogę lepszą, szerszą, w efekcie rozwijana prędkość będzie większa. Cały czas mamy do czynienia z tego rodzaju dylematem przy różnego rodzaju obwodnicach czy przejściach przez miejscowości. Robimy to lepiej, w wyższym standardzie, a z drugiej strony mamy zastrzeżenia samorządów: zróbcie coś bo jeżdżą za szybko! Dla mnie problem tkwi gdzie indziej i jest on bardzo szeroki. Bardzo daleko wykracza poza ramy drogownictwa, ponieważ tkwi głęboko w świadomości naszego społeczeństwa. Mamy tendencję do łamania wszelkiego rodzaju przepisów, wynika to z naszej historii: lata zaborów, historia najnowsza do roku 1989, to wszystko głęboko w nas drzemie. I tu widzę ogromną rolę edukacyjną, przede wszystkim jest olbrzymie pole do popisu szczególnie w szkoleniu młodych kierowców. To jest miejsce do przełamywania stereotypów. - Wracając do wrocławskiego oddziału GDDKiA, jakie Państwo realizujecie obecnie działania mające na celu poprawę w zakresie brd? - W 2012 niestety kończy się nam program Gambit - drogi zaufania, który ma kapitalne znaczenie dla bezpieczeństwa. Pozwala on dopasować istniejącą infrastrukturę drogową do współczesnych wymogów. Są to działania mniejsze lub większe nawet do 4 mln zł, polegające na przebudowie skrzyżowań, budowie i modernizacji sygnalizacji świetnej, inwestycji w chodniki, ścieżki rowerowe, separację ruchu pieszego, rowerowego i mechanicznego itp. Jest olbrzymia ilość takich prac do wykonania. Właściwie program teraz zaczął się tak naprawdę dynamicznie rozwijać, ponieważ każda przebudowa skrzyżowania wymagała przygotowania niezbędnej dokumentacji, uzgodnień środowiskowych i dopiero po ich uzyskaniu można było przystąpić do realizacji. Ale czy teraz znajdą się fundusze na dalszą realizację tego programu? Będziemy o nie oczywiście zabiegać. Program ten jest bardzo dobry, pozwala w dłuższej perspektywie czasowej 3-4 lat, usystematyzować zadania, zebrać materiały i sukcesywnie przystępować do realizacji poszczególnych projektów. Niestety teraz się kończy i należy szukać źródeł finansowania w celu jego kontynuacji. Działania w ramach Gambitu są bardzo bliskie ludziom, społeczności lokalnej. Cóż, nie każdy korzysta z autostrady, natomiast każdy codziennie korzysta z chodnika w pobliżu domu czy przejścia dla pieszych. Wykonany chodnik, nie tylko poprawia bezpieczeństwo drogi, ale też porządkuje jej otoczenie, wpływa wręcz na jego zmianę. Wszyscy chcemy żyć lepiej, ładniej i często taki chodnik jest impulsem do kolejnych zmian w otoczeniu drogi: naprawy płotu, przebudowy wjazdu, odmalowania elewacji itd. Tak więc jest to także widoczny, aczkolwiek drugoplanowy skutek naszych działań. Najważniejsze to poprawa bezpieczeństwa, łatwo zauważalne oddzielenie terenu zabudowanego, widoczna separacja ruchu. Działania te powodują także określone problemy, komplikacje np. przy przebudowie zjazdów, ale po to także jesteśmy aby takie problemy rozwiązywać. - Jak widać konieczna jest współpraca z samorządami różnego szczebla. - Oczywiście, współpracujemy dosyć blisko z samorządami. Czasami samorządy deklarują nam pomoc np. przy przejęciu gruntów. Myślę, że ta współpraca układa się nieźle, choć trzeba pamiętać że ilość potrzeb jest bardzo duża w stosunku do naszych możliwości. Czasami jest tak, że samorządy inaczej patrzą na niektóre kwestie, wówczas należy szukać kompromisu. Słuchamy stanowiska samorządu, staramy się zrozumieć argumenty drugiej strony i jeśli można się 6 14/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 7

5 UTRZYMAJ STANDARD PUNKTY ZA WJAZD NA SKRZYŻOWANIE UTRZYMAJ STANDARD Kompleksowe utrzymanie dróg w formule kontraktu UTRZYMAJ STANDARD W dobie dynamicznego rozwoju infrastruktury drogowej jednym z kluczowych problemów stojących przed właścicielem drogi jest właściwe utrzymanie i konserwacja nowopowstałej i istniejącej infrastruktury w celu zapewnienia jej optymalnej żywotności. Jedną z ciekawszych koncepcji rozwiązania tego problemu zaproponowała GDDKiA wprowadzając w przypadku autostrad i dróg ekspresowych formułę przetargu Utrzymaj Standard. Firma która wygrywa taki przetarg otrzymuję comiesięcznie kwotę ryczałtową, za którą to ma wykonać wszystkie niezbędne czynności związane z konserwacją i utrzymaniem infrastruktury oraz zapewnić utrzymanie właściwego standardu wpływającego na bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. z nimi zgodzić to oczywiście się zgadzamy, jeśli nie to twardo stoimy na swoim stanowisku. Generalnie jednak współpracę należy określić jako dobrą. - Na koniec chciałbym zapytać o statystyki w zakresie poprawy brd, jak Dolny Śląsk wygląda w porównaniu z innymi rejonami? - Dolny Śląsk jest terenem zróżnicowanym: doliny, góry, duża ilość rzek. Graniczymy z dwoma państwami, tereny zurbanizowane, stale rosnący ruch pojazdów z dużym udziałem ruchu ciężkiego i tranzytowego. Pod względem brd mamy zróżnicowanie na odcinkach w zależności od natężenia ruchu oraz jego struktury. Na przełomie 2008/2009 dozbrajaliśmy DK8, w ramach programu Bezpieczna Ósemka stawiając maszty do fotoradarów i wypadkowość spadła o około 30%. Niestety albo ilość użytych fotoradarów była zbyt mała lub były pomiędzy nimi zbyt duże odległości, a może kierowcy się zorientowali i przyzwyczaili, że cześć masztów radarowych jest pustych, w każdym razie efekt uzyskany w tamtym czasie stopniowo jest tracony. Działania, które wówczas podjęliśmy były nastawione bardziej na poprawę świadomości społeczeństwa, a nie na to czy faktycznie ten radar znajduje się w danym miejscu czy nie. Tu wracamy do kwestii budowania właśnie świadomości w społeczeństwie. Widać, że podjęte wówczas działania przyniosły efekt. Potem niestety efekt ten został zmniejszony, gdyż kierowcy przyzwyczaili się do nowej sytuacji. Jako województwo dolnośląskie, jesteśmy na 3-4 miejscu pod względem ilości dróg, i to wpływa również na statystyki w których znajdujemy się na podobnym miejscu. Z badań ubiegłorocznych wynika, że najwięcej wypadków jest na DK35. Na autostradzie jest bardzo mało wypadków, chociaż z drugiej strony są to niestety wypadki ciężkie lub bardzo ciężkie, z ofiarami śmiertelnymi. Droga 35 była najbardziej wypadkową drogą, ale do tej niechlubnej statystyki powoli wraca DK8, szczególnie na odcinku: Łagiewniki-Niemcza-Ząbkowice Śląskie. Tam niestety ostatnio było kilka tragicznych wypadków. Przepustowość tej drogi się wyczerpuje. Chociaż w roku 2010, kiedy początek zimy był bardzo ostry, w dwóch pierwszych miesiącach wypadków tam prawie nie było. Trochę to przeczy zasadzie, o której mówiliśmy, że im lepsze utrzymanie tym większe bezpieczeństwo i ilość wypadków spada. Czasami jest wręcz przeciwnie: im trudniejsze warunki, tym kierowcy jeżdżą ostrożniej, a niektórzy bojąc się panujących na drogach trudności nie wyjeżdżają z domu. Chciałbym jeszcze wrócić do Gambitu : to jest bardzo dobry program, na kontynuację którego muszą znaleźć się środki. Mamy sporo miejsc wytypowanych, w których należy przeprowadzić działania poprawiające brd, dla których dokumentacja jest już na ukończeniu i w zasadzie moglibyśmy przystąpić do realizacji. Pozostaje tylko lub aż jedna przeszkoda: źródło finansowania. Mam nadzieję, że nasza Centrala GDDKiA znajdzie jakieś rozwiązanie. Jeżeli nie rozpoczniemy przygotowanych inwestycji, to po trzech latach dokumentacja będzie nadawała się tylko niszczarki, ponieważ wszystkie uzgodnienia wygasną. Tak więc pracę nad przygotowaniem trzeba będzie zacząć od nowa, a na to nie mamy czasu. Wypadki zdarzają się codziennie, a wdrażając jak najszybciej program Brd możemy uratować wiele istnień ludzkich. Mamy pełną świadomość tego wyścigu z czasem. - Mam nadzieję, że znajdzie się jakieś pozytywne rozwiązanie i nie będzie trzeba wszystkiego zaczynać od początku. Bardzo dziękuję za rozmowę. rozmawiał: Adam Iwanow Dwa lata temu Stowarzyszenie Linia Życia, opracowało program mający na celu poprawę przepustowości skrzyżowań i zaproponowało zarządcom dróg miejskich, dodatkowe oznaczenie za pomocą oznakowania poziomego, tej części skrzyżowania, na którą kierowca nie może wjechać, nie mając pewności, że ją opuści bez zatrzymywania. Problem został dostrzeżony przez instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo ruchu drogowego i w nowym Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, mają się znaleźć dwa punkty karne za popełnienie tego wykroczenia. Kwota ryczałtu ma uwzględnić patrole, letnie i zimowe utrzymanie oraz naprawy odtworzeniowe większości elementów infrastruktury drogowej związanych z bezpieczeństwem to jest m.in. znaków, słupków i barier uszkodzonych w trakcie zdarzeń drogowych. Kontrakty na dwóch istotnych drogach realizują członkowie Stowarzyszenia Linia Życia: Grawil Sp. z o.o. na drodze ekspresowej S3 i Zaberd S.A. na autostradowej obwodnicy Wrocławia. Pierwsze doświadczenia wskazują jednak, że system ma jeszcze pewne rezerwy, szczególnie w zakresie eliminacji poszczególnych ryzyk dla wykonawców. Ich eliminacja przełoży się na bardziej atrakcyjne ceny dla zarządców, ponieważ jak wiadomo, każde potencjalne ryzyko musi zostać ujęte w kalkulacji. Spróbujemy wymienić katalog możliwych usprawnień formuły utrzymaj standard, oraz każdą z naszych propozycji krótko uzasadnić. Świadczenia z tytułu polisy wykupionej przez zarządcę drogi a usuwanie uszkodzeń przez utrzymującego. Jak zostało powiedziane wcześniej: kwota ryczałtu ma uwzględnić patrole, letnie i zimowe utrzymanie oraz naprawy odtworzeniowe większości elementów infrastruktury drogowej związanych z bezpieczeństwem to jest m.in. znaków, słupków i barier uszkodzonych w trakcie zdarzeń drogowych. Ryzyko związane ze skalą niezbędnych wymian odtworzeniowych leży całkowicie po stronie firmy realizującej ten kontrakt, natomiast odszkodowania od sprawców tych zdarzeń zasilają konto GDDKiA. Wydaje się, że najsensowniejsze byłoby przekazanie w użytkowanie na czas trwania kontraktu wszystkich elementów związanych z bezpieczeństwem na rzecz zakontraktowanej firmy, w celu ubezpieczenia przez nią ww. elementów. Rozwiązanie to pozwoliłoby na ograniczenie wspomnianego wyżej ryzyka oraz poprawiłoby wskaźnik wyłapanych sprawców wszelkich zdarzeń drogowych związanych z uszkodzeniem mienia oraz umożliwiłoby ograniczenie kosztów dla zarządców dróg. Opłaty ViaToll przez wykonującego usługę. Firmy muszą doliczać do kosztów kontraktów opłaty ponoszone przez sprzęt pracujący na utrzymywanym odcinku drogi. Na etapie rozpisywanego przetargu nie jest do końca sprecyzowany katalog czynności co do których zobowiązany jest wykonawca na podstawie zawartej w przyszłości umowy. Powoduje to, że firmy do kalkulacji przyjmują ryzyko dodatkowych kosztów. Np. GDDKiA deklaruje, że do wykonawcy kontraktu utrzymaniowego nie należą grube remonty nawierzchni. Ale bieżące naprawy. I co to dokładnie oznacza, jaki jest ich zakres? Warto w tym miejscu dodać, że precyzyjne zapisy dotyczące katalogu czynności wykonywanych w ramach kontraktu, chronią także zamawiającego przed bezczynnością ze strony wykonawcy. Kolejnym elementem, który może wpłynąć na obniżenie kosztów utrzymania dróg, jest wymóg zabezpieczenia konkretnej, wyspecyfikowanej ilość jednostek sprzętowych oraz zakaz ich używania do realizacji innych prac (np. do utrzymania MOPów przy autostradach czy też przyległych dróg niższej kategorii). Ocena wywiązania się z kontraktu powinna następować pod kątem realizacji celu, a nie ilości sprzętu (istnieje wszak zróżnicowanie sprzętu np. ze względu na wydajność), który często stoi w bazie, a mógłby w tym czasie pracować. Samodzielne kształtowanie zasad wykorzystania sprzętu przez wykonawcę 8 14/2012 Linia Życia 1/2012 Linia Życia 9

6 UTRZYMAJ STANDARD AUDYT BEZPIECZEŃSTWA może spowodować niższą cenę kontraktu. Można także próbować zmniejszyć ryzyko, które kalkulują wykonawcy z tytułu amortyzacji sprzętu zakupionego do realizacji kontraktu. W obecnej chwili, przyjmują dla proponowanych w przetargu cen ryczałtowych, szybką amortyzację np. sprzętu do utrzymania zimowego, gdyż muszą zakładać, że będzie on obciążony przez maksymalną ilość czasu. Gdyby w kontraktach był zapis, że ryczałtowa stawka obejmuje np. 100 godzin czynnych na jednostkę sprzętową w miesiącu, a prace ponad ten limit byłyby dodatkowo płatne, zapobiegłoby to zbyt ostrożnemu podejściu do proponowanej stawki ryczałtowej na etapie kalkulacji. Umowa utrzymaniowa powinna obejmować wyłącznie zagadnienia związane z usługą kompleksowego utrzymania dróg, warunkiem jej zawarcia nie powinno być np. wybudowanie bazy. Znaczny kłopot pojawia się w momencie popełnienia błędu w zakresie obmiaru jednego z elementów wchodzących w skład katalogu prac (np. oznakowanie poziome, czy obszar poboczy do wykoszenia), na etapie przygotowania przetargu. Może się zdarzyć, że przedmiary w specyfikacji odbiegają od stanu faktycznego, nie jest to możliwe do sprawdzenia na etapie składania oferty. W przypadku przetargów standardowych, na jeden katalog czynności, można ewentualne pomyłki sprostować. Cechą opłaty ryczałtowej za całość robót w formule utrzymaj standard jest to, że obejmuje ona cały zakres prac. Błędny obmiar jednego z elementów lub błąd przy wpisaniu obmiaru do specyfikacji, np. ilości oznakowania poziomego czy powierzchni poboczy z obowiązkiem koszenia trawy wywraca kalkulację i jest trudny do sprostowania, pod kątem możliwości modyfikacji ceny uzyskanej w przetargu. Należałoby się zastanowić, w jaki sposób można by takie błędy prostować w przyszłości. Oprócz wskazanych wyżej elementów, które mogłyby się przyczynić do obniżenia kosztów, które ponosi GDDKiA, a w przyszłości także (mamy nadzieję) inni zarządcy, warto również przedyskutować parę zagadnień, które być może także miałyby wpływ na realizację kontraktów utrzymaniowych. Wykonawcy ponoszą konsekwencje finansowe za nienależyte niewywiązywanie się z kontraktów. Ich praca poddawana jest ocenie w systemie punktowym. Za uchybienia przyznawane są punkty karne o odpowiedniej wadze finansowej, po czym zmniejszane jest wynagrodzenie wykonawcy. Może warto by się jednak było zastanowić, także nad sposobem premiowania wykonawców? Dążymy do ograniczenia ilości ofiar wypadków drogowych. Jeżeli na konkretnym odcinku drogi, dochodzi do spadku wypadkowości, może należałyby się wykonawcy punkty premiowe, anulujące punkty karne? Pomysł ten wprowadzony w życie, mobilizowałby wykonawcę do wdrażania rozwiązań poprawiających brd, a jednocześnie nie skutkowałby w przypadku zarządcy koniecznością wypłaty dodatkowych należności, ponieważ środki na wypłatę wynagrodzenia w maksymalnej wysokości (bez zakładania uchybień z jego strony) i tak muszą być zabezpieczone w budżecie. Według naszej propozycji, punkty dodatkowe nie mogą spowodować podwyższenia wynagrodzenia. Warto także przedyskutować standardy obowiązujące w kompleksowych kontraktach utrzymaniowych, skąd się one biorą i jakie jest ich uzasadnienie, np. długość trawy: dlaczego 15 cm a nie np. 10 (co podniesie koszty dla zarządcy) lub 20 cm (co koszty dla zarządcy obniży). Dobrze by było aby takie same standardy obowiązywały na wszystkich drogach tej samej klasy. Kolejnym elementem, który na pewno przyniósłby pozytywne skutki w zakresie sprawności poruszania się po drogach, byłoby współpraca pomiędzy zarządcami dróg a wykonawcami w zakresie wykorzystania potencjału wynikającego z ITS. Drogi ekspresowe i autostrady przechodzą lub będą przechodziły w pobliżu dużych miast, które wdrażają ITS. Często spełniają dla tych ośrodków funkcje obwodnic. Warto byłoby nawiązać takie porozumienia pomiędzy GDDKiA i miastami, które wdrażają ITS oraz wykonawcami, żeby sprawniej zarządzać potokami pojazdów. Można także się zastanowić nad zasadnością zakupu soli przez GDDKiA. Ilość dni mroźnych czy śnieżnych, przy tak dynamicznych zjawiskach pogodowych z jakimi mamy do czynienia w ostatnich latach jest tak losowa i nieprzewidywalna, że stanowi czynnik kalkulacji będący wielką niewiadomą. Ważne jest także to, że w przypadku skrajnych, długo utrzymujących się niekorzystnych zjawisk pogodowych, wydaje się, że GDDKiA, jako część administracji państwowej, mogłaby mieć łatwiejszy dostęp do rezerw tego surowca, co ma kolosalne znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dotychczasowe doświadczenia, wskazują, że system kompleksowego utrzymania dróg w formule utrzymaj standard się sprawdza. Dowodzą tego także próby wprowadzania podobnych rozwiązań przez zarządców dróg samorządowych. Przy dopracowaniu pewnych szczegółów, które zazwyczaj przy tak dużych projektach wychodzą w trakcie realizacji, ale nie mają znaczenia dla całościowego obrazu sytuacji, można doprowadzić do jeszcze większej skuteczności tego sposobu utrzymani dróg i zwiększenia brd. Dla realizacji tego celu ważna jest także wartość dodana, którą tego typu umowy za sobą niosą, a mianowicie poczucie stabilności dla firm które mają kontrakt, a dla zarządcy stabilną współpracę z wykonawcą. Andrzej Graniczny Rafał Sanetra Paweł Zawadzki Zarządzanie bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Rada Ministrów na swoim posiedzeniu w dniu 20 grudnia 2011 r. przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw implementujący do polskiego systemu prawnego dyrektywę 2008/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. Jest to istotny, choć niestety dalece spóźniony, krok w kierunku ujednolicenia podejścia do oceny warunków bezpieczeństwa ruchu na projektowanych, budowanych i eksploatowanych drogach w Polsce z procedurami funkcjonującymi w innych państwach Unii Europejskiej. Implementacja zapisów tej dyrektywy do systemu prawnego państw członkowskich UE powinna nastąpić jeszcze w grudniu 2010 r. Tymczasem w Polsce z ponad rocznym opóźnieniem przyjęte zostały dotychczas jedynie zapisy projektu stosownych zmian w poszczególnych aktach prawnych, co niestety nie wróży rychłego zakończenia procesu legislacji. Proponowane zapisy przywołanego na wstępie projektu obejmują nowelizację aż 6 ustaw, przy czym najistotniejsze zmiany dotyczą ustawy o drogach publicznych. Ich treść została poddana m.in. konsultacjom społecznym oraz była zaprezentowana przez przedstawiciela Departamentu Dróg i Autostrad Ministerstwa Infrastruktury podczas seminarium zorganizowanego przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego na Targach INFRASTRUKTURA 2011 w Warszawie w listopadzie 2011 r. budząc szereg kontrowersji w środowisku przedstawicieli branży drogowej, głównie projektantów. W treści dyrektywy opisano procedury, których stosowanie ma zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego na drogach wchodzących w skład transeuropejskiej sieci drogowej. Dyrektywa nie dotyczy tuneli drogowych znajdujących się w transeuropejskiej sieci drogowej, które objęte zostały treścią odrębnej dyrektywy. Proponowane zmiany w ustawie o drogach publicznych obejmują wprowadzenie dwóch nowych rozdziałów, zatytułowanych: Zarządzanie bezpieczeństwem dróg w transeuropejskiej sieci drogowej i Audytorzy bezpieczeństwa ruchu drogowego. W pierwszym rozdziale wskazano, że zarządzanie bezpieczeństwem dróg transeuropejskiej sieci drogowej polega na (w zależności od etapu procesu projektowania, budowy, bądź eksploatacji): przeprowadzeniu oceny wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego, przeprowadzeniu audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, klasyfikacji odcinków dróg o dużej koncentracji wypadków i klasyfikacji odcinków dróg ze względu na bezpieczeństwo sieci drogowej. Najwięcej kontrowersji wzbudziły zapisy regulujące status niezależności audytora Fot. 1. Zadaniem audytora jest m.in. eliminacja podobnych zagrożeń - niebezpieczna lokalizacja słupa latarni względem ekranu i bariery. bezpieczeństwa ruchu drogowego w zestawieniu z praktyką stosowaną dotychczas w odniesieniu do dróg zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Większość dróg wchodzących w skład transeuropejskiej sieci drogowej zarządzanych jest przez tą instytucję, która wdrożyła jeszcze przed wejściem w życie dyrektywy własne procedury audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, realizowane przez etatowych pracowników tej instytucji. Oprócz nich procedury te mogą wykonywać jedynie pracownicy wyższych uczelni technicznych, po uzyskaniu stosownej zgody Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Sytuacja taka skutecznie ogranicza swobodny dostęp do realizacji audytu osobom, które posiadają tożsame przygotowanie do realizacji takich procedur, ale nie są pracownikami tej jednostki, bądź wyższej uczelni technicznej. Ponadto w odniesieniu do etatowych pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wątpliwym jest pełna niezależność w wykonywaniu ocen. Zaistniała sytuacja ogranicza także konkurencyjność, co może skutkować obniżeniem jakości ocen audytorów dla inwestycji realizowanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Całkowita niezależność w przeprowadzaniu procedur audytu jest obecnie zapewniona zatem jedynie dla odcinków dróg transeuropejskiej sieci drogowej w Polsce zarządzanych przez prezydentów miast na prawach powiatu, które stanowią zaledwie niewielką część tej sieci. Tu jednak wątpliwym jest realizacja procedur przez etatowych pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, którzy zostali wykształceni w tym zakresie na kursach finansowanych przez tą instytucję. Analogiczne kursy ukończyły także inne osoby, które niejednokrotnie finansowały je z własnych środków, podnosząc kwalifikacje zawodowe. Czy w tej sytuacji nie należałoby jednak docelowo uwolnić rynku audytorów dla zachowania konkurencyjności? Wolny rynek zapewne zweryfikowałby jakość 10 14/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 11

7 AUDYT BEZPIECZEŃSTWA OZNAKOWANIE TYMCZASOWE Oznakowanie tymczasowe ulic Warszawy dla potrzeb budowy II linii metra Budowa II linii metra w Warszawie to obecnie największa realizowana w Polsce inwestycja samorządowa. Jej inwestorem jest Miasto Stołeczne Warszawa reprezentowane przez Zarząd Transportu Miejskiego. Rolę inwestora zastępczego pełni Metro Warszawskie Sp. z o.o. W sierpniu 2010 roku rozpoczęła się budowa pierwszego centralnego odcinka II linii o długości 6,1 km. Jej wykonawcą jest wyłonione z przetargu włosko-turecko-polskie konsorcjum AGP Metro Polska S.C. Odcinek centralny to 7 stacji od Ronda Daszyńskiego do Dworca Wileńskiego wraz ze stacją przesiadkową do I linii zlokalizowaną u zbiegu ulic Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej. Fot. 2. Wadliwy przebieg drogi dla rowerów i chodnika - dyskryminacja pieszych, a co w przypadku np. prowadzenia wózka dziecięcego? świadczonych usług, z pożytkiem dla bezpieczeństwa użytkowników polskich dróg. Czy przypadkiem nie jest to celem wdrażanej dyrektywy? Naturalnie do tego celu mogą prowadzić różne drogi, tylko dlaczego nie proste, a jakoś dziwnie pokrętne? Przecież w każdym przypadku jakość świadczonych usług weryfikuje otwarty rynek, a nie ograniczona dostępność wykonawców, zwłaszcza zatrudnionych w strukturach jednostki która jest jednocześnie inwestorem danego zadania. Tego rodzaju zastrzeżenia i konkluzje zdominowały dyskusję podczas seminarium zorganizowanego przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego na Targach INFRASTRUKTURA 2011 w Warszawie. Wracając do tekstu projektu ustawy warto podkreślić, że nie ogranicza on możliwości stosowania zawartych tam procedur jedynie do transeuropejskiej sieci drogowej, co oznacza możliwość wdrożenia ich także w odniesieniu do innych dróg. Takie podejście może uaktywnić zarządców innych dróg, także samorządowych, którzy w trosce o bezpieczeństwo ich użytkowników wprowadzą np. obowiązek przeprowadzania procedur audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego dla nowoprojektowanych, bądź modernizowanych odcinków dróg. Jest to o tyle istotne, że audyt może niskim kosztem wyeliminować usterki, a nawet błędy skutkujące zagrożeniem bezpieczeństwa ruchu, już na etapie przygotowania dokumentacji technicznej. Niejednokrotnie w wyniku przeprowadzonego audytu może okazać się, że nawet drobne korekty w organizacji ruchu mogą skutkować lepszym jej odbiorem przez użytkownika drogi, poprawą widoczności (np. korekta lokalizacji drogowych barier ochronnych, bądź zastosowanie określonego ich typu, korekta lokalizacji ekranów akustycznych, itp.) albo jednoznaczną kanalizacją ruchu (korekta oznakowania poziomego). To samo dotyczy drobnych korekt geometrii np. wysp kanalizujących, chodnika, promienia łuku poziomego na skrzyżowaniu (przejezdność), itp. Audyt może także stanowić swoiste potwierdzenie bądź zaprzeczenie słuszności przyjętych rozwiązań już na wczesnym etapie procesu inwestycyjnego, co może być kluczowe przy podejmowaniu dalszych decyzji. Warto o tym pamiętać i śledzić dalsze losy dostosowania polskiego prawodawstwa do wymogów dyrektywy 2008/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. O postępie tych prac będziemy informować naszych czytelników w kolejnych biuletynach. Marek Wierzchowski PIERWSZA POMOC NA DRODZE We wrześniu, w piśmie do Pana Lecha Witeckiego, dyrektora GDDKiA, Stowarzyszenie Linia Życia zaproponowało objęcie obowiązkiem przeszkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy wszystkich pracujących na drogach: zarówno od strony zarządców jak i wykonawców. Z olbrzymią satysfakcją należy odnotować, że w rozpisywanych obecnie przetargach na utrzymanie dróg, GDDKiA stawia taki wymóg. Jesteśmy przekonani, że szybkie udzielenie pierwszej pomocy uratuje wiele istnień ludzkich. Do drążenia tuneli pomiędzy stacjami wybrano technologię tarcz TBM, charateryzującą się niskim ryzykiem osiadania gruntów oraz minimalizująca utrudnienia w funkcjonowaniu miasta. Jednakże same stacje metra realizowane są mediolańską metodą podstropową, która wymaga wydzielenia terenu budowy z przestrzeni miejskiej. Ograniczenia w ruchu drogowym wdrażane były etapami, zgodnie z harmonogramem budowy poszczególnych odcinków i stacji metra. Dla potrzeb każdego z etapów opracowano projekty czasowej organizacji ruchu obejmujące: zmiany w oznakowaniu pionowym i poziomym, zmiany w programach sygnalizacji świetlnej, wykonanie przebudowy geometrii skrzyżowań, objazdy dla komunikacji publicznej, objazdy dla komunikacji indywidualnej. Jednym z głównych założeń nowej organizacji ruchu było nadanie priorytetu dla komunikacji zbiorowej oraz oddzielenie ruchu pojazdów indywidualnych Fot. 1. ul. Prosta od ruchu pojazdów komunikacji publicznej. Realizację zmian w oznakowaniu pionowym i poziomym powierzono warszawskiej firmie PLANETA" Sp. z o.o. Zmiany w oznakowaniu pionowym Harmonogram prac budowy metra wymagał stopniowego wyłączania ruchu na poszczególnych skrzyżowaniach tak ważnych ulic jak: Prosta (Fot. 1), Świętokrzyska (Fot. 2), Targowa, Aleja Solidarności. Ulica Świętokrzyska na znacznym swym odcinku została zamieniona w duży parking miejski ograniczony wygrodzeniami placów budów sąsiednich stacji metra. Zamknięcie dla ruchu drogowego kilkunastu skrzyżowań leżących wzdłuż głównych osi komunikacyjnych miasta wymagało przeorganizowania ruchu na znacznym obszarze. Całe ciągi ulic zostały przeznaczone głównie dla komunikacji autobusowej przeniesionej z zamkniętych ulic i skrzyżowań. Komunikacja zbiorowa została uprzywilejowana m. in. na ulicach: Grzybowskiej, Królewskiej, Jagiellońskiej, Alei Solidarności, moście Śląsko- Dąbrowskim. (Fot. 3) Na ulicach tych poza autobusami dopuszczono do ruchu tylko pojazdy budowy, służb miejskich, taxi i jednoślady. Konsekwencją tego była konieczność przekierowania ruchu indywidualnego na dalsze objazdy. Aby usprawnić na nich przejazd wprowadzono zmianę struktury kierunkowej ruchu. Ruch z zamkniętego mostu Śląsko- -Dąbrowskiego skierowano na drugą Fot. 2. ul. Świętokrzyska przy ul. Marszałkowskiej stronę Wisły mostami Poniatowskiego i Gdańskim. Budowa stacji metra Dworzec Wileński" wymagała zlikwidowania ruchu tramwajowego na ulicy Targowej, oraz częściowo na Alei Solidarności, gdzie funkcjonował istotny węzeł przesiadkowy. Wymusiło to wprowadzenie szeregu kolejnych korekt w organizacji ruchu dla komunikacji indywidualnej, autobusowej i tramwajowej. Znaczny zakres wszelkich zmian w oznakowaniu oraz wymagania organu zarządzającego ruchem nakazujące minimalizację zakłóceń w ruchu pojazdów, wymusiły wykonywanie wszelkich robót w godzinach nocnych lub w dni wolne od pracy (Fot. 4). Ogółem dla potrzeb oznakowania podstawowych stadiów budowy firma PLANETA" Sp. z o.o. zamontowała około: 12 14/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 13

8 OZNAKOWANIE TYMCZASOWE NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA Kolorowe strefy bezpieczeństwa Firma RCR Roman i Elżbieta Rychtarscy Sp. J. jako producent materiałów do oznakowania poziomego wprowadziła do oferty specjalną masę chemoutwardzalną o zwiększonej szorstkości i wytrzymałości. Zastosowanie znajduje przy znakowaniu stref bezpieczeństwa. Fot. 3. Trasa WZ. Ograniczenia dla ruchu indywidualnego Fot. 5. ul. Jagiellońska. Maskowanie znaków taśmą Stamark A sztuk tablic znaków drogowych, sztuk tablic informacyjnych wskazujących objazdy, metrów tymczasowych barier drogowych. Zmiany w oznakowaniu poziomym Z uwagi na fakt, że zmiany wprowadzane były na okres dwóch - trzech lat odstąpiono od wykonywania ich jako oznakowań barwy żółtej i zdecydowano o realizacji w kolorze białym w technice cienkowarstwowej. Barwę żółtą pozostawiono dla oznakowań w podetapach poszczególnych stadiów budowy, których okres trwania był stosunkowo krótszy. Znaki takie miały być wykonywane z taśm samoprzylepnych. Istotnym elementem zmian było usunięcie istniejącego oznakowania poziomego. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie postawił warunek, aby usunięcie to miało charakter trwały. Na ulicach, gdzie po zakończeniu całej inwestycji planowana jest wymiana nawierzchni, zdecydowano o likwidacji znaków metodą frezowania. Problem pojawił się na tych ulicach, gdzie w ostatnich latach ułożona została nowa nawierzchnia, niejednokrotnie będąca jeszcze na gwarancji firm wykonawczych. Ulice te często znajdowały się w znacznym oddaleniu od granic inwestycji budowy metra, a zmiany na nich wynikały głównie z konieczności wytyczenia nowych pasów ruchu pod objazdy komunikacji publicznej (np. bus-pasy, likwidacje relacji skrętów na skrzyżowaniach). Jakakolwiek ingerencja Fot. 4. Al. Solidarności. Nocne przeznakowania ulic w strukturę tych nawierzchni oznaczałaby nie tylko uszkodzenie nowych ulic, ale również problemy dla zarządcy drogi z egzekwowaniem ewentualnych roszczeń gwarancyjnych. Znakomitym rozwiązaniem tego problemu okazało się zastosowanie czarnej taśmy typu Stamark A751 przeznaczonej do maskowania stałego oznakowania poziomego. Taśma ta charakteryzuje się dużą szorstkością, intensywną czarną barwą oraz nie uszkadza istniejących znaków (Fot. 5). Zmiany w oznakowaniu poziomym obejmowały wykonanie około: metrów kwadratowych nowego oznakowania cienkowarstwowego, metrów kwadratowych likwidacji starego, zbędnego oznakowania, metrów kwadratowych zamaskowania oznakowania czarną taśmą Stamark A 751. Zamknięcia ulic pod budowę kolejnych stacji II linii metra rozpoczęły się we wrześniu 2010 roku (stacja Rondo Daszyńskiego), a ograniczenia dla budowy ostatniej stacji centralnego odcinka (stacja Dworzec Wileński) wdrożono w październiku 2011 roku. mgr inż. Jacek Danielski autorzy zdjęć: Mateusz Witczyński AGP Metro Jacek Danielski PLANETA Strefy bezpieczeństwa to między innymi: - strefy przed przejściami dla pieszych, przejazdami kolejowymi, gdzie zastosowany materiał może skrócić drogę hamowania pojazdu, jednocześnie ostrzegając kierowcę o miejscu zagrożenia poprzez zastosowanie kolorowej nawierzchni, - ciągi piesze oraz rowerowe, - kolorowe strefy na skrzyżowaniach zakaz wjazdu na skrzyżowanie przy braku możliwości jego opuszczenia. Wiosną 2011 roku na zlecenie Zarządu Dróg Miejskich wykonano kolorowe oznakowanie poziome kontrapasów ciągu rowerowego znajdującego się na ulicy Krakowskiej w Poznaniu, w szczególnie niebezpiecznych miejscach. Obszary oznakowania wzbudzają czujność kierowców i informują o potencjalnym przejeździe rowerzysty. Wcześniej we wspomnianym miejscu dochodziło do kolizji cyklistów ze skręcającymi pojazdami. Ostrzegawcze oznakowanie zastosowano w 2 przypadkach: - skrzyżowania przecięcie toru jazdy rowerzystów i kierowców, - łuk drogi - niebezpieczeństwo ścinania toru jazdy poprzez samochody i najeżdżania na ciąg rowerowy. Oznakowanie wykonano trójwarstwową metodą grubowarstwową chemoutwardzalną. Należy wspomnieć, iż skrzyżowania znajdują się w ścisłym centrum Poznania, gdzie występuje duży ruch samochodów. Na obszarach oznakowania występują głównie siły ścinające od skręcających kół pojazdów. Mimo tych niekorzystnych warunków nie zauważono żadnych ubytków na wykonanym oznakowaniu, co świadczy o 100% skuteczności zastosowanej technologii. W ostatnich latach coraz częstszym zjawiskiem jest wjazd pojazdów na skrzyżowanie bez możliwości jego opuszczenia co powoduje powstanie zatorów drogowych. Od nowego roku oprócz 300 zł mandatu otrzymamy punkty karne za to wykroczenie. Nie tylko policja ale i zarządy dróg miejskich szukają rozwiązań aby zredukować to zjawisko np. poprzez wprowadzenie kolorowych stref na skrzyżowaniach. Ze względu na znaczny ruch pojazdów skręcających powodujący szybkie niszczenie tradycyjnego oznakowania, opisana powyżej technologia mogłaby się z powodzeniem sprawdzić przy rozwiązywaniu problemu blokowania skrzyżowań. 14 1/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 15

9 NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA Innowacyjne rozwiązania w oznakowaniu poziomym Firma Rotomat w ramach swojego projektu Termo wprowadza na rynek oznakowania drogowego innowacyjne rozwiązania. Innowacyjność ta dotyczy w szczególność rozwiązywania problemów użytkowników dróg, osób odpowiedzialnych za budowę i utrzymanie infrastruktury drogowej w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa. 16 1/2012 Linia Życia 14/2012 Linia Życia 17

10 ...przyjazna droga Posiadamy oddziały w Pruszczu Gdańskim i Poznaniu ZABERD SA jest największą polską grupą kapitałową, zajmującą się w sposób kompleksowy inżynierią ruchu i utrzymaniem bezpieczeństwa na drogach. Oferujemy usługi w zakresie: oznakowania poziomego i pionowego dróg, produkcji znaków drogowych, produkcji sterowników sygnalizacji świetlnej, budowy sygnalizacji świetlnej, oświetlenia ulicznego, elektroniki drogowej, montażu barier energochłonnych, ekranów akustycznych, zimowego oraz letniego utrzymania dróg. ul. Bystrzycka 24, Wrocław ZABERD Wrocław tel ZABERD Poznań fax ZABERD Ostróda Restal Cała gama produktów do poziomego oznakowania dróg, autostrad, lotnisk; produkty do znakowania barier ochronnych, wypełniacze kulkowe dla polimerów, dodatki do materiałów termoplastycznych i termoutwardzalnych; kulki do obróbki strumieniowo-ściernej INTERMINGLASS Co.Ltd Wałbrzych, POLAND tel , ul. Wrocławska 16, fax

11 Oznakowanie poziome Oznakowanie pionowe Masa termoplastyczna Bariery drogowe Utrzymanie dróg Pomiary i projekty GRAWIL Sp. z o.o. ul. Komunalna 7, Włocławek Tel.: Fax: Tempo Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Drogownictwa ul. Oleśnicka Wrocław tel Oddział w Rudzie Śląskiej ul. Katowicka 141, Ruda Śląska Tel.: Fax: Oddział w Ostródzie ul. Składowa 3, Ostróda DUBR Znakowanie poziome i pionowe dróg Oferujemy kompleksowe usługi w zakresie oznakowania dróg i ulic począwszy od sporządzenia projektu organizacji ruchu, przez dostawę i montaż oznakowania pionowego (tymczasowego i stałego), oznakowania poziomego (w dowolnej technologii), kończąc na montażu wszelkich Urządzeń Bezpieczeństwa Ruchu. Przedsiębiorstwo DUBR Sp. z o.o. ul. Łódzka 247 D, Kielce Tel , , Fax Producent mas chemoutwardzalnych BILADUR oraz maszyn do znakowania masami chemoutwardzalnymi. Trilacolor Sp. z o.o. ul. Arkuszowa 48, Warszawa tel./fax:

12 Zapraszamy do zapoznania się z PODRĘCZNIKIEM OZNAKOWANIA POZIOMEGO opracowanym przez Stowarzyszenie Linia Życia Zapraszamy do współpracy! Publikacja Stowarzyszenia Linia Życia. PODRĘCZNIK OZNAKOWANIA POZIOMEGO Publikacja Stowarzyszenia Linia Życia. OZNAKOWANIA POZIOMEGO PODRĘCZNIK Wrocław, 2011 Wrocław, 2011 Formularz zamówienia dostępny na naszej stronie internetowej

13 . Stowarzyszenie Linia Życia ul. Bystrzycka 24, Wrocław, tel , /

Warszawa, dnia 28 września 2012 r. Poz. 1079 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 14 września 2012 r.

Warszawa, dnia 28 września 2012 r. Poz. 1079 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 14 września 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 września 2012 r. Poz. 1079 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 14 września 2012 r. w sprawie szkoleń

Bardziej szczegółowo

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce dr hab. inż. Kazimierz Jamroz dr inż. Marcin Budzyński mgr inż. Marcin Antoniuk mgr inż. Łukasz Jeliński Plan

Bardziej szczegółowo

Gdzie zarządzamy bezpieczeństwem? Drogi krajowe:

Gdzie zarządzamy bezpieczeństwem? Drogi krajowe: Zarządzanie bezpieczeństwem na drogach krajowych Andrzej Maciejewski Zastępca Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Gdzie zarządzamy bezpieczeństwem? Drogi krajowe: 5% długości dróg publicznych

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA RUCHU DROGOWEGO UŻYTECZNE INFORMACJE

ORGANIZACJA RUCHU DROGOWEGO UŻYTECZNE INFORMACJE ORGANIZACJA RUCHU DROGOWEGO UŻYTECZNE INFORMACJE Wybierz interesujący temat: OBSZAR ZABUDOWANY DOPUSZCZALNA PRĘDKOŚĆ, URZĄDZENIA REJESTRUJĄCE PORZUSZANIE SIĘ PO DROGACH DLA ROWERÓW MOŻLIWOŚĆ CZY OBOWIĄZEK?

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia.2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie autostrad płatnych

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia.2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie autostrad płatnych Projekt ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie autostrad płatnych Na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 11 grudnia 2013 r.

Warszawa, 11 grudnia 2013 r. Warszawa, 11 grudnia 2013 r. Fakty perspektywa 2007-2013 Zadania postawione przed GDDKiA Znacząca poprawa stanu krajowej infrastruktury drogowej poprzez nowe inwestycje Efektywne wykorzystanie środków

Bardziej szczegółowo

Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego

Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego Informacja o zawodzie Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego Tarnów, luty 2012 r. Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego to nowy zawód, który pojawił się w Polsce. Jego powstanie wymusiły wymogi unijne,

Bardziej szczegółowo

AUDYT BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO

AUDYT BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO AUDYT BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO Celem kursu jest przekazanie wiedzy niezbędnej do podjęcia zadań związanych z audytem brd, który definiowany jest jako niezależna szczegółowa, systematyczną i techniczna

Bardziej szczegółowo

KURS AUDYTOR BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO

KURS AUDYTOR BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO KURS AUDYTOR BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO 2016 CZAS TRWANIA: OPŁATA ZA STUDIA: 1 semestr 3900 PLN OGÓLNE ZASADY REKRUTACJI Rekrutacja na kurs odbywa się na podstawie zgłoszeń e-mail oraz pisemnych. Przewidywana

Bardziej szczegółowo

Inwestycje drogowe w opłacie za dostępność. Speed uppp Poland. Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.

Inwestycje drogowe w opłacie za dostępność. Speed uppp Poland. Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Speed uppp Poland Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Uwarunkowania realizacji projektów drogowych 1. Obowiązek ustawowy jednostek samorządu terytorialnego realizacji zadań publicznych w zakresie dróg publicznych

Bardziej szczegółowo

Implementation of the Road Infrastrukture Safety Direktive in Poland

Implementation of the Road Infrastrukture Safety Direktive in Poland Engineering and Financing Safer and Sustainable Roads Implementation of the Road Infrastrukture Safety Direktive in Poland Jacek Gacparski 1 Informacje podstawowe Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze ROK 2012

ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze ROK 2012 ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze 2012 Wypadki drogowe powstają dlatego, że dzisiejsi ludzie jeżdżą po wczorajszych drogach jutrzejszymi

Bardziej szczegółowo

Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP. Marcin Budzyński, Karol Romanowski Politechnika Gdańska

Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP. Marcin Budzyński, Karol Romanowski Politechnika Gdańska Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP Zagrożenie e w ruchu u drogowym to: źródło zdarzenia niepożądanego (konflikt drogowy) lub niebezpiecznego (kolizja lub wypadek drogowy

Bardziej szczegółowo

Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów

Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów Aleksander Buczyński Departament Studiów GDDKiA Zespół ds. Ścieżek Rowerowych 30 października 2012 1 Podstawowe fakty Skala problemu Stereotypy a rzeczywistość

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Oddziału. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. w Bydgoszczy

Inwestycje Oddziału. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. w Bydgoszczy Oddział w Bydgoszczy Inwestycje Oddziału Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Bydgoszczy Sejmik Województwa Kujawsko Pomorskiego 25 maj 2015r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ZADANIA

Bardziej szczegółowo

Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp

Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp Analizy przedrealizacyjne w pilotażowych projektach ppp Jak wybrać doradcę i określić zakres niezbędnych analiz Michał Piwowarczyk z-ca dyrektora Departament Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA G) PROJEKT DOCELOWEJ ORGANIZACJI RUCHU 1. CZĘŚĆ OPISOWO RYSUNKOWA

DOKUMENTACJA PRZETARGOWA G) PROJEKT DOCELOWEJ ORGANIZACJI RUCHU 1. CZĘŚĆ OPISOWO RYSUNKOWA INWESTOR: Gmina Miasto Rzeszów Miejski Zarząd Dróg i Zieleni ul. Targowa 1 35-064 Rzeszów EGZ. 1 NR UMOWY: 104/ID.3329-16/09 NAZWA INWESTYCJI: STADIUM PROJEKTU: PRZEBUDOWA ULICY ROBOTNICZEJ DOKUMENTACJA

Bardziej szczegółowo

Zamawiający: Powiat Strzyżowski reprezentowany przez Zarząd Powiatu w Strzyżowie.

Zamawiający: Powiat Strzyżowski reprezentowany przez Zarząd Powiatu w Strzyżowie. IP 3422-18/10 Strzyżów, 08-12-2010 r... Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na Wykonanie dokumentacji technicznej dotyczącej zadania: Likwidacja

Bardziej szczegółowo

Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski. inż. Iwona Kaplar inż. Jakub Maśkiewicz. Opracowanie: Czerwiec 2012r.

Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski. inż. Iwona Kaplar inż. Jakub Maśkiewicz. Opracowanie: Czerwiec 2012r. 2012 Podstawowe statystyki wypadków drogowych na zamiejskiej sieci dróg krajowych w roku 2011 Opracowanie: Wydział Pomiarów Ruchu Departament Studiów GDDKiA Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ POSIEDZENIA ZARZĄDU STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA

PROTOKÓŁ POSIEDZENIA ZARZĄDU STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA PROTOKÓŁ POSIEDZENIA ZARZĄDU STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA W dniu 15 listopada 2005 r. we Wrocławiu odbyło się posiedzenie Zarządu Stowarzyszenia Linia Życia. Na posiedzeniu zarządu obecni byli następujący

Bardziej szczegółowo

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Systematyka narzędzi zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Kazimierz Jamroz Michalski Lech Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska Katedra Inżynierii Drogowej Wprowadzenie W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Inteligentne sterowanie ruchem na sieci dróg pozamiejskich

Inteligentne sterowanie ruchem na sieci dróg pozamiejskich Andrzej Maciejewski Zastępca Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Inteligentne sterowanie ruchem na sieci dróg pozamiejskich Warszawa 14 kwietnia 2011 r. Ustawowe obowiązki Generalnego Dyrektora

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ POPRAWY BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO NA DROGACH KRAJOWYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ POPRAWY BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO NA DROGACH KRAJOWYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ POPRAWY BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO NA DROGACH KRAJOWYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Rzeszów 15 PAŹDZIERNIK 2015 r. Drogi szybkiego ruchu AUTOSTRADA A4: Granica Województwa

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA

PROTOKÓŁ WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA PROTOKÓŁ WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LINIA ŻYCIA W dniu 22 lutego 2007r. w Józefowie odbyło się Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Linia Życia. Obecni byli następujący Członkowie Stowarzyszenia:

Bardziej szczegółowo

Droga ekspresowa S-8 na odcinku Augustów-Suwałki

Droga ekspresowa S-8 na odcinku Augustów-Suwałki Droga ekspresowa S-8 na odcinku Augustów-Suwałki Trasa Augustów-Suwałki a Via Baltica Trasa Augustów-Suwałki to część planowanej transeuropejskiej trasy tranzytowej Via Baltica. Będzie to najkrótsza droga

Bardziej szczegółowo

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Leszek Sekulski Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad 1 Zadania zrealizowane GDDKiA na sieci dróg krajowych zaimplementowała:

Bardziej szczegółowo

ROZPOZNANIE MOŻLIWOŚCI WYKONANIA LEWOSKRĘTU Z DROGI KRAJOWEJ NR 5 w m. Kryniczno.

ROZPOZNANIE MOŻLIWOŚCI WYKONANIA LEWOSKRĘTU Z DROGI KRAJOWEJ NR 5 w m. Kryniczno. ROZPOZNANIE MOŻLIWOŚCI WYKONANIA LEWOSKRĘTU Z DROGI KRAJOWEJ NR 5 w m. Kryniczno.. Opracował : EGZ. NR 1 Opis techniczny. 1. Cel opracowania. Celem opracowania jest sprawdzenie możliwości wykonania dodatkowego

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 Szymon Puczyński Centrum Unijnych Projektów Transportowych październik 2014 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

W wyniku wyboru oferty w przetargu nieograniczonym o wartości szacunkowej poniżej 60.000 EURO została zawarta niniejsza umowa o następującej treści:

W wyniku wyboru oferty w przetargu nieograniczonym o wartości szacunkowej poniżej 60.000 EURO została zawarta niniejsza umowa o następującej treści: WZÓR UMOWY Nr.. / D /2006 zawartej W dniu. 2006 r. w Urzędzie Miejskim w Podkowie Leśnej z siedzibą w ( 05-807) Podkowie Leśnej przy ul. Akacjowej 39/41, pomiędzy Miastem Podkowa Leśna, zwanym dalej Zamawiającym,reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r.

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Prędkość a liczba zabitych 3 przyczyny powodujące największą

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Zespołu ds. Ścieżek (Dróg) Rowerowych GDDKIA. Dr inż. Tadeusz Kopta Departament Studiów GDDKiA tkopta@krakow.gddkia.gov.

Doświadczenia Zespołu ds. Ścieżek (Dróg) Rowerowych GDDKIA. Dr inż. Tadeusz Kopta Departament Studiów GDDKiA tkopta@krakow.gddkia.gov. Doświadczenia Zespołu ds. ych GDDKIA Dr inż. Tadeusz Kopta Departament Studiów GDDKiA tkopta@krakow.gddkia.gov.pl Powstanie Zespołu Z inicjatywy MI powstał w GDDKIA Zespół ds. ych Zespół składa się z 4

Bardziej szczegółowo

Vademecum rowerzysty

Vademecum rowerzysty Vademecum rowerzysty Opracował: Oficer Rowerowy Gorzowa Wlkp. mgr inż. Krzysztof Kropiński Konsultacje: Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. podinsp. Wiesław

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 9.01.2013 r.

Konferencja prasowa 9.01.2013 r. Konferencja prasowa 9.01.2013 r. Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Najważniejsze statystyki Rekordowo niska liczba ofiar śmiertelnych! 40 065 wypadków drogowych 4 189 ofiar śmiertelnych 49 501 rannych -8,2%

Bardziej szczegółowo

Obsługa zdarzeń w ruchu drogowym połączona z likwidacją miejsc niebezpiecznych - Program Redukcji Wypadków Drogowych (PRWD)

Obsługa zdarzeń w ruchu drogowym połączona z likwidacją miejsc niebezpiecznych - Program Redukcji Wypadków Drogowych (PRWD) Obsługa zdarzeń w ruchu drogowym połączona z likwidacją miejsc niebezpiecznych - Program Redukcji Wypadków Drogowych (PRWD) Andrzej Kabziński Przewodniczący komisji ds. Inżynierii Ruchu Drogowego Mazowiecka

Bardziej szczegółowo

P r o t o k ó ł nr 6/07

P r o t o k ó ł nr 6/07 P r o t o k ó ł nr 6/07 z posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Infrastruktury Technicznej odbytej w dniu 25 czerwca 2007 r. w Starostwie Powiatowym w Zduńskiej Woli (sala konferencyjna)

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie roku w Grupie Kapitałowej Stalexport Autostrady

Podsumowanie roku w Grupie Kapitałowej Stalexport Autostrady Podsumowanie roku w Grupie Kapitałowej Stalexport Autostrady Emil Wąsacz Prezes Zarządu, Dyrektor Generalny Mariusz Serwa Wiceprezes Zarządu, Dyrektor Finansowy Warszawa, 11 marca 2015 r. Wszelkie informacje

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA nr 1. Data 17.09.2015. Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul.

INFORMACJA nr 1. Data 17.09.2015. Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul. INFORMACJA nr 1 Data 17.09.2015 Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul. Jodłowa 1 Ponadto otrzymują ZGM Centrum Sp. z o.o. Capital Inc. Sp. z

Bardziej szczegółowo

Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami

Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami Raport fot. Scanrail - fotolia.com Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami UEFA EURO 2012 mgr inż. Maciej Kaczorek, Biuro Strategii, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr RADY MINISTRÓW. z dnia...2008 r.

UCHWAŁA Nr RADY MINISTRÓW. z dnia...2008 r. Projekt z dnia 23.10.2008 po KRM UCHWAŁA Nr RADY MINISTRÓW z dnia...2008 r. w sprawie ustanowienia Programu Wieloletniego pod nazwą NARODOWY PROGRAM PRZEBUDOWY DRÓG LOKALNYCH 2008 2011 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Barkowo. Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego na odcinku obejmującym po 500 m drogi w obu kierunkach

Załącznik 2. Barkowo. Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego na odcinku obejmującym po 500 m drogi w obu kierunkach Załącznik 2 Barkowo I Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego na odcinku obejmującym po 500 m drogi w obu kierunkach 1. Z informacji przekazanych przez Naczelnika Wydziału Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

Przyjazna Droga. program poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego na sieci dróg wojewódzkich realizowany przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie

Przyjazna Droga. program poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego na sieci dróg wojewódzkich realizowany przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie Przyjazna Droga program poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego na sieci dróg wojewódzkich realizowany przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie W roku 2013 na 1870 km dróg administrowanych przez Zarząd

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia. 2015 r. w sprawie dokonywania klasyfikacji odcinków dróg

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia. 2015 r. w sprawie dokonywania klasyfikacji odcinków dróg 2 Projekt z dnia 3 lutego 2015 r. R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia. 2015 r. w sprawie dokonywania klasyfikacji odcinków dróg Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 Samorządowa jednostka organizacyjna Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO 1 Plan prezentacji: 1. Informacje o projekcie DPR 2014-2020

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIAĄ BEZPIECZEŃSTWEM NA DROGACH KRAJOWYCH W POLSCE. JACEK GACPARSKI Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

ZARZĄDZANIAĄ BEZPIECZEŃSTWEM NA DROGACH KRAJOWYCH W POLSCE. JACEK GACPARSKI Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad WDRAŻANIE METOD ZARZĄDZANIAĄ BEZPIECZEŃSTWEM INFRASTRUKTURY DROGOWEJ NA DROGACH KRAJOWYCH W POLSCE JACEK GACPARSKI Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad PLAN PREZENTACJI informacje o dyrektywie

Bardziej szczegółowo

ROK 2009 2010 2011. wpływy KFD 1 041 046 000 1 111 939 000 1 175 429 000 w tym ze sprzedaży winiet

ROK 2009 2010 2011. wpływy KFD 1 041 046 000 1 111 939 000 1 175 429 000 w tym ze sprzedaży winiet Uzasadnienie Projekt rozporządzenia zmieniający rozporządzenie Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089) stanowi wykonanie delegacji zawartej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie drogami wojewódzkimi obowiązki wynikające z przepisów prawa oraz przykłady zrealizowanych zadań dla poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego

Zarządzanie drogami wojewódzkimi obowiązki wynikające z przepisów prawa oraz przykłady zrealizowanych zadań dla poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego 65 mgr inż. Zbigniew Ostrowski Dyrektor Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie Zarządzanie drogami wojewódzkimi obowiązki wynikające z przepisów prawa oraz przykłady zrealizowanych zadań dla

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity DOŚWIADCZENIA Z WDRAŻANIA AUDYTU BRD W POLSCE Prof. Stanisław Gaca Prof. Marian Tracz Politechnika Krakowska

Bardziej szczegółowo

TYMCZASOWA ORGANIZACJA RUCHU

TYMCZASOWA ORGANIZACJA RUCHU TYMCZASOWA ORGANIZACJA RUCHU INWESTYCJA: Przebudowa mostu na rzece Pilica w ciągu drogi powiatowej nr 1768S ADRES INWESTYCJI: INWESTOR: Brzeziny, gmina Żarnowiec nr działki 288/3, 288/4, 343/1, 488/2,

Bardziej szczegółowo

drodze a bezpieczeństwo ruchu dr inż. Arkadiusz Zielinkiewicz Politechnika Krakowska

drodze a bezpieczeństwo ruchu dr inż. Arkadiusz Zielinkiewicz Politechnika Krakowska Nocne ograniczenia widoczności na drodze a bezpieczeństwo ruchu dr inż. Arkadiusz Zielinkiewicz Politechnika Krakowska Porządek prezentacji 1. Charakterystyka t k brd w nocy 2. Oszacowanie skali zagrożenia

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI ZARZĄD DRÓG WOJEWÓDZKICH ul. Kruczkowskiego 3, 00-380 Warszawa DOKUMENTACJA PROJEKTOWA DLA PRZEDSIĘWZIĘCIA

MAZOWIECKI ZARZĄD DRÓG WOJEWÓDZKICH ul. Kruczkowskiego 3, 00-380 Warszawa DOKUMENTACJA PROJEKTOWA DLA PRZEDSIĘWZIĘCIA C G M PROJEKT Sp. z o.o., 04-691 Warszawa, ul. Wapienna 25 Inwestor: Przedmiot opracowania: MAZOWIECKI ZARZĄD DRÓG WOJEWÓDZKICH ul. Kruczkowskiego 3, 00-380 Warszawa DOKUMENTACJA PROJEKTOWA DLA PRZEDSIĘWZIĘCIA

Bardziej szczegółowo

Kryteria merytoryczne oceny wniosków:

Kryteria merytoryczne oceny wniosków: Załącznik nr 2 do Regulaminu pracy Komisji Kryteria merytoryczne oceny wniosków: Obszar oceny wniosków I. Wpływ realizacji projektu na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego (w skali od 0 do 10 pkt.):

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Seminarium ORGANIZACJA RUCHU 2015 Kraków, 25.02.2015 r. www.konferencjespecjalistyczne.pl

Seminarium ORGANIZACJA RUCHU 2015 Kraków, 25.02.2015 r. www.konferencjespecjalistyczne.pl www.konferencjespecjalistyczne.pl UDZIAŁ PIESZYCH JAKO OFIAR ŚMIERTELNYCH [%] WSKAŹNIK ŚMIERTELNOŚCI PIESZYCH W WYPADKACH DROGOWYCH [na 1 mln mieszkańców] PODRĘCZNIK OCHRONA PIESZYCH WWW.KRBRD.GOV.PL/BADANIA

Bardziej szczegółowo

Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego

Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego II Regionalne Seminarium Mobilny Śląsk Projekt inwestycji dot. wdrożenia elementów Inteligentnego Systemu Transportu wraz z dynamiczną informacją pasażerską oraz zakupem taboru autobusowego Katowice, dn.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) Dz.U.2003.177.1729 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.

Bardziej szczegółowo

ROZBUDOWA DROGI WOJEWÓDZKIEJ NR... NA ODCINKU O DŁUGOŚCI... 1

ROZBUDOWA DROGI WOJEWÓDZKIEJ NR... NA ODCINKU O DŁUGOŚCI... 1 www.erdf.edu.pl Ministerstwo Gospodarki i Pracy ROZSZERZONY OPIS MERYTORYCZNY Projektu Modelowego ROZBUDOWA DROGI WOJEWÓDZKIEJ NR... NA ODCINKU O DŁUGOŚCI... 1 realizowany w ramach Zintegrowanego Programu

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Podstawowym celem projektowanej nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym jest uporządkowanie stanu prawnego w zakresie kompetencji służb i organów publicznych do dokonywania czynności

Bardziej szczegółowo

PPP w Polsce. dr Irena Herbst Warszawa, czerwiec 2013

PPP w Polsce. dr Irena Herbst Warszawa, czerwiec 2013 PPP w Polsce dr Irena Herbst Warszawa, czerwiec 2013 PPP 1997 PPP 2007 Źródło: PPPs in Developing Economies: Overcoming Obstacles to Private Sector Participation, DEPFA BANK 2007 W całym okresie - 205(176)

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej

Bardziej szczegółowo

Od Dyrektywy 2008/96/WE do nowelizacji ustawy o drogach publicznych aktualny stan prawny w praktyce

Od Dyrektywy 2008/96/WE do nowelizacji ustawy o drogach publicznych aktualny stan prawny w praktyce Seminarium Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego dwa lata doświadczeń po implementacji Dyrektywy Unijnej Uniwersytet Zielonogórski Zielona Góra 16.06.2014 Od Dyrektywy 2008/96/WE do nowelizacji ustawy o

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

STUDIUM TECHNICZNO EKONOMICZNO ŚRODOWISKOWE BUDOWY DROGI EKSPRESOWEJ S6 LĘBORK CHWASZCZYNO (GDYNIA WIELKI KACK)

STUDIUM TECHNICZNO EKONOMICZNO ŚRODOWISKOWE BUDOWY DROGI EKSPRESOWEJ S6 LĘBORK CHWASZCZYNO (GDYNIA WIELKI KACK) STUDIUM TECHNICZNO EKONOMICZNO ŚRODOWISKOWE BUDOWY DROGI EKSPRESOWEJ S6 LĘBORK CHWASZCZYNO (GDYNIA WIELKI KACK) Projektowany odcinek drogi S6 na tle docelowej sieci autostrad i dróg ekspresowych A autostrada,

Bardziej szczegółowo

Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego o potrzebie i wdrażaniu. aniu. dr hab. Stanisław aw Gaca prof. Marian Tracz. Warszawa, 11 grudzień 2008 r.

Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego o potrzebie i wdrażaniu. aniu. dr hab. Stanisław aw Gaca prof. Marian Tracz. Warszawa, 11 grudzień 2008 r. Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego o potrzebie i wdrażaniu aniu dr hab. Stanisław aw Gaca prof. Marian Tracz Warszawa, 11 grudzień 2008 r. Liczba wypadków w i liczba ofiar mają tendencję spadkową od

Bardziej szczegółowo

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC?

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? www.firmatransportowa.pl TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? Spis treści Jaki zakres ochrony możesz

Bardziej szczegółowo

Współpraca. Wykonawca Inżynier Kontraktu Zamawiający (Kierownik Projektu Unijnego) ZARZĄDZANIE PROJEKTEM INWESTYCYJNYM

Współpraca. Wykonawca Inżynier Kontraktu Zamawiający (Kierownik Projektu Unijnego) ZARZĄDZANIE PROJEKTEM INWESTYCYJNYM Współpraca Wykonawca Inżynier Kontraktu Zamawiający (Kierownik Projektu Unijnego) ZARZĄDZANIE PROJEKTEM INWESTYCYJNYM W RAMACH POIiŚ NA PRZYKŁADZIE POLECENIA ZMIANY Budowa drogi ekspresowej S7 Odcinek

Bardziej szczegółowo

WIK-ZP.271.15.2015. Załącznik nr 5 UMOWA NR

WIK-ZP.271.15.2015. Załącznik nr 5 UMOWA NR UMOWA NR Załącznik nr 5 zawarta w dniu... 2015 r. w Gołdapi, pomiędzy: Gminą Gołdap, Plac zwycięstwa 14, 19-500 Gołdap, NIP 847-158-70-61 reprezentowaną przez: Jacka Morzego Zastępcę Burmistrza Gołdapi

Bardziej szczegółowo

Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki

Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki Projekt czasowej organizacji ruchu drogowego na czas wyłączenia chodnika w ciągu drogi gminnej ul. Kościuszki Informacje opisowe i graficzne zawarte w niniejszym opracowaniu są podstawą do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY

PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY Wyznaczenie przejścia dla pieszych na ul. Podwale przy skrzyżowaniu z ul. Sikorskiego i jego integracja z istniejącą sygnalizacją świetlną na skrzyżowaniu wraz z opracowaniem

Bardziej szczegółowo

1. Definicje. 2. Procedury WWW.ZJAZDPROJEKT.PL

1. Definicje. 2. Procedury WWW.ZJAZDPROJEKT.PL 2. Zjazd z drogi publicznej INFORMACJE OGÓLE I DEFINICJE Poradnik Inwestora 1. Definicje... 1 2. Procedury... 1 3. Decyzja na lokalizację zjazdu... 2 4. Warunki jakie ma spełniać zjazd... 2 5. Warunki

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

Nr Nazwa kryterium Opis kryterium TAK/NIE. Realizowany projekt zapewnia nośność 115 kn/oś.

Nr Nazwa kryterium Opis kryterium TAK/NIE. Realizowany projekt zapewnia nośność 115 kn/oś. Załącznik do Uchwały nr 10/015 Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 014 00 z dnia 18 maja 015 r. w sprawie przyjęcia sektorowych kryteriów wyboru projektów dla wybranych

Bardziej szczegółowo

UL. Szalkiewiczowej 8 tel. 0603 916 422 NIP.716-135-58-06 Reg. 432686537. Budowa ulicy Kilińskiego w Puławach

UL. Szalkiewiczowej 8 tel. 0603 916 422 NIP.716-135-58-06 Reg. 432686537. Budowa ulicy Kilińskiego w Puławach AMD Usługi Budowlane i Projektowe MAŁGORZATA DROŃ 24-100 PUŁAWY UL. Szalkiewiczowej 8 tel. 0603 916 422 NIP.716-135-58-06 Reg. 432686537 OBIEKT: Budowa ulicy Kilińskiego w Puławach STADIUM PROJEKTU: ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie - sprawozdanie -

Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie - sprawozdanie - Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie - sprawozdanie - druk senacki nr 896 Posiedzenie senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, Komisji

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. OPIS TECHNICZNY 2. RYSUNKI TECHNICZNE

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. OPIS TECHNICZNY 2. RYSUNKI TECHNICZNE INŻYNIERIA TRANSPORTOWA TRANS GAWLIKI WIELKIE 54 mgr inż. Tomasz Mackun 11 510 WYDMINY mackun@gmail.com NIP 845-170-85-50 0 602 719 513 PROJEKT CZASOWEJ ORGANIZACJI RUCHU OBIEKT: ZESPÓŁ ZABUDOWY USŁUGOWO

Bardziej szczegółowo

Realizacja Programu Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach oraz projekt Programu Uspokajania Ruchu na drogach samorządowych

Realizacja Programu Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach oraz projekt Programu Uspokajania Ruchu na drogach samorządowych Konferencja Naukowo Techniczna MIASTO I TRANSPORT 2008 Bezpieczny system transportowy Realizacja Programu Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych na Drogach oraz projekt Programu Uspokajania Ruchu na drogach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REALIZACYJNY NA ROK 2015 do Lubelskiego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego na lata 2014-2020

PROGRAM REALIZACYJNY NA ROK 2015 do Lubelskiego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego na lata 2014-2020 WOJEWÓDZKA RADA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO W LUBLINIE PROGRAM REALIZACYJNY NA ROK 2015 do Lubelskiego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego na lata 2014-2020 Sekretariat Wojewódzkiej Rady Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

ruchu drogowego Marcin Budzyński, Wojciech Kustra Politechnika Gdańska

ruchu drogowego Marcin Budzyński, Wojciech Kustra Politechnika Gdańska Inspekcje bezpieczeństwa ruchu drogowego Inspekcja drogowa: regularnie prowadzone działanie prewencyjne służące identyfikacji mankamentów na eksploatowanej drodze i w jej otoczeniu, przeprowadzana przez

Bardziej szczegółowo

Projekt organizacji ruchu na czas prowadzenia robót teoria i praktyka w kontekście BRD

Projekt organizacji ruchu na czas prowadzenia robót teoria i praktyka w kontekście BRD Zakład Dróg i Mostów Instytut Budownictwa Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska SEMINARIUM Audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego dwa lata doświadczeń po implementacji Dyrektywy Unijnej Projekt organizacji

Bardziej szczegółowo

WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS

WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS liczba ofiar smiertelnych liczba zarejestrowanych pojazdów WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS TENDENCJE OGÓLNE W 2013 roku zagrożenie na polskich drogach zmalało 1. W stosunku do 2012

Bardziej szczegółowo

RAPORT DROGOWY EURO 2012

RAPORT DROGOWY EURO 2012 RAPORT DROGOWY EURO 2012 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej już za kilkanaście dni. MZD ma dobrą informację dla wszystkich kierowców i kibiców z Płocka, którzy planują wyjazd własnym autem na mecze EURO

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH. Autor: Marek MACIOCHA

POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH. Autor: Marek MACIOCHA POLITYKA ROWEROWA MIAST EUROPEJSKICH Autor: Marek MACIOCHA Plan prezentacji Ogólna charakterystyka analizowanych miast Infrastruktura rowerowa dedykowana Niewidzialna infrastruktura rowerowa Parkowanie

Bardziej szczegółowo

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU ul. Nowogrodzka 47a 00-695 Warszawa Tel. (+48 22) 244 28 58 Fax. (+48 22) 201 34 08 sekretariat@ncbir.gov.pl Warszawa dnia 20 grudnia 2011 r. DAG/262/124-3/MR/2011 WYJAŚNIENIE

Bardziej szczegółowo

PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI

PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI PORADNIK BEZPIECZNEJ JAZDY AUTOSTRADAMI Poradnik bezpiecznej jazdy autostradami Od początku 2010 roku na autostradzie A4 Katowice- Kraków nie doszło do żadnego wypadku ze skutkiem śmiertelnym. Czyni to

Bardziej szczegółowo

Poradnik pieszego. czyli przepisy dla każdego

Poradnik pieszego. czyli przepisy dla każdego Poradnik pieszego czyli przepisy dla każdego PIESZY osoba znajdującą się poza pojazdem na drodze i niewykonującą na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami; za pieszego uważa się również

Bardziej szczegółowo

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg 1 LEKCJA 4 TEMAT: Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 ROWERZYSTA - UCZESTNIK RUCHU DROGOWEGO I KIERUJĄCY POJAZDEM Rowerzysta powinien poruszać się zgodnie z zasadami ruchu

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

Powiat Siemiatycki Bezpieczeństwo w ruchu drogowym

Powiat Siemiatycki Bezpieczeństwo w ruchu drogowym Powiat Siemiatycki Bezpieczeństwo w ruchu drogowym PROJEKT WSPÓŁFINASOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Białystok, 16.05.2013

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 891 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 19 lipca 2013 r.

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 891 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 19 lipca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 891 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 19 lipca 2013 r. zmieniające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Po co infrastruktura rowerowa? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011

Po co infrastruktura rowerowa? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011 ? Zrozumieć rowerzystę Marcin Hyła, Radom, 12.05.2011 Rower stał się nieodłącznym elementem krajobrazu wielkomiejskiego Zachodu Berlin: 15% podróży na rowerze Amsterdam: 35% podróży na rowerze Kopenhaga:

Bardziej szczegółowo

Projekty transportowe Polski Zachodniej Transgraniczne Forum Samorządowe Polski Zachodniej

Projekty transportowe Polski Zachodniej Transgraniczne Forum Samorządowe Polski Zachodniej Projekty transportowe Polski Zachodniej Zielona Góra, 28 maja 2015 r. Odrzańska Droga Wodna Cel projektu: przywrócenie III klasy żeglowności zapewnienie głębokości 1,8 m przywrócenie i rozwój transportu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 472 USTAWA. z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 472 USTAWA. z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 472 USTAWA z dnia 13 kwietnia 2012 r. 1), 2) o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja inwestycji

Lokalizacja inwestycji Lokalizacja inwestycji Przedmiotowa inwestycja będzie realizowana w województwie mazowieckim, powiecie garwolińskim na terenach gminy Garwolin, Górzno, Sobolew i Trojanów. Niniejszy zakres budowy jest

Bardziej szczegółowo

Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości. Warszawa, 28 października 2013 r.

Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości. Warszawa, 28 października 2013 r. Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości B a d a n i e o p i n i i p u b l i c z n e j d o t y c z ą c e k w e s t i i z w i ą z a n y c h z p r z e k r a c z a n i e m d o z w o l o n e j p r ę

Bardziej szczegółowo

Raport o korkach w 7 największych miastach Polski Warszawa, Łódź, Wrocław, Kraków, Katowice, Poznań, Gdańsk. Warszawa, 13 stycznia 2011 r.

Raport o korkach w 7 największych miastach Polski Warszawa, Łódź, Wrocław, Kraków, Katowice, Poznań, Gdańsk. Warszawa, 13 stycznia 2011 r. Raport o korkach w 7 największych miastach Polski Warszawa, Łódź, Wrocław, Kraków, Katowice, Poznań, Gdańsk Warszawa, 13 stycznia 2011 r. Raport 1. Wydatki miast na transport 2. Czas to pieniądz strategie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do SIWZ

Załącznik Nr 3 do SIWZ Załącznik Nr 3 do SIWZ W Z Ó R U M O W Y Umowa zawarta w dniu... w Katowicach pomiędzy:. reprezentowaną przez:...... zwaną dalej Sprzedającym a, Komendą Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

KODEKS DROGOWY. 15. wydanie

KODEKS DROGOWY. 15. wydanie KODEKS DROGOWY 15. wydanie Spis treści Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym...11 Dział I. Przepisy ogólne...15 Dział II. Ruch drogowy...26 Rozdział 1. Zasady ogólne...26 Rozdział 2.

Bardziej szczegółowo

Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w

Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w wyniku którego uczestnik ruchu drogowego został ranny lub

Bardziej szczegółowo