Imigracja do Berlina

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Imigracja do Berlina"

Transkrypt

1 Imigracja do Berlina Około 3,4 mln berlińczyków wywodzi się ze środowiska migracyjnego. To znaczy, że dana osoba lub jedno z jej rodziców nie urodziło się w Niemczech. Jest to bardzo korzystne dla Berlina, gdyż tylko stały napływ aktywnych, szczególnie mobilnych, nowych obywateli i wynikająca z tego różnorodność wyzwala dynamikę miejskich społeczności, która jest niezbędna dla postępu społecznego. Nieznane wcześniej kwalifikacje, nowe inspiracje kulturowe, nieoczekiwane perspektywy - to siły produktywne, bez których nie obejdzie się żadna metropolia. Aby zrozumieć fenomen Berlina, należy przyjrzeć się imigracji z szerszej perspektywy, nie ograniczając się tylko do aktualnej sytuacji migracyjnej. Można to ująć krótko: obcokrajowcy przybywają ze 186 krajów. Prawie trzy czwarte z nich to Europejczycy, z państw azjatyckich pochodzi co ósmy, z Ameryki około sześć procent, z Afryki poniżej czterech procent, a z Australii i Oceanii przybywa 0,5 procenta obcokrajowców. Od czasu kryzysu finansowego wzrasta także napływ imigrantów z Hiszpanii. Dzięki swobodnemu przepływowi osób w obrębie Unii Europejskiej notouje się wzrost liczby imigrantów z Polski, Rumunii i Bułgarii. W jak dużym stopniu migracja wpływa na charakter i kształtowanie oblicza miasta, nie można rozpatrywać tylko w aspekcie liczby legalnie zarejsterowanych cudzoziemców. W międzynarodowej metropolii może żyć nawet setki tysięcy imigrantów, mimo to mają oni marginalny wpływ, jeżeli przebywają w mieście tylko przez krótki czas, kilka miesięcy lub rok albo dwa lata, w celu realizacji zadań biznesowych lub politycznych. 1

2 Charakter, tożsamość i wizerunek miasta mogą być trwale zmienione tylko przez tych imigrantów, którzy w poszukiwaniu lepszych warunków życia opuszczają na zawsze starą ojczyznę, stając się obywatelami nowego miejsca stałego pobytu. To oni w bardzo wyraźny sposób odciskają swoje piętno na takich miastach jak Nowy Jork, Paryż, Londyn czy Berlin, tworząc z nich coś niezwykłego i zupełnie odmiennego w porównaniu np. do Moskwy, Warszawy czy Belgradu. Imigracja we wczesnych latach: Jeszcze w połowie XVII wieku Berlin nie był niczym innym, jak tylko bardzo wielką wioską w Marchii Brandenburskiej. Żyło tutaj zaledwie 4000 ludzi. Zbyt mało, by stworzyć podstawę dla dobrze rozwiniętego życia gospodarczego i intelektualnego. W tym czasie rozkwitało ono w takich miastach jak Paryż, Stambuł, Neapol i Wiedeń. W drugiej połowie XVII wieku Fryderyk Wilhelm, zwany Wielkim Elektorem, z pełnym zaangażowaniem rozpoczął politykę werbowania rodzin imigranckich. Berlin przez kolejne dziesięciolecia stał się atrakcyjnym adresem szczególnie dla uchodźców religijnych z całej Europy. Od 1671 roku przybyło tutaj pięćdziesiąt rodzin żydowskich wypędzonych z Wiednia przez Leopolda I. Fryderyk Wilhelm zaoferował im osiedlenie się w zrujnowanej trzydziestoletnią wojną Brandenburgii, w celu Wspierania handlu i przemian społeczno-gospodarczych. Po wypędzeniu brandenburskich Żydów w roku 1573 na wieczne czasy z Marchii Brandenburskiej i Berlina i po 300 latach doznanych prześladowań powstała ponownie gimna żydowska. Żydowscy osadnicy żyli w XVII wieku poza prawnymi i społecznymi ramami systemu społeczeństwa stanowego. Cechy rzemieślnicze były dla nich niedostępne, musieli uiszczać roczny podatek ochronny i pobierano od nich opłaty za śluby. Pod koniec XVII i na początku 2

3 XVIII wieku w ślad za wiedeńskimi Żydami podążyli dalsi imigranci żydowscy z Brandenburgii-Prus i innych obszarów niemieckojęzycznych. Początkowo budowa synagogi była zakazana. Dopiero 43 lata później, tj. w 1714 roku, została poświęcona pierwsza synagoga w dzielnicy Berlina Berlin-Mitte. Znacznie lepiej wiodło się prześladowanym francuskim protestantom hugenotom. Przywilejami, darmowymi gruntami pod budowę, materiałami budowlanymi i wolnymi od opłat prawami obywatelskimi przyciągał Regent współwyznawców do protestanckiego Berlina. Od roku 1685 do 1700 przybyło ponad francuskich hugenotów, stanowiąc tym samym 20 procent ludności miasta. W XVIII wieku napłynęło jeszcze więcej protestantów, ale tym razem z Bohemii. Założona przez nich Boheńska Wioska Rixdorf (Böhmisch-Rixdorf) leży w dzisiejszej berlińskiej dzielnicy Neukölln. Od 1650 do 1850 roku przyrost liczby ludności następował powoli, ale nieprzerwanie i wzrósł z do około mieszkańców. Imigracja ze Wschodu: W drugiej połowie XIX wieku Berlin przeżywał burzliwy rozwój gospodarczy. Oprócz przemysłu tekstylnego gwałtownie rozwijała się także budowa maszyn oraz przemysł metalowy, a od 1871 roku przede wszystkim przemysł elektryczny i chemiczny. Powstawały ogromne hale fabryczne, rosło zapotrzebowanie na setki tysięcy rąk do pracy. Do Berlina zaczęli masowo napływć ludzie z Brandenburgii, Pomorza, Prus Zachodnich i Wschodnich, Poznania oraz Śląska i wraz z nowo powstającym mieszkalnym budownictwem koszarowym tzw. "Mietskaserne" kształtowali oni nowe oblicze miasta. W 1895 roku Berlin liczył już 1,7 miliona mieszkańców, z których nie posiadało niemieckiego pochodzenia. Większość z nich stanowili Polacy ( ) i Rosjanie ( ). 3

4 Odpowiadało to wówczas 17% udziałowi cudzoziemców - dzisiaj wynosi on 14% - w ogólnej liczbie ludności miasta. Ale już 25 lat później liczba mieszkańców Berlina wzrosła do 3,9 miliona. Około 10% stanowiły osoby, które opuściły Rosję w 1920 roku i przybyły tu przede wszystkim z powodu wstrząsów politycznych w ich ojczyźnie. Między 1881 a 1914 rokiem opuściło Rosję, Galicję i Rumunię około 2,5 Żydów. Powód: za panowania cara Aleksandra III i Mikołaja II doszło do fali antysemickich pogromów, wspieranych przez prasę i tolerowanych przez policję. Prawie wyemigrowało z powodu tych represji i osiedliło się w Rzeszy Niemieckiej, w tym około w Berlinie. Po pierwszej wojnie światowej ( ) i rewolucji październikowej (w 1917 roku) doszło ponownie do masowej imigracji z Rosji. Około Rosjan szukało azylu w Reszy Niemieckiej. Przypuszcza się, że co najmniej z nich przebywało w Berlinie w czerwcu 1923 roku, wśród nich także wielu Żydów. Od 1923 roku, po zakończeniu inflacji i reformy walutowej, duża część kolonii rosyjskiej opuściła Berlin, ponieważ życie w tym mieście było tak samo drogie, jak i w innych europejskich metropoliach. Pięć lat później, tj.w 1928 roku, z rosyjskich emigrantów żyło w Berlinie zaledwie Dzięki stałej imigracji Berlin w ciągu niecałych 300 lat rozwinął się z miasta o charakterze rolniczym na bagiennym gruncie w jedną z najbardziej znaczących w świecie metropolii przemysłowych, liczącą w 1930 roku ponad 4,3 mln mieszkańców. W tym czasie Berlin liczył więc około 1 miliona mieszkańców więcej niż dzisiaj. 4

5 Miasto przymusowej migracji: Inaczej niż w Nowym Jorku imigracja w Berlinie nie była procesem, rozwijającym się liniowo na przestrzeni wieków. Mianowanie w dniu 30 stycznia 1933 roku Adolfa Hitlera kanclerzem Rzeszy i przejęcie władzy państwowej przez narodowych socjalistów fundamentalnie zmieniło bieg migracji w Berlinie. Migracja ludzi stała się aktem przemocy, usankcjonowanym prawnie przez państwo. Zniszczenie, wypędzenie i zagłada żydowskiej społeczności w Berlinie liczącej członków było wynikiem polityki prowadzonej w latach od 1933 do 1945 roku. Oprócz wypędzenia setek tysięcy ludzi, także setki tysięcy ludzi w latach czterdziestych XX wieku zostało objętych przymusową migracją do Berlina. W żadnym okresie migracji nie pracowało tak wielu cudzoziemców w Niemczech jak w latach 1944 i Ponad osiem milionów cudzoziemskich pracowników cywilnych, więźniów obozów koncentracyjnych i jeńców wojennych z dwudziestu krajów europejskich żyło przymusowo latem 1944 roku w ponad obozów na terenie Niemiec. W samym Berlinie przymusowo wcieleni lub wywiezieni na roboty cudzoziemcy stanowili w sierpniu 1944 roku około 28% wszystkich pracujących, a w AEG w 1944 roku nawet 60% całej załogi. Jest to do dzisiaj najwyższy stan zatrudnienia cudzoziemców od czasu utworzenia Cesarstwa Niemieckiego w 1871 roku. Miasto Niemców: W latach po wojnie i Holokauście Berlin zmienił się nie do poznania. Ślady różnorodności z XIX i początku XX wieku zostały całkowicie zatarte. 5

6 W żadnym okresie czasu - od ogłoszenia edyktu o tolerancji w roku nie żyło w Berlinie tak mało obywateli przynależnych do mniejszości religijnych, etnicznych i cudzoziemców, jak w latach pięćdziesiątych i na początku lat sześćdziesiątych XX wieku. Ich udział w ogólnej liczbie mieszkańców miasta wynosił w tym czasie mniej niż 1%, nie wliczając w to radzieckich, francuskich, amerykańskich i brytyjskich przedstawicieli mocarstw ochronnych. Setki tysięcy zachodnich berlińczyków opuściło miasto w kierunku Republiki Federalnej Niemiec. Zbyt ryzykowne stało się życie w mieście frontowym, zanadto niepewne były perspektywy zawodowe, polityczne i gospodarcze. Jednocześnie Niemcy wypędzeni z Prus Wschodnich, z terenów na wschód od Odry i Nysy i Czechosłowacji szukali schronienia w tym mieście. W 1950 roku żyło w Berlinie Zachodnim około wypędzonych. Również setki tysiący obywateli NRD uciekło do Berlina Zachodniego. W 1960 roku przez otwarte granice sektorów przybyło do Berlina Zachodniego uciekinierów z Niemiec Wschodnich. Wielu z nich przeniosło się dalej na Zachód, a tylko niewielu pozostało w tym mieście. Berlin Zachodni stał się miastem tranzytowym. Budowa muru i jego następstwa: Wybudowanie muru 13 sierpnia 1961 roku było szokiem nie tylko dla mieszkańców obu części miasta, ale także dla gospodarki Berlina Zachodniego. Z powodu muru berlińskiego odnotowano w lipcu 1964 roku znaczny spadek liczby pracowników z do Stowarzyszenie Gospodarcze ds. metali, budowy maszyn i urządzeń ( Wirtschaftsverband Eisen-, Maschinen- und Apparatebau e.v. (WEMA) ) skarżyło się w opublikowanym w 1964 roku memoriale na istniejący Problem siły roboczej w Berlinie Zachodnim: Wszystkie odpowiedzialne jednostki muszą w znacznie większym stopniu niż dotychczas spotęgować swoje działania, w celu zwiększenia potencjału siły roboczej dla gospodarki Berlina. W zaistniałej sytuacji 6

7 nie obejdzie się bez rekrutacji i pozyskania pracowników zagranicznych, głównie Turków i Greków, dla przemysłu zachodnioberlińskiego Ale nie tylko z tych krajów pozyskiwano konieczną siłę roboczą. W latach Republika Federalnych Niemiec zawarła umowy o rekrutacji pracowników do pracy z następującymi krajami: 1955 Włochy 1960 Hiszpania / Grecja 1961 Turcja 1963 Maroko 1964 Portugalia 1965 Tunezja 1968 Jugosławia 1970 Korea Południowa Był to początek nowego rozdziału imigracji. W kolejnych latach napływały do Berlina Zachodniego tysiące imigrantów zarobkowych z Turcji, byłej Jugosławii, Grecji, Hiszpanii i Włoch. Wielu z nich wróciło po kilku latach z powrotem, niektórzy pozostali na zawsze. Niemal całkowicie z pamięci społeczeństwa zniknęło 3000 południowokoreańskich pielęgniarek, których pielęgnacja po 1970 roku była niezbędna w utrzymaniu starzejącego się społeczeństa miasta. Bez tej migracji spadek liczby ludności w Berlinie Zachodnim z 2,2 mln do 1,85 mln, tj. o ok mieszkańców, przebiegałby bardziej dramatycznie. Pomiędzy końcem lat siedemdziesiątych i połową lat dziewięćdziesiątych w ślad za imigrantami zarobkowymi podążało tysiące uchodźców z regionów kryzysowych, takich jak Liban, Afryka i Bałkany. W tym czasie powstała największa społeczność libańskopalestyńska w Niemczech, która kształtuje życie uliczne wokół Alei Słońca (Sonneallee) w dzielnicy Neukölln do dziś. 7

8 Migracja do Berlina Wschodniego przebiegała zupełnie inaczej. Od lat sześćdziesiątych w Berlinie Wschodnim pracowały tylko nieliczne grupy Czechów, Polaków i Węgrów. Jednak na początku lat osiemdziesiątych także i w NRD zaczęto odczuwać deficyt siły roboczej. Zatrudnienie pracowników kontraktowych, jak nazywano imigrantów zarobkowych w NRD, było jednak zjawiskiem wyłącznie marginalnym. Przyjeżdżali oni do NRD z Angoli, Kuby i Wietnamu. Po zjednoczeniu Niemiec wszyscy pracownicy kontraktowi, oprócz wietnamskich pracowników, musieli opuścić Niemcy. Społeczność wietnamska Berlina Wschodniego i Zachodniego ma do dziś niewiele wspólnego ze sobą. Jedni zostali wysłani przed 1989 rokiem z Hanoi do Berlina Wschodniego jako pracownicy kontraktowi do bratniego kraju socjalistycznego. Drudzy, tzw., boat people, osoby emigrujące z powodów ekonomicznych (ubóstwa), przybywały do Berlina Zachodniego od 1975 roku po dramatycznej ucieczce z komunistycznego Wietnamu i byli uznawani jako uchodźcy. W przeciwieństwie do Republiki Federalnej Niemiec i Berlina Zachodniego azyl polityczny w NRD przynawany był tylko nielicznym funkcjonariuszom partii komunistycznych i działaczom ruchów wyzwoleńczych. Różny rozwój migracji obu państw niemieckich w liczbach: w 1990 roku żyło na terenie całego NRD około cudzoziemców, natomiast w Republice Federalnej 25 razy więcej, czyli 4,5 miliona. Tylko w samym Berlinie Zachodnim liczącym około 2,2 mln mieszkańców żyło prawie dwa razy więcej cudzoziemców niż w całym NRD, liczącym 16 mln ludności. 8

9 Nowy Berlin: 1991 do dziś Po upadku muru berlińskiego i zjednoczeniu obu części miasta, Berlin pozostaje nadal magnesem dla tych ludzi, którzy chcą odkrywać siebie na nowo. Wielu z nich jest zaskoczonych, kiedy słyszą, że to nie Turcy, Rosjanie, czy Polacy stanowią największą grupę imigrantów w Niemczech. Największą grupą są przesiedleńcy. Od 1950 roku imigrowało do Niemiec ponad pięć milionów przesiedleńców ze Związku Radzieckiego i jego państw sukcesyjnych: Federacji Rosyjskiej, Kazachstanu, Ukrainy, Kirgistanu oraz z Rumunii, Polski i byłej Czechosłowacji. Są to potomkowie niemieckich emigrantów, którzy przed wieloma wiekami, a zwłaszcza w XVIII wieku, osiedlili się w Europie Wschodniej i Południowej. Ustawa Zasadnicza definiuje te osoby jako przynależące do narodu niemieckiego. Są one uprawnione do przesiedlenia się do Niemiec i posiadają prawo do obywatelstwa niemieckiego. Nie zmienia to jednak faktu, że chodzi tu w rzeczywistości o imigrantów, przesiedlających się do obcego im kraju. Do 1991 roku przesiedleńcy kierowani byli po przybyciu do zachodnioniemieckich krajów związkowych, a od 1992 roku także do Berlina. Obecnie żyje w tym mieście ponad przesiedleńców. I jeszcze jedna grupa przesiedliła się po 1990 roku do Berlina. Byli to Żydzi ze Związku Radzieckiego i jego państw sukcesyjnych. Po Schoahu prawie nikt nie mógł sobie wyobrazić, że Żydzi kiedykolwiek jeszcze osiedlą się w Niemczech. O ile w 1933 roku żyło ponad Żydów w Berlinie, to w 1989 roku - w roku upadku muru berlińskiego i przełomu politycznego - mieszkało w Berlinie Zachodnim i 200 w Berlinie Wschodnim. 9

10 Dziś życie żydowskie jest ponownie wszechobecne w mieście. W Niemczech, zwłaszcza w Berlinie po upadku muru berlińskiego, odnotowano silną imigrację żydowską. Spowodował to fakt, że jeszcze przed zjednoczeniem Niemiec pierwszy wybrany demokratycznie rząd NRD uchwalił w lipcu 1990 roku ustawę, zapewniającą żydowskim imigrantom z Europy Wschodniej, głównie ze Związku Radzieckiego, liczne prawa socjalne i gwarancje. Od 1991 roku żydowscy emigranci z byłego Związku Radzieckiego i państw członkowskich WNP, mieli możliwość przesiedlenia się do zjednoczonych Niemiec w ramach kontyngentu uchodźców. W latach przybyło z państw członkowskich WNP do Niemiec w ramach tego kontyngentu żydowskich uchodźców, w tym około do Berlina. Migrujący pracownicy, pracownicy kontraktowi, osoby ubiegające się o azyl, przesiedleńcy i przybywający w ramach kontyngentu uchodźców to grupy, które wspólnie kształtują nowy Berlin. Ale obraz Berlina jako miasta imigrantów nie jest jeszcze pełny. Brakuje tutaj informacji na temat tzw. nielegalnych i ludzi bez statusu legalnego pobytu. Tysiące tych osób żyje w tym mieście przez wiele lat, pracując za bardzo niskie wynagrodzenie w restauracjach, punktach sprzedaży kebabów, na budowach, w piekarniach, w prywatnej opiece nad osobami starszymi, w handlu narkotykami i przemyśle seksualnym. Ci ludzie nie są ujmowani w żadnych oficjalnych statystykach, nie korzystają ze świadczeń socjalnych ani z systemu opieki zdrowotnej. Stanowią oni tę część zinternacjonalizowanego rynku pracy, o której rzadko się mówi. Ci pracownicy pozostają w cieniu wszystkich międzynarodowych wyspecjalizowanych kadr kierowniczych i fachowców, przybywających oficjalnie do miasta po wielkiej fali imigracji. Są to architekci, artyści, pracownicy IT, pracownicy wykwalifikowani, ludzie mediów, lobbyści, usługodawcy i studentci studiujący w ramach 10

11 programu Erasmus. Pracują oni w instytucjach naukowych, międzynarodowych korporacjach i w środowisku artystycznym. To nie są klasyczni imigranci i tylko nieliczni z nich zostają na stałe. Ale także i oni współksztaltują wizerunek Berlina. Czy ci współcześni nomadzi zarobkowi będą również w stanie kształtować przyszły Berlin tak, jak czyniły to grupy imigrantów w przeszłości, pokaże dopiero przyszłość. Tekst: Eberhard Seidel Eberhard Seidel, urodzony w 1955 roku, żyje w Berlinie od 1977 roku - socjolog i dziennikarz. Publikacje głównie na temat prawicowego ekstremizmu, islamizmu, migracji, młodzieżowych subkultur. Od 2002 roku dyrektor sieci Szkoła bez rasizmu Szkoła z odwagą cywilną. 11

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

-w Wprowadzenie 12 Wstęp

-w Wprowadzenie 12 Wstęp Spis treści -w Wprowadzenie 12 Wstęp str. 12 str. 20 str. 21 Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Paweł Kaczmarczyk Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN Dane statystyczne Wzrost natężenia migracji Zmiana kontekstu migracji Rozwój komunikacji: internet, skype Nowoczesny transport Koniec zimnej wojny Globalizacja Wybuch nacjonalizmów Wydarzenia polityczne

Bardziej szczegółowo

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Instytut Wschodni UAM moduł: Mapa problematyki społeczno-gospodarczej Azji Centralnej

Bardziej szczegółowo

Migracje społeczności z wybranych krajów azjatyckich do Polski

Migracje społeczności z wybranych krajów azjatyckich do Polski Migracje społeczności z wybranych krajów azjatyckich do Polski Anna Piłat, Instytut Spraw Publicznych Projekt: Tygiel kulturowy czy getta narodowościowe? wzory integracji i wzajemne relacje imigrantów

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY W NIEMCZECH

RYNEK PRACY W NIEMCZECH RYNEK PRACY W NIEMCZECH 1. UNIWERSYTETY W NIEMCZECH 2. ZATRUDNIENIE W NIEMCZECH NAJWIĘKSZE UNIWERSYTETY Uniwersytet Ludwiga Maximiliana w Monachium.WYDZIAŁY; 1. Teologia katolicka 2. Teologia ewangelicka

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14. Komentarz 14

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14. Komentarz 14 GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14 Komentarz 14 Komentarz 14 OGÓLNE TRENDY 14 Sytuację migracyjną w Polsce zdominował zwiększony napływ obywateli Ukrainy i wejście w życie nowej ustawy o cudzoziemcach. Mimo,

Bardziej szczegółowo

Ludność Polski na tle Europy

Ludność Polski na tle Europy Ludność Polski na tle Europy Liczba mieszkańców Polski wynosiła w roku 2011 ok. 38,5 mln. Pod względem liczby mieszkańców Polska zajmuje 6 miejsce w Unii Europejskiej (8 miejsce w całej Europie). Według

Bardziej szczegółowo

Izabela Piela KrDZEk2003Gn

Izabela Piela KrDZEk2003Gn Izabela Piela KrDZEk2003Gn Migracjami ludności nazywamy całokształt przemieszczeń, połączonych z przekroczeniem granicy administracyjnej podstawowej jednostki terytorialnej, prowadzących do stałej lub

Bardziej szczegółowo

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08 Najnowsze migracje z i do Polski Agata Górny Demografia, 26.11.08 Polska jako kraj emigracji Najważniejsze okresy/momenty w historii emigracyjnej Polski Okres międzywojenny: migracje za chlebem Okres powojenny:

Bardziej szczegółowo

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 15

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 15 GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 15 OGÓLNE TRENDY - I połowa 2015 r. Sytuację migracyjną w Polsce zdominował zwiększony napływ obywateli Ukrainy. O ochronę międzynarodową ubiegali się głównie Rosjanie (trend utrzymujący

Bardziej szczegółowo

Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową.

Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową. SEMINARIUM nr 2 Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową. Mobilność na transgranicznym rynku pracy wspierana przez samorządy - POWT Polska - Saksonia Zgorzelec, Hotel Pawłowski 17 października

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH BS/60/2005 OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH EMPIRYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Scenariusze migracji międzynarodowych na lata : wstępne założenia

Scenariusze migracji międzynarodowych na lata : wstępne założenia Scenariusze migracji międzynarodowych na lata 24-25: wstępne założenia Jakub Bijak, Anna Kicinger Seminarium Scenariusze rozwoju ludności i zasobów pracy UE w latach 24 25 CEFMR ISiD SGH 11 października

Bardziej szczegółowo

ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji. Małgorzata Pietrzyk II rok studiów

ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji. Małgorzata Pietrzyk II rok studiów ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji Małgorzata Pietrzyk II rok studiów Migracja Podstawowe pojęcia Migracją lub ruchem migracyjnym w ścisłym znaczeniu nazywamy całokształt przesunięć prowadzący

Bardziej szczegółowo

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7

17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 17.12.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/7 Powiadomienia przewidziane w art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 864/2007 dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (2010/C

Bardziej szczegółowo

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Otwarty Świat Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Dane dotyczące raportu 834 menedżerów z 43 krajów Badane firmy pochodziły z 5 głównych sektorów: 2 37% przemysł, sektor motoryzacyjny

Bardziej szczegółowo

Ruch wędrówkowy ludności

Ruch wędrówkowy ludności Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

Czy Polska może stać się krajem atrakcyjnym dla imigrantów? Rola polityki migracyjnej

Czy Polska może stać się krajem atrakcyjnym dla imigrantów? Rola polityki migracyjnej . Czy Polska może stać się krajem atrakcyjnym dla imigrantów? Rola polityki migracyjnej Dr Magdalena Lesińska Seminarium PISM Polityka imigracyjna w starzejącej się Europie Warszawa 28.10.2010 Czy Polska

Bardziej szczegółowo

Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS

Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS Joanna Konieczna- Sałamatin Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS W maju r. CBOS przeprowadził badania opinii publicznej na temat cudzoziemców osiedlających się

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców

Informacja o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców Informacja o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców w okresie.. - 9.. r. Ochrona międzynarodowa I. Przyjęte o nadanie statusu uchodźcy w RP: TADŻYKISTAN GRUZJA KIRGISTAN.. - 9.. r. PIERWSZE KOLEJNE

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA na temat zmian w przepisach zatrudniania obcokrajowców w Rosji (Obwodzie Kaliningradzkim) 2014-05-14 14:54:04

INFORMACJA na temat zmian w przepisach zatrudniania obcokrajowców w Rosji (Obwodzie Kaliningradzkim) 2014-05-14 14:54:04 INFORMACJA na temat zmian w przepisach zatrudniania obcokrajowców w Rosji (Obwodzie Kaliningradzkim) 2014-05-14 14:54:04 2 INFORMACJA na temat zmian w przepisach zatrudniania obcokrajowców w Rosji (Obwodzie

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda Agenda Migracje dziś Preferencje Migracyjne Polaków o o o o o o o Skala planowanych emigracji Kierunki wyjazdów Profil potencjalnego emigranta Długość emigracji Powody emigracji Branże, w których chcieliby

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 31 lipca 2016 roku) OCHRONA MIĘDZYNARODOWA 1. Wnioski (dane aktualizowane raz w tygodniu) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2016

Bardziej szczegółowo

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Komunikat z badań Instytutu Spraw Publicznych Coraz więcej Rosjan wychodzi na ulice, aby wyrazić swoje niezadowolenie z sytuacji

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Integracja Młodzieży Pożarniczej

Integracja Młodzieży Pożarniczej Nasz świat jest kolorowy. u nas spotkasz ich wszystkich! Integracja Młodzieży Pożarniczej Młodzież imigracyjna Młodzież niepełnosprawna Referat na 10. Międzynarodowe Sympozjum Komisji Młodzieży CTIF 2010,

Bardziej szczegółowo

KGB Litwy KGB 1954 SB od 1977 StB reforma 1988 ABS od 1972 KDS 1967 DSS 2 Zarząd od 1982 roku

KGB Litwy KGB 1954 SB od 1977 StB reforma 1988 ABS od 1972 KDS 1967 DSS 2 Zarząd od 1982 roku KGB Litwy KGB 1954 SB od 1977 StB reforma 1988 ABS od 1972 KDS 1967 DSS 2 Zarząd od 1982 roku II Zarząd Główny Kontrwywiad II Departament III/II Zarząd Główny II Zarząd Główny 1 Wydział kontrwywiad przeciw

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Ub Hamburg A/553552 Jerzy Kowalski KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Polskie Wydawnictwo Prawnicze Warszawa - Poznań 2009 Spis treści Wstęp 11 1. Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Rozwój ekonomiczny regionów. Rynek pracy. Procesy migracyjne. Polska, Czechy, Niemcy.

Rozwój ekonomiczny regionów. Rynek pracy. Procesy migracyjne. Polska, Czechy, Niemcy. Rozwój ekonomiczny regionów. Rynek pracy. Procesy migracyjne. Polska, Czechy, Niemcy. Red.: Stanisława Golinowska Klaus von Stackelberg, Ulf Halne (przekład: Teresa i Piotr Broda-Wysoccy) TEORIE ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 18 stycznia 2016 roku) OCHRONA MIĘDZYNARODOWA 1. Wnioski (dane aktualizowane raz w tygodniu) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w.

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. Spis treści Wstęp 11 I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. 1. Przesłanki kolonializmu 13 2. Przebieg ekspansji kolonialnej 14 3. Społeczno-gospodarcze

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Biuletyn. Migracja siły roboczej w państwach Unii Europejskiej. Jolanta Skubiszewska

Biuletyn. Migracja siły roboczej w państwach Unii Europejskiej. Jolanta Skubiszewska POLSKI INSTYTUT SPRAW MIĘDZYNARODOWYCH Biuletyn DOKUMENTY ROBOCZE EKSPERTYZY KOMUNIKATY OPINIE LISTY SERIA Z NR 33-2001 LICZBA STRON 6 (S. 405-410) PISM NR EGZ.... DOKUMENT ROBOCZY Migracja siły roboczej

Bardziej szczegółowo

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje

Bardziej szczegółowo

Polacy pobierajcie Kindergeld, póki się jeszcze da!

Polacy pobierajcie Kindergeld, póki się jeszcze da! To może być cios dla Polaków pracujących w Niemczech! Z uwagi na zbyt duże kwoty wypłacanego zasiłku rodzinnego poza granice kraju, Niemcy mogą skrócić Kindergeld na dzieci mieszkające w Polsce. Niemców

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY Official Launch 18 grudnia 2015, Warszawa Światowy Raport na temat Migracji Światowy Raport na temat Migracji 2015 Migranci i Miasta: Nowe Partnerstwa

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Krakowie

Urząd Statystyczny w Krakowie Województwo małopolskie jest jednym z mniejszych regionów Polski, za to czwartym pod względem liczby mieszkańców. Należy do największych w kraju ośrodków edukacji, kultury i turystyki. Jego południowa

Bardziej szczegółowo

Data Tematy wykładów Wykładowca

Data Tematy wykładów Wykładowca Data Tematy wykładów Wykładowca 24.02 Uwaga: 17.00-18.30 02.03 Uwaga: 17.00-18.30 Blok: Żydowska diaspora w starożytności i średniowieczu (1) Blok: Żydowska diaspora w starożytności i średniowieczu (2)

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Analiza zmian w strukturze wg płci i wieku w Niemczech w latach 1976 2004 Marek Malucha Gr. 343 IiE 1 SPIS TREŚCI: 1. Wstęp...3 2. Ogólne

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW Żydzi osiedlili się w Siedlcach w połowie XVI wieku. Początkowo zajmowali się karczmarstwem, a później także rzemiosłami i kupiectwem. W roku 1794 została wybudowana żydowska

Bardziej szczegółowo

Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu.

Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu. Zbigniew Długosz 92 Problematyka demograficzna krajów Unii Europejskiej na tle kontynentu. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej oraz samo rozszerzenie tej organizacji o nowych 10 członków budziło

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 11 stycznia 2016 roku) OCHRONA MIĘDZYNARODOWA 1. Wnioski (dane aktualizowane raz w tygodniu) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015

Bardziej szczegółowo

Nie ma chyba nikogo, kto by nie stawiał sobie pytania o przyszłość swoją, najbliższych, kraju czy świata.

Nie ma chyba nikogo, kto by nie stawiał sobie pytania o przyszłość swoją, najbliższych, kraju czy świata. Nie ma chyba nikogo, kto by nie stawiał sobie pytania o przyszłość swoją, najbliższych, kraju czy świata. Tym bardziej, że ogromna jest dynamika zmian jakich jesteśmy światkami w ostatnich kilkudziesięciu

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU. Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl

RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU. Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl W II kwartale 2009 w portalu Pracuj.pl pracodawcy opublikowali 38261 ofert o 3% więcej niŝ minionym

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY. (wg stanu na dzień 17 grudnia 2015 roku)

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY. (wg stanu na dzień 17 grudnia 2015 roku) RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 17 grudnia 2015 roku) OCHRONA MIĘDZYNARODOWA 1. Wnioski (dane aktualizowane raz w tygodniu) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

ANTAL GLOBAL SNAPSHOT

ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Edycja 9. lipiec 2011 snapshot.antal.com ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Badanie dynamiki zatrudniania i zwalniania specjalistów i menedżerów ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Wstęp Antal Global Snapshot to cykliczne badanie

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Europejski kryzys migracyjny a gospodarka

Europejski kryzys migracyjny a gospodarka Dr hab. Jan A. Wendt, prof. UG Zainteresowania naukowe: geografia polityczna i społeczno-ekonomiczna Europejski kryzys migracyjny a gospodarka W 2015 r. byliśmy świadkami największych od czasu zakończenia

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek Polaków do przyjmowania uchodźców NR 12/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek Polaków do przyjmowania uchodźców NR 12/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 12/2016 ISSN 2353-5822 Stosunek Polaków do przyjmowania uchodźców Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA Autor: JAN SZPAK I. Przedmiot historii gospodarczej Geneza i rozwój historii gospodarczej Historia gospodarcza jako nauka Przydatność historii gospodarczej dla ekonomisty

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY. (wg stanu na dzień 13 września 2015 roku)

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY. (wg stanu na dzień 13 września 2015 roku) RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 13 września 2015 roku) OCHRONA MIĘDZYNARODOWA 1. Wnioski (dane aktualizowane raz w tygodniu) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015

Bardziej szczegółowo

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 2 Woj. opolskie znajduje się w południowo-zachodniej części Polski, w dorzeczu górnej Odry. Bezpośrednio graniczy z Czechami, a także woj. śląskim, dolnośląskim, łódzkim

Bardziej szczegółowo

Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r.

Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r. Moskwa, sierpnia 2012 r. Amb/M/WE/AН/ /12 Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wg danych Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego

Bardziej szczegółowo

International Migration Outlook: SOPEMI 2010. Summary in Polish. Przegląd migracji międzynarodowej: SOPEMI 2010. Streszczenie w języku polskim

International Migration Outlook: SOPEMI 2010. Summary in Polish. Przegląd migracji międzynarodowej: SOPEMI 2010. Streszczenie w języku polskim International Migration Outlook: SOPEMI 2010 Summary in Polish Przegląd migracji międzynarodowej: SOPEMI 2010 Streszczenie w języku polskim Pomimo zmniejszenia zapotrzebowania na siłę roboczą w wyniku

Bardziej szczegółowo

Ludność według powiatów w 2011 r. Stan w dniu 31 XII. Liczba mieszkańców pogranicza lubuskobrandenburskiego

Ludność według powiatów w 2011 r. Stan w dniu 31 XII. Liczba mieszkańców pogranicza lubuskobrandenburskiego 1 Liczba mieszkańców pogranicza lubuskobrandenburskiego zwiększyła się o 33,5 tys. osób W 211 r. terytorium województwa lubuskiego, Brandenburgii i Berlina, stanowiące część polskoniemieckiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Dom to praca. Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości

Dom to praca. Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości Dom to praca Sytuacja społeczno-gospodarcza w Estonii. Praca w domu dziś i w przeszłości Ruta Pels Eesti People to People, ESTONIA Warszawa 18 września 2014 r. OSOBA i SPOŁECZEŃSTWO -Rodzina Praca Życie

Bardziej szczegółowo

Wstęp Sławomir Dębski... 5

Wstęp Sławomir Dębski... 5 SPIS TREŚCI Wstęp Sławomir Dębski............................. 5 I. Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944 1989 Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Lepsze wieści z rynku pracy. Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w Warszawa, 14 stycznia 2014 r.

Informacja prasowa. Lepsze wieści z rynku pracy. Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w Warszawa, 14 stycznia 2014 r. Warszawa, 14 stycznia 2014 r. Lepsze wieści z rynku pracy Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w 2013 Dane największego portalu pracy w Polsce - Pracuj.pl nie pozostawiają wątpliwości: rok 2013 był

Bardziej szczegółowo

6. MIGRANT EKONOMICZNY

6. MIGRANT EKONOMICZNY SŁOWNIK 1. AZYL - w nazewnictwie polskim krajowa forma ochrony, która jest udzielana cudzoziemcom w sytuacji, kiedy jest to konieczne do zapewnienia im ochrony oraz wtedy, gdy przemawia za tym ważny interes

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Tendencje w rozwoju społeczeństwa niemieckiego 14 1.1. Podstawowe dane liczbowe i cechy społeczeństwa Niemiec 14 1.2. Sytuacja ekonomiczna niemieckich gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2009 BS/155/2009 POLACY PRACUJĄCY ZA GRANICĄ

Warszawa, listopad 2009 BS/155/2009 POLACY PRACUJĄCY ZA GRANICĄ Warszawa, listopad 2009 BS/155/2009 POLACY PRACUJĄCY ZA GRANICĄ W jednym z naszych ostatnich badań 1 zajęliśmy się po rocznej przerwie problemem migracji zarobkowych i wyjazdów stałych lub czasowych do

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Ruch wędrówkowy (migracje) Zobacz:

Ruch wędrówkowy (migracje) Zobacz: Ruch wędrówkowy (migracje) Zobacz: http://www.migracje.uw.edu.pl/ Mobilność przestrzenna (spatial mobility) Element szerszego pojęcia mobilności społecznej. Obejmuje migrację i cyrkulację, czyli fizyczne

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. VI. Międzynarodowy wymiar przedsiębiorczości

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. VI. Międzynarodowy wymiar przedsiębiorczości Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji VI. Międzynarodowy wymiar przedsiębiorczości Renesans przedsiębiorczości a internacjonalizacja początkujących firm Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo