Rodziny warte Poznania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rodziny warte Poznania"

Transkrypt

1 Rodziny warte Poznania

2 Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren (IMD) jest organizacją pozarządową, która ponad 16 lat realizuje projekty o zasięgu lokalnym, krajowym i międzynarodowym oraz upowszechnia i wprowadza innowacyjne, modelowe rozwiązania na rzecz rozwoju i edukacji małych dzieci. Rozwiązania te są wysokiej jakości i użyteczności. Opierają się na rozpoznaniu potrzeb, solidnej wiedzy i doświadczeniu oraz poszanowaniu praw małych dzieci w przestrzeni społecznej rodzinnej, edukacyjnej i publicznej. Misją Instytutu Małego Dziecka jest budowanie kultury małego dziecka jako integralnej części demokratycznego społeczeństwa. Projekty IMD kierowane są do małych dzieci (od urodzenia do 7 roku życia) i ich najbliższego środowiska rodzinnego i edukacyjnego oraz wszystkich uczestników przestrzeni publicznej, w której żyją małe dzieci, a oparte są na wysokich standardach jakości i najlepszych wzorcach światowych. IMD pracuje w oparciu o autorską, innowacyjną koncepcję (Podejście IMD) skoncentrowaną na perspektywie małego dziecka, która określa specyfikę i sposób pracy na rzecz małych dzieci. Interdyscyplinarny zespół specjalistów IMD (psychologów, pedagogów, nauczycieli przedszkolnych, socjologów, trenerów, ewaluatorów ), stale doskonaląc swoje kwalifikacje, łączy wrażliwość na potrzeby małych dzieci i ich środowiska z profesjonalnym podejściem i pasją w pracy.

3 Wprowadzenie Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren (IMD) jest organizacją, która zabiega o to, żeby dzieci żyły w kulturze poszanowania ich praw i uwzględniania ich indywidualności i różnorodności w przestrzeni społecznej. Udział dzieci od najmłodszych lat w życiu społecznym wspiera ich aktywność, dojrzałość, samodzielność i postawę obywatelską w dorosłym życiu. Niniejsza publikacja jest podsumowaniem doświadczeń i rezultatów zdobytych w ramach Akcji Społecznej Rusz Wózkiem, Rusz Światem oraz prezentacją dobrych praktyk miejsc przyjaznych małym dzieciom i ich rodzinom w Poznaniu. Mamy nadzieję, że pozytywne wzorce płynące z niniejszej publikacji przyczynią się do zwiększania dyskusji społecznej na temat uczestnictwa rodzin w życiu społecznym oraz będą wsparciem dla rodzin małych dzieci. Akcja Rusz Wózkiem, Rusz Światem miała na celu zwrócenie uwagi na problemy jakości i dostępności przestrzeni publicznej dla rodzin z małym dziećmi oraz spojrzenie na Poznań z perspektywy codziennych doświadczeń rodzica z małym dzieckiem. Akcja promowała i upowszechniała standardy miejsc przyjaznych rodzinom małych dzieci. Z perspektywy dzieci takie standardy są bardzo istotne, ponieważ im mniejsze dzieci, tym większa powinna być wrażliwość na ich potrzeby oraz troska o wysoką jakość usług w tym obszarze. Prezentowane w publikacji dobre praktyki są miejscami przyjaznymi, ogólnodostępnymi, do których wstęp nie wiąże się z dodatkowymi płatnościami czy koniecznością skorzystania z usług lub zakupu towarów. RUSZamy... 1

4 Akcja Społeczna Rusz Wózkiem, Rusz Światem z doświadczeń Instytutu Małego Dziecka im. Astrid Lindgren Każdego dnia w Poznaniu dorośli poruszają się z dziećmi po mieście. Chodzą do parku, na plac zabaw, szukają dla swych pociech ciekawych atrakcji, chcą też załatwić sprawę w urzędzie, w banku, wybrać się do przychodni, zrobić zakupy, spędzić czas ze swoim dzieckiem i przejechać środkami komunikacji miejskiej. Planując takie wyprawy, trzeba wziąć pod uwagę, że w ciągu dnia dziecko trzeba będzie nakarmić, zmienić pieluchę, przebrać, że wózek do najlżejszych nie należy Dlatego Instytut stawia sobie i innym ważne pytania: Czy Poznań wspiera rodziny z małymi dziećmi? Czy w przestrzeni Poznania rodziny z małymi dziećmi mają zapewnione podstawowe warunki codziennego funkcjonowania? Czy poruszanie się po mieście to dla nich udręka czy komfort? W których miejscach traktowani są życzliwie, a gdzie są niemile widziani? Czy poznański wózek z trudem przepycha się pomiędzy przeszkodami, czy porusza się swobodnie? 2

5 dlaczego RUSZyliśmy - idea akcji W 2007 roku Instytut Małego Dziecka przeprowadził Akcję Społeczną Rusz Wózkiem, Rusz Światem (RWRŚ), której celem było uwrażliwienie społeczeństwa na potrzeby i prawa małych dzieci i ich rodzin oraz spojrzenie na Poznań z perspektywy codziennych doświadczeń rodzica/ opiekuna z małym dzieckiem. Akcja miała wywołać dyskusję na temat dostępności miejsc odpowiadających ich potrzebom i spełniających określone standardy. Partnerem akcji była Gazeta Wyborcza (GW). Chodziło o zbadanie, czy prawa i potrzeby małych dzieci i ich opiekunów są respektowane w przestrzeni publicznej Poznania oraz czy Poznań jest miastem przyjaznym dla małych dzieci i ich rodzin. Akcja Społeczna Rusz Wózkiem, Rusz Światem była częścią międzynarodowej kampanii społecznej promującej jakość życia małych dzieci. Na całym świecie odbyły się dyskusje, marsze, seminaria, które miały za zadanie zwrócić uwagę na sprawy związane z rodzicielstwem i wczesnym dzieciństwem. Przyjęły one formę protestu przeciwko dyskryminacji i izolacji społecznej małych dzieci i ich opiekunów. Miały za zadanie także wzmocnić pozycję kobiet mam w przestrzeni społecznej na całym świecie. czym RUSZyć chcieliśmy W ramach poznańskiej Akcji Społecznej Rusz Wózkiem, Rusz Światem mamy z małymi dziećmi, wraz z pracownikami IMD i dziennikarkami GW, sprawdzały czy prawa i potrzeby małych dzieci i ich opiekunów są respektowane w przestrzeni publicznej Poznania, tj. w sklepach, urzędach, środkach komunikacji miejskiej, kawiarniach, restauracjach, przychodniach, poradniach, miejscach odpoczynku, rekreacji, wydarzeń kulturalnych. W oparciu o wcześniej wyznaczone standardy, sprawdzano ich jakość i dostępność oraz dostosowanie do potrzeb rodziców i dzieci. W sumie udało się odwiedzić ponad 20 miejsc. W ramach akcji, ukazywały się przez 10 dni w Gazecie Wyborczej artykułu poruszające sprawy małych dzieci i ich rodzin. Ukazało się 12 artykułów opisujących doświadczenia z badania różnych miejsce w przestrzeni publicznej. Doświadczenia te pozwoliły wyłonić, nazwać i spisać trudności, jakie na co dzień muszą pokonywać poznańskie rodziny małych dzieci. Równocześnie na łamach GW oraz w innych lokalnych mediach (Radio Merkury, Radio Emaus, telewizja WTK), forach internetowych oraz w siedzibie IMD toczyły się dyskusje i wymiana poglądów wśród rodziców, profesjonalistów, przedstawicieli świata akademickiego i urzędników na temat dostępności przestrzeni publicznej oraz respektowania praw i potrzeb małych dzieci i ich rodzin. Akcja pokazała, że przeszkody i bariery występujące w przestrzeni publicznej nie są normą, standardem, który trzeba zaakceptować, ale czymś co można i trzeba zmieniać. 3

6 Różnorodność perspektyw zaowocowało dobrym rozpoznaniem potrzeb małych dzieci i ich rodzin oraz pogłębieniem wiedzy o tej grupie. Warto podkreślić, że w akcje aktywnie włączyły się matki małych dzieci, które zaczęły zwracać większą uwagę na różne aspekty miejsc w przestrzeni publicznej. Powodowało to u nich wzrost poczucia wpływu i otwierało drogę dla poczucia, że coś można zmienić. Akcja Społeczna Rusz Wózkiem, Rusz Światem miała wyjątkowy charakter, ponieważ zaangażowała również małe dzieci i pokazała, że dziecko jest aktywnym członkiem społeczeństwa i od początku ma prawo wyrażać swoje potrzeby. Finałem akcji RWRŚ był przemarsz ponad 100 matek i ojców małych dzieci z wózkami przez miasto, który zaznaczył ich obecność w przestrzeni publicznej oraz promował ideę kampanii. Marsz skupił również przedstawicieli różnych grup społecznych, dla których ważne są sprawy małych dzieci i ich rodziców. Było to ważne wydarzenie w Poznaniu. Informacja o marszu pojawiła się w mediach, na stronach internetowych, a także w Centrum Informacji Miejskiej. Spotkanie uczestników marszu na Placu Wolności 4

7 Rozpoczęcie przemarszu Miejsce marszu centrum i Stary Rynek pozwalało na promocję idei akcji. Marsz miał wpływ na osoby, które były obserwatorami, czytały billboard. Umożliwiło to dotarcie do jeszcze większej grupy odbiorców. Dzięki dużej liczbie wózków, która pojawiły się naraz na Starym Rynku inni mogli doświadczyć istnienia i siły rodzin malych dzieci oraz ważności ich potrzeb i praw. Na zakończenie marszu jego uczestnicy wpisali swoje odczucia, sugestie i myśli na billboardzie pod hasłem Popieram akcję, bo. Wspólny marsz w kierunku Starego Rynku 5

8 Na billboardzie każdy mógł wyrazić swoje zdanie Billboard z wpisami uczestników marszu i mieszkańców Poznania 6

9 Przestrzeń publiczna i standardy miejsc przyjaznych rodzicom z małymi dziećmi RUSZamy w miasto przestrzeń publiczna Zgodnie z ustawą z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obszar przestrzeni publicznej, to obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne, określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Według architekta Kazimierza Wejcherta przestrzeń publiczną charakteryzuje to, że jest dostępna dla całej społeczności i przybyszy z zewnątrz, gdzie toczy się intensywne życie miasta, przy niej znajdują się najważniejsze obiekty o znaczeniu społecznym, usługowym, kulturalnym, obiekty - symbole. Przestrzeń publiczna warunkuje jakość życia mieszkańców. Przyjazna przestrzeń publiczna to taka, gdzie chętnie przebywamy, gdzie możemy wypocząć i spotkać się z przyjaciółmi i gdzie czujemy się bezpiecznie [1]. Przestrzeń publiczna to salon miasta otwarty i powszechnie dostępny dla mieszkańców i gości [4]. Są to place miejskie, parki, ulice, sklepy, przystanki komunikacji miejskiej, urzędy, biblioteki, domy kultury i placówki oświatowe. Dobrze zagospodarowana przestrzeń publiczna zachęca mieszkańców i gości miasta do spotkań i spędzania wolnego czasu oraz inspiruje do wspólnej zabawy, a także twórczości kulturalnej [5]. Zasadniczą cechą przestrzeni publicznej jest jej dostępność dla wszystkich mieszkańców. Dlatego, aby uzyskać dobrą jakość przestrzeni publicznej należy brać pod uwagę potrzeby wszystkich użytkowników [2]. Ograniczeniem dla dostępności przestrzeni publicznej jest przenoszenie jej do centrów handlowych, czy innych miejsc komercyjnych, związanych z płatnymi usługami, towarami. Nie są one zawsze otwarte, nie każdy może tam wejść i czuć się swobodnie, mają one narzucony regulamin, którego strzegą ochroniarze [3]. 7

10 Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. RUSZamy w miasto standardy miejsc przyjaznych Standardy miejsc przyjaznych dziecku i rodzicom/ opiekunom określają z jednej strony nastawienie personelu, czyli przyjazną postawę wobec małych dzieci, zapraszające zachowanie, uśmiech, miłe powitanie skierowane do dzieci i dorosłych, akceptowanie potrzeb i możliwości dzieci oraz ich zachowań. A z drugiej strony są to konkretne rozwiązania przestrzenno architektoniczne w przestrzeni publicznej, ułatwiające poruszanie się rodziców z małymi dziećmi. Celem stworzenia standardów było danie impulsu różnym miejscom w przestrzeni publicznej, by stawały się coraz bardziej przyjazne dla małych dzieci i ich rodzin, aby zmieniały się w miarę swoich możliwości, w kierunku wyznaczonym przez określone, na bazie wiedzy i doświadczeń, standardy. Poniżej przedstawione zostały szczegółowo standardy dotyczące miejsc w przestrzeni publicznej: sklepów, urzędów, komunikacji miejskiej, restauracji, miejsc kulturalnych i rozrywki, przychodni oraz miejsc zabaw dla dzieci. Zostały one opracowane przez Instytut Małego Dziecka we współpracy z matkami uczestniczącymi w roku 2006/2007 w zajęciach Grupy Zabawowe w IMD. 8

11 Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Sklepy Standardy: przyjazny personel wrażliwy na potrzeby małych dzieci, matek, rodzin, np. zapraszająca postawa, uśmiech, miłe powitanie skierowane zarówno do dorosłych jak i dzieci, wejście nie stwarzające przeszkód, np. podjazd, brak schodków, szerokie drzwi, przy automatycznie otwieranych drzwiach- czujnik fotokomórki umieszczony powyżej wzrostu małego dziecka, możliwość swobodnego poruszania się z wózkiem, windy w sklepach piętrowych, lub bezpieczne miejsce parkingowe dla wózków zorganizowane przez sklep, wyodrębnione, intymne miejsce do karmienia czy odpoczynku, np. kącik, ławeczka, miejsce do zabaw dla dzieci w sklepach z asortymentem dziecięcym, np. mały stoliczek, krzesełka, takie zabawki, które można łatwo utrzymać w czystości, papier, kredki, książeczki, w centrach handlowych, w dużych supermarketach oraz w sklepach z akcesoriami dla niemowląt przewijaki dostępne zarówno w toaletach damskich, jak i męskich, lub wyodrębnione, łatwo dostępne (otwarte drzwi) miejsce do przewijania z koszem na śmieci na zużyte pieluszki, przewijaki mogą być również składane, w centrach handlowych bezpłatne place zabaw dla dzieci, w centrach handlowych i supermarketach wózki na zakupy dostosowane do przewożenia małych dzieci, w dużych sklepach i supermarketach wyznaczone kasy, gdzie rodzice z małymi dziećmi mają pierwszeństwo w obsłudze. 9

12 Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Miejsca kulturalne i rozrywki Standardy: przyjazny personel wrażliwy na potrzeby małych dzieci, matek, rodzin, np. zapraszająca postawa, uśmiech, miłe powitanie skierowane zarówno do dorosłych jak i dzieci, wejście nie stwarzające przeszkód, np. podjazd, brak schodków, szerokie drzwi, możliwość swobodnego poruszania się z wózkiem lub bezpieczne miejsce parkingowe dla wózków zapewnione przez instytucję, wyodrębnione, intymne miejsce do karmienia czy odpoczynku, np. kącik, ławeczka, przewijaki dostępne zarówno w toaletach damskich, jak i męskich, lub wyodrębnione, łatwo dostępne (otwarte drzwi) miejsce do przewijania z koszem na śmieci na zużyte pieluszki, przewijaki mogą być składane, w muzeach, galeriach, bibliotekach, księgarniach oferta adresowana również do małych dzieci, w kinach specjalne, seanse dla dorosłych z małymi dziećmi, np. krótszy czas projekcji filmu, ściszony dźwięk, zapalone światło, możliwość przewijania dzieci. Urzędy Standardy: przyjazny personel wrażliwy na potrzeby małych dzieci, matek, rodzin, np. zapraszająca postawa, uśmiech, miłe powitanie skierowane zarówno do dorosłych jak i dzieci, wejście nie stwarzające przeszkód, np. podjazd, brak schodków, szerokie drzwi, możliwość swobodnego poruszania się z wózkiem lub bezpieczne miejsce parkingowe dla wózków zorganizowane przez urząd, wyodrębnione, intymne miejsce do karmienia czy odpoczynku, np. kącik, ławeczka, miejsce do zabaw dla dzieci, np. mały stoliczek, krzesełka, takie zabawki, które można łatwo utrzymać w czystości, papier, kredki, książeczki, przewijaki dostępne zarówno w toaletach damskich, jak i męskich, lub wyodrębnione, łatwo dostępne (otwarte drzwi) miejsce do przewijania z koszem na śmieci na zużyte pieluszki, przewijaki mogą być składane, wyznaczone okienka, gdzie rodzice z małymi dziećmi mają pierwszeństwo w obsłudze. 10

13 Restauracje/ Kawiarnie/ Bary Standardy: przyjazny personel wrażliwy na potrzeby małych dzieci, rodzin, np. zapraszająca postawa, uśmiech, miłe powitanie skierowane zarówno do dorosłych jak i dzieci, wejście nie stwarzające przeszkód, np. podjazd, brak schodków, szerokie drzwi, możliwość swobodnego poruszania się z wózkiem lub bezpieczne miejsce parkingowe dla wózków zapewnione przez restaurację, krzesełka dla dzieci (większa liczba), menu dla dzieci, możliwość pakowania na wynos, możliwość podgrzania jedzenia dla dzieci, np. dostępna kuchenka mikrofalowa lub widoczna informacja, że jedzenie dla dzieci jest podgrzewane przez obsługę restauracji, miejsce do zabaw dla dzieci, np. mały stoliczek, krzesełka, takie zabawki, które można łatwo utrzymać w czystości, papier, kredki, książeczki, wyodrębnione miejsce dla niepalących, przewijaki dostępne zarówno w toaletach damskich, jak i męskich, lub wyodrębnione, łatwo dostępne (otwarte drzwi) miejsce do przewijania z koszem na śmieci na zużyte pieluszki, przewijaki mogą być składane. Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. 11

14 Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Komunikacja miejska i poruszanie się po mieście Standardy: łatwe wejście i wyjście z wózkiem do tramwaju i autobusu, łatwe przewożenie wózka, podłoga autobusów obniżana przez kierowcę przy wsiadaniu i wysiadaniu, na przystanku autobus parkuje blisko krawężnika, przyjazny personel w komunikacji miejskiej wrażliwy na potrzeby małych dzieci, matek, rodzin, np. kierowcy uwzględniający dłuższy czas wchodzenia do autobusu czy tramwaju, zadaszone, osłonięte przystanki tramwajowe i autobusowe, podjazdy na krawężnikach, bezpieczne i łatwo dostępne podjazdy w przejściach podziemnych lub windy, równo ułożone chodniki. Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Miejsca odpoczynku i zabaw dla dzieci Standardy: na terenach zielonych są wyodrębnione bezpieczne, ciekawe miejsca zabaw dla małych dzieci, ogrodzone place zabaw, piaskownice z zamykanymi pokrywami, chroniącymi przed zabrudzeniem piasku przez zwierzęta, bezpieczne podłoże na placu zabaw, wyposażenie na placu zabaw dostosowane do potrzeb dzieci w różnym wieku, atrakcyjne i stymulujące ich rozwój, na placach zabaw są wygodne, wyodrębnione miejsca do karmienia, odpoczynku, spożywania posiłków, w pobliżu większych placów zabaw jest możliwość skorzystania z toalety. 12

15 Badanie miejsc w Poznaniu, Gazeta Wyborcza z dnia r. Przychodnie/ Poradnie dla dzieci Standardy: przyjazny personel wrażliwy na potrzeby małych dzieci, matek, rodzin, np. zapraszająca postawa, uśmiech, miłe powitanie skierowane zarówno do dorosłych jak i dzieci, wejście nie stwarzające przeszkód, np. bezpieczny podjazd, brak schodków, szerokie drzwi, możliwość swobodnego poruszania się z wózkiem lub bezpieczne miejsce parkingowe dla wózków zapewnione przez poradnię, wyodrębnione, intymne miejsce do karmienia czy odpoczynku, np. kącik, ławeczka, oddzielne poczekalnie dla dzieci zdrowych i chorych, w poczekalniach miejsce do zabaw dla dzieci, np. mały stoliczek, krzesełka, zabawki, które można łatwo utrzymać w czystości w gabinecie dostępne dla dzieci zabawki, które są regularnie myte i utrzymane w czystości, bezpieczne, stabilne i łatwo dostępne przewijaki z koszem na śmieci na zużyte pieluszki, przewijaki mogą być składane, możliwość telefonicznego zarejestrowania dziecka na wizytę. 13

16 Dobre praktyki z zagranicy i z Polski Interesowało nas to, jak miejsca przyjazne rodzicom z malymi dziećmi wyglądają w innych krajach, czy rodziny mają wsparcie od państwa, czy ich prawa i potrzeby są zauważane. Akcja Społeczna Rusz Wózkiem, Rusz Światem umożliwiła także zebranie głosów rodziców, którzy nie mieszkają w Polsce. Poniżej znajdują się listy kobiet mam mieszkających w Niemczech, Angili i Szwecji. Mamy nadzieję, że takie dobre przykłady będą inspiracją do dyskusji na temat wprowadzania zmian w Polsce, a także pokażą rodzicom pozytywne wzorce i zainspirują do działań na rzecz wprowadzania zmian. poruszające przykłady przykłady zagraniczne Niemcy Niemcy to kraj przyjazny i otwarty dla dzieci. Ludzie uśmiechają się tam do dzieci na ulicy, rzadko zdarza się, żeby ktoś obojętnie przeszedł koło wózka z dzieckiem lub koło dwulatka, który właśnie odkrył mrówkę. Zazwyczaj zatrzymują się, zagadują, machają ręką na pożegnanie. W Niemczech istnieje tradycja odwiedzania noworodków. Bliscy i dalecy znajomi przychodzą gratulować, świętować, przynoszą prezenty, lub przesyłają kartki z gratulacjami. Narodziny małego człowieka są świętem nie tylko dla rodziny, ale również dla najbliższego otoczenia, w którym będzie dorastał. Szpital położniczy, to ładne, czyste, pełne kwiatów i przyjazne miejsce z pomieszczeniami, gdzie można napić się herbatę, lub kawę (cały czas dostępna w termosach), posiedzieć ze starszymi dziećmi. Przed szpitalem jest piękny park z fontannami, stolikami i ławkami. W szpitalu są wózki dziecięce, które można wypożyczać idąc na spacer do parku. Personel jest łagodny i cierpliwy dla matek, również tych, które nie mówią po niemiecku (np. z krajów Arabskich). Życie w Niemczech z małymi dziećmi jest bardzo wygodne. Nie trzeba walczyć z krawężnikami, schodami bez podjazdów, a wejście z wózkiem do autobusu, czy pociągu nie jest wysiłkiem ponad ludzkie możliwości. W niemieckich restauracjach i kawiarniach dzieci witane są z uśmiechem, zawsze są dla nich wysokie krzesełka, specjalne menu, kredki i papier, a czasami również zabawki, zazwyczaj drewniane. Jeżeli restauracje są z ogrodem, to zazwyczaj jest tam miejsce na piaskownicę, lub huśtawkę. W większych restauracjach są pomieszczenia przeznaczone dla rodzin z małymi dziećmi, gdzie można swobodnie dziecko przebrać, czy umyć. W Niemczech są przestrzenne, bezpieczne, ogrodzone place zabaw, gdzie są zadaszone miejsca ze stołami i ławkami. Często jest to miejsce spotkań dla mam, ale również całych rodzin, które przychodzą tam wypocząć. Place zabaw są nie tylko w dużych miastach, ale również w małych miejscowościach. W bibliotekach są wygodne fotele i sofy, miłe i ciepłe kolory ścian, takie miejsce, gdzie można czuć się dobrze i bezpiecznie. Na półkach i w koszach jest mnóstwo książek, które można oglądać i czytać, co jest bardzo ciekawe, wśród nich są również nowości, które dopiero wchodzą na rynek. W bibliotekach organizowane są również czytania książek dzieciom. Dzieci zbierają stempelki za każdą obecność podczas czytania, a później otrzymują nagrody w postaci książek. Również księgarnie z książkami dla dzieci są do nich przystosowane. Stoją tam stoliki i krzesła dla dzieci, niskie półki i zazwyczaj jest w nich dużo miejsca, aby dzieci mogły się swobodnie poruszać. Bernadetta (mama Fryderyka) 14

17 Anglia Sytuacja rodzin z małymi dziećmi w Londynie może wyglądać różnie, w zależności od zamieszkiwanej dzielnicy. Nigdzie nie ma problemu z dostępem do terenów zielonych, ale jeśli lokalna oferta nie jest zbyt bogata, kobieta głównie siedzi w domu z dzieckiem i samodzielnie może wspierać jego rozwój. Inaczej wygląda sytuacja na przykład w centrum Londynu, gdzie są dwa główne ośrodki, których celem jest zapewnienie malutkim dzieciom dobrego startu w życiu, a opiekunom możliwości kontaktu z innymi opiekunami i zapobieganie ich alienacji. Te ośrodki to Sure Start i Coram Community Campus. Rodzic z dzieckiem może uczęszczać na grupy zabawowe. Każdego dnia, każda z grup ma inny temat np. idziemy do basenu z kulkami, sadzimy roślinki, uczymy się gotować, słuchamy bajek, są dni z sesjami dla niemowlaków bądź dla starszych dzieci. Na grupę zabawową raz na tydzień przychodzi ekspert, np. od żywienia małych dzieci, karmienia piersią, pielęgniarka, pracownik socjalny, którzy służą radami nowym rodzicom. W ofercie dla małego dziecka jest również korzystanie z zajęć na basenie czy czas rymowanek organizowany w bibliotekach, gdzie już najmłodsze dzieci mają pierwszy kontakt z książkami i przy okazji spędzają ciekawie czas z opiekunami. Sure Start organizuje ponadto teatrzyk dla dzieci oraz imprezy okolicznościowe, na które każdy może przynieść coś ze swoich narodowych potraw. Każdego miesiąca są organizowane urodziny dla dzieci urodzonych w danym miesiącu w tym samym roku. Dzięki nim nawiązują się przyjaźnie pomiędzy rodzicami dzieci w tym samym wieku mieszkających blisko siebie. Sure Start to nie tylko dobro dziecka i subtelne zachęcanie rodziców do podjęcia pracy w momencie posłania pociechy do szkoły. To również dobre samopoczucie całej rodziny i społeczności lokalnej. Każdej rodzinie przysługują vouchery, które uprawniają do zostawienia malucha w żłobku na 2 godziny dziennie (od 6 miesiąca życia) w lokalnym centrum sportowym i możliwość korzystania z basenu, siłowni, sauny, zajęć aerobiku itp. Są też organizowane kursy na temat wychowania dzieci w różnym wieku, które głównie polegają na dzieleniu się wrażeniami i obawami w wychowaniu, we wspierającej i zaufanej atmosferze wśród kilku innych opiekunów. W ośrodku są kursy ceramiki, robótek ręcznych, szycia, języka angielskiego dla imigrantów i uchodźców, sesje pomocy w poszukiwaniu pracy. Ośrodek ma też klub dla pracujących tatusiów. Sesje te odbywają się po południu, żeby nie kolidowały one z pracą a tatusiowie sami organizują wycieczki, zabawy i pogadanki. Coram Community Campus i Sure Start blisko współpracują z lokalną kliniką i specjalistami (np. psycholog rodzinny / dzieciecy), którzy mogą doradzić rodzicom w każdej sprawie. Na terenie dzielnicy znajduje się wypożyczalnia zabawek, która kosztuje jednego funta za rok przynależności. Innym atutem dzielnicy jest ogromny, zacieniony plac zabaw wraz z farmą dla zwierząt, kawiarenką dla rodziców i dzieci, brodzikiem oraz boiskami do gry w piłkę. Do parku nie mają wstępu dorośli bez dzieci a przy jedynej bramce stoi strażnik. Na naszym placu zabaw corocznie organizowane są dni zdrowia, sportu, edukacji małego dziecka, podnoszenia kwalifikacji itp. Rodzice włączani są w życie dzielnicy poprzez forum rodziców, z którego głosem liczą się lokalne władze. Forum również angażuje się w rozdysponowanie funduszy, którymi dysponuje Sure Start i o które proszą niezależne lokalne organizacje. Dodatkowo, oprócz rządowych funduszy, rodzice sami składają podania do niezależnych organizacji o rozmaite dofinansowania na poczet lokalnych potrzeb rodzin z małymi dziećmi. Magdalena (mama Elosia i Bruna) 15

18 Oznaczenie miejsca, w którym dzieci często jeżdżą na rowerach w Szwecji Strefa rozwijająca zmysły w centrum dla małych dzieci w Londynie Kawiarnia przyjazna rodzinom z małymi dziećmi w Berlinie Zakład fryzjerski z miejscem do zabawy dla małych dzieci w Berlinie 16

19 Szwecja Szwecja jest krajem, gdzie dzieci są zauważane i traktowane z szacunkiem. Szwedzkie chodniki podzielone są na dwie, wyraźnie oznaczone, części. Jedna ścieżka przeznaczona jest dla dorosłych z dziećmi, druga dla rowerzystów. Na osiedlowych drogach, gdzie dzieci często poruszają się na swoich rowerkach, są specjalnie oznaczenia. Oznakowane są także zejścia dla wózków w metrze, a do dyspozycji jest winda z szerokim wjazdem. Standardem jest przewijak w toaletach publicznych w muzeach, metrze, restauracjach a nawet pubach. Co ciekawe przewijaki są też w toaletach męskich. W miastach jest wiele miejsc przeznaczonych dla małych dzieci i ich opiekunów miejsca w aptekach, sklepach, kawiarniach i muzeach. Wjazdy do tych miejsc są szerokie i przejazd wózkiem nie stanowi problemów. Na przykład w samym środku galerii handlowej znajduje się dobrze oznakowana dużym plakatem przestrzeń dla opiekunów i małych dzieci. W holu urządzony jest przytulny pokój z kanapami, stolikiem, dywanem, gdzie można skorzystać z fotelika dla maluszków, nakarmić spokojnie dziecko i podgrzać jedzenie w kuchence mikrofalowej. W sklepach z zabawkami królują dzieci. Bawią się wszystkim, czemu sprzyja umieszczenie zabawek na odpowiedniej wysokości. W sklepie zaaranżowane są tematyczne kąciki zabaw dla dzieci. W Szwecji biblioteki są dla wszystkich. Dzieci od 8 miesiąca życia są zachęcane do przyjścia do biblioteki darmowymi książkami. W bibliotekach są kąciki dla mam z wózkami, wygodne sofy, krzesełka do siedzenia i karmienia. Dla starszych dzieci są pokoje zabaw, puzzle, układanki, domki dla lalek, gry komputerowe a na przykład 2 razy w tygodniu odbywa się głośne czytanie przez panie bibliotekarki książek dzieciom. W tym czasie mama może przeglądać czasopisma, czytać książkę albo po prostu być z dzieckiem. Często w muzeach, na wystawach są specjalne pomoce naukowe, które maja wzbudzić zainteresowanie małych dzieci tematem, a więc np. farby, płótna, fartuchy, żeby dzieci same coś stworzyły. W przychodniach i szpitalach zawsze jest przestrzeń przeznaczona dla dzieci, pełna zabawek, klocków, książek, filmów, akwarium z rybkami. Ściany są kolorowe, podobnie, jak zasłony czy meble. Nie dotyczy to tylko poczekalni dziecięcych, bo przecież dziecko może towarzyszyć rodzicowi w miejscu dla dorosłych. U dentysty dzieci dostają prezenty, nagrody, leżąc na fotelu oglądają bajkę na suficie, mogą dotknąć każdego sprzętu. Jeśli chodzi o kościoły, to są tam specjalne kąciki, w których dzieci w czasie mszy mogą sobie porysować, pooglądać książeczki itd. Przy centrach handlowych, dworcach i innych miejscach użyteczności publicznej są specjalne parkingi familijne. Te miejsca parkingowe usytuowane są jak najbliżej wejścia. Co ważne odległość między miejscami jest dużo większa niż zazwyczaj, żeby swobodnie móc otworzyć drzwi, nawet z obu stron, podstawić wózek. Kasia (mama dwojga dzieci) i Ania (mama Zosi i Stasia z Polski) 17

20 Polska W Polsce od kilku lat powstaje w przestrzeni publicznej coraz więcej miejsc uwzględniających potrzeby i prawa małych dzieci i ich rodzin. Takie miejsca są odpowiedzią na oczekiwania rodziców, którzy są użytkownikami przestrzeni publicznej oraz są znaczącą grupą klientów i konsumentów (towarów i usług). Restauracje udostępniają krzesełka czy menu dla małych dzieci, w kinach organizowane są specjalne seanse filmowe dla rodziców z dziećmi (światło przygaszone, miejsce do zabawy dla dzieci itp.). W centrach handlowych czekają na rodziców pokoje przeznaczone do karmienia i przewijania dziecka. Wyzwaniem jest ciągle dostępność, otwartość i jakość takich miejsc. Istotne dla tworzenia jak najbardziej optymalnej przestrzeni dla rodzin z małymi dziećmi staje się konieczność wprowadzenia standardów, które kontrolowałyby jakość tych miejsc i umożliwiły ich monitoring. Z naszych obserwacji wynika, że najwolniejsze zmiany obserwujemy ciągle w przestrzeni ogólnodostępnej (przychodnie, urzędy, komunikacja miejska). Rzadkością są kąciki zabaw dla dzieci, które zmuszona są czekać z rodzicami w kolejce czy toalety i miejsca do przewijania na placach zabaw. poruszające przykłady przykłady z Poznania Jak wygląda sytuacja w Poznaniu? Czy Poznań jest miastem przyjaznym dla rodzin z małymi dziećmi? Czy rodzice małych dzieci znają miejsca, które są dostępne dla nich i przyjazne? We wrześniu 2010 roku Instytut Małego Dziecka przeprowadził wśród rodziców korzystających z oferty IMD ankietę badającą opinię o przestrzeni publicznej Poznania i jej dostępności dla rodzin z małymi dziećmi. Większość rodziców przyznaje, że napotyka trudności w dostępie do miejsc w przestrzeni publicznej (88%). Nie dotyczy to tylko barier architektonicznych (43%) (schody, zbyt wąskie drzwi, wiatrołap tak zaprojektowany, że nie można wjechać z wózkiem), ale także barier mentalnych (23%) (Czasem w kawiarniach, pociągach ludzie wychodzą widząc wchodzących rodziców z dziećmi, niemiłe traktowanie w sklepie samoobsługowym z obawy, że dziecko zdejmie coś z półki sklepowej). Pytani o miejsca przyjazne rodzicom z małymi dziećmi, badani wskazywali najczęściej między innymi sklep IKEA, Stare ZOO oraz poznańskie place zabaw. W publikacji chcieliśmy przedstawić przykłady miejsc przyjaznych rodzinom z małymi dziećmi w Poznaniu. Zdecydowaliśmy się opisać miejsca najczęściej wymieniane przez rodziców, ogólnodostępne, bezpłatne, do których można przyjść bez zamiaru kupna czegoś czy uczestniczenia w zajęciach. 18

Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren

Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren Nowy cykl szkoleń w Instytucie Małego Dziecka im. Astrid Lindgren 1. Warsztat Przestrzeń jako trzeci nauczyciel - aranżacja bezpiecznej i inspirującej przestrzeni w przedszkolu, 09.12. 10.12.2016., koszt:

Bardziej szczegółowo

II Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w Warszawie jest zlokalizowany przy ulicy Skierniewickiej 21 oraz przy ulicy Złotej 81 A.

II Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w Warszawie jest zlokalizowany przy ulicy Skierniewickiej 21 oraz przy ulicy Złotej 81 A. II Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w Warszawie jest zlokalizowany przy ulicy Skierniewickiej 21 oraz przy ulicy Złotej 81 A. Wnętrza obu lokalizacji zaaranżowane są podobnie,

Bardziej szczegółowo

Biblioteczka dla najmłodszych

Biblioteczka dla najmłodszych Biblioteczka dla najmłodszych Dołącz do sieci innowacyjnych bibliotek, które otworzyły się na potrzeby małych dzieci i ich rodziców. W Polsce zwłaszcza we wsiach i małych miastach brakuje miejsc, gdzie

Bardziej szczegółowo

Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 20 wydarzeń rodzinnych w każdej dzielnicy Warszawy - propozycja współpracy przy wyjątkowym warszawskim projekcie!

Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 20 wydarzeń rodzinnych w każdej dzielnicy Warszawy - propozycja współpracy przy wyjątkowym warszawskim projekcie! Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 20 wydarzeń rodzinnych w każdej dzielnicy Warszawy - propozycja współpracy przy wyjątkowym warszawskim projekcie! List przewodni Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszam

Bardziej szczegółowo

PLAN FUNKCJONALNO UŻYTKOWY CENTRUM AKTYWNOŚCI SENIORA

PLAN FUNKCJONALNO UŻYTKOWY CENTRUM AKTYWNOŚCI SENIORA PLAN FUNKCJONALNO UŻYTKOWY CENTRUM AKTYWNOŚCI SENIORA Płock, marzec 2015 rok PLAN FUNKCJONALNO UŻYTKOWY Nazwa instytucji: Adres obiektu: CENTRUM AKTYWNOŚCI SENIORA Płock, ul. Otolińska 8 dz. nr ew. 14/9,1,

Bardziej szczegółowo

CO MAŁE DZIECI ROBIĄ W BIBLIOTECE? IV KONGRES BIBLIOTEK PUBLICZNYCH WARSZAWA 21-22 PAŹDZIERNIKA 2013 ROKU

CO MAŁE DZIECI ROBIĄ W BIBLIOTECE? IV KONGRES BIBLIOTEK PUBLICZNYCH WARSZAWA 21-22 PAŹDZIERNIKA 2013 ROKU CO MAŁE DZIECI ROBIĄ W BIBLIOTECE? IV KONGRES BIBLIOTEK PUBLICZNYCH WARSZAWA 21-22 PAŹDZIERNIKA 2013 ROKU Dzieci w bibliotece? Nasze doświadczenia z dwóch edycji projektu Biblioteczne zajęcia dla dzieci

Bardziej szczegółowo

RAPORT PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. MARII KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ. Wstęp

RAPORT PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. MARII KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ. Wstęp RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. MARII KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ Wstęp Prezentowany raport jest rezultatem ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w przedszkolu przez

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA WALORÓW DOLINY KARPIA STOWARZYSZENIE DOLINA KARPIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA

INWENTARYZACJA WALORÓW DOLINY KARPIA STOWARZYSZENIE DOLINA KARPIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA Europejski Fundusz Rolny Na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich INWENTARYZACJA WALORÓW DOLINY KARPIA STOWARZYSZENIE DOLINA KARPIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA ANKIETA NR 1 GASTRONOMIA L.p. Pytanie Odpowiedź 1

Bardziej szczegółowo

Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica

Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica Ulgi i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością w mieście Legnica Miasto Legnicy jest przyjazne dla osób niepełnosprawnych. Samorząd legnicki podejmuje szereg działań na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Potrzeby rodziców i rowerzystów. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji)

Potrzeby rodziców i rowerzystów. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji) Potrzeby rodziców i rowerzystów Adam Piotr Zając Patrycja Dołowy Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie SISKOM (Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji) Fundacja MaMa Posiedzenie Zespołu Opiniodawczego

Bardziej szczegółowo

KAŻDE DZIECKO JEST DLA NAS WAŻNE

KAŻDE DZIECKO JEST DLA NAS WAŻNE 1 1. Łagodny start dziecka w przedszkolu 2.Nowoczesne formy i metody pracy 3.Dbamy o bezpieczeństwo dzieci 4.Zapewniamy dzieciom wszechstronny rozwój 12.Posiadamy nowoczesną bazę przedszkolną MOTTO 5.Naszą

Bardziej szczegółowo

Ekolog. Wskazówka na turę nr 1

Ekolog. Wskazówka na turę nr 1 Ekolog Wskazówka na turę nr 1 Dostałeś list od rowerzysty, który skarży się na brak stojaków rowerowych na placu 34, dokąd dojeżdża do pracy. Jak pisze, również jego koledzy z pracy chętnie jeździliby

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY Przedszkola Pietrowice Wielkie

ROCZNY PLAN PRACY Przedszkola Pietrowice Wielkie ROCZNY PLAN PRACY Przedszkola Pietrowice Wielkie Opracowany w oparciu o: 1.Literaturę tematyczną 2.Artykuły z czasopism pedagogicznych 3.Informacje przekazane przez st. wizytatora 4.Wnioski własne. W roku

Bardziej szczegółowo

Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren

Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren 1 Projekt Uczenie się rodziców o edukacji wczesnodziecięcej i rozwoju wczesnodziecięcym Projekt finansowany z Programu Uczenie się przez całe życie w ramach

Bardziej szczegółowo

Oddziały przedszkolne Pod skrzydłami Orlińskiego

Oddziały przedszkolne Pod skrzydłami Orlińskiego Oddziały przedszkolne Pod skrzydłami Orlińskiego Kilka informacji statystycznych o oddziałach przedszkolnych w SP nr 118. 2005/06 r. - jeden oddział przedszkolny, 2006/07 r. - dwa oddziały przedszkolne,

Bardziej szczegółowo

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim uczestniczących w projekcie. Wzięło w nim udział 48

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ DLA ŚWIETLICY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STĘSZEWIE ROK SZKOLNY 2016\2017

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ DLA ŚWIETLICY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STĘSZEWIE ROK SZKOLNY 2016\2017 ZADANIA WYCHOWAWCZE POZNANIE SYMBOLI I TRADYCJI NARODOWYCH, RELIGIJNYCH DBANIE O ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE I ROZWIJANIE ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ JESTEM OBYWATELEM) SUMIENNE WYKONYWANIE OBOWIĄZKÓW UCZNIA

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI PROBLEMOWEJ

RAPORT Z EWALUACJI PROBLEMOWEJ Nadzór pedagogiczny System Ewaluacji Oświaty RAPORT Z EWALUACJI PROBLEMOWEJ PRZEDSZKOLE NR 283 Warszawa Kuratorium Oświaty w Warszawie Wstęp Prezentowany raport jest rezultatem ewaluacji zewnętrznej przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA... (imię i nazwisko dziecka przyjmowanego do przedszkola) Data i miejsce urodzenia dziecka... Pesel.. Imiona rodziców... Rodzeństwo (imię, nazwisko, wiek).... Adres

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU Każde dziecko ma prawo do pełnego dostępu do edukacji bez względu na to, jaki prezentuje potencjał rozwojowy. Przedszkole daje szansę rozwoju dzieciom uczy tolerancji,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej KONCEPCJA PRACY Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcje opiekuńcze, wychowawcze i kształcące. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość

Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość W roku szkolnym 2014/2015 pracownicy Centrum Doskonalenia Nauczycieli Publicznej

Bardziej szczegółowo

Misja: Pomóż Mi osiągnąć sukces. Tak było

Misja: Pomóż Mi osiągnąć sukces. Tak było MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 10 37 500 JAROSŁAW OS. KOMBATANTÓW 22 tel. (16) 621 66 24, kom. 533 215 536, e- mail przedszkole_10vp.pl Misja: Pomóż Mi osiągnąć sukces Tak było Miejskie Przedszkole Nr 10 funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych w formule kawiarenek obywatelskich 4 października 2016 dotyczących rewitalizacji Parku Miejskiego

Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych w formule kawiarenek obywatelskich 4 października 2016 dotyczących rewitalizacji Parku Miejskiego Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych w formule kawiarenek obywatelskich 4 października 2016 dotyczących rewitalizacji Parku Miejskiego im. Stefana Żeromskiego w Starachowicach Starachowice

Bardziej szczegółowo

uczniowie korzystają z nowoczesnych węzłów sanitarnych

uczniowie korzystają z nowoczesnych węzłów sanitarnych Szkoła Podstawowa nr 16 we Wrocławiu jest nowoczesnym, przestronnym, dwukondygnacyjnym obiektem usytuowanym na osiedlu Krzyki Partynice, w otoczonej zielenią, spokojnej części Wrocławia. Placówka zajmuje

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie Metody Projektów

Prowadzenie Metody Projektów Prowadzenie Metody Projektów z dziećmi poniżej 1 3 roku życia Konferencja Fundacji Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego Jak uczyć dzieci myśleć? Warszawa, 23.03.2010r. Katarzyna Grzegorzewska Jagoda Konieczna

Bardziej szczegółowo

PLAN WYCHOWAWCZY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA WOLI RĘBKOWSKIEJ NA LATA

PLAN WYCHOWAWCZY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA WOLI RĘBKOWSKIEJ NA LATA PLAN WYCHOWAWCZY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA W WOLI RĘBKOWSKIEJ NA LATA 2015-2016 Podstawa prawna: - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, - Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, - Ustawy z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety Moja szkoła, moja miejscowość

Analiza ankiety Moja szkoła, moja miejscowość Analiza ankiety Moja szkoła, moja miejscowość W ankiecie udział wzięło 57 uczniów z klas I-VI szkoły podstawowej z Zespołu Szkolno- Przedszkolnego w Wambierzycach, tj: 9 uczniów z kl. I 9 uczniów z kl.

Bardziej szczegółowo

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE SZEŚCIOLATEK W SZKOLE Przyjazna adaptacja dziecka do nauki szkolnej ASPEKTY PRAWNE PODSTAWA PROGRAMOWA DLA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Edukacja najmłodszych uczniów powinna umiejętnie splatać naukę z

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego W listopadzie 2011 r. na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY KSZTAŁCENIE WIELORAKICH INTELIGENCJI DZIECI

KONCEPCJA PRACY KSZTAŁCENIE WIELORAKICH INTELIGENCJI DZIECI KONCEPCJA PRACY Przedszkola Publicznego nr 1 w Ożarowie Mazowieckim KSZTAŁCENIE WIELORAKICH INTELIGENCJI DZIECI CELE PRACY PRZEDSZKOLA 1. Diagnozowanie i rozwijanie różnorodnych inteligencji dzieci 2.

Bardziej szczegółowo

1 Organizacja procesu adaptacji

1 Organizacja procesu adaptacji ROCZNY PLAN PRACY DYDAKTYCZNO - WYCHOWAWCZEJ SPECJALISTYCZNEGO NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA EDUKACYJNO - REHABILITACYJNEGO NA ROK SZKOLNY 0/0 LP Zadanie do realizacji Środki i sposoby realizacji Osoby odpowiedzialne

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH Na lata 2012-2017 Koncepcja funkcjonowania i rozwoju szkoły została opracowana w oparciu o: 1.Ustawę o systemie

Bardziej szczegółowo

Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 18 gier miejskich i pikników rodzinnych w 18 dzielnicach Warszawy - propozycja współpracy

Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 18 gier miejskich i pikników rodzinnych w 18 dzielnicach Warszawy - propozycja współpracy Kapitan Warszawa ratuje stolicę! 18 gier miejskich i pikników rodzinnych w 18 dzielnicach Warszawy - propozycja współpracy List przewodni Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszam do współpracy przy organizacji

Bardziej szczegółowo

Oferta Lato w Ulu. www.jakwulu.com.pl; FB Jak w Ulu telefon kontaktowy 601-698-682; email: info@jakwulu.com.pl

Oferta Lato w Ulu. www.jakwulu.com.pl; FB Jak w Ulu telefon kontaktowy 601-698-682; email: info@jakwulu.com.pl Oferta Lato w Ulu Nasza oferta jest skierowana do dzieci od 1 do 4 roku życia. Nasze atuty to kameralna atmosfera, która sprzyja adaptacji oraz nastawienie na emocjonujące zabawy, w szczególności na świeżym

Bardziej szczegółowo

RYNEK JAKO MIEJSCE wyniki ankiety. Cieszyn, 3 lipca 2014 r.

RYNEK JAKO MIEJSCE wyniki ankiety. Cieszyn, 3 lipca 2014 r. RYNEK JAKO MIEJSCE wyniki ankiety Cieszyn, 3 lipca 2014 r. Propaganda informacja na temat ankiety: Wiadomości Ratuszowe strony: www.cieszyn.pl, www.um.cieszyn.pl ogłoszenia w Urzędzie Miejskim, jednostkach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK

PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK PUBLICZNE PRZEDSZKOLE W GOSZCZANOWIE PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK Przyjęty Uchwałą Rady Rodziców Nr 1/2011 z dnia 12.09.2011r. CELE: 1.Tworzenie warunków sprzyjających bezpieczeństwu

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zainteresowań dzieci

Rozwijanie zainteresowań dzieci Rozwijanie zainteresowań dzieci Zainteresowanie to dążenie do aktywnego poznawania świata Antonina Gurycka Rozwijanie zainteresowań dzieci Rozwijanie zainteresowań dziecka sprzyja przede wszystkim kształtowaniu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Przedszkola Niepublicznego Przyjaciół Dzieci w Kłodzku

Koncepcja pracy Przedszkola Niepublicznego Przyjaciół Dzieci w Kłodzku Koncepcja pracy Przedszkola Niepublicznego Przyjaciół Dzieci w Kłodzku Diagnoza Opracowanie koncepcji pracy Przedszkola Niepublicznego Przyjaciół Dzieci poprzedzone zostało diagnozą pracy przedszkola,

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa. tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw.

Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa. tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw. Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw.pl SZKOŁA PODSTAWOWA NR 132 W WARSZAWIE ROK SZKOLNY 2015/2016 W szkole

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

( mieszkanie - wynajem - rynek wtórny)

( mieszkanie - wynajem - rynek wtórny) Dane firmy: Oferent: aeternus Nieruchomości ul. Urzędnicza 35 30-048, Kraków tel.: 662-221-734 biuro@aeternusgroup.pl aeternusgroup.pl Oferta nr 536-740 Osoba do kontaktu: Agnieszka Golec tel. 602-588-876

Bardziej szczegółowo

Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2016/2017

Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2016/2017 Zespół Szkól w Biczycach Dolnych im. s. Czesławy Lorek Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2016/2017 Dział organizacyjny Lp. Zadania główne Formy i środki Termin Odpowiedzialni

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 STANDARD EDUKACYJNY W szkole realizujemy standardową ofertę edukacyjną zaplanowaną przez Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA IM. STEFANA ŻEROMSKIEGO W WINIARACH

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA IM. STEFANA ŻEROMSKIEGO W WINIARACH KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA IM. STEFANA ŻEROMSKIEGO W WINIARACH Moje przedszkole to mój drugi dom, bo stawia na Mnie, na moje szczęśliwe dzieciństwo i na mój wszechstronny rozwój. Powiedz

Bardziej szczegółowo

(Imię, Nazwisko, podpis)

(Imię, Nazwisko, podpis) ......, dnia... 2008 r. (pieczęć) EUROPEJSKI TYDZIEŃ ZRÓWNOWAŻONEGO TRANSPORTU EUROPEJSKI DZIEŃ BEZ SAMOCHODU Karta Europejska ZOBOWIĄZANIE DO UCZESTNICTWA W 2008 R. My, niżej podpisani, oświadczamy, że

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Przedmiot ewaluacji - PROWADZONA JEST WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI W PRZEDSZKOLU Cel ewaluacji: Pozyskanie informacji użytecznych dla pracy nad zwiększeniem uczestnictwa rodziców

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY DLA ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO NA ROK SZKOLNY 2013/ Dzierążnia, roku

PROGRAM WYCHOWAWCZY DLA ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO NA ROK SZKOLNY 2013/ Dzierążnia, roku PROGRAM WYCHOWAWCZY DLA ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO NA ROK SZKOLNY 2013/ 2014 Opracowanie Anna Bajur Dzierążnia, 19.08.2013 roku CEL PROGRAMU,,Wychowanie dziecka w atmosferze wzajemnego szacunku, akceptacji

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH Naczelny cel wychowania: Wszechstronny rozwój osobowy dziecka w wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, moralnym i

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 38/13 PREZYDENTA MIASTA SZCZECIN z dnia 29 stycznia 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 38/13 PREZYDENTA MIASTA SZCZECIN z dnia 29 stycznia 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 38/13 PREZYDENTA MIASTA SZCZECIN z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania certyfikatu MIEJSCA PRZYJAZNEGO RODZINIE Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTE PODSUMOWANIE PROJEKTU. Radosny Start Malucha utworzenie punktów przedszkolnych w Gminie Wielopole Skrzyńskie

UROCZYSTE PODSUMOWANIE PROJEKTU. Radosny Start Malucha utworzenie punktów przedszkolnych w Gminie Wielopole Skrzyńskie UROCZYSTE PODSUMOWANIE PROJEKTU Radosny Start Malucha utworzenie punktów przedszkolnych w Gminie Wielopole Skrzyńskie 26 lipca 2012 r. w siedzibie Szkoły Podstawowej nr 1 im. mjra Ludwika Marszałka "Zbroi"

Bardziej szczegółowo

www.6latki.szczecin.pl

www.6latki.szczecin.pl . Ankieta dla rodziców dzieci 6-letnich Cel: poznanie preferencji, obaw i oczekiwań rodziców 3 pytania: 1. Jakie mają Państwo oczekiwania wobec szkół podstawowych, w których naukę rozpoczynają 6-latki?

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego.

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013 Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. 1 Zadania szczegółowe: 1. Określenie przedmiotu, kryteriów, pytań kluczowych

Bardziej szczegółowo

Regulamin funkcjonowania oddziału przedszkolnego. Załącznik nr 1. Statut Zespołu Szkół w Krzynowłodze Wielkiej

Regulamin funkcjonowania oddziału przedszkolnego. Załącznik nr 1. Statut Zespołu Szkół w Krzynowłodze Wielkiej Regulamin funkcjonowania oddziału przedszkolnego Załącznik nr 1 Statut Zespołu Szkół w Krzynowłodze Wielkiej ORGANIZACJA I ZASADY DZIAŁALNOŚCI ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ W KRZYNOWŁODZE WIELKIEJ

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata ANKIETA Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata 2015-2022 GOSPODARKA 1. Jak ocenia Pani / Pan dostęp i stan podstawowych mediów w gminie /zwodociągowanie, kanalizacja sanitarna/?. 2. Jak ocenia Pani /

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 3 IM. KUBUSIA PUCHATKA W PRUSZCZU GDAŃSKIM NA LATA

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 3 IM. KUBUSIA PUCHATKA W PRUSZCZU GDAŃSKIM NA LATA KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 3 IM. KUBUSIA PUCHATKA W PRUSZCZU GDAŃSKIM NA LATA 2015-2018 Koncepcja pracy przedszkola oparta jest na celach i zadaniach zawartych w aktach prawnych: ustawie

Bardziej szczegółowo

Akademia Elfów Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska

Akademia Elfów Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska Akademia Elfów Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska ZwalczNude.pl to miejsce, w którym każdy znajdzie coś dla siebie, zarówno dorośli szukający ciekawych form rozrywki jaki rodziny z dziećmi szukających

Bardziej szczegółowo

KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 1 PROMYK

KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 1 PROMYK KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 1 PROMYK 1 KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 1,,PROMYK jest placówką integrującą dzieci i młodzież z miasta Piekary Śląskie. Tutaj młodzi ludzie mogą

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 21

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 21 KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 21 W TYCHACH NA ROK SZKOLNY 2014-2016 opracowana na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 maja 2013 roku w sprawie nadzoru pedagogicznego Przedszkole

Bardziej szczegółowo

WZORZEC OSOBOWY UCZNIA PRYWATNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 72 SZKOŁY MARZEŃ W PIASECZNIE

WZORZEC OSOBOWY UCZNIA PRYWATNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 72 SZKOŁY MARZEŃ W PIASECZNIE WZORZEC OSOBOWY UCZNIA PRYWATNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 72 SZKOŁY MARZEŃ W PIASECZNIE Uczeń Szkoły Marzeń: 1. Przygotowuje się do zajęć, rozwija intelektualnie: przynosi na zajęcia szkolne wszystkie potrzebne

Bardziej szczegółowo

Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2014/2015

Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2014/2015 Zespół Szkól w Biczycach Dolnych im. s. Czesławy Lorek Plan pracy opiekuńczo - wychowawczy świetlicy na rok szkolny 2014/2015 Lp. Zadania główne 1 Przygotowanie sali świetlicowej do rozpoczęcia zajęć.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA I ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO W BUKOWIE

KONCEPCJA PRACY SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA I ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO W BUKOWIE KONCEPCJA PRACY SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA I ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO W BUKOWIE Każde dziecko jest dla nas ważne Przygotowujemy dzieci do nauki w szkole Jesteśmy otwarci na potrzeby społecznościlokalne j

Bardziej szczegółowo

Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A.

Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A. Life Elevated Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A. Oaza Piątkowo to wyjątkowe miejsce do mieszkania w jednej z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji Poznania.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac grupy B

Sprawozdanie z prac grupy B B/1 Sprawozdanie z prac grupy B W dniu 11 lipca 2015 roku w godzinach 10:00 14:00 obyło się pierwsze spotkanie grupy roboczej B w ramach projektu Nowy Wymiar Konsultacji. Projekt został dofinansowany ze

Bardziej szczegółowo

XXII Targi Regiony Turystyczne Na Styku Kultur to wyjątkowe wydarzenie dla instytucji i firm, które tworzą branżę turystyczną w Polsce.

XXII Targi Regiony Turystyczne Na Styku Kultur to wyjątkowe wydarzenie dla instytucji i firm, które tworzą branżę turystyczną w Polsce. qaswqs XXII Targi Regiony Turystyczne Na Styku Kultur to wyjątkowe wydarzenie dla instytucji i firm, które tworzą branżę turystyczną w Polsce. Każdy, kto zdecyduje się zaprezentować w Łodzi, będzie miał

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

PUOLA. Zaangażuj się!

PUOLA. Zaangażuj się! PUOLA Zaangażuj się! Mannerheimin Lastensuojeluliiton Varsinais-Suomen piiri ry Perhetalo Heideken (dom rodzinny Heideken) Sepänkatu 3 20700 Turku Tel. +358 2 273 6000 info.varsinais-suomi@mll.fi varsinaissuomenpiiri.mll.fi

Bardziej szczegółowo

RAMOWY ROZKŁAD DNIA W PRZEDSZKOLU Z ROZLICZENIEM ZAGOSPODAROWANIA CZASU DZIECKA W CZASIE REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ WEDŁUG ZALECEŃ MEN

RAMOWY ROZKŁAD DNIA W PRZEDSZKOLU Z ROZLICZENIEM ZAGOSPODAROWANIA CZASU DZIECKA W CZASIE REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ WEDŁUG ZALECEŃ MEN RAMOWY ROZKŁAD DNIA W PRZEDSZKOLU Z ROZLICZENIEM ZAGOSPODAROWANIA CZASU DZIECKA W CZASIE REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ WEDŁUG ZALECEŃ MEN Godziny organizacji dnia w przedszkolu Czynności wykonywane przez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ADAPTACYJNY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 80 W KATOWICACH

PROGRAM ADAPTACYJNY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 80 W KATOWICACH PROGRAM ADAPTACYJNY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 80 W KATOWICACH Spis treści: 1. Wstęp 3 2. Założenia programu adaptacyjnego 4 3. Cele programu 4 4. Harmonogram działań 5 5. Ewaluacja spodziewane efekty wdrażania

Bardziej szczegółowo

================================================================== Witam serdecznie,

================================================================== Witam serdecznie, ================================================================== Witam serdecznie, Jesteśmy organizacją pozarządową działającą na rzecz edukacji włączającej, realizowanej poprzez prowadzenie warsztatów

Bardziej szczegółowo

Oferta sprzedaży mieszkania : http://mieszkanie.nae.pl, tel. 724-554-929

Oferta sprzedaży mieszkania : http://mieszkanie.nae.pl, tel. 724-554-929 Mieszkanie 2-pokojowe, ciche, zadbane, ustawne w bardzo spokojnej okolicy. Kuchnia zabudowana, łazienka z wyposażeniem, sypialnia i hol tylko szafy na wymiar z pawlaczami, salon pusty bez mebli. Okna antywłamaniowe

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PRZEDSZKOLA NR 29 W POZNANIU W ZAKRESIE REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLE / SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE NA ROK SZKOLNY 2011/2012

PLAN PRACY PRZEDSZKOLA NR 29 W POZNANIU W ZAKRESIE REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLE / SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE NA ROK SZKOLNY 2011/2012 PLAN PRACY PRZEDSZKOLA NR 29 W POZNANIU W ZAKRESIE REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLE / SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE NA ROK SZKOLNY 2011/2012 Promowanie aktywności fizycznej Lp. Zadania Metody i formy realizacji

Bardziej szczegółowo

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus OBECNA SYTUACJA Od kilku lat obserwuje się niepokojący wzrost liczby dzieci, podwożonych samochodami do szkoły i na zajęcia

Bardziej szczegółowo

Klient z niepełnosprawnością ruchową. Wskazówki dla pracowników branży turystycznej

Klient z niepełnosprawnością ruchową. Wskazówki dla pracowników branży turystycznej Klient z niepełnosprawnością ruchową Wskazówki dla pracowników branży turystycznej Wskazania podstawowe: 1. Klient z niepełnosprawnością ruchową jest takim samym klientem i oczekuje profesjonalnej obsługi

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA ELFÓW Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska

AKADEMIA ELFÓW Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska AKADEMIA ELFÓW Świętego Mikołaja rodzinna gra miejska ZwalczNude.pl to miejsce, w którym każdy znajdzie coś dla siebie, zarówno dorośli szukający ciekawych form rozrywki jaki rodziny z dziećmi szukających

Bardziej szczegółowo

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru?

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Gmina:.. Sektor: Turystyka obiekty, obszary funkcjonowania ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Jakie są

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ KATOLICKIEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W SIEDLCACH

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ KATOLICKIEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W SIEDLCACH REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ KATOLICKIEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W SIEDLCACH Postanowienia ogólne 1 1. Świetlica jest integralną częścią szkoły - w swojej programowej działalności realizuje cele i zadania szkoły,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PIERWSZEJ ARMII WOJSKA POLSKIEGO W KOCZALE

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PIERWSZEJ ARMII WOJSKA POLSKIEGO W KOCZALE REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PIERWSZEJ ARMII WOJSKA POLSKIEGO W KOCZALE PODSTAWA PRAWNA FUNKCJONOWANIA ŚWIETLICY SZKOLNEJ Ustawa z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość,

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość, Nasze przedszkole! Pięciolatek w grupie rówieśniczej ma szansę wcześniej wykorzystać swój naturalny zapał do poznawania świata. Szybciej stanie się samodzielny i odpowiedzialny. Bezstresowo zaakceptuje

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY TARGI RODZINNE KOCHANE SMYKI SZCZĘŚLIWA MAMA, SZCZĘŚLIWY SMYK

OFERTA WSPÓŁPRACY TARGI RODZINNE KOCHANE SMYKI SZCZĘŚLIWA MAMA, SZCZĘŚLIWY SMYK OFERTA WSPÓŁPRACY TARGI RODZINNE KOCHANE SMYKI SZCZĘŚLIWA MAMA, SZCZĘŚLIWY SMYK INFORMACJE O TARGACH Targi KOCHANE SMYKI to wyjątkowe wydarzenie skierowane do kobiet w ciąży, rodziców z dziećmi, a także

Bardziej szczegółowo

Maria Dąbrowska-Loranc. Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Instytut Transportu Samochodowego

Maria Dąbrowska-Loranc. Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Instytut Transportu Samochodowego KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA MIASTO I TRANSPORT 2008 Politechnika Warszawska 11 grudnia 2008 roku Rola edukacji w kontekście działań brd Maria Dąbrowska-Loranc Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

Diagnoza potrzeb i oczekiwań gimnazjalistów w zakresie zagospodarowania ich czasu wolnego. Klub Wersalik Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta

Diagnoza potrzeb i oczekiwań gimnazjalistów w zakresie zagospodarowania ich czasu wolnego. Klub Wersalik Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta Diagnoza potrzeb i oczekiwań gimnazjalistów w zakresie zagospodarowania ich czasu wolnego Klub Wersalik Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta Projekt Od potrzeby do pomysłu. Diagnoza potencjału środowiska Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Wszystkich uczniów łączy jedna wspólna cecha: każdy jest inny

Wszystkich uczniów łączy jedna wspólna cecha: każdy jest inny Z wizytą w /Visiting the... EETP 30(2013)4, ISSN 1896-2327 Joanna Parda Anna Marcinkowska Szkoła Podstawowa Nr 27 w Krakowie Wszystkich uczniów łączy jedna wspólna cecha: każdy jest inny Z wizytą w Szkole

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Prowadząca: Krystyna Materna Miejsce realizacji: Miejskie Przedszkole Nr 1 BAJKA w Szczytnie Termin i czas trwania projektu: listopad 2015r Warunki wyjściowe:

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTSZNEJ PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. M. KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTSZNEJ PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. M. KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTSZNEJ PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 3 IM. M. KOWNACKIEJ W BIAŁEJ PODLASKIEJ W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 Prezentowany raport jest efektem ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w przedszkolu

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO BIEDRONECZKA

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO BIEDRONECZKA KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO BIEDRONECZKA Dane dziecka : imię i nazwisko... data urodzenia PESEL. miejsce urodzenia... adres zamieszkania. Dane rodziców/opiekunów: imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

W roku 2015/2016 w przedszkolu

W roku 2015/2016 w przedszkolu W roku 2015/2016 w przedszkolu przeprowadzono ewaluację dotyczącą wdrażania dzieci do czytelnictwa. Badanie obejmowało obserwacje cyklu 10 zajęć głośnego czytania oraz ankietę skierowaną do rodziców dzieci.

Bardziej szczegółowo

Cofnijmy się w przeszłość

Cofnijmy się w przeszłość Cofnijmy się w przeszłość Idea integracji zrodziła się wraz z powstaniem w naszej szkole w 2002 roku pierwszej klasy integracyjnej; Do naszej szkoły zaczęli uczęszczać uczniowie niepełnosprawni; Pierwsza

Bardziej szczegółowo

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Plan prezentacji owarszawski Węzeł Kolejowy ogrupy użytkowników odotychczasowe diagnozy dostępności

Bardziej szczegółowo

Technologie w Placówkach Oddziały przyszłości. Konferencja Naukowa Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia

Technologie w Placówkach Oddziały przyszłości. Konferencja Naukowa Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia Technologie w Placówkach Oddziały przyszłości Konferencja Naukowa Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia Kiedy ostatni razy odwiedzali Państwo placówki? Z jakich usług korzystają Państwo w placówkach?

Bardziej szczegółowo

2. Proszę przeczytać fragmenty tekstu i ułożyć je w odpowiedniej kolejności:

2. Proszę przeczytać fragmenty tekstu i ułożyć je w odpowiedniej kolejności: CZYTELNIA (część druga) A2/B1 PALIĆ CZY NIE PALIĆ? 1. Wstępem do lekcji może być przeczytanie tytułu tekstu i porozmawianie na ten temat: 1. Co myślicie o paleniu w miejscach publicznych, jak ta sytuacja

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ. przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie. ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności

PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ. przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie. ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności PREZENTACJA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ przy Zespole Placówek Oświatowych w Jurkowie ze szczególnym uwzględnieniem jej działalności kulturalno oświatowej i wychowawczej. Biblioteka Szkolna w Jurkowie służy społeczności

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ I. Cele i zadania świetlicy szkolnej. 1.Głównym celem pracy świetlicy jest zapewnienie opieki wychowawczej uczniom przed lub po zajęciach szkolnych oraz stworzenie im optymalnych

Bardziej szczegółowo

Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011

Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011 Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011 Obowiązek szkolny przypada na okres intensywnych zmian biologicznych dziecka.

Bardziej szczegółowo

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie Świat jest wspaniałą książką, z której Ci, co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę Św. Augustyn Program wycieczki do Londynu 23-27 kwietnia 2013 rok Szkoła podstawowa nr 28 z

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W OSIU ZA LATA 2015-2020

PLAN ROZWOJU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W OSIU ZA LATA 2015-2020 PLAN ROZWOJU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W OSIU ZA LATA 2015-2020 Plan rozwoju przedszkola za lata 2015 do 2020 Przedszkole Publiczne w Osiu Wizja Nasze przedszkole jest bezpieczne, przyjazne dzieciom, rodzicom,

Bardziej szczegółowo

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości!

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Gmina Pleśna bierze udział w projekcie Samorząd z inicjatywą realizowanym przez Fundację Biuro

Bardziej szczegółowo

SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA NA SKARPIE W TORUNIU

SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA NA SKARPIE W TORUNIU SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA NA SKARPIE W TORUNIU REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI SPOŁECZNEJ I OŚWIATOWO-KULTURALNEJ ZATWIERDZONY UCHWAŁĄ RADY NADZORCZEJ SM NA SKARPIE Nr 94/2010 z dnia 23.11.2010r. I. POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo