AKADEMIA KARIERY DROGĄ DO.. SUKCESU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKADEMIA KARIERY DROGĄ DO.. SUKCESU"

Transkrypt

1 ISSN AKADEMIA KARIERY DROGĄ DO.. SUKCESU Czynniki wpływające na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym Biuletyn dla rodziców nr 4 KIELCE

2 Redaktor naczelny: mgr Grzegorz Ślęzak Redaktor naukowy: dr Anna Hajdukiewicz Redaktor techniczny: mgr Paweł Chalik Skład i opracowanie graficzne: mgr Łukasz Kołomański Recenzent: dr Tomasz Konopka Druk i oprawa: Drukarnia cyfrowa Inga Miejski Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych ul. Urzędnicza Kielce Projekt Innowacyjny Akademia Kariery Copyright by Miejski Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach, Kielce 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja, ani jej części nie mogą być w żadnej formie reprodukowane i wykorzystywane bez zgody właściciela. Wersją pierwotną jest wersja drukowana ISSN

3 Spis treści Wprowadzenie... 4 Czynniki wpływające na dojrzałość szkolną dziecka... 5 Dojrzałość szkolna dzieci 6- letnich Jak rozmawiać z dzieckiem Wpływ mass mediów na relacje interpersonalne w rodzinie, rola telewizji w kształtowaniu relacji między dziećmi i rodzicami, zagrożenia i szanse dla wychowania w rodzinie SCENARIUSZ SCENARIUSZ SCENARIUSZ SCENARIUSZ SCENARIUSZ SCENARIUSZ

4 Wprowadzenie Kolejny już Biuletyn dla Rodziców, który mamy przyjemność oddać w Państwa ręce, koncentruje się na kilku ważnych aspektach dla rodziców, których dzieci kończą edukację przedszkolną. W tym okresie dzieci przygotowują się do rozpoczęcia nowego okresu w swoim życiu, który jest związany z pójściem do szkoły i rozpoczęciem edukacji szkolnej. Sposób w jaki dziecko będzie funkcjonowało w nowym środowisku jest uzależniony od osiągniętej przez nie dojrzałości szkolnej. Wstąpienie w nowe środowisko jakim jest szkoła wymaga od dziecka ogromnej elastyczności, otwartości i odwagi, dlatego bardzo ważne jest przygotowanie w okresie przedszkolnym do przejścia na kolejny etap życia dziecka. Od przygotowania zależy jak dziecko będzie się czuło w środowisku szkolnym i jak się będzie rozwijało. Dzieci uczestniczące w działaniach projektowych zbliżają się właśnie do takiego momentu, więc pierwsza część Biuletynu poświęcona została zagadnieniom związanym z dojrzałością szkolną oraz aspektom istotnym z punktu widzenia zarówno rozwoju dziecka, czyli zmian, które w tym okresie się pojawiają jak również informacji ważnych dla rodzica, którego dziecko rozpoczyna naukę. W kolejnej części rodzice mogą znaleźć informacje dotyczące relacji, które kształtują się między dzieckiem i jego opiekunem. W tych relacjach ważne są dwa komponenty: rozmowa oraz wpływ kultury masowej na wzajemne zrozumienie i rozwój. Biuletyn zawiera także przykłady scenariuszy zajęć terapeutycznych prowadzonych przez specjalistów, które mogą być inspiracją dla rodziców do pracy z dzieckiem w domu. Szanowni Państwo, dodatkowo w bieżącym roku 2014 świętujemy 10-lecie wstąpienia Polski do Unii Europejskiej i z ogromną przyjemnością informujemy Państwa, iż działania, które wspólnie podejmujemy w ramach projektu Akademia Kariery zostały wyróżnione przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. W związku z tym, wraz ze Świętokrzyskim Biurem Rozwoju Regionalnego w Kielcach w dniu w godzinach w Targach Kielce organizujemy konferencję dotyczącą naszych osiągnięć i działań na którą serdecznie Państwa zapraszamy. Ponadto, w dniach zapraszamy na dni otwarte projektu do Miejskiego Zespołu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych. Anna Hajdukiewicz 4

5 Anna Hajdukiewicz Czynniki wpływające na dojrzałość szkolną dziecka Wstęp Dojrzałość szkolna nasuwa szereg wątpliwości i trudności, zarówno teoretycznych, jak i praktycznych zarówno wśród pedagogów jak i rodziców, którzy w sposób równie intensywny co i dzieci przeżywają moment rozpoczęcia obowiązku szkolnego przez dziecko, które zaczyna funkcjonować w roli ucznia. W literaturze dojrzałość szkolna jest definiowana jako taki poziom rozwoju, którego osiągnięcie umożliwia dziecku sprostanie wymaganiom szkoły i skuteczne przyswajanie wiedzy przekazywanej w szkole. Według W. Okonia dojrzałość szkolna to: Osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznegoi fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowaniu treści programowych klasy pierwszej", zaś B. Wilgocka-Okoń uważa, że przy definiowaniu pojęcia dojrzałości szkolnej, jak i przy określaniu jej stopnia istotne są dwa momenty: właściwości rozwoju dziecka i wymagania szkoły. Czynniki środowiskowe jak również opieka wychowawcza nad dzieckiem w wieku przedszkolnym są bardzo ważne, gdyż od nich zależy poziom rozwoju dziecka określany jako dojrzałość szkolna, lub czasami jako przygotowanie dziecka do nauki szkolnej". Młodszy wiek szkolny to okres, w którym zachodzi wiele zmian w codziennym życiu dziecka, które mają na celu przystosowanie się dziecka do wymogów szkoły. R. Stefańska- Klar wymienia cztery rodzaje zmian: 1. pierwszą zmianą jest przekształcenie działalności dziecka tak, by ze spontanicznej i zdominowanej przez zabawę przeszło bez większych odczuć w system działań sterowanych przez stałe zadania, obowiązki i normy społeczne, 2. druga zmiana to kontynuacja rozwoju funkcji psychicznych i ich połączenie w taki sposób, by umożliwiły dostosowanie się do nowych sytuacji, zadań i wymagań, 3. trzecią zmianą jest trwałe wejście w nowe środowisko, czyli przejście ze środowiska przedszkolnego bądź rodzinnego do szkoły, która obecnie stanie się jego instytucją wychowawczą i miejscem spotkań z rówieśnikami. W związku z tym dziecko będzie poddane na stałe innym rodzajom wpływów społecznych, innych niż rodzinne. Oba te wpływy są dla dziecka bardzo ważne, 4. wkroczenie w nową rolę społeczną rolę ucznia. 5

6 Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego wiąże się z początkiem nowego, bardzo ważnego etapu w życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny ulega zmianie podstawowa forma działalności dziecka, którą dotąd była to zabawa, a teraz osiągnięcia w nauce będą podstawowym kryterium oceny dziecka. Na dojrzałość szkolną dziecka ma wpływ wiele czynników, do których należą m. in.: 1. Czynniki indywidualne, czyli przekazane drogą genetyczną lub wrodzone właściwości organizmu, a przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego. Do czynników indywidualnych należą potrzeby, skłonności i dążenia dziecka. 2. Czynniki środowiskowe, czyli wpływy rodziny i przedszkola, a w szczególności: warunki materialne, które określają status ekonomiczno-materialny rodziny jak poziom dochodów, sytuacja mieszkaniowa, wyposażenia gospodarstwa domowego rodziny, które determinują sposób w jaki rodzina będzie zaspokajała potrzeby dziecka, a w szczególności racjonalnie odżywiane, zaopatrzone w potrzebną odzież, zapewnienie warunków do nauki, odpoczynku i zabawy, warunki kulturalne, które są zależne od poziomu wykształcenia rodziców, kultury językowej rodziny, sposobu zaspakajania potrzeb kulturalnych, zasad wychowania dzieci oraz sposobów w zakresie preferowanych form spędzania czasu wolnego, warunki społeczno psychologiczne, czyli struktura rodziny, osobowość rodziców, stosunki i relacje między nimi, ich postawy wobec dzieci oraz atmosfera panująca w domu. Dla osiągnięcia dojrzałości szkolnej istotne jest także, czy dziecko wychowuje się w rodzinie pełnej lub niepełnej oraz czy jest to rodzina wielodzietna, dwu- czy trzypokoleniowa. Z reguły rodzina wielodzietna stwarza korzystne warunki dla rozwoju osobowości dziecka, gdyż zmusza do liczenia się z innymi, rozwija postawy opiekuńcze. Dzieci z rodzin wielodzietnych szybciej się usamodzielniają, osiągają wyższy poziom dojrzałości emocjonalnej, nie wykazują tendencji do przeceniania swoich możliwości, lepiej potrafią współdziałać z innymi. Jeśli jednak rodzina jest liczna, a warunki materialne skromne, to rodzice obarczeni nadmiarem obowiązków mają mało czasu dla dzieci, pozostawiają je same sobie, nie zaspakajając wszystkich ich potrzeb. 6

7 Jednym z czynników wpływających na dojrzałość szkolną dziecka jest fakt uczęszczania przez nie do przedszkola. Dzieci, które uczęszczały do przedszkola zwykle charakteryzują się lepszym uspołecznieniem oraz lepszym przygotowaniem do szkoły. Opisując dziecko dojrzałe do nauki szkolnej należy wymienić kilka szczegółowych umiejętności, które powinny zostać przez dziecko opanowane. Dziecko przygotowane do rozpoczęcia naukiw klasie szkolnej potrafi powiedzieć, jak ma imię i nazwisko, ile ma lat, gdzie mieszka, potrafi narysować rysunek postaci ludzkiej, postać jest kompletna, części ciała są proporcjonalne do całości i rozmieszczone właściwie. Dziecko umie obchodzić się z przyborami do rysowania, malowania, pisania czyli nie wychodzi poza linie kolorując obrazek, nazwa to co narysowało oraz tnie nożyczkami w linii prostej i krzywej jak również lepi z plasteliny. Dziecko potrafi dobrać w pary przedmioty lub obrazki, klasyfikować je według określonej zasady, np. owoce, pojazdy, zwierzęta, łączyć zbiory według określonej cechy jak wielkość, kolor oraz wskazać różnice w pozornie takich samych obrazkach. Dziecko powinno także potrafić rozpoznać różne dźwięki z otoczenia, np. głosy zwierząt, a w zakresie umiejętności matematycznych liczyć kolejno do 10 oraz dokonywać dodawania i odejmowania na konkretach w tym zakresie. Dodatkowo przyszły uczeń powinien potrafić koncentrować uwagę na zadaniu, wskazywać zainteresowanie pracą i jej efektami oraz być odpornym na niepowodzenia, które mogą stać się udziałem dziecka w klasie szkolnej. Inne umiejętności charakteryzujące dziecko rozpoczynające naukę szkolną to: 1. wytrwałość przy dłuższym wysiłku, 2. prawidłowa wymowa wszystkich głosek, dziecko potrafi nazwać głoskę na początku i na końcu wyrazu, różnicować wyrazy o podobnym brzmieniu, podzielić zdanie na wyrazy, wyrazy na sylaby, 3. umiejętność opowiedzenia treści obrazka posługując się zdaniami, 4. umiejętność czytania niedługich tekstów ze zrozumieniem, 5. umiejętność uważnego słuchania przez dłuższą chwilę opowiadania, bajki, muzyki, 6. umiejętność wykonania prostych ćwiczeń gimnastycznych oraz uczestniczenia w grupowych zabawach ruchowych, 7. umiejętność różnicowania lewej i prawej strony swego ciała i osoby stojącej na wprost, 8. dziecko potrafi doprowadzić do końca rozpoczętą zabawę, pracę, w trudniejszych sytuacjach zwrócić się o pomoc do osoby dorosłej oraz bawić się z rówieśnikami w sposób niekonfliktowy czyli umieć współdziałać i czekać na swoją kolej, 7

8 9. dziecko potrafi działać sprawnie, umieć podporządkować się słownym poleceniom w określonym tempie pracy, 10. oraz potrafi wykonać podstawowe czynności samoobsługowe: samodzielnie zjeść, ubrać się, umyć, zawiązać sznurowadła, zapiąć guziki, zamki oraz potrafić nawiązać kontakty z rówieśnikami i dorosłymi, zwracając uwagę na opinię nauczycieli i innych osób dorosłych. U większości dzieci uczęszczających do przedszkola lub klas zerowych gotowość do podjęcia nauki szkolnej dokonuje się w sposób naturalny i nie wymaga specjalnych zabiegów ani ze strony rodziców, ani ze strony nauczycieli, ponieważ praca wychowawcza przedszkola zmierza do zapewnienia dziecku dobrego startu w szkole. Pomimo tego, zdarza się, że niektóre dzieci nie osiągają dojrzałości szkolnej i z tego powodu odraczane są z obowiązku szkolnego. Te dzieci wymagają szczególnej troski i fachowej pomocy. Wśród dzieci przekraczających próg szkolny są takie, które wchodzą w obowiązki szkolne z niepełną dojrzałością szkolną. Tym dzieciom również potrzebna jest specjalistyczna pomoc, gdyż mogą być one narażone na niepowodzenia szkolne. O tym, czy dziecko pójdzie do szkoły mimo braku dojrzałości szkolnej, czy zostaje odroczone zawsze decydują rodzice, po zasięgnięciu opinii psychologa i pedagoga. Te trudne, ale konieczne decyzje muszą być poprzedzone rzetelną diagnozą dziecka, pozwalającą określić jego dojrzałość umysłową, fizyczną, społeczną i emocjonalną. Brak gotowości do podjęcia nauki szkolnej często ma także podłoże w podejściu rodziców i ich postawie obejmującej przygotowanie dziecka do nauki. Zdarza się, że rodzice nieświadomie popełniają błędy, które niekorzystnie wpływają na stosunek dziecka do nowego etapu w ich życiu. Do takich błędów można zaliczyć: Straszenie szkołą. Jeżeli rodzić straszy dziecko szkołą, wtedy ono będzie traktować pójście do szkoły jako przykry obowiązek, a samą szkołę postrzegać (nawet jeszcze zanim samo będzie mogło doświadczyć życia szkolnego) jako miejsce, w którym będzie czuło się źle. Likwidacja zabawek. Rodzice przygotowując dziecku miejsce do nauki część, a czasem nawet większość zabawek wyrzucają, co powoduje zburzenie dotychczasowej organizacji życia dziecka w domu. Powoduje to utratę poczucia bezpieczeństwa, które zastępuje niepewność, a nawet zagrożenie, a od dziecka zaczyna wymagać się zbyt dużej odpowiedzialności i dojrzałości. 8

9 Okazywanie lęku przez rodziców. Niestety zdarzają się sytuacje, w których to rodzice przejawiają strach przed szkołą, wyrażają niepewność, czy dziecko da sobie radę w nowych warunkach, co w konsekwencji może powodować lęk u dziecka, które także zaczyna się bać szkoły. Stosunek do oceny szkolnej. Dziecko idąc do szkoły w wielu przypadkach nie zdaje sobie sprawy z wartości oceny. Jest ona kształtowana przez dom rodzinny i najbliższe otoczenie dziecka. Nadmierne ambicje rodziców, nastawionych na zdobywanie przez dziecko najlepszych stopni może powodować napięcie i lęk u dziecka przed uzyskaniem niesatysfakcjonujących rodziców not w szkole, a z czasem prowadzić do zachwiania wiary dziecka we własne możliwości i prowadzić do odczuwania przez nie niższej wartości i kształtowania zaniżonej samooceny. Warto jest także wymienić kilka cech, które mogą świadczyć o tym, że dziecko nie osiągnęło gotowości do nauki szkolnej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy: Start szkolny dziecka jest utrudniony Nie poddaje się ono wpływom nauczyciela. Staje się niechętne, nie zainteresowane zadaniami, które ma wykonać i przejawia bierną postawę. Często pracuje znacznie dłużej przy zadaniach niż jego rówieśnicy, osiągając mierne efekty. Wszystkie elementy dojrzałości szkolnej są jednakowo ważne, choć niestety nie zawsze rozwijają się harmonijnie. Jeśli cokolwiek budzi niepokój u rodziców warto jest zasięgnąć porady specjalisty. Aby dziecko prawidłowo się rozwijało, jego rozwój psychoruchowy nie może być dysharmonijny. Dlatego ważnym jest zapewnienie dziecku możliwości wszechstronnego rozwoju oraz odpowiedniej i fachowej opieki wychowawczej. Większość rodziców spokojnie oczekuje na pójście dziecka do szkoły, gdyż jest to ważne wydarzenie zarówno w życiu dziecka jak i całej rodziny, ale są na pewno i tacy, którzy z niepokojem myślą o przekroczeniu progu szkoły przez swoją pociechę, gdyż czują intuicyjnie, że ich dziecko nie jest jeszcze gotowe, by rozpocząć obowiązek szkolny, ale wtedy należy z jednej strony skonsultować się ze specjalistami, którzy w sposób obiektywny spojrzą na dziecko i jego predyspozycje do rozpoczęcia nauki, a z drugiej strony zaufać samemu dziecku, które z zaskakującą rodzica umiejętnością może dostosować się do zasad obowiązujących w szkole. 9

10 Literatura: Horsonek M., Wpływ rodziny na dojrzałość szkolną dziecka, w: Życie Szkoły 2001/8 Klim-Klimaszewska A. : Pedagogika przedszkolna, Polski Instytut Wydawniczy, Warszawa 2005 Marzęda - Przybysz B., Badanie gotowości szkolnej dziecka, w: Życie Szkoły 2001/6 Prus - Wiśniewska H., Zanim dziecko pójdzie do szkoły, MEDIUM, Warszawa 1995 Sawa B., Jeżeli dziecko źle pisze i czyta, WSiP, Warszawa 1987 Stefańska-Klar R. : Dojrzałość szkolna (w): Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Wilgocka - Okoń B., Gotowość szkolna dziecka sześcioletniego, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 2003 Żebrowska, Psychologia rozwoju dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa 1986 Wilgocka B. Okoń, Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 2003 Sylwia Kulpińska Dojrzałość szkolna dzieci 6- letnich W ostatnich miesiącach w związku z nieuchronnie zbliżającą się datą 1 września 2014, oznaczającą, że realizację obowiązku szkolnego rozpoczną sześciolatki urodzone od 1 stycznia do 30 czerwca 2008 roku zwiększa się zainteresowanie rodziców tematem dojrzałości szkolnej. Wielu z nich ma obawy, czy ich dziecko jest przygotowane do pójścia do szkoły, czy podoła nowym obowiązkom, czy będzie się w szkole dobrze czuło, czy będzie dobrym uczniem. Przeżywanie takich wątpliwości jest czymś zupełnie naturalnym, ponieważ rozpoczęcie nauki w szkole to ważny krok w życiu dziecka i jego rodziców. Kochający rodzic, chce dla swojego dziecka jak najlepiej, a obawia się tego, czego do końca nie jest pewien, nie zna. Często rozumienie dojrzałości szkolnej jest zbyt wąskie, fragmentaryczne, obejmuje nieliczne umiejętności niezbędne do rozpoczęcia nauki w klasie I takie jak pisanie, liczenie, znajomość literek, podczas gdy należy ją rozpatrywać bardzo szeroko uwzględniając wszystkie sfery rozwoju: poznawczą, społeczną, emocjonalną, a także rozwój fizyczny. Szczegółowe umiejętności, wymagania i oczekiwania są zawarte w Podstawie programowej wychowania przedszkolnego. Pamiętajmy jednak, że dziecko rozpoczynające naukę w szkole nie musi być ukształtowanym uczniem (potrafiącym pisać i czytać), ale powinno posiadać pewne umiejętności, które sprawią, że nauka w szkole będzie przebiegać efektywnie. 10

11 Z pewnością wiek biologiczny nie powinien być jedynym kryterium przy podejmowaniu decyzji o rozpoczęciu przez dziecko nauki w szkole. Dziecko będzie dobrze radziło sobie z wymaganiami szkolnymi jeśli jego rozwój fizyczny będzie przebiegał prawidłowo, jeśli będzie zdrowe, stabilne, będzie dobrze czuło się we własnym ciele. Jego ruchy powinny być na tyle skoordynowane, płynne, aby mogło bezpiecznie poruszać się po szkole. Ważna jest również odpowiednia odporność na zmęczenie oraz siła fizyczna, niezbędne do noszenia plecaka, siedzenia przez dłuższy czas przy stoliku. Odpowiedni poziom rozwoju ruchowego obejmuje również właściwą sprawność manualną oraz koordynację wzrokowo- ruchową. Dziecko rozpoczynające naukę w szkole powinno posiadać m.in. takie umiejętności w tym zakresie jak: prawidłowy uchwyt przyboru do rysowania, prawidłowy nacisk, umiejętność rysowania podstawowych figur geometrycznych, rozpoznawalnych obiektów z otoczenia, niewychodzenie poza kontur podczas malowania, ale także radzenie sobie z zamkami i guzikami podczas ubierania się. Wskazane jest również, aby sytuacja zdrowotna przyszłego ucznia była ustabilizowana. Pamiętajmy, że np. przewlekła choroba niekorzystnie wpłynie na jego wydolność psychofizyczną, może być przyczyną częstych absencji, a konsekwencji zaległości w realizacji materiału dydaktycznego. Warto przed rozpoczęciem nauki w szkole wykonać dziecku badania wzroku i słuchu- zmysłów, których prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne do nauki pisania i czytania. Kolejnym elementem dojrzałości szkolnej jest prawidłowy rozwój umysłowy. Dziecko rozpoczynające naukę w szkole powinno cechować względnie prawidłowe myślenie obejmujące np. przewidywanie skutków działań manipulacyjnych na przedmiotach, dokonywanie klasyfikacji (grupowania obiekty w sensowny sposób), uogólniania (wskazywania, że to do tego pasuje, to nie pasuje, te są podobne, te są inne). W myśleniu przyszłego ucznia powinno zachodzić łączenie przyczyny ze skutkiem, planowanie, przewidywanie co może się zdarzyć. Ważne jest również aby potrafiło koncentrować uwagę przez około minut w czasie prowadzonych zajęć w grupie lub w czasie wykonywanych czynności oraz wykazywało względną odporność na czynniki rozpraszające. Nabywanie nowych wiadomości i umiejętności szkolnych jest uwarunkowane również prawidłowymi umiejętnościami w zakresie pamięci. Przyjrzyjmy się, czy dziecko trwale zapamiętuje imiona kolegów, zasady gier, rymowanki, piosenki, czy potrafi sterować procesem zapamiętywania (tzw. pamięć dowolna). 11

12 Bardzo ważnym aspektem, warunkującym powodzenie w szkole jest umiejętność porozumiewania się słownego. Od dziecka, które rozpocznie naukę w szkole oczekuje się, aby mówiło poprawnie pod względem gramatycznym i artykulacyjnym, formułowało dłuższe, logiczne wypowiedzi ale też rozumiało i uważnie słuchało wypowiedzi innych dzieci, nauczyciela. W sytuacji trudności dziecko dojrzałe w tym zakresie potrafi dopytać, kiedy czegoś nie zrozumie, zasygnalizuje werbalnie swoje potrzeby. Jeżeli dziecko ma kłopoty artykulacyjne, może napotykać trudności w pisaniu i czytaniu, stąd należy dokonać korekty wad wymowy przed podjęciem przez dziecko nauki szkolnej. Dojrzałość szkolna to również dojrzałość w aspekcie emocjonalno- motywacyjnym. Dziecko sześcioletnie powinno mieć odporność emocjonalną w takim stopniu aby mogło radzić sobie w nowych i trudnych sytuacjach, których doświadczy w szkole, łagodnie znosić stresujące sytuacje i porażki. W wystarczającym stopniu potrafi zapanować nad swoimi emocjami np. pohamuje płacz w momencie do tego nieodpowiednim, nie zareaguje agresją w sytuacji frustracji. Kiedy napotyka trudności stara się je aktywnie pokonywać. Wykonuje zadanie wytrwale, do końca, nie zniechęca się szybko, nawet jeśli zadanie nie jest dla niego zbyt atrakcyjne. Potrafi rozpoznawać i nazywać emocje u siebie i innych, wczuć się w sytuację drugiej osoby, pocieszyć, kiedy druga osoba tego potrzebuje. Nauka szkolna ma charakter społeczny, dzieci uczą się w grupie, współpracują podczas rozwiązywania problemów, komunikują się z rówieśnikami i nauczycielami, więc dziecko idące do szkoły powinno również wykazywać dojrzałość w sensie społecznym. Oznacza to identyfikację z grupą, odczuwanie przynależności do niej co przejawia się np. tym, że dziecko uwagi nauczyciela skierowane do całej grupy odnosi także do siebie. Obdarza uwagą dzieci i dorosłych aby zrozumieć to, co mówią oraz czego oczekują. Potrafi przestrzegać ustalonych norm i zasad podczas zajęć, a także podczas zabaw z rówieśnikami. Wie jak zachować się w różnych sytuacjach życia społecznego, używa zwrotów grzecznościowych. Dziecko dojrzałe w sensie społecznym dąży do samodzielnego wykonywania różnych czynności, ma opanowane umiejętności w zakresie samoobsługi: korzysta z ubikacji, myje się, spożywa posiłki, rozbiera i ubiera np. w strój gimnastyczny, utrzymuje względny porządek w swoim otoczeniu. Dojrzałość społeczna obejmuje również dbałość o bezpieczeństwo własne oraz innych. Dziecko 6- letnie powinno już posiadać podstawową wiedzę na temat różnych niebezpiecznych sytuacji, zagrożeń płynących z poruszania się po drodze, a także ze strony ludzi i zwierząt, jak również sposobów zachowania się w sytuacjach zagrażających (potrafi 12

13 poprosić o pomoc, wie gdzie można ją uzyskać). Potrafi również nawiązywać dłuższe przyjaźnie, pomaga innym, dzieli się przyborami, jest lubiane przez rówieśników. Warto również przyjrzeć się czy dziecko wykazuje gotowość do nauki matematyki (np. przelicza przedmioty, dodaje i odejmuje na paluszkach lub przedmiotach, rozróżnia, gdzie jest więcej, a gdzie mniej, rozróżnia prawą i lewą stronę, orientuje się w schemacie ciała i przestrzeni) oraz gotowość do nauki pisania i czytania (m. in., interesuje się pisaniem i czytaniem, słucha bajek, przegląda książeczki, układa krótkie zdania, dzieli zdania na wyrazy, wyrazy na sylaby, wyodrębnia głoski w prostych słowach, ujawnia dobrą sprawność rak i koordynację wzrokowo- ruchową). Osiągnięcie dojrzałości szkolnej oznacza względnie harmonijny rozwój w sferze ruchowej, poznawczej, emocjonalno- motywacyjnej, społecznej. Nie wszystkie dzieci ujawniają pełną gotowość do podjęcia nauki w szkole. Niektóre osiągną ją dopiero po kilku miesiącach nauki i dalej będą funkcjonować w szkole bez większych problemów. Inne niedojrzałe dzieci napotykają na tak duże trudności w opanowaniu materiału szkolnego, że może rozwinąć się u nich nadmierny lęk przed niepowodzeniem, niechęć do szkoły, nadmierne napięcie psychiczne. Czynniki, które warunkują gotowość szkolną, prawidłowe funkcjonowanie w roli ucznia, leżą nie tylko w rozwoju dziecka. Pamiętajmy, że również środowisko rodzinne ma ogromne znaczenie np. oczekiwania stawiane dziecku, nadopiekuńcza postawa, nieprawidłowe metody wychowawcze. Nie zapominajmy również o wpływie środowiska szkolnego obejmującym m.in. warunki materialne placówki, klimat szkoły, organizację pracy, postawę nauczyciela. Warto więc przyjrzeć się placówce, do której przyjdzie dziecku uczęszczać, ale także umiejętnościom przyszłego ucznia i odpowiednio wcześniej podjąć działania, które ułatwią mu start. Ogromne znaczenie ma również nastawienie dziecka do szkoły. Jeśli oczekuje tego momentu z radością i ciekawością, wówczas można przewidywać, że wysoka motywacja może sprzyjać pokonywaniu trudności, będzie dobrą podstawą dla rozwoju dziecka w tych dziedzinach, w których jeszcze nie radzi sobie tak dobrze. Rodzice mogą również wpływać na dojrzałość szkolną poprzez różne działania. Poniżej przedstawiono przykłady aktywności, działań, zabaw, poprzez które mogą wspierać swoją pociechę, która niebawem rozpocznie naukę w szkole. Rozwój fizyczny: - dbałość o racjonalne planowanie zajęć codziennych (czas na zabawę, odpoczynek na świeżym powietrzu, realizację obowiązków w domu), - odpowiednie proporcje między zajęciami dodatkowymi i czasem wolnym, 13

14 - prawidłowe odżywianie, - odpowiednia ilość snu. Rozwój umysłowy: - rozwijanie ciekawości świata, wzbudzanie zainteresowania tym, co go otacza, - zachęcanie do rozwiązywania zagadek, badania przedmiotów, - słuchanie w skupieniu dziecięcych pytań, odpowiadanie na nie, wzmacnianie dociekliwości, - uczenie grupowania np. podczas sprzątania: To i to może być razem bo.np. służą do ubierania, te są podobne, te są inne, sortowanie przedmiotów, - zachęcanie do zapamiętywania np. rzeczy, które trzeba kupić w sklepie, - zabawa w posłańca: dziecko zapamiętuje i przekazuje ważną informację, - zabawy typu memo : wzrokowe, słuchowe, - czytanie bajek. Rozwój emocjonalno - motywacyjny: - okazywanie zainteresowania wytworami dziecka, - okazywanie uznania dla osiągnięć ale też dla wysiłku, który dziecko wkłada w wykonywane zadania, - zachęcanie do próbowania, mimo doświadczanych trudności, - zachęcanie do doprowadzania do końca zaczętej pracy, - uczenie radzenia sobie z porażkami i sukcesami (np. podczas gier planszowych), - uczenie mówienia o tym co je martwi, cieszy, złości, - rozwijanie wiary ze własne możliwości, - kształtowanie pozytywnego stosunku do obowiązków w codziennym życiu poprzez zachęcanie do wykonywania różnych czynności cyklicznie, samodzielnie. Rozwój społeczny: - rozwijanie zaradności w samoobsłudze, -wdrażanie do wykonywania różnych obowiązków (porządkowanie swoich rzeczy, karmienie zwierzątka), - modelowanie różnych zachowań w sytuacjach życia społecznego, - konsekwentne postępowanie, według jasno ustalonych reguł, - wzmacnianie samodzielności dziecka. Bibliografia Gruszczyk - Kolczyńska E., Zielińska E., Zajęcia dydaktyczno- wyrównawcze dla dzieci, które rozpoczną naukę w szkole. Podstawy psychologiczne i pedagogiczne oraz zabawy 14

15 i sytuacje zadaniowe sprzyjające intensywnemu wspomaganiu rozwoju umysłowego i kształtowaniu ważnych umiejętności, Wydawnictwo Edukacja Polska, Warszawa 2009 Janiszewska B., Ocena dojrzałości szkolnej, Wydawnictwo Seventh Sea, Warszawa 2008 Jegier A., Zabawy wspomagające rozwój dziecka i ułatwiające funkcjonowanie w roli ucznia, [W] Moje dziecko w przedszkolu. Poradnik dla rodziców, (red.) A. Jagier, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk Marek E., Nadrowska K., Przewodnik metodyczny. Diagnoza gotowości dziecka do podjęcia nauki szkolnej, WSiP, Warszawa 2010 Meinders - Lücking F., Loy S., Czy moje dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną?, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce

16 Ilona Ślęzak Jak rozmawiać z dzieckiem Przez relację interpersonalną rozumiemy związek, stosunek, zależność zachodzącą między osobami (rodzice dziecko). Relacja interpersonalna polega na bezpośrednim kontakcie rodziców z dzieckiem, mającym charakter więzi egzystencjalnej, w obrębie której konieczna jest empatia i szacunek do drugiej osoby, podmiotowe jej traktowanie, przestrzeganie zasad etyki w owych relacjach. Rodzicielstwo jest bardzo specyficzną i niezwykle odpowiedzialną funkcją. Każdy rodzic bowiem, kształtuje osobowość dziecka, ma wpływa na jego rozwój, zachowanie, sposób myślenia, postrzegania świata. Wychowywanie potomstwa to czas pełen piękna, wzruszeń szczęścia, ale też i troski, poczucia bezradności, czasem złości i niemocy. To wielka odpowiedzialność, ponieważ mamy, powinniśmy mieć, świadomość, że wywieramy ogromny wpływ na późniejsze zachowanie młodego człowieka. Każdy z rodziców chce jak najlepiej dla swojego dziecka, ale nie zawsze to się udaje. Czasem nie zdajemy sobie sprawy, że to, co wydaje nam się najbardziej odpowiednie, najbardziej potrzebne dziecku, przynosi całkowicie odwrotne skutki. Popełnianie błędów to zupełnie normalna i codzienna rzecz. Któż z nas się nie myli? Błędy popełniać może, a nawet powinien każdy. To dzięki nim mamy szansę zauważyć i skorygować nieodpowiednie zachowanie. Ważne byśmy wyciągnęli wnioski, a w przyszłości stosowali się do cennych doświadczeń. Dobra komunikacja z dzieckiem to częsty problem, z jakim borykają się rodzice. Z jednej strony, wydaje się to być prostą sprawą - przecież ciągle z kimś rozmawiamy. Tymczasem, gdy chodzi o nasze dzieci nie jest to takie łatwe Nie jeden rodzic i nie raz zadaje sobie pytanie: jak lub co zrobić, żeby dziecko słuchało tego, co się do niego mówi, a nie zdawkowo odpowiadało tak, nie, nie wiem albo udawało, że w ogóle nie słyszy Postaram się przedstawić, a właściwie przypomnieć najczęściej popełniane przez nas rodziców błędy w rozmowie z naszymi pociechami. Błędy, które są powszechnie znane, ale niestety często powtarzane. Pierwszy z nich to: Prowadzenie rozmowy jak przesłuchania. Nikt nie lubi być przepytywany. Najbardziej nieodpowiednie jest zadawanie pytań w stylu: Dlaczego nie zrobiłeś..?. Dużym błędem jest także: 16

17 Traktowanie dziecka jak dorosłego. Mamy tendencję do myślenia, że nasze dziecko to mały dorosły człowiek, który dobrze opanował już zdolności komunikacyjne. Wydaje się, że myśli, rozumie ono jak dorosły. Jeśli Twój przedszkolak jest zły, bo Ty zbyt dużo pracujesz i nie masz dla niego czasu to na pewno nie powie Mamo, nie będzie Cię znów przez kilkanaście godzin, nie będziesz miała czasu, żeby się ze mną pobawić i ja nie wiem jak sobie z tym poradzić, tęsknię za Tobą przez cały dzień i nie mogę się doczekać aż wrócisz z pracyi będziesz miała czas tylko dla mnie. Zamiast tego będzie marudny i płaczliwy, będzie się złościł, obrażał. Bądźmy czujni na takie zachowanie, zwróćmy uwagę a może nasze dziecko chce coś przez to powiedzieć, może potrzebuje naszego zainteresowania, może coś go trapi. Kolejną nieprawidłowością w kontaktach z dzieckiem jest: Rozwiązywanie problemów za naszą pociechę. Rodzice mają w zwyczaju narzucanie dzieciom rozwiązywania problemów, czasem wyręczanie, bo wydaje się, że tak będzie lepiej, po co nasz maluch ma się męczyć. W ten sposób dziecko otrzymuje od rodzica sygnał, że samo sobie z problemem nie poradzi, że musi otrzymać pomoc. Nie uczy się rozwiązywania problemów, stawiania im czoła, nie jest samodzielne. Aby móc dogadać się z dzieckiem i wychować je na szczęśliwego człowieka, my dorośli powinniśmy posiadać umiejętność komunikowania się. Żeby nauczyć dziecko dobrej komunikacji sami musimy znać i stosować jej zasady. Rozmawiajmy ze sobą: bez krzyków, bez zrzędzenia, bez oceniania, bez krytykowania itp. Pamiętajmy, że wszystko zaczyna się od nas rodziców, dorosłych, że dziecko obserwuje i naśladuje. Dajmy przykład. Skuteczne porozumiewanie się polega nie tylko na odpowiednim mówieniu, ale także, a może szczególnie, na uważnym słuchaniu. Dziecku tak jak każdemu z nas potrzebne jest poczucie, że jest rozumiane i wysłuchane przez drugą osobę. Szanujmy nasze dzieci, dajmy im to odczuć. One także wymagają naszej uwagi to, co robią, mówią, powinno być dla nas ważne, bo sami chcemy by nasze komunikaty były wysłuchiwane. Kiedy rozmawiamy z dzieckiem (albo ono z nami), wyłączmy telewizor, radio, odsuńmy gazetę, nie rozmawiajmy przez telefon. Dajmy także dziecku możliwość wypowiedzenia się do końca. Poświęćmy chwilę tylko dla niego. Nie przerywajmy mu. Warto patrzeć dziecku w oczy i przykucnąć, by znaleźć się z nim na jednym poziomie. Gdy jesteśmy zdenerwowani, rozdrażnieni dobrze jest wtedy wyjść na chwilę, by ochłonąć, wyciszyć się. Do rozmowy wróćmy, gdy jesteśmy już spokojniejsi. Nie krzyczmy na dziecko, 17

18 traktujmy je z szacunkiem. Nie przenośmy naszych frustracji na niego. Mamy tę przewagę nad dzieckiem, że możemy (powinniśmy) kontrolować swoje emocje, panować nad nimi. Starajmy się zawsze zachować spokój. Bardzo ważna w codziennej komunikacji z dzieckiem jest nauka wyrażania uczuć, emocji. Mówmy naszemu maluchowi, że go kochamy, że jest dla nas kimś niezwykle ważnym, że lubimy z nim być. Dzięki temu, gdy się na przykład zdenerwuje czy zezłości, to nam o tym powie, a nie będzie dusiło w sobie czy też manifestowało swojego niezadowolenia poprzez np. obrażanie się, bicie czy wyzwiska. Pamiętajmy także o tym, że to co nam dorosłym wydaje się być błahe, banalne dzieci mogą odbierać zupełnie inaczej. Nie lekceważmy tego. Spróbujmy stosować poniższe zasady, być może dziecko poczuje wtedy, że rodzic go słucha, a sama rozmowa przyniesie oczekiwane efekty: Mów do dziecka patrząc mu w oczy, a nie np. na ścianę, Przykucnij do poziomu dziecka - skieruj twarz w jego stronę, Słuchaj uważnie tego, co ma do powiedzenia odłóż gazetę, przycisz radio, Mów o swoich odczuciach, a nie oskarżaj dziecka używaj komunikatu ja, a nie ty, Upewniaj się czy zrozumiałeś, co powiedziało dziecko, poprzez korzystanie z parafrazy czyli powtarzaj własnymi słowami, to co oznajmiła Ci pociecha, Daj się wypowiedzieć dziecku do końca nie przerywaj w pół zdania, Podczas rozmowy postaraj się zachować spokój chociaż nie jest to zawsze łatwe jednak bądź opanowany. Świat emocji dziecka charakteryzuje się spontanicznością, ekspresją, spotęgowaną siłą wyrażania. W tym świecie (przynajmniej na początku) nie ma analizy i refleksji nad tym, co wypada, a co nie. Radość to radość, smutek to smutek, złość to złość. Dzieci na różne sposoby okazują swoje emocje. Pojawiają się one bez kontroli dziecka jako reakcja na sytuacje i bodźce, których doświadcza tu i teraz. Zazwyczaj jest tak, że im silniej je demonstruje, tym bardziej potrzebuje pomocy rodzica. Gdy dziecko złości się, krzyczy, płacze, rzuca na ziemię, najczęściej chce w ten sposób przekazać rodzicom, że sobie nie radzi, że potrzebuje pomocy, zrozumienia, że dana sytuacja jest dla niego za trudna. Małe dziecko, które się złości i nie wie co z tą złością zrobić może próbować ją powstrzymać stłumić lub zignorować, ale zazwyczaj powraca ona ze zdwojoną siłą i wtedy jest jeszcze trudniej. Złość pochłania dziecko, a rodzic obserwuje i odczuwa skutki tego zachowania. Od reakcji rodzica (jego umiejętności bycia przy dziecku) bardzo wiele zależy. Może on, powinien, a nawet ma obowiązek wesprzeć swoje dziecko w tym, co ono przeżywa. Może 18

19 pomóc dziecku nazwać jego emocje i wspólnie z nim poszukać, które ważne dla dziecka potrzeby stoją za tym emocjami. Czego tak naprawdę w danej sytuacji dziecko potrzebuje. Ważne, aby dać mu poczucie, że może na nas liczyć, że jesteśmy jego wsparciem. Przywołam tu kilka aspektów na, które warto zwrócić uwagę w tak codziennym a jednak bardzo trudnym procesie właściwej komunikacji, rozmowy: Akceptacja - dziecko jest szczególnie wrażliwe na stopień akceptacji jego osoby, doskonale rozpozna kiedy jest oszukiwane, tzn. kiedy akceptacja ze strony dorosłych, przede wszystkim rodziców, jest fałszywa, udawana, wymuszona. Przykładem mogą być ciepłe słowa, które zupełnie nie znajdują potwierdzenia w reakcjach rodziców. Akceptujmy swoje dzieci takimi jakimi są. Potwierdzajmy to nie tylko słowami. Nasze postępowanie powinno być potwierdzeniem wygłaszanych poglądów, uczuć. Pamiętajmy, że my też nie jesteśmy idealni. Konsekwencja powinna być wynikiem szczerego postępowania. Konsekwencja co do wymagań i opinii osiąga cel, jeśli jest prawdziwa stała. Nie można zatem zabraniać dziecku określonych zachowań poza domem, jeśli sami wcześniej w innym miejscu na to zezwalaliśmy! Dziecko jest "nieusłuchane", bo codzienne wzorce postępowania są dla niego całkiem inne. Podobnie zdezorientowane będzie, kiedy rodzic jednorazowo wyrazi zgodę (choćby: "dla świętego spokoju") na rzecz do tej pory niepraktykowaną, bądź wręcz zabranianą. Jest to znak, że łamanie obowiązujących zasad jest możliwe, a rodzic jest niekonsekwentny. Dzieci doskonale wyczuwają kiedy rodzic jest chwiejny w swoich decyzjach, kiedy można na coś go namówić bądź wymusić. Konsekwencja to podstawa. Nie jest to łatwe, ale naprawdę skuteczne i co najważniejsze przynosi pożądane efekty. Efekty, które mają na uwadze dobro dziecka. Aktywne słuchanie pamiętajmy, że dziecko jest świetnym obserwatorem i z pewnością szybko zorientuje się, że nie jest słuchane. A to, z kolei, przekłada się na poczucie odrzucenia, na refleksję, że rodziców "nie obchodzi", że jest mało ważne. Dlatego bardzo istotne jest, aby stworzyć do rozmowy odpowiednie warunki i słuchać z zaangażowaniem, żeby nie przerywać a jednocześnie podtrzymując rozmowę, dawać poczucie zainteresowania choćby poprzez nasze wtrącenia, lub - potwierdzenia odbioru np.: "naprawdę?", "jak to się stało?". Jeśli rzeczywiście nie ma możliwości rozmowy w tej chwili to powiedzmy o tym dziecku np.: "Chciałbym z tobą porozmawiać, ale porozmawiamy za chwilkę, dobrze?" czy Chętnie z Tobą porozmawiam, ale muszę to skończyć, daj mi chwilę, dobrze?. Pamiętajmy, żeby dotrzymać słowa. 19

20 Unikanie barykad rozmowy - są to takie wypowiedzi rodziców, które powodują blokadę dzieci na to, aby kontynuować rozmowę. Zdarza się, że wywołują bunt, złość, agresję. Często są przyczyną tego, że młody człowiek czuje się odepchnięty, gorszy, nieakceptowany. Ma poczucie, że jego problem nie interesuje rodziców. Barykady rozmowy to np. groźby, ocenianie, osadzanie, krytykowanie, ośmieszanie czy wyzywanie. Wprowadzenie komunikatu ja - zamiast wyrażać opinie przez "ty", np. " (Ty) Przestań!", "Nie krzycz, nie hałasuj!", możemy dokładnie to samo wyrazić używając wypowiedzi "ja": np. "Ten krzyk, ten hałas mi przeszkadza". Różnica w odbiorze jest znacząca. W pierwszym przypadku - osoba do której mówimy reaguje na rozkaz, najczęściej - wewnętrznym, lub też jawnym - buntem, być może robieniem na złość. W przypadku drugiego typu wypowiedzi osoba sama podejmuje decyzję co do reakcji na nasze stwierdzenie - my jej nie rozkazujemy, my wygłaszamy nasze odczucia. Nikt nie lubi moralizowania, rozkazywania, groźby kary, bycia ocenianym, wypowiedzi pełnych zarzutu. Dlatego lepiej jest nazywać to, co czujemy i co my myślimy na dany temat, zamiast prowokowania negatywnych reakcji (niechcący przecież) u naszych rozmówców. W procesie właściwej komunikacji, relacji rodzic dziecko należy pamiętać także o: Stosowaniu nagradzania i karania z naciskiem na to pierwsze. To bardzo istotne elementy w procesie wychowania. Ukazują one, bowiem dziecku różnice pomiędzy tym, co wolno robić, a co jest zabronione. Umiejętne stosowanie nagradzania i karania zapewnia skuteczność tej techniki. Znacznie chętniej i częściej większość rodziców stosuje karanie niż nagradzanie. Zapominamy, iż lepiej, skuteczniej i oczywiście znacznie przyjemniej jest nagradzać - chwalić za dobre zachowanie niż karać - krytykować za złe. Dodatkowo stosowanie nagród choćby tych słownych, wbrew pozorom, przynosi większe korzyści, powoduje lepszą motywację do tzw. właściwego postępowania. Zachowaniu równowagi można wyróżnić dwie skrajne postawy rodzica: nadmiernie wymagająca i nadmiernie chroniąca. Obie są tak samo niebezpieczne dla prawidłowego rozwoju psychicznego dziecka. Postawa druga tj. nadmiernie chroniąca przejawia się w uległości rodzica wobec dziecka. Dotyczy ona nie tylko ochrony przed kłopotami, problemami, ale także bezkrytycznego podejścia do dziecka. Nadmierna pobłażliwość czy niedocenianie możliwości dziecka to efekt takiej postawy. Dodatkowo stanowi powód izolacji społecznej dziecka oraz trudności z nawiązywaniem nowych znajomości. Rodzic nadmiernie chroniący bezkrytycznie akceptuje wszystkie przewinienia, występki dziecka. Taka sytuacja może wpłynąć na rozwinięcie się u niego skłonności do łamania wszelkich 20

21 reguł, nieprzestrzegania norm społecznych. Dziecko może wykazywać opóźnioną dojrzałość społeczną, zależność od rodziców, a także cechy egoistyczne. Postawa wymagająca to z kolei nadmierne koncentrowanie się i dominacja przy relacjach rodzic - dziecko. Rodzice preferujący taką postawę próbują dopasować dziecko do wytworzonego przez siebie obrazu ideału, bez względu na indywidualne zdolności i możliwości rozwojowe dziecka. Często stawiają dziecku wygórowane wymagania, narzucanie autorytetu oraz usilne przyspieszanie rozwoju dziecka. W rezultacie kształtują osobę nieufną, zalęknioną, kruchą i często słabą emocjonalnie. Niekonsekwencja, podatność na frustrację młodego człowieka to także efekt postawy wymagającej. Dziecko czuje się pozbawione wiary we własne siły, zdolności i możliwości. Kontrolowaniu - mądrym kontrolowaniu. Powinna się ona odbywać w sposób świadomy, stanowczy a zarazem delikatny. Tak, żeby dziecko czuło, że rodzic - najbliższa mu osoba - interesuje się jego życiem, jego sukcesami i porażkami. Jednak należy pamiętać, że to zainteresowanie nigdy nie powinno przeradzać się w ciągłe i nieustanne ingerowanie, upominanie. Pozwólmy dziecku wyrazić swoje zdanie. Przedstawmy mu także nasz sposób widzenia. Rodzic nie może nie mieć zaufania do swojego dziecka, powinien je znać i rozumieć. Zadaniem rodzica jest, przede wszystkim, dostrzeganie pojawiających się problemów oraz pomoc w ich rozwiązywaniu. Rodzic nie może rozwiązywać kłopotów za dziecko. Może natomiast, a nawet ma obowiązek pomóc mu w znalezieniu wszystkich możliwych sposobów rozwiązania określonego kłopotu oraz nakierować go do wyboru najwłaściwszego działania. Powyższe rady i przestrogi nie stanowią żadnej nowości. Wszyscy je znamy. Nie zawsze jednak wiemy jak w codziennej praktyce urzeczywistnić je, jak je stosować aby przyniosły oczekiwane efekty. Nauka właściwego zachowania w danej sytuacji, czy zmiana dotychczasowych przyzwyczajeń wcale nie jest łatwa. Warto jednak uświadomić sobie, że trud ten się opłaca. Wystarczy trochę więcej samokontroli, świadomości po co to robimy i co to ma dać. Ważne, żeby rozmówcę traktować według ponadczasowej zasady - nie rób drugiemu, co tobie niemiłe. No i oczywiście rozmawiajmy ze sobą oraz słuchajmy się wzajemnie i uważnie! Bibliografia Adamski F., Rodzina. Wymiar społeczno - kulturowy, Wydawnictwo UJ, Kraków, 2002 Gordon T., Wychowanie bez porażek w praktyce, PAX Instytut Wydawniczy, Warszawa

22 Gordon T., Wychowanie bez porażek, PAX Instytut Wydawniczy, Warszawa 2002 Jacuńska M., Wychowanie małego dziecka w rodzinie, (w): M. Ziemska (red.) Rodzina i dziecko, PWN, Warszawa 1986 Maciaszkowa J., Z teorii i praktyki pedagogiki opiekuńczej, WSiP, Warszawa, Okoń W., Słownik pedagogiczny, Warszawa, Thomas Filipczuk H., Poznaj swoje dziecko, NK, Warszawa, 1981 Zaborowski Z., Rodzina jako grupa społeczno - wychowawcza, NK, Warszawa, (publikacja: ) 22

23 Anna Hajdukiewicz Wpływ mass mediów na relacje interpersonalne w rodzinie, rola telewizji w kształtowaniu relacji między dziećmi i rodzicami, zagrożenia i szanse dla wychowania w rodzinie.,,to nie telewizja przynosi szkodę to obojętność wobec tego co widzimy na ekranie Od wielu lat telewizja stała się dla dzieci codziennością. Dawne historie zastąpione zostały przez przygody postaci z popularnych seriali, bajek, filmów i innych programów. Przed laty bajka opowiadana maluchom zaczynała się od słów: Za siedmioma górami, za siedmioma rzekami żył sobie. Dziś na bajkę o cudownym zwierciadle dziecko reaguje tak, a gdzie wróżka ma telewizor i komputer.... W ten sposób bajka powoli traci swój urok. Jednocześnie rodzice coraz częściej, z braku czasu na zabawę i wspólne spędzanie czasu z dzieckiem, włączają im telewizor i pozostawiają w świecie fikcji czy przemocy, którego nie kontrolują, i niestety poprzez ten świat ze szklanego ekranu dziecko poznaje rzeczywistość, która często jest dla niego nieodpowiednia. Dla dzieci z pokolenia e-generacji kontakt z mediami jest wpisany w ich codzienną rzeczywistość, jednak rozsądnie wprowadzanie dziecka w ten świat powinno być jednym z obowiązków i priorytetów wychowawczych rodzica. Rodzicom często brak świadomości i wiedzy na temat skutków nadmiernego oglądania telewizji przez dzieci oraz oglądania programów nieodpowiednich dla ich wieku. Telewizja niszczy ważne elementy dzieciństwa, m.in. poczucie bezpieczeństwa i optymizmu. Skupiając się na tematach przerażających i szokujących, tworzy syndrom złego świata. Lansuje wzorce cynizmu, bezwzględności, pogardy, demoralizuje i uczy zachowań agresywnych. Dobrei edukacyjne treści często giną w zalewie bezwartościowej i szkodliwej produkcji telewizyjnej, gdyż środki masowego przekazu, koncentrują się na pozyskaniu jak największej widowni. Ponadto, filmy animowane wypełnione są obrazami i treścią charakterystyczną dla kina akcji, co może doprowadzić do tego, że dzieci powoli będą obojętnieć na okrucieństwo, zatracać moralną wrażliwość i mogą dojść do wniosku, że skoro pokazywana w telewizji przemoc jest powszechna, nieunikniona i usprawiedliwiona - to na agresję należy odpowiadać agresją. 23

24 Aby zrozumieć skuteczność i siłę mediów w procesie wychowania, należy je rozpatrywać w obszarze trzech funkcji: intencjonalnej (wynikającej z zamiaru nadawcy), funkcji nadanej (obiektywna treść komunikatu, często niezgodna z zamiarem nadawcy) oraz funkcji pełnionej (faktyczny sposób odbioru i reakcji odbiorcy). Zdarza się, że często jedna bajka, czy program dla dzieci przez jednego malucha zostanie przyjęty w sposób neutralny, a inne dziecko na taki sam przekaz zareaguje lękiem i niepewnością. Każde dziecko jest indywidualnością i zareaguje w sobie tylko właściwy sposób na oglądany program, a jeżeli ta reakcja będzie niezgodna z zamiarem nadawcy, wtedy dziecko potrzebuje mądrej asysty osoby dorosłej aby ta wyjaśniła mu istotę przekazu i uspokoiła powstałe emocje. Sposób oddziaływania telewizji na młodego odbiorcę pozwala przypisać jej funkcje typowe dla mass mediów: 1) funkcję informacyjną - przekazywanie informacji w łatwej i przystępnej dla odbiorcy formie, 2) funkcję kształcącą - prezentowanie treści o wartościach poznawczych, pogłębianie wiedzy z różnych dziedzin, 3) funkcję stymulującą - zachęcanie odbiorcy do aktywnego odbioru treści płynących z medium, rozbudzanie zainteresowań, motywowanie do własnych poszukiwań, działań, postawy twórczej, 4) funkcję interpersonalną - poznawanie poglądów i problemów innych, dzielenie się emocjami, 5) funkcję wychowawczą - propagowanie pewnych stylów życia, wzorców osobowych, udzielanie porad życiowych, 6) funkcję ludyczną - dostarczanie rozrywki. 1 Telewizja na pewno stwarza możliwości rozwoju poprzez przyswajanie nowych treści dla wszystkich dzieci, bez względu na miejsce zamieszkania, zróżnicowanie społeczne czy kulturowe rodziny. Programy mogą dostarczać nowych wiadomości, informacji z otaczającego nas świata. Może to dotyczyć wydarzeń politycznych, społecznych, kulturowych i rozrywkowych. 2 Ponadto dzieci od najmłodszych lat przyzwyczajone są do długotrwałego oglądania telewizji. Powodów takiej sytuacji jest wiele. Jednym z nich jest 1 E.Chuchro : O walorach edukacyjnych i kulturotwórczych serwisu dla dzieci i młodzieży (w): Sokołowski M., Oblicza Internetu. Internet a globalne społeczeństwo informacyjne, Wyd. PWSZ w Elblągu, Elbląg, 2005, s J. Izdebska, Rodzina, dziecko, telewizja, Białystok 2001, s

25 fakt, iż sami rodzice właśnie w ten sposób spędzają swój czas wolny, więc dziecko naśladuje zachowania rodziców. Innym powodem zbyt długiego i częstego oglądania telewizji przez dzieci jest wygoda dorosłych dzieci są zabawiane przez telewizję, zatem rodzice nie muszą opiekować się nimi i wymyślać im nowych zabaw. Jednocześnie strach rodziców o to, że dziecko może doznać kontuzji czy doświadczyć negatywnych emocji eksplorując świat zewnętrzny, może powodować, iż dorośli, obawiając się o jego bezpieczeństwo organizują mu rozrywkę w domu, w bezpiecznym (w ich mniemaniu) miejscu, pod ich kontrolą. Dziecko spędza więc długie godziny przed telewizorem, często oczekując na rodzica, który zapracowany nie ma czasu na wspólne zabawy. 3 Świat dziecka to obecnie w dużej mierze świat mediów, z których najważniejszymi są: telewizja oraz podłączony do Internetu komputer. Współtworzą one potężne środowisko medialne, które staje się również środowiskiem dla zabawy i edukacji. We współczesnym świecie telewizja jest szczególnie silnie związana z codziennym życiem rodziny. Staje się najpopularniejszym środkiem przekazu informacji, wiedzy, rozrywki i uczestnictwa w kulturze. Towarzyszy członkom rodziny w dni powszednie i świąteczne, wypełniając nie tylko czas wolny, ale także czas różnych zajęć domowych. Telewizja operuje obrazem i dźwiękiem, angażując dwa najważniejsze narządy percepcji: wzrok i słuch. Radio posługuje się jedynie dźwiękiem, prasa drukowana natomiast jedynie słowem pisanym. Zarówno radiowy, jak i prasowy przekaz komunikacyjny trzeba odczytać, analizować i zrozumieć, co wymaga znacznie większego wysiłku niż w przypadku oglądania telewizji. Obecność telewizji w domu powoduje zmniejszenie kontaktów dziecka z rodzicami i stopniowo wypiera inne sposoby spędzania czasu wolnego, takie jak czytanie książek, zabawy z innymi domownikami czy z rówieśnikami. Tymczasem stopniowo obraz telewizyjny zaczyna ograniczać dziecięcą wyobraźnię. Telewizja ma wpływ na coraz słabsze odróżnianie przez widza świata fikcji i rzeczywistości, wiadomości ważnych i mniej ważnych, gdyż wymagają one od odbiorcy selekcji, kwalifikacji i wartościowania. Dzieci nie zawsze potrafią wartościować treści płynące z telewizji, w związku, z czym informacje, jakie do nich docierają, mają w ich odczuciu charakter równorzędny i są przyjmowane z zaciekawieniem, ale w sposób mało krytyczny. Dzieci przyjmują dosłownie elementy wizualne, nie są skłonne doszukiwać się przenośni, podtekstu czy symbolu. Oglądane przez nie programy telewizyjne wzbudzają w nim odczucia subiektywne, które nierzadko mogą 3 Życie Szkoły nr 1/2005; W świecie telewizji, Małgorzata Chodorowska- Chromiec s

26 wprowadzić małego widza w stan rozdrażnienia czy nawet złości. Dzieci, inaczej niż dorośli patrzą na film i go rozumieją, inne mają potrzeby. W programach telewizyjnych poszukują wzoru do naśladowania. 4 Badania nad ilością czasu spędzaną przez dziecko przed ekranem telewizora wskazują na duży wzrost zainteresowania dziecka tym medium. Już dwulatki spędzają przed telewizorem 45 minut dziennie, a dziecko uczęszczające do przedszkola aż 2 godziny 45 minut dziennie, mimo, iż swoją uwagę na audycji mogą skupić nie dłużej niż minut. Starsi natomiast, między 6 a 12 rokiem życia przed telewizorem spędzają średnio 3-4 godziny w ciągu dnia. 5 Telewizja jest obecna w życiu rodzinnym, co jest niezaprzeczalnym faktem, ale może pełnić także rolę wspierającą proces wychowawczy dziecka. Niezbędne jest jednak rozsądne podejście dorosłych do ilości czasu spędzanego przed telewizorem jak i wybieranych programów, a pomocne w tym jest: 1. wspólne rodzinne oglądanie treści pożądanych wychowawczo, wartościowych poznawczo i artystycznie; należy dokonywać świadomego, selektywnego i krytycznego wyboru programów telewizyjnych, 2. zakaz oglądania przez dzieci programów niedozwolonych dla nich ze względu na treści i formę przekazu, 3. regulowanie czasu oglądania telewizji, wykorzystywanie ich do poszerzania zainteresowań dziecka, wyeliminowanie oglądania programów podczas wspólnej zabawy, spożywania posiłków, spotkań rodzinnych gdzie telewizor gra w tle, 4. dyskutowanie z dzieckiem o problemach nasuwających się w trakcie, lub po obejrzeniu programu gdyż rozmowy tego rodzaju mają istotne znaczenie wychowawcze i prowadzą do umacniania więzi psychicznej i integrowania rodziny, pozwalają dzieciom zrozumieć treści poprzez wyjaśnienie przez rodziców niezrozumiałych kwestii, ponadto dzieci uczą się wyrażania własnych opinii i wrażeń o programie, 5. wyeliminowanie czynników i sytuacji, które wpływają ujemnie na zdrowie dziecka, np. długotrwałe oglądanie, nieprawidłowa postawa przy oglądaniu, zbyt bliska 4 Andrzejewska A, Magia szklanego ekranu s Życie Szkoły nr 1/2005; W świecie telewizji, Małgorzata Chodorowska- Chromiec s

27 odległość od ekranu, oglądanie w ciemnym pokoju, wskazywanie możliwości i motywowanie do innego, atrakcyjnego wykorzystania czasu wolnego. 6 Należy pamiętać, ze media wywierają także w sposób pośredni wpływ na kształtowanie się postaw, dostarczają różnorakich przeżyć i sposobów postępowania. Dzieci bardzo silnie przeżywają losy bohaterów i klimat emocjonalny programów. Programy oglądane przez dzieci wywołują u nich silne przeżycia emocjonalne, przez co oddziaływają na ich psychikę. Głębokie przeżycie wywołuje określone reakcje, pobudza do działania, powoduje, że dziecko musi z kimś te emocji przeżyć, ale nie zawsze takie efekty oglądania programów czy bajek będą miały pozytywne funkcje wychowawcze. Nagromadzone emocje muszą zostać odpowiednio ukierunkowane, aby dziecko mogło czuć się komfortowo. U dzieci sympatia do bohatera łatwo przeradza się w jego uwielbienie i wiele z nich stara się upodobnić do swego idola pod każdym względem, a jego sukcesy uważa niemal za swoje. Wówczas dokonuje się swoistego rodzaju identyfikacja z bohaterem. W tym procesie ważną rolę odgrywa moment naśladownictwa i to w sferze zewnętrznej jak i wewnętrznej. Wyróżnia się dwojakiego rodzaju identyfikację. Pierwszy rodzaj ma miejsce, gdy odbiorca przeżywając taką fascynację zachowuje poczucie swojej tożsamości, drugi, gdy dziecko niemal wchodzi w postać jego przeżycia i doznania staja się jego własnymi. Bohaterowie pozytywni, stanowiący dla dzieci wzory osobowe, oddziałują silnie na jego psychikę i muszą być brane pod uwagę w wychowaniu i w kształtowaniu się postaw moralnych dziecka. Jednak nie wszyscy bohaterowie kreowani przez współczesne media są postaciami, z którymi powinny się utożsamiać, warto jest więc sięgać do klasycznych wzorców, w których jest wyraźna granica i rozróżnienie pozytywnego i negatywnego bohatera. Uwielbienie dzieci dla telewizji można także wykorzystać w trakcie zabaw, wprowadzając do nich bohaterów z bajek. Dzieci są wnikliwymi obserwatorami, odpowiednie programy telewizyjne mogą przyczyniać się do zwiększenia zainteresowań dziecka, dzięki czemu może ono samo zainicjować zabawę czy rozmowę na nowy dla niego temat. Ponadto, jednym ze sposobów na przerwanie fascynacji dziecka telewizją może być praca nad rozwojem jego zainteresowań, więc rodzice powinni stale poszukiwać u swoich pociech talentów, na przykład do rysowania, malowania, tańczenia itp., i starać się je stopniowo rozwijać, motywując do dalszych wysiłków. 6 E. Pruchnik, O programach telewizyjnych, Wychowanie w przedszkolu, nr 10/2011 s

28 Telewizja oddziałuje na dziecko także poprzez wzory negatywne tzw. antywzory, które ukazują takie emocje jak poczucie niepokoju, zagrożenia, uwikłanie w codzienne konflikty. Stosunek do bohatera, ocena jego zachowania, wnikniecie w motywy jego postępowania może stanowić okazję do zastanowienia się nad takimi sytuacjami z dzieckiem i pomagać w kształtowaniu jego poglądu na świat. Przypisywanie znaczenia oddziaływaniu bohaterów, zarówno pozytywnych jak i negatywnych na rozwój emocjonalny dziecka, wynika z ogólnego przekonania, że główna uwaga odbiorcy filmu, bajki, sztuki telewizyjnej koncentruje się na jego przeżyciach i losach. Jeśli pozytywni bohaterowie mogą się stać w pełni czy częściowo wzorami postępowania, a negatywni mogą budzić głębsze refleksje nad życiem, to jest to zasługa nie tyle zręcznej konstrukcji ich losów czy nawet samej postaci, ile pokazania ich w takiej sytuacjach, które powodują głębokie przeżycia. Dzieci należy więc uczyć dostrzegania i analizowania sytuacji najpiękniejszych scen, ponieważ one decydują o wychowawczej sile oddziaływania postaci. Jeśli bohater pozytywny pokazany został w sytuacji banalnej, traci na sile oddziaływania i nie może stać się wzorem osobowym. Środki masowego przekazu oddziałują na postawy dzieci często znacznie silniej niż wzory i modele pokazywane przez rodziców czy wychowawców w przedszkolach. Środki masowego przekazu są jednak tylko narzędziem między nadawcą a odbiorcą. To znaczy, że ich wartość zależy z jednej strony od treści przekazywanych, czyli od nadawców, a z drugiej od sposobu odbioru, czyli od odbiorców. Ich wartość i użyteczność dla człowieka zależą od sposobu, w jaki je wykorzystuje. Wybór należy do nas, dlatego musimy nauczyć dzieci właściwie wykorzystywać środki masowego przekazu, aby wspomagały ich rozwój intelektualny i moralny. Telewizja, film a nawet reklamy maja także ujemny wpływ na zdrowie, rozwój psychiczny i fizyczny dziecka. Zakłócają organizację dnia, wykorzystanie czasu wolnego, czasu przeznaczonego na zabawę, różne zajęcia domowe czy rozwój zainteresowań. Mass media dezintegrują rodzinę a ponadto wyręczają rodziców w wychowaniu. Rola mass mediów ma bardzo istotne znaczenie w kształtowaniu osobowości małego dziecka, ale najważniejszą rolę w tym okresie jednak pełnią rodzice. To oni powinni ustrzec swoje dzieci od scen agresji, przemocy w filmach. Powinni gwarantować dzieciom poczucie 28

29 bezpieczeństwa, a w prawidłowo funkcjonującej rodzinie powinien być czas na rozmowy, rozwój zainteresowań, wspólne zabawy, wycieczki czy spacery. Żyjemy w społeczeństwie, gdzie nastąpił nagły rozwój mass mediów, otacza nas nadmiar informacji oraz utrwala się konsumpcyjny styl życia, trzeba jednak dokładać wysiłków, aby panować nad sposobem percepcji świata przez dzieci, co jest zadaniem trudnym, ale koniecznym we współczesnym świecie. Wszystko, co wymyśliła cywilizacja, ma swoje dobre i złe strony, ale pamiętajmy, że żaden produkt nie jest idealny. Tak samo jest z telewizorem czy komputerem, jednak urządzenia te, wykorzystywane w odpowiednich celach i proporcjach, są bardzo pożyteczne. Analizując pozytywne aspekty wykorzystania mass mediów pamiętajmy, że: 1. Dziecko nie oglądające Kubusia Puchatka czy innej bajki nie mogłoby brać udziału w dyskusjach z dziećmi w przedszkolu, szkole czy na podwórku. A przecież takie rozmowy uczą myślenia, wypowiadania się, bogacą słownictwo i uczą otwartości. 2. Niemal wszystkie młode, a ostatnio także bardzo młode osoby wiedzą, co to jest monitor, mysz, klawiatura, płyta CD, pendrive i dzięki temu, że umieją albo za chwilę będą się umieć nimi posługiwać, mogą szybko i sprawnie wykorzystać je w codziennym życiu. 3. Zarówno w telewizji jak i na płytach CD istnieje wiele cennych programów edukacyjnych, np. nauka języków obcych, programy przyrodnicze, filmy popularnonaukowe, quizy, programy multimedialne do nauki matematyki, ortografii czy programy rozrywkowe. Musimy mieć przecież kontakt ze światem, znać bieżące wydarzenia, docierać - w zależności od wieku - bądź do krainy baśni, bądź do świata kultury, sztuki i nauki. Wiele filmów rodzi pozytywne uczucia, sprawia, że lepiej rozumiemy problemy niepełnosprawnych, chorych, upośledzonych, samotnych. 4. Dziecko obcując z komputerem i poruszając się np. po Internecie doskonali swoje umiejętności korzystania i przetwarzania informacji. I jest to pozytywny aspekt, bo przecież w dzisiejszym świecie bez znajomości obsługi komputera trudno jest funkcjonować. Jednocześnie należy więc pamiętać, że: 1. Nadmierne oglądanie telewizji przez nasze dzieci (a i osoby dorosłe również), czy ich siedzenie przy komputerze prowadzi do niedostatecznej aktywności fizycznej. U młodego pokolenia objawia się to m. in. wadami postawy, czy słabą kondycją fizyczną. Wszystko to pociąga za sobą mniejszą aktywność społeczną i intelektualną. 29

30 2. Poza nielicznymi wyjątkami programy telewizyjne i komputerowe hamują zainteresowanie książką i rozwój pozytywnej wyobraźni. Dzieci, które wręcz "nałogowo" przesiadują przed telewizorami czy przy komputerze, mają gorzej wykształconą umiejętność czytania, kłopoty z ortografią oraz zaburzenia koncentracji. 3. Kolejnym groźnym skutkiem nadmiernego oglądania programów telewizyjnych jest wzrost lęku. Telewizja niezbyt chętnie ukazuje świat, w którym samoloty docierają do celu, rodzice opiekują się dziećmi, a zgodni sąsiedzi pozdrawiają się przyjacielsko przy spotkaniu. Nawet pozornie niewinne kreskówki dziecięce czy filmy animowane ukazują przemoc. 4. Oglądane kreskówki, jak również znaczna część gier komputerowych ukazują człowieka wszechwładnego, ale nie za pomocą rozumu, tylko z użyciem siły i broni; obraz człowieka niezniszczalnego, człowieka absolutnego, którego żądania muszą być spełnione natychmiast. Warto więc wyjaśnić naszym pociechom, czym różni się świat rzeczywisty od wirtualnego. W tym rzeczywistym człowiek umiera tylko raz, i to naprawdę. 5. Udowodniono, że obserwowanie scen przemocy rodzi również zachowanie agresywne u telewidza czy "gracza" komputerowego. Często młode pokolenie naśladuje zachowania filmowe. Kiedy przekona się, że w realnym świecie niekoniecznie jest tak samo jak w filmie, niejednokrotnie jest już za późno. Również dzięki nadmiarowi oglądanych reklam wiele dzieci zaczyna wykazywać postawy roszczeniowe uważa, iż kupując reklamowany produkt stajemy się szczęśliwsi, a fakt posiadania reklamowanego towaru stanowi o wartości człowieka. Wskazówki dla rodziców: ucz oglądać świadomie- tak, aby dziecko rozumiało telewizję, planujcie wspólnie, co chcecie oglądać, wybieraj ciekawe, rozwijające osobowość dziecka programy, filmy i kanały TV dedykowane dzieciom adekwatne do ich wieku, oglądaj wspólnie z dzieckiem- dzięki temu monitorujesz treści, które czerpie za pośrednictwem TV. Obserwuj jak się zachowuje, dyskutuj o tym, co widziało w telewizji, pamiętaj, że telewizja wywiera wpływ na rozwój dziecka nie tylko psychiczny, ale i fizyczny jak: wady wzroku, wady słuchu, krzywizny kręgosłupa itp., nie pozwól, aby dziecko oglądało telewizje zbyt długo, określ ile czasu może spędzić przed telewizorem. Daj dziecku przykład i wprowadź podobne zasady także dla siebie, nie pozwól, aby oglądanie stało się sposobem na nudę, 30

31 wyjaśniaj- niech filmowa fikcja nie miesza się z rzeczywistością, chroń dziecko przed oglądaniem obrazów pełnych przemocy, uświadom sobie, że w domu to Ty kontrolujesz pilota oraz zwracaj uwagę na to co oglądasz przy dziecku, nawet jeśli ono w tym czasie wydaje się zajęte swoją zabawą, nie ustawiaj telewizora w pokoju dziecka, wyłączaj telewizor podczas rodzinnych spotkań, odrabiania lekcji, posiłków. Istotne jest także zwrócenie szczególnej uwagi na proces uzależnienia się dziecka od telewizji, który staje się już powszechnym zjawiskiem. Najczęściej pojawia się on jako rezultat niekontrolowanego jej oglądania. Rodzice i opiekunowie często nie zdając sobie sprawy z wagi tego zagrożenia, swoją bierną postawą przyczyniają się do jego rozwoju, co w konsekwencji jest wstępem do kolejnego, bardziej niebezpiecznego zjawiska, jakim może stać się uzależnienie od mediów interaktywnych (komputera, Internetu, tableta czy telefonu komórkowego). Musimy pamiętać, że telewizja nie zastąpi: rodziców, rodziny, rozmowy, książki, sportu, kontaktów z rówieśnikami czy zabawy, niech to będzie inicjatywa rodzica jak miło i efektywnie spędzać czas z dzieckiem. Istotne jest również, aby telewizji nie traktować jako metody wychowawczej bajka w nagrodę, brak bajki za karę, ponieważ ten sposób telewizja jeszcze bardziej staje się atrakcyjna dla dziecka. Podsumowując, to w jaki sposób telewizja będzie wpływa na rozwój i zachowanie dzieci zależy wyłącznie od rodziców. Do oglądania telewizji trzeba więc podejść odpowiedzialnie, bo tylko mądre postępowanie rodziców oraz kontrola nad oglądanymi programami może spowodować, że czas spędzony przez dziecko przed odbiornikiem telewizyjnym, nie będzie dla niego czasem straconym, czy też wręcz szkodliwym, ale stanie się sposobem na poznanie świata, ale ważnym jest, aby nie był to jedyny świat jaki dziecko będzie poznawało. Literatura: Andrzejewska A., Magia szklanego ekranu. Zagrożenia płynące z telewizji, Fraszka Wydawnictwo Edukacyjne, Warszawa, 2007 Braun - Gałkowska M., Wpływ telewizyjnych obrazów przemocy na psychikę dziecka : "Problemy Opiekuńczo -Wychowawcze" nr 6, 1995 Chodorowska Chromiec M., W świecie telewizji Życie Szkoły nr 1/2005 Chuchro E., O walorach edukacyjnych i kulturotwórczych serwisu dla dzieci i młodzieży (w): Sokołowski M., Oblicza Internetu. Internet a globalne społeczeństwo informacyjne, Wyd. PWSZ w Elblągu, Elbląg, 2005 Izdebska J., Rodzina, dziecko, telewizja, Białystok

32 Izdebska J., Uwarunkowania efektów oddziaływania wybranych cyklicznych programów TV dla dzieci, Białystok 1991 Kuczyńska B., Oddziaływanie telewizji na dzieci, Edukacja i Dialog nr 2001/7. Parnicka U., Czas wolny przedszkolaka, Wychowanie w Przedszkolu, Warszawa, nr 2/1995 Pruchnik E., O programach telewizyjnych, Wychowanie w przedszkolu, nr 10/2011 Szkop M., Jak przygotować dzieci do odbioru programów telewizyjnych?: Wychowanie w Przedszkolu nr1, 1999 Tisseron, S., Dziecko w świecie obrazów, tłum E. Burakowska, PAX, Warszawa

33 SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: POZNAJĘ DOBRE OBYCZAJE Rodzaj terapii Autor: Anna Piotrowska -Marchut Wiek dziecka: 5 lat pedagogiczna Obszar tematyczny: Jesteśmy dobrze wychowani Forma zajęć Czas trwania Obszar terapeutyczny: Koordynacja słuchoworuchowa, wzrokowo-słuchowa, umiejętności indywidualna, 2x30 minut samoobsługowe. grupowa Cel główny: Usprawnianie funkcji percepcyjno motorycznych, analizatora wzrokowego, słuchowego, motoryki małej i dużej oraz koordynacji wzrokowo ruchowej. Rozwijanie umiejętności matematycznych. Umożliwianie dziecku ekspresji spostrzeżeń, przesyć, uczuć w różnych formach działalności, z zastosowaniem werbalnych i niewerbalnych środków wyrazu. Cele szczegółowe: Dziecko: 1. Stosuje się do przyjętych zasad i norm zachowania. 2. Używa zwrotów grzecznościowych: dzień dobry, do widzenia, proszę, dziękuję przepraszam. 3. Uczy się unikania konfliktów. 4. Wypowiada się na temat obrazka oraz własnych doświadczeń. 5. Rozpoznaje i nazwa dobre i złe zachowania. 6. Przewiduje skutki różnych zachowań. 7. Liczy do 10, umie odczytać cyfry do 10, zna prawą i lewą stronę. Zakładane efekty terapeutyczne: Przebieg zajęć: Metody: 1. Usprawnia koordynacji słuchowej i wzrokowo ruchowej. 2. Wzbogacanie zasobu słownictwa. 3. Ćwiczenie umiejętności matematycznych. 4. Ćwiczenie koncentracji uwagi. 5. Rozwijanie umiejętności zgodnej zabawy i współzawodnictwa. 1. Powitanie zabawą z pedagogiki zabawy Iskierka 2. Zabawa z elementem metody Dennisona 3. Zabawa Wyrażam swoje uczucia bez słów. 4. Wiersz: Piękne zwyczaje - Cz. Janczarski 5. Zabawa Lustro 6. Czytanie wybranych fragmentów z książki Dobre obyczaje i oglądanie ilustracji. 7. Teleturniej pt. "Dobre wychowanie?" 8. Zabawa przy piosence Nie chcę cię znać. Piosenka Grzeczne słówka Słowna: rozmowa, instrukcje i objaśnienia terapeuty Oglądowa: ilustracje, Czynna: Obserwacja czynna, zadań stawianych dziecku do wykonania, 33

34 Literatura: Środki dydaktyczne: Aktywizująca: - pedagogika zabawy, - giełda pomysłów. Dobre obyczaje przełożył Józef Waczków wyd. E. Jarmułowicz Zielona Góra 2001 Wiersz Piękne zwyczaje Czesława Janczarskiego, Układanka dydaktyczna dla przedszkolaków Dobre wychowanie /adamito/, Ilustracje do wiersza i teleturnieju, teksty piosenek CD, papierowe słoneczka, kredki, ramka. PRZEBIEG ZAJĘĆ: 1. Powitanie zabawą z pedagogiki zabawy Iskierka ( iskierkę przyjaźni puszczam w krąg niech powróci do mych rąk ). 2. Zabawa z elementem metody Dennisona ćwiczenie naprzemienne lewa ręka wita prawe części ciała i odwrotnie. 3. Zabawa Wyrażam swoje uczucia bez słów. Określenie swoich uczuć przypięcie plakietek, np. radość, smutek, zdziwienie, złość. 4. Wiersz: Piękne zwyczaje - Cz. Janczarski Słonko ma bardzo piękne zwyczaje: mówi dzień dobry, gdy rano wstaje. A drzewa, lśniące rosą nad ranem, szumią dzień dobry, słonko kochane. Gdy słonko chmura zasłoni siwa, mówi przepraszam, potem odpływa. Gdy ciepłym deszczem sypnie dokoła, dziękuję - szumią trawy i zioła. Słonko dzień cały po niebie chodzi. Dobranoc mówi, kiedy zachodzi. Mrok szary wkoło, trawy i drzewa dobranoc szumią z prawa i z lewa. 34

35 Omówienie treść wiersza. Pytania pomocnicze: 1) Co robi słonko rano, wieczorem? (wschodzi, zachodzi) 2) Jakich słów w wierszu używa słonko? 3) Jakie grzeczne słówka powinno znać każde dziecko? 5. Zabawa Lustro Nauczycielka trzyma w rękach ramkę imitującą lustro. Dzieci kolejno przeglądają się w lustrze, a lustro (nauczycielka lub dziecko) wymienia jedną wspaniałą cechę dziecka np.: ładnie się uśmiechasz, jesteś bardzo miły itd. 6. Czytanie wybranych fragmentów z książki Dobre obyczaje i oglądanie ilustracji. Poznanie dzieci ze Złotymi zasadami. 7. Teleturniej pt. "Dobre wychowanie?" Dzieci zostają podzielone na dwa zespoły. W pojemniku są przygotowane żetony z liczbami od 1 do 10. Zespoły kolejno losują żetony z cyframi i nauczyciel zadaje pytania odpowiednie do wylosowanej cyfry. Który obrazek wybierasz? Dzieci przeliczają zdobyte żetony. Wykorzystano ilustracje z Układanki dydaktycznej dla przedszkolaków Dobre wychowanie Pytania: 1) Czy można grymasić przy spożywaniu posiłków? 35

36 2) Czy można rysować po ścianach, meblach? 3) Czy należy szanować książki? 4) Wrzucając papierek do kosza postępujesz dobrze? 5) Mając brudne ręce wycierasz je w fartuszek? 6) Czy możesz zabrać koleżance jej ulubioną lalkę? 36

37 7) Czy popychanie koleżanki wskazuje na dobre zachowanie? 8) Gdy sprawisz przykrość koledze, to co należy zrobić? (PRZEPROSIĆ). 9) Czy można dokuczać zwierzętom? 10) Gdy dostaniesz od kolegi prezent, co mówisz? (DZIĘKUJĘ). 8. Zabawa przy piosence Nie chcę cię znać utrwalenie stron: ręka prawa i lewa. Nie chcę cię, nie chcę cię, nie chcę cię znać, Chodź do mnie, chodź do mnie rączkę mi daj, Prawą mi daj, lewą mi daj, I już się na mnie nie gniewaj. 9. Pożegnanie piosenką Grzeczne słówka ZAŁĄCZNIKI: Dobre obyczaje przełożył Józef Waczków wyd. E. Jarmułowicz 2001 Złote zasady: 1. Nie zapominaj dobrych słów w domu, szkole, na ulicy: Dzień dobry, Do widzenia, Dobry wieczór. 2. Jeśli przypadkiem kogoś potrąciłeś lub uraziłeś, przeproś go. 3. Przed jedzeniem trzeba wszystkim przy stole życzyć smacznego. 4. Odnoś się do innych taj, jak chcesz by się do ciebie odnoszono. 37

38 5. Ustąp miejsca ludziom starszym. Pożegnanie piosenką Grzeczne słówka (Piosenki maluszka Travel Songs) Dziękuję, przepraszam i proszę, Trzy słówka za małe trzy grosze I grzeczny królewicz, i grzeczna królewna Znają te słówka na pewno. Ref. Trzy słówka za małe trzy grosze: Dziękuję, przepraszam i proszę. II. To przecież niewiele kosztuje, Gdy powiesz, uprzejmie dziękuję. Korona ci z głowy nie spadnie na pewno. Nawet, gdy jesteś królewną. Ref. Trzy słówka... SCENARIUSZ 2 Temat zajęć: Wiosna w przyrodzie Rodzaj terapii Autor: Monika Romaniec Wiek dziecka: 4 lata Logopedyczna Obszar tematyczny: Wiosna Obszar terapeutyczny: Kształtowanie analizatora słuchowego Cel główny: Stymulacja funkcji słuchowych Forma zajęć indywidualna Czas trwania 60 minut Cele szczegółowe: - kształtowanie sprawności słuchu fonemowego - rozwijanie świadomości fonologicznej - doskonalenie pamięci i uwagi słuchowej - rozwijanie koordynacji słuchowo-ruchowej ( - usprawnianie motoryki narządów artykulacyjnych) Pomoce: - dwie tace z kaszą manną lub ciastoliną - gazety, kubek z łyżeczką, - ilustracje i figurki zwierząt domowych (kot, pies, krowa, świnka, kaczka, kura,) i polnych (świerszcz, żaba, bocian, pszczoła, mysz) wraz z matą ilustrującą wiejską zagrodę i łąkę, pole - papierowe kwiaty wiosenne 4 różne kształty po 3 sztuki każdego, wiklinowy koszyk - nagranie z muzyką relaksacyjną 38

39 Zakładane efekty terapeutyczne: Przebieg zajęć: - nagrania głosów ptaków 1. Wrażliwość słuchowa 2. Sprawność analizatora słuchowego 3. Umiejętność różnicowania dźwięków otoczenia 4. Sprawność narządów artykulacyjnych 1.Powitanie i zaproszenie do zabawy piosenką Oto dzióbek mój malutki na melodię Panie Janie Oto dzióbek mój malutki La, la, la, la, la, la Mówi Ci: Dzień dobry (2x) La, la, la La, la, la. 2. Rozmowa na temat wiosny. Opowiadanie o zmianach w przyrodzie, jakie już nastąpiły w związku z nadejściem wiosny oraz o tym, co można zobaczyć i usłyszeć na łące (kolorowa ilustracja z łąką, wysłuchiwanie głosów ptaków). 3.Gimnastyka narządów artykulacyjnych Wiosenny spacer Misia Leona i Konika Jaki Dziecko otrzymuje lusterko w celu obserwacji pracy narządów artykulacyjnych; prowadzący opowiada o wiosennych zmianach w przyrodzie. Prowadzący opowiada dziecku o Misiu Leonie i Koniku Jaki, którzy poszukują wiosny; dziecko naśladuje ruchy narządów mowy prezentowane przez prowadzącego Nadeszła długo już oczekiwana wiosna. Za oknem słychać było śpiew ptaków. (dzieci naśladują glosy ptaków) Miś Leon wybrał się do lasu, a wraz z nim zaprzyjaźniony Konik Jaki (naśladujemy chód misia i wymawiamy tup tup tup, na umówiony sygnał dźwiękowy, naprzemiennie naśladujemy stąpanie konika i kląskamy językiem) Zatrzymali się na leśnej polanie (wymawiamy trrr) Ujrzeli tam bociany, żaby i świerszcze (naśladowanie głosów zwierząt kle, kle, kum, kum, cyk, cyk) Miś Leon i Konik Jaki rozejrzeli się dokoła (wykonujemy ruch okrężny językiem dookoła warg) Zewsząd dobiegały promienie słońca i wiał delikatny, ciepły wiaterek (wykonujemy wdech nosem, zatrzymujemy powietrze na chwilę i długo wydychamy ustami wymawiając fffffff) Było ciepło i przyjemnie ( uśmiechamy się ząbki złączone, usta rozciągnięte na boki) Na skraju polany zakwitły wiosenne kwiaty: zawilce, sasanki i przebiśniegi, wszędzie pachniało wiosną (oddychamy głęboko, wdychając powietrze nosem, wydychając ustami) Przyjaciele pochylili się, powąchali kwiaty i kichnęli 39

40 (wdychamy powietrze nosem, usta zamknięte, kichamy wymawiając apsik) w tym momencie ze swej norki wychylił się mały lisek ( przeciskamy język między złączonymi zębami) Zwierzątka przywitały się z nim (wysuwamy usta stulone do przodu i przesyłamy całuski) Zrobiło się późno. Miś Leon i Konik Jaki wrócili do swoich domów i odpoczywali po wiosennym spacerze ( dziecko w pozycji leżącej, język w zamkniętej buzi przylega do podniebienia, w tle gra muzyka relaksacyjna). 4.Zabawy słuchowe i dźwiękonaśladowcze: zapoznajemy dziecko z dźwiękiem np. odgłos rwanego papieru, składanej/zgniatanej gazety, wrzucanie kuli z gazety do kosza, głośne mieszanie łyżeczką w kubku, pukanie w podłogę, po czym dziecko zamyka oczy i odpowiada, jaki dźwięk słyszy (pamiętamy o zamianie ról - raz dziecko, a raz terapeuta - zadanie wykonujemy na zmianę); wyklaskiwanie, wytupywanie oraz rysowanie palcem na tacy z kaszą (piaskoliną) prostych rytmów: wierszy, piosenek, melodii W. Zaliwski, M. Terlikowska Dziwne rozmowy I.W chle/wi/ku/ mie/szka/ świn/ka, (wyklaskiwanie) I/ ryjkiem/ trą/ca/ drzwi/, Gdy/ nio/sę/ jej/ je/dze/nie/ To /ona/: Kwi/, Kwi/, Kwi/! II.O/po/dal cho/dzi/ kacz/ka/, (wzór do rysowania na kaszy jedna kreska odpowiada jednej sylabie I I I I I I I) Co/ krzy/we/ nóż/ki /ma/. Ja /mó/wię/ jej/ dzień /do/bry/, A/ o/na/: Kwa/, kwa/, kwa/! III.Na /drze/wie/ się/dzi/ wro/na/, (wytupywanie) Od/ ra/na/ tro/chę/ zła/. Gdy /py/tam/: Jak/ się/ mie/wasz/? To /ona/: Kra/, kra/, kra/! IV.Przed /bu/dą/ trzy/ szcze/niacz/ki/ (rysowanie wzoru na kaszy kreski poziome) Pod/no/szą/ strasz/ny/ gwałt/. Ja /mó/wię/: Ci/cho/ pies/ki/! A/ one/: hau/, hau/, hau/! J. Porazińska Wlazł kotek I. Wlazł kotek na płotek i mruga (wzór do rysowania na kaszy jeden wers rysujemy na podanym wzorze ΛΛΛΛ Ładna to piosenka niedługa ΛΛΛΛ Nie długa, nie krótka, jak w sam raz ΛΛΛΛ Zaśpiewaj koteczku jeszcze raz (miau, miau) ΛΛΛΛ II. Wlazł piesek w owiesek i szczeka(hau, hau) A (tu imię dziecka) przed pieskiem ucieka. III. Wlazł kurek na murek i pieje(kukurykuuu), A (tu imię dziecka) z kureczka się śmieje(ha, ha, ha). 40

41 Metody: Literatura: (zabawa wg inwencji terapeuty) - zabawy z instrumentami muzycznymi: różnicowanie głośności i długości dźwięków: głośny-cichy, długi-krótki oraz naśladowanie (przez wystukiwanie) prostych układów rytmicznych wg schematu np. (pomoc będą stanowiły papierowe wiosenne kwiaty ( krokusy, przebiśniegi, tulipany, narcyze), z których dziecko wraz z logopedą będzie układało rytmiczne wzory) 5. Zabawy dźwiękonaśladowcze Wiersz Ko, ko, ko, kwa, kwa, kwa, kto mój język zna? E. Stadmuller Logopeda czyta dziecku wiersz, zachęcając je wcześniej do uważnego słuchania i aktywnego uzupełniania jego treści elementami dźwiękonaśladowczymi; logopeda pokazuje przy tym ilustracje zwierzątek Jestem mały poliglota (logopeda wyjaśnia dziecku znaczenia słowa), Bo rozumiem psa i kota, Ptasi język także znam, Zaraz udowodnię wam. Kotek miskę mleka miał. Pyszne było-miauknął: Piesek też by pewno chciał. Szczeka głośno: Małej myszce ser się śni. Piszczy cicho: Kurka zniosła jajek sto. Gdacze o tym: Kaczka śliczne piórka ma. Kwacze dumnie: Nad jeziorem żabek tłum Kumka sobie; Jak to dobrze kumie, kumie, Że ktoś po żabiemu umie. 6.Zabawa słuchowa. Zgadnij, który to kwiatek? - prowadzący wymawia sylabami nazwy kwiatów, z którymi wcześniej dziecko się zapoznało, po odgadnięciu wkłada kwiatek do wiklinowego koszyka, na koniec powstaje piękny bukiet wiosennych kwiatów. 7.Zakończenie. Pożegnanie piosenką na melodię Panie Janie Oto język mój malutki la, la, la Mówi do widzenia 2x la, la, la Aktywizujące - słowne, słuchowe, ruchowe Barańska M., Jakucka E.: Metoda Dobrego Startu materiały dla uczestników kursu doskonalącego, Kraków 2008 Diener K. E.: Profilaktyka zaburzeń mowy, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce 1999 Kozłowska K.: Zabawy logopedyczne i łatwe ćwiczenia, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce 2005 Sachajska E.: Uczymy poprawnej wymowy, WSiP, Warszawa

42 Skorek M., 100 tekstów do ćwiczeń logopedycznych, Harmonia, Gdańsk 2006 Sprawka R, Graban J.: Logopedyczne zabawy grupowe dla dzieci od 4 do 7 lat, Harmonia, Gdańsk 2004 Styczek I.: Logopedia, PWN, Warszawa 1979 Zachwatowicz-Jasieńska Katarzyna, Co babcia i dziadek śpiewali, kiedy byli mali, Impuls, Kraków 2005 SCENARIUSZ 3 Temat zajęć: JEDZIEMY NAD MORZE Rodzaj terapii Autor: Anna Piotrowska -Marchut Wiek dziecka: 5 lat pedagogiczna Forma zajęć Czas trwania Obszar tematyczny: Nadmorskie skarby Obszar terapeutyczny: Koordynacja wzrokowoindywidualna, słuchowo -ruchowa 2x30 minut grupowa Cel główny: Usprawnianie funkcji percepcyjno motorycznych, analizatora wzrokowego, słuchowego, motoryki małej i dużej oraz koordynacji wzrokowo ruchowej. Rozwijanie umiejętności matematycznych. Nabywanie umiejętności na różnych płaszczyznach aktywności: werbalnej, muzyczno-ruchowej, plastycznej i twórczej. Cele szczegółowe: Dziecko: wie co to jest bursztyn i zna jego właściwości, uważnie słucha opowiadania, wypowiada się na temat ilustracji, wysłuchanego tekstu, rozwija wrażliwość na piękno przyrody i rozumienie konieczności jej ochrony, rozwija aktywność badawczą i doskonali umiejętność wyciągania wniosków, potrafi ruchem ilustrować treść piosenki, wyraża swoje przeżycia, stosując różne techniki plastyczne. Zakładane efekty terapeutyczne: Przebieg zajęć: rozwija umiejętność działania w grupie. Usprawnia koordynacji słuchowej i wzrokowo - ruchowej poprzez wielozmysłowe poznawanie świata. Ćwiczenie sprawności manualnej poprzez rysowanie, malowanie, wycinanie, sklejanie. Wzbogacanie zasobu słownictwa. Ćwiczenie umiejętności matematycznych. Ćwiczenie koncentracji uwagi. 1. Zabawa ruchowa z elementami pedagogiki zabawy z wykorzystaniem 42

43 Metody: Literatura: Środki dydaktyczne: chusty animacyjnej Na morzu 2. Giełda pomysłów: Co możemy robić nad morzem? 3. Słuchanie opowiadania pt. Muszka w bursztynie Hanny Zdzitowieckiej. 4. Zabawa ruchowo naśladowcza pt. Łakoma muszka 5. Zabawy obserwacyjno badawcze, doświadczenia. 6. Zabawy matematyczne tworzenie i przeliczanie zbiorów. 7. Zabawa improwizacyjna przy piosence Bursztynek. 8. Ekspresja plastyczna techniczna: nt. Statki na morzu z wykorzystaniem różnych technik. Podsumowanie zajęć. Słowna: rozmowa, instrukcje i objaśnienia terapeuty Oglądowa: ilustracje, pokaz eksponatów, Czynna: doświadczenie, obserwacja czynna, zadań stawianych dziecku do wykonania, Aktywizująca: pedagogika zabawy, giełda pomysłów. Opowiadanie H. Zdzitowieckiej Muszka w bursztynie (Wybór literatury do zabaw i zajęć w przedszkolu Helena Kruk WSiP,1990), ilustracje, kamyki, bursztyny, muszelki, tacki, ozdoby bursztynowe, drobny bursztyn, szklanka z wodą, łyżeczka, wełniana tkanina, skrawki papieru, zapałki, pilniczek, napisy, nagranie piosenki Bursztynek - CD PRZEBIEG ZAJĘĆ: 1. Oglądanie ilustracji, które przedstawiają spotkanie z morzem. Jak nazywa się polskie morze? Odczytywanie nazw miejscowości nadmorskich, odszukiwanie ich na mapie Polski. Prace autorskie 2. Zabawa ruchowa z elementami pedagogiki zabawy z wykorzystaniem chusty animacyjnej Na morzu - Dziecko siedzi na chuście i wykonuje gesty naśladujące pływanie. Pozostali wachlują chustą, robiąc małe, a potem duże fale. Podskoki w głębokiej wodzie - dzieci wysoko podskakują. 3. Giełda pomysłów: Co możemy robić nad morzem? - wypowiedzi dzieci. 43

44 (kąpać się, budować zamki z piasku, oglądać pływające statki, zbierać muszelki, bursztyny, itp.) 4. Słuchanie opowiadania Hanny Zdzitowieckiej pt. Muszka w bursztynie. Nauczyciel czyta opowiadanie, następnie zadaje dzieciom pytania. Co robiły dzieci nad morzem? Jakie kamyki zebrała Hania, a jakie Leszek? Jak wyglądał kamyk Leszka i jaką ma nazwę? W jaki sposób mama sprawdziła, że to bursztyn? Czym jest bursztyn? Skąd w żywicy znalazła się muszka? Kiedy i gdzie znajdujemy bursztyny? Foto: Internet Zabawa ruchowo naśladowcza pt. Łakoma muszka Dzieci naśladują czynności zgodnie z opowiadaniem nauczyciela: Muszki latają. Zobaczyły kroplę żywicy i chciały zobaczyć jak smakuje. Położyły na niej jedną łapkę, potem drugą. Żywica przykleiła się do ich łapek. Muszki chcą się uwolnić, ale to się im nie udaje. Powoli przestają się ruszać, zastygają bez ruchu w różnych pozach. 5. Zabawy obserwacyjno badawcze, doświadczenia (poznawanie polisensoryczne): Nauczyciel pokazuje dzieciom różne bursztyny. Dzieci porównują ich wielkość, kolor, oglądają je prze lupę. Wspólnie badają właściwości, tak jak w opowiadaniu. Czy bursztyn rozpuszcza się w wodzie? Czy bursztyn jest twardy, czy miękki? Jakie kolory mają bursztyny? 44

45 Czy bursztyn się elektryzuje? Czy bursztyn się pali? 6. Zabawy matematyczne tworzenie i przeliczanie zbiorów. Dzieci grupują przyniesione okazy przyrodnicze i przyporządkowują im podpisy: kamienie, bursztyny, muszelki. Tworzą i przeliczają zbiory. 7. Zabawa improwizacyjna przy piosence Bursztynek. Dzieci improwizują ruchem piosenkę. Otrzymują od nauczyciela kolorowe chustki. Biegają po sali przy dźwiękach muzyki. Podczas refrenu układają na dywanie kształty wymyślonych przez siebie muszelek. 8. Ekspresja plastyczna techniczna: nt. Statki na morzu z wykorzystaniem różnych technik: lepienie z plasteliny, puzzle, malowanie, wycinanie i collage. Dzieci losują kartoniki z przedstawioną symbolicznie daną techniką. Dzieci mające kartoniki z takimi samymi symbolami zajmują miejsca przy odpowiednim stoliku. Patrycja lat 5 (puzzle) Amelka lat 4(collage) 9. Podsumowanie zajęć. Czy dzisiejsze zajęcia były ciekawe? Co podobało się Wam najbardziej? Co zapamiętaliście? ZAŁĄCZNIKI: Muszka w bursztynie - Hanna Zdzitowiecka - Nigdzie nie ma takich ładnych kamyków jak nad morzem powiedziała Hania rozkładając na kocu swoje skarby. Były tam białe, różowe, żółte, szare czerwone i czarne, a wszystkie okrągłe, równiutko obtoczone. Bo fale morskie przerzucały kamyki z miejsca na miejsce, ocierając jedne o drugie, aż zostały gładkie. - A ja Man inny odezwał się Leszek. Pokaż jaki spytała Hania. Leszek otworzył zaciśniętą dłoń. Jego kamyk był kanciasty, z jednej strony odłamany. W tym miejscu był najładniejszy, ciemnopomarańczowy i przeźroczysty. Zobacz. Tam jest coś w środku, chyba jakaś malutka muszka powiedziała Hania. Chodź pokażemy mamie. To jest bursztyn, jaki ładny - powiedziała mama. Urwała kilka papierków, potarła bursztyn o wełniany kostium. Papierki przytrze piły się do bursztynu. 45

46 Ja też tak zrobię powiedział Leszek, potarł inny kamyk i przyłożył papier. Nie łapie... zmartwił się. Bo kamień nie przyciąga papierków tylko bursztyn. Bursztyn to stwardniała żywica. - Żywica zdziwiły się dzieci, taka jak na sośnie? - Skąd się wzięła w morzu? - Skąd się wzięła w bursztynie muszka? Jaka szkoda, że nie noże nam opowiedzieć muszka, która żyła tu przed tysiącami lat. Nie było tu morza tylko wielkie lasy, w których rosły przeróżne drzewa: sosny, świerki. Żyły tu również różne owady i zwierzęta. Wśród nich nasza mała muszka. Dostrzegła błyszczącą kroplę na sosnowej korze, pomyślała, że to słodki sok, który spijała z innych roślin. Zanurzyła trąbkę w złotej, błyszczącej kropli. Przykleiła się łapkami. Co to? Coś trzyma i nie chce puścić. Zatrzepotała skrzydełkami i one przykleiły się do niebezpiecznej kropli. Jeszcze chwila i muszka utonie w lepkiej, złotej żywicy, która wypływała ze zranionej sosnowej gałęzi. A co się później stało? Nie wiemy, może żywica z zatopioną muszką spadła na ziemię. Może drzewo się przewróciło. Po wielu latach lasy te zostały zalane przez morze, z tych dawnych sosen zostały twarde jak kamień bryłki żywicy, a w jednej z nich nasza mała muszka. Po każdej burzy morze wyrzuca na brzeg duże i małe kawałki bursztynu. Jedne są jasne koloru miodu, inne ciemniejsze. Często możemy w nich zobaczyć zatopione muszki, pajączki, albo kawałki gałązek z przed wielu tysięcy lat. Bursztynek autor tekstu nieznany, śpiewają Fasolki Kiedy już trzeba będzie powiedzieć cześć, Kiedy już lato pęknie i spadnie deszcz, Co Ci dać przyjacielu mych słonecznych dni, Żeby czas nie zamazał tych wspólnych chwil. Bursztynek, bursztynek znalazłam go na plaży, Słoneczna kropelka, kropelka złotych marzeń, Bursztynek, bursztynek położę Ci na dłoni, Gdy spojrzysz przez niego mój uśmiech Cię dogoni... Kiedy znów się spotkamy za wieków sześć, Kiedy znów powiesz do mnie po prostu cześć. Może nawet nie poznam przez chwilę Cię, Ale ty wtedy prędko pokażesz ten. Bursztynek, bursztynek znalazłam go na plaży, Słoneczna kropelka, kropelka złotych marzeń, Bursztynek, bursztynek położę go na dłoni, Gdy spojrzysz przez niego mój uśmiech Cię dogoni... 2x 46

47 SCENARIUSZ 4 Temat zajęć: Jak spędzam czas wolny Rodzaj terapii Autor: Paweł Chalik Wiek dziecka: 5 lat 1 miesiąc Integracja sensoryczna Obszar tematyczny: Zabawy w wolnym Forma zajęć Czas trwania czasie. Obszar terapeutyczny: Modulacja bodźców dotykowych i proprioceptywnych indywidualna 30 minut Cel główny: - Stymulowanie systemów dotykowych i proprioceptywnych. Cele szczegółowe: - ćwiczenie ruchów naprzemiennych, - poprawa działania systemu dotykowego - zmniejszenie wrażliwości dziecka na bodźce dotykowe, - poprawa działania systemu propioceptywnego - stronność ciała i przekraczanie linii środkowej ciała. Zakładane efekty - poprawa w zakresie wrażeń czuciowych, terapeutyczne: - poprawa działania systemu dotykowego, proprioceptywnego. Przebieg zajęć: 1.Ćwiczenia dotykowe (Stymulacja systemu dotykowego, stronność ciała): o przywitanie palców, o wycieranie poszczególnych palców ręcznikiem, nazywanie palców, o wskazywanie ręki lewej i prawej, nałożenie kolorowej gumki na rękę prawą. o szczotkowanie ciała z dociskiem na stawy, o wałkowanie piłką ( dziecko leży na brzuchu), nazywanie części ciała oraz stron prawa-lewa. Stymulacja systemu dotykowego, propiocepcji i stronności ciała. 2. Jazda na deskorolkach w różnych pozycjach - przewożenie figur geometrycznych wskazywanych przez terapeutę. Stymulacja systemu przedsionkowego, percepcji wzrokowej. 3.Ćwiczenia na platformie podwieszanej ze stabilizatorem w pozycji leżącej na brzuchu. Zbieranie z podłogi po jednym woreczku i wrzucanie do kosza. Ręce pracują naprzemiennie: raz prawa, raz lewa. Platforma jest w ruchu. Woreczki mają różny kształt, kolor i są wypełnione różnymi materiałami. Stymulacja systemu przedsionkowego, dotykowego, stronność ciała, percepcja wzrokowa. 4.Malowanie palcem na plecach dziecka figur, które ten ma odgadnąć. Stymulacja systemu dotykowego. 5.Jazda na deskorolce z przeciąganiem się po linie przewożenie klamerek: 47

48 - określanie kolorów wybranych przez dziecko klamerek, - wysłuchanie instrukcji, - liczenie i zabieranie w każdym przejeździe liczby klamerek - przewożenie i zapinanie na tekturce. Stymulacja przedsionkowa, propiocepcja, planowanie motoryczne, napięcie mięśniowe. 6.Pudło ze skarbami. Dotykanie przedmiotów ukrytych w pudełku. Określanie, co to jest. Stymulacja systemu dotykowego. 7.Ćwiczenia na platformie ze stabilizatorem, w leżeniu na brzuchu (na platformie dodatkowo leży szorstka mata) : - samodzielne wprawienie się w ruch przez odpychanie się rękami od podłoża, - zbieranie obręczy z podłogi i rzuty na kołek, - odczytywanie wyrazów eksponowanych przez terapeutę i szukanie ich na podłodze ( rozłożone karteczki dookoła platformy). Stymulowany system dotykowy, propiocepcja, system przedsionkowy i percepcja wzrokowa. 8.Ćwiczenia na platformie bez stabilizatora: próba siadu. System przedsionkowy, planowanie ruchu. 9.Jazda na deskorolce w różnych pozycjach ( w siadzie, klęku, w leżeniu na plecach i na brzuchu). Przewożenie woreczków z rzutem do kosza. System przedsionkowy, percepcja wzrokowa, planowanie ruchu. 10. Toczenie się: - po materacu i wycieraczkach z fiksacją wzroku, - naleśnik zawijanie się w koc i folię bąbelkową. System dotykowy, wzrokowy, propriocepcja, planowanie ruchu. 11.Ćwiczenia dotykowe - odszukiwanie stopami ukrytych pod materacem krążków. System dotykowy. 12.Rzuty do kosza piłkami o różnych fakturach z równoczesnym bujaniem na huśtawce. Zabieranie piłki lewą ręką z prawej strony i prawą ręką z lewej strony. System przedsionkowy, wzrokowy, dotykowy, planowanie ruch, 48

49 przekraczanie linii środkowej ciała. Metody: Metody stymulujące układ dotykowy i prioprioceptywny. Czynne stawianie zadań do wykonania, Słowne rozmowa, Metoda SI Literatura: Odowska Szlachcic B., Terapia integracji sensorycznej zeszyt 1, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2010 Przyrowski Z., System dotykowy cz. I. Biuletyn SI Nr 1, Przyrowski Z., System dotykowy cz. II. Biuletyn SI Nr 2, 2001 Odowska Szlachcic B., Terapia integracji sensorycznej zeszyt 2, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2010 SCENARIUSZ 5 Temat zajęć: MÓJ PORANEK Rodzaj terapii Autor: Anna Piotrowska -Marchut Wiek dziecka: 5 lat pedagogiczna Obszar tematyczny: Zajęcia poranne w przedszkolu Forma zajęć Czas trwania Obszar terapeutyczny: Koordynacja słuchoworuchowa, wzrokowo-słuchowa, umiejętności indywidualna, 2x30 minut samoobsługowe. grupowa Cel główny: Usprawnianie funkcji percepcyjno motorycznych, analizatora wzrokowego, słuchowego, motoryki małej i dużej oraz koordynacji wzrokowo ruchowej. Rozwijanie spostrzegawczości i umiejętności interpretowania zdarzeń przedstawionych na obrazkach. Kształtowanie umiejętności logicznego myślenia, kojarzenia faktów. Doskonalenie umiejętności wypowiadania się na określony temat. Rozwijanie umiejętności matematycznych. Zainteresowanie dzieci tekstem pisanym. Cele szczegółowe: Dziecko potrafi: kojarzyć logicznie fakty przedstawione na obrazkach, wypowiadać się wg kolejności na określony temat, wiązać przyczynę i skutek wg chronologii zdarzeń, samodzielnie ułożyć krótką historyjkę złożoną z 6 obrazków, interesuje się czytanym tekstem, dodawać i odejmować w zakresie 10 na liczmanach, reagować na ustalone sygnały i interpretować słuchany tekst Zakładane efekty terapeutyczne: (opowieść ruchowa). Usprawnianie koordynacji słuchowej i wzrokowo ruchowej. Wyrabianie umiejętności opisywania zdarzeń i wykrywania 49

50 Przebieg zajęć: Metody: Literatura: Środki dydaktyczne: stosunków zachodzących między nimi. Wzbogacanie zasobu słownictwa. Poprawna budowa zdań. Ćwiczenie sprawności manualnej poprzez wycinanie i sklejanie. Ćwiczenie umiejętności matematycznych. Ćwiczenie koncentracji uwagi 1. Zabawa ruchowa z elementami pedagogiki zabawy Wesoły balon 2. Ćwiczenia poranne w formie opowieści ruchowych Ranek w przedszkolu 3. Historyjka obrazkowa Poranek Piotrusia 4. Tekst z obrazkami do wspólnego czytania. 5. Zabawa ruchowa Pieski idą na spacer 6. Zabawy matematyczne dodawanie i odejmowanie w zakresie Podsumowanie zajęć. Słowna: rozmowa, instrukcje i objaśnienia terapeuty Oglądowa: ilustracje, pokaz eksponatów, Czynna: obserwacja czynna, zadań stawianych dziecku do wykonania, praktyczna działalność dziecka Aktywizująca: - pedagogika zabawy, - giełda pomysłów. Ilustracje historyjki obrazkowej, tekst do czytania, tacki, klamerki do bielizny, kartoniki w kształcie trójkąta równobocznego, kwadratu i pięciokąta, nagranie piosenki Maszerują dzieci drogą - CD Dziecięca matematyka E. Gruszczyk Kolczyńska, E. Zielińska (Metodyka i scenariusze zajęć) WSiP,2000), PRZEBIEG ZAJĘĆ: 1. Powitanie zabawą z pedagogiki zabawy Wesoły balon Jedno dziecko wchodzi do środka koła i zaprasza kolegę, wołając go po imieniu. Dzieci tworząc drugie koło w środku. 2. Ćwiczenia poranne w formie opowieści ruchowych Ranek w przedszkolu Dzieci zwrócone do środka koła wykonują polecenia i naśladują nauczycielkę: Idziemy do przedszkola - marsz w miejscu z równoczesnym śpiewaniem piosenki Maszerują dzieci drogą W drzwiach przedszkola wita nas pani - zatrzymanie, skinienie głową i powiedzenie "dzień dobry". W szatni zdejmujemy buty, ściągamy kurtki, płaszczyki - naśladowanie czynności. Wchodzimy do sali rozchodzenie się w różnych kierunkach. Myjemy ręce przed śniadaniem - naśladowanie mycia rąk. Jemy śniadanie - przejście do siadu, naśladowanie jedzenia zupy mlecznej łyżką, picie z kubka, wycierania buzi serwetką. Zabawy na placu zabaw. Podrzucamy piłki obserwując jak wysoko lecą, a następnie jak spadają i odbijają się o ziemię. Rzucamy piłkami jak najdalej. Podrzucamy piłkę klaszcząc w ręce. Skaczemy na skakankach - naśladowanie czynności, o których mowa. 50

51 Wracamy do przedszkola jeden za drugim po wąskim chodniku. Znajdujemy się w sali. Jesteśmy zmęczeni, pora odpocząć - leżenie w dowolnie wybranej pozycji na dywanie. 3. Wytnij obrazki i ułóż historyjkę obrazkową Poranek Piotrusia wg kolejności zdarzeń. Źródło: Pomoce dydaktyczne WSiP 4. Opowiadanie historyjki i ułożenie obrazków wg chronologii wydarzeń. 1) Co robił Piotruś rano? 2) Jakie czynności wykonywał? 3) Dokąd poszedł Piotruś? 4) Jakie znasz pory dnia? ( rano, południe, wieczór) 5. Tekst z obrazkami do wspólnego czytania. Rozbudzanie zainteresowania dzieci pisanym tekstem. Codziennie rano budzi i. Dzieci wstają z Idą do. Biorą i Myją. 51

52 Biorą i Myję i. Po porannej toalecie i zdejmują, wkłada, i. wkłada, i. Ubierają się i wychodzą z do. Źródło: praca autorska 6. Zabawa ruchowa Pieski idą na spacer Dzieci dobierają się w pary jedno jest pieskiem, a drugie jego właścicielem. W rytm muzyki wyprowadzamy pieski na spacer. Na przerwie w muzyce głaszczemy swoje pieski. Następuje zamiana ról. Dzieci, które były pieskami teraz są właścicielami. W rytm muzyki wyprowadzamy pieski na spacer. Na przerwie w muzyce bawimy się z naszym pieskiem. 7. Zabawy matematyczne dodawanie i odejmowanie w zakresie 10. Nauczycielka zwraca się do dzieci siedzących za dywanikami. Weźcie trójkątny kartonik. Będziemy przypinać klamerki. Najpierw dwa, potem dwa, potem jeszcze dwa. Pokażę wam jak to się robi. 52

53 Proszę przypiąć klamerki i policzyć ile ich jest razem. Odejmujemy. Jest sześć klamerek. Odjąć dwie Ile zostało?... Odjąć dwie. Ile zostało? Odjąć dwie. Ile zostało?... Te same czynności dzieci wykonują z kwadratami i pięciokątami. Dodawanie i odejmowanie po trzy Źródło: praca autorska wg E. Gruszczyk Kolczyńskiej 8. Podsumowanie zajęć. 1) Rozwiązanie zadań z tekstem wymyślanych przez dzieci. SCENARIUSZ 6 Temat zajęć: Święta Bożego Narodzenia Autor: Wioleta Chalik Obszar tematyczny: Tradycje i zwyczaje świąteczne Obszar terapeutyczny: Koordynacja wzrokowo-słuchowa, umiejętności samoobsługowe, Wiek dziecka:(5 lata 3 m-ce) Forma zajęć indywidualna Rodzaj terapii pedagogiczna Czas trwania 60 minut Cel główny: 1. Usprawnianie umiejętności samoobsługowych oraz koordynacji wzrokowo - słuchowej 53

54 Cele szczegółowe: 1. Dziecko zna tradycje związane z obchodami Świąt Bożego Narodzenia: wysyłanie kartek z życzeniami, ubieranie choinki, przygotowanie świątecznej kolacji wigilijnej i odpowiednich potraw; 2. Wzbogacanie przeżyć i wyobraźni, wdrażanie do umiejętnego posługiwania się materiałami, przyborami potrzebnymi do prac plastycznych. 3. Ma świadomość na kogo czekamy w Święta i dla kogo przygotowane jest dodatkowe nakrycie; 4. Umie wykonać ozdoby na choinkę samodzielnie i z pomocą z różnych materiałów zaproponowanych przez terapeutę; 5. Dziecko potrafi właściwie zachować się w sytuacji składania sobie życzeń; Zakładane efekty terapeutyczne: Metody: Literatura: Dziecko: 1. poznaje zwyczaje i tradycje związane z obchodzeniem Świąt Bożego Narodzenia; 2. wdraża się do poważnego traktowania obrzędów i tradycji świątecznych; 3. rozwija swoją wrażliwości na otaczającą go rzeczywistość; 4. pogłębia więzi z rodziną 5. rozwija samodzielność, aktywność twórczą oraz wyraża własne odczucia; 6. słucha uważnie czytanego tekstu oraz poleceń Terapeuty; 7. zna i stosuje nazwy kolorów; 8. klasyfikuje przedmioty wg instrukcji Terapeuty; 9. kształci spostrzegawczość wzrokową 10. rozwija logiczne myślenie; 11. wykonuje pracę plastyczną ; 12. zna pojęcia wielkości. Pogadanka Ekspresji twórczej Słowne: rozmowa, objaśnienia Oglądowa: obrazki Czynna: zadania stawiane do wykonania, samodzielnych doświadczeń. Wesołe przedszkole, Wydawnictwo MAC Franczyk A., Krajewska K., Program psychostymulacji dzieci w wieku przedszkolnym z deficytami rozwoju, Wyd. Impuls, Kraków 2007 Chmielewska E., Zabawy logopedyczne i nie tylko. Poradnik dla nauczycieli i rodziców, Mac, Kielce Wykorzystano ilustracje: Internet. 54

55 Załącznik nr 1. Źródło: Internet Źródło: Internet 55

56 Źródło: Internet Źródło: Internet Załącznik nr 2 56

57 Źródło: Internet 57

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców Przedszkolak u progu szkoły Informacja dla rodziców Dobry start w szkole jest niezwykle ważny dla rozwoju dziecka. Jeśli jest ono psychicznie i fizycznie gotowe do podjęcia nauki, bez trudu i z radością

Bardziej szczegółowo

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną.

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną. Gdy dziecko idzie po raz pierwszy do szkoły, zarówno ono, jak i rodzice bardzo przeżywają ten moment. Wszyscy są pełni nadziei, ale także obaw. Aby nieco ostudzić emocje, dowiedz się czy Twoje dziecko

Bardziej szczegółowo

Dojrzałość szkolna. Mariola Pietroń-Ratyńska (psycholog szkolny)

Dojrzałość szkolna. Mariola Pietroń-Ratyńska (psycholog szkolny) Dojrzałość szkolna Mariola Pietroń-Ratyńska (psycholog szkolny) Uczeń klasy pierwszej Od debiutu w roli ucznia bardzo wiele zależy Zadbaj o swoje dziecko i podejmuj decyzję odpowiedzialnie. Oczekiwania...

Bardziej szczegółowo

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ Zagadnienia 1. Co to jest gotowość szkolna i od czego zależy. 2. Obszary gotowości szkolnej. 3. Na co zwrócić uwagę. 4. Refleksja. GOTOWOŚĆ SZKOLNA oznacza

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Psycholog szkolny Kamila Budzyńska

Psycholog szkolny Kamila Budzyńska Psycholog szkolny Kamila Budzyńska Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego wiąże się z początkiem nowego, bardzo ważnego etapu w jego życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia.

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. 6-LATEK W SZKOLE Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. Umysłowa Emocjonalnospołeczna GOTOWOŚĆ SZKOLNA Fizyczna Percepcyjno - motoryczna 1. Diagnozą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE

EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE Edukacja 6 latka w szkole Każde dziecko rozwija się inaczej, ma swoją dynamikę, tempo i rytm rozwoju. Dzieci różnią się między sobą zdolnościami do nauki, sprawnością

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej:

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej: Gotowość szkolna Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Danuta Mroczyk Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze I co dalej z diagnozą przedszkolną?

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U> nr 256, poz. 2572 z późn. zm) 2. Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

6 latek do szkoły czyli o gotowości szkolnej

6 latek do szkoły czyli o gotowości szkolnej 6 latek do szkoły czyli o gotowości szkolnej Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna Nr 1 ul. Kościuszki 31/1, 50-011 Wrocław - Stare Miasto tel./fax (71) 344 83 35 www.ppp1.wroc.pl Skrzynka pytań: www.ppp1.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA NR 3

PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA NR 3 PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA NR 3 GOTOWOŚĆ SZKOLNA to stopień rozwoju psychofizycznego, który pozwoli dziecku sprostać obowiązkom szkolnym. Co to jest gotowość szkolna ( )osiągnięcie przez dziecko

Bardziej szczegółowo

Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna).

Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). GOTOWOŚĆ DZIECI 5-6 LETNICH DO PODJĘCIA NAUKI W SZKOLE Opracowała mgr Sylwia Wojnarowska Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). Zgodnie z rozporządzeniem MEN w sprawie podstawy

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym 14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym dzieci sześcioletnich. Datą wprowadzenia obowiązku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Dojrzałość szkolna dziecka

Dojrzałość szkolna dziecka Dojrzałość szkolna dziecka Dojrzałość szkolna Według B. Wilgockiej-Okoń dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju intelektualnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwi

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA to gotowość do podjęcia przez dziecko zadań i obowiązków jakie stawia przed nim szkoła. Dojrzałość obejmuje:

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ Podstawa prawna: Rozporządzenie MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324 z późn. zm.) Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Informacja lub dywagacje nauczyciela odnośnie do odroczenia dziecka od obowiązku szkolnego budzą w rodzicach negatywne emocje.

Informacja lub dywagacje nauczyciela odnośnie do odroczenia dziecka od obowiązku szkolnego budzą w rodzicach negatywne emocje. Informacja lub dywagacje nauczyciela odnośnie do odroczenia dziecka od obowiązku szkolnego budzą w rodzicach negatywne emocje. Czasami rodzice bagatelizują informacje nauczyciela o trudnościach, przejawiając

Bardziej szczegółowo

Skala Gotowości Szkolnej SGS 0 0

Skala Gotowości Szkolnej SGS 0 0 Skala Gotowości Szkolnej SGS 0 0 Dane o dziecku Imię i nazwisko: Płeć CHŁOPIEC DZIEWCZYNKA Data urodzenia Wiek MŁ ST Obserwacja wstępna: Data rozpoczęcia Data zakończenia Obserwacja końcowa: Data rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej Gotowość szkolna Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej GOTOWOŚĆ (DOJRZAŁOŚĆ) SZKOLNA oznacza osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju, który pozwoli mu sprostać

Bardziej szczegółowo

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość,

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość, Nasze przedszkole! Pięciolatek w grupie rówieśniczej ma szansę wcześniej wykorzystać swój naturalny zapał do poznawania świata. Szybciej stanie się samodzielny i odpowiedzialny. Bezstresowo zaakceptuje

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015.

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program jest integralną częścią programu wychowawczego szkoły.

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Publicznego Przedszkola Nr 1 w Lesznie im. Leśnych Skrzatów na lata 2013\2014-2017/2018

KONCEPCJA PRACY Publicznego Przedszkola Nr 1 w Lesznie im. Leśnych Skrzatów na lata 2013\2014-2017/2018 KONCEPCJA PRACY Publicznego Przedszkola Nr 1 w Lesznie im. Leśnych Skrzatów na lata 2013\2014-2017/2018 1 WIZJA PRZEDSZKOLA 1. Tworzymy taką placówkę, która jest przyjazna dla dzieci i ich rodziców. 2.

Bardziej szczegółowo

WITAMY W BAJCE PROGRAM ADAPTACYJNY

WITAMY W BAJCE PROGRAM ADAPTACYJNY WITAMY W BAJCE PROGRAM ADAPTACYJNY OPRACOWAŁY: Małgorzata Parciak i Elżbieta Jędrzejczyk Nauczycielki Miejskiego Przedszkola Nr 1 Bajka w Szczytnie Szczytno 2013r. SPIS TREŚCI I. Wstęp II. III. IV. Cele

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Szamotuły 2014 Zaktualizowany Program Wychowawczy Przedszkola Nr 3 w Szamotułach został uchwalony przez Radę Rodziców uchwałą nr 1 w dniu 21.08.2014r.

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica

Rola dorosłych w rozwoju dziecka. Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Rola dorosłych w rozwoju dziecka Spotkanie z rodzicami Opracowanie: Paulina Lica Wiek przedszkolny to okres intensywnego rozwoju dziecka. Rodzicom dane jest codzienne uczestniczenie w tym procesie. Ich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 roku ( Dz. U. z dnia 15 stycznia 20009r. Nr 4, poz.

Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 roku ( Dz. U. z dnia 15 stycznia 20009r. Nr 4, poz. Podstawa Programowa Wychowania Przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU

PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU GŁÓWNE CELE WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki,

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, śpiewania, a nawet tworzenia łatwych melodii oraz w jakim

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt Diagnoza wstępna ucznia klasy pierwszej Imię i nazwisko ucznia. Klasa Dojrzałość społeczno- emocjonalna Zachowania dzieci Liczba punktów otocz łatwo nawiązuje kontakty z rówieśnikami 0 1 chętnie uczestniczy

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE

DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE DIAGNOZA DZIECI 5 LETNICH- JESIEŃ GRUPA,,MISIE Przedmiotem pomiaru są umiejętności zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z grudnia 008r w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF Biuro i gabinety psychoterapii: ul. Zygmuntowska 12/5, 35-025 Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Dobry start szkolny ma zasadnicze znaczenie dla dalszej edukacji.

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

,,Zabawa jest nauką, nauka zabawą. Im więcej zabawy, tym więcej nauki (Glenn Doman)

,,Zabawa jest nauką, nauka zabawą. Im więcej zabawy, tym więcej nauki (Glenn Doman) Opracowała: mgr Beata Rajczyk mgr Małgorzata Pustuł mgr Marta Piszczek-Golis,,Zabawa jest nauką, nauka zabawą. Im więcej zabawy, tym więcej nauki (Glenn Doman) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

KODEKS DOBREGO PRZEDSZKOLAKA

KODEKS DOBREGO PRZEDSZKOLAKA KODEKS DOBREGO PRZEDSZKOLAKA Jednym z ważnych zadań przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dziecka, pozwalających mu w przyszłości na aktywne uczestnictwo w życiu społecznym. To w przedszkolu dziecko

Bardziej szczegółowo

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Realizując projekt Akademii Zdrowego Przedszkolaka pod hasłem Odporność wzmacniamy bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy, jeden z tematów tygodniowych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami.

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami. UMIEJĘTOŚCI WSPANIALE BARDZO DOBRZE DOBRZE PRACUJ WIĘCEJ JESZCZE NIE POTRAFISZ 1 2 3 4 5 6 MÓWIENIE 1.Samodzielnie bogatym słownictwem, wypowiada się na temat treści literackiego, określa jego nastrój,

Bardziej szczegółowo

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ LISTOPAD 2014 CZERWIEC 2015 PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ PROJEKT WSPÓŁPRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 IM.PLUSZOWEGO MISIA ZE SZKOŁĄ PODSTAWOWĄ NR 10 W OLSZTYNIE AUTOR:

Bardziej szczegółowo

czyli wyruszam do szkoły

czyli wyruszam do szkoły czyli wyruszam do szkoły Dojrzałość szkolna Gotowość dziecka do podjęcia obowiązków i zadań, jakie stawia przed nim szkoła. Osiągniecie przez dziecko odpowiedniego stopnia rozwoju fizycznego, intelektualnego

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

JAK RODZICE MOGĄ WSPIERAĆ DZIECKO ROZPOCZYNAJĄCE NAUKĘ. Opracowanie: Mariola Pierzchała- dyrektor SP 7

JAK RODZICE MOGĄ WSPIERAĆ DZIECKO ROZPOCZYNAJĄCE NAUKĘ. Opracowanie: Mariola Pierzchała- dyrektor SP 7 JAK RODZICE MOGĄ WSPIERAĆ DZIECKO ROZPOCZYNAJĄCE NAUKĘ Opracowanie: Mariola Pierzchała- dyrektor SP 7 WSTĘP Większość dzieci z niecierpliwością, ciekawością i radosnym oczekiwaniem reaguje na fakt rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2014-2016 Opracowanie : Agnieszka Nowakowska- pedagog szkolny Joanna Geraga Matusiak psycholog szkolny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY

REGULAMIN ORGANIZACYJNY REGULAMIN ORGANIZACYJNY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 23 PROMYCZEK W SŁUPSKU UL.WAZÓW 1A Słupsk, 03.10.2011 roku REGULAMIN ORGANIZACYJNY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 23 PROMYCZEK W SŁUPSKU ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny Imię i nazwisko ucznia: Klasa. Data i miejsce urodzenia:. Wychowawca.. Indywidualny Program Edukacyjno

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0. Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0. Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0 Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7 ZAŁOŻENIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO SYSTEMU OCENIANIA 1. Ocenianie w klasie zero - roczne przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Ewa Zielińska. O organizowaniu zajęć dydaktyczno - wyrównawczych dla dzieci, które są słabo przygotowane do podjęcia nauki w szkole

Ewa Zielińska. O organizowaniu zajęć dydaktyczno - wyrównawczych dla dzieci, które są słabo przygotowane do podjęcia nauki w szkole Ewa Zielińska O organizowaniu zajęć dydaktyczno - wyrównawczych dla dzieci, które są słabo przygotowane do podjęcia nauki w szkole Z roku na rok coraz większą wagę przywiązuje się do korzystnego dopasowania

Bardziej szczegółowo

Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny

Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny Część Druga Psychometryczna analiza wyników badań standaryzacyjnych Skali Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny 79 Skala Gotowości

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ADAPTACYJNY. Wskazówki dla rodziców. jak ułatwić dziecku start w przedszkolu.

PROGRAM ADAPTACYJNY. Wskazówki dla rodziców. jak ułatwić dziecku start w przedszkolu. PROGRAM ADAPTACYJNY Wskazówki dla rodziców jak ułatwić dziecku start w przedszkolu. Prawie dla każdego dziecka pierwsze dni pobytu w przedszkolu są okresem bardzo trudnym. Rozłąka z rodzicami powoduje

Bardziej szczegółowo

Celem wychowania przedszkolnego jest:

Celem wychowania przedszkolnego jest: Podstawa programowa Podstawa programowa wychowania przedszkolnego opisuje proces wspomagania rozwoju i edukacji dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013

Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013 Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013 WIZJA Jesteśmy po to, aby stworzyć warunki wychowawcze i edukacyjne, zapewniające

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r.

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Misja W przedszkolu wspierany jest rozwój dziecka, rozpoznaje się i zaspakaja jego potrzeby edukacyjne oraz umożliwia rozwój

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH Naczelny cel wychowania: Wszechstronny rozwój osobowy dziecka w wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, moralnym i

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej KONCEPCJA PRACY Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcje opiekuńcze, wychowawcze i kształcące. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Zanim pójdę do przedszkola!

Zanim pójdę do przedszkola! Zanim pójdę do przedszkola! Innowacja pedagogiczna o charakterze wychowawczym oparta na autorskim programie dla dzieci nowoprzyjętych do Niepublicznego Przedszkola nr 2 im. Szewczyka Dratewki w Chodzieży.

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna 6- latka a zadania przedszkola i poradni psychologiczno pedagogicznej. Monika Gołubiew Konieczna PP-P Nr 7 w Gdańsku

Gotowość szkolna 6- latka a zadania przedszkola i poradni psychologiczno pedagogicznej. Monika Gołubiew Konieczna PP-P Nr 7 w Gdańsku Gotowość szkolna 6- latka a zadania przedszkola i poradni psychologiczno pedagogicznej Monika Gołubiew Konieczna PP-P Nr 7 w Gdańsku przedszkole i poradnia psychologiczno - pedagogiczna w procesie zmiany

Bardziej szczegółowo

W ASPEKCIE ICH ROZWOJU FIZYCZNEGO, POZNAWCZEGO i EMOCJONALNO - SPOŁECZNEGO

W ASPEKCIE ICH ROZWOJU FIZYCZNEGO, POZNAWCZEGO i EMOCJONALNO - SPOŁECZNEGO W ASPEKCIE ICH ROZWOJU FIZYCZNEGO, POZNAWCZEGO i EMOCJONALNO - SPOŁECZNEGO TRUD ROZWOJU Od pierwszych chwil życia dziecko podejmuje wysiłek związany z rozwojem. Wyrusza w długą drogę, na której w pewnym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU W trosce o dobro, bezpieczeństwo, prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny uczniów konieczne jest podjęcie działań zapobiegających pojawieniu się specyficznych

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

O nauce czytania i przygotowaniu do pisania

O nauce czytania i przygotowaniu do pisania 59-800 Lubań ul. Wł. Łokietka 2 tel. (075) 646 51 10 NIP 613 140 58 12 pppluban@poczta.onet.pl P O nauce czytania i przygotowaniu do pisania Dzieci pięcioletnie a nawet czteroletnie interesują się książeczkami,

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018 KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018 Motto: Dziecko ma uczyć się bawiąc i bawić się ucząc zabawa jest podstawową formą aktywności dziecka, która dominuje w wychowaniu przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W KRAKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W KRAKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA MALUTKOWO W KRAKOWIE Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Dojrzałość szkolna dziecka

Dojrzałość szkolna dziecka Dojrzałość szkolna dziecka Szkoła jest pierwszym miejscem pracy każdego dziecka. Dobry start w niej pozwoli pierwszakowi radzić sobie z późniejszymi trudnościami oraz szanować siebie i swoje obowiązki.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU NAUCZYCIELU: WSKAŻ, W CZYM DZIECKO MOGŁOBY CI POMÓC. WYRAŹ SWOJE UCZUCIA I OCZEKIWANIA. POKAŻ DZIECKU, JAK MOŻE NAPRAWIĆ ZŁO. ZAPROPONUJ

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU Każde dziecko ma prawo do pełnego dostępu do edukacji bez względu na to, jaki prezentuje potencjał rozwojowy. Przedszkole daje szansę rozwoju dzieciom uczy tolerancji,

Bardziej szczegółowo

TEATR BLIŻEJ DZIECKA

TEATR BLIŻEJ DZIECKA TEATR BLIŻEJ DZIECKA Wiemy nie od dziś, że dziecko uczy się kontaktu ze sztuką już od wczesnego dzieciństwa. Wrodzona wrażliwość pozwala mu żywo reagować na melodyjność głosu matki i śpiewane przez nią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1 Imię i nazwisko ucznia Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA Współdziałanie z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Potrafi odróżnić co jest dobre, a co

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Pozytywnie zaopiniowany i wdrożony do stosowania Uchwałą Rady Pedagogicznej Samorządowego Przedszkola Nr 55 nr 04/27/08/13 z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie A. Cele i zasady oceniania w klasach 1 3 I. Ocenianie to proces gromadzenia informacji o uczniach.

Bardziej szczegółowo

Wkrótce będę uczniem. Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły.

Wkrótce będę uczniem. Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły. Wkrótce będę uczniem Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły. Sączów 2011/ 2012 Dziecko 5-6 letnie kończąc przedszkole powinno radzić sobie z

Bardziej szczegółowo