Zasady leczenia cukrzycy typu 2

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady leczenia cukrzycy typu 2"

Transkrypt

1 Zasady leczenia cukrzycy typu 2 Dr hab. n.med. Jacek Daroszewski Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Akademia Medyczna we Wrocławiu i 1

2 Cukrzyca na świecie mln Prognoza wzrostu zachorowań 2

3 CUKRZYCA NA ŚWIECIE epidemia wymknęła się spod kontroli. Przegrywamy w walce z rozprzestrzenianiem się cukrzycy. Żaden kraj nie jest odporny i żaden nie jest w pełni przygotowany do odparcia tego wspólnego wroga." (Prof. Jean Claude Mbanya, prezes IDF ) 3

4 Cukrzyca w Polsce liczba chorych (20-79lat) 2674,6 tys. powszechność 9,3% cukrzyca typu 1 10% cukrzyca typu 2 90% United Nations, World Population Prospect:

5 Wydatki na leczenie cukrzycy ( 2010r. EUR) Niemcy Czechy Słowacja Polska Ukraina Białoruś Rosja 5 IDF ATLAS 2010

6 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Kontrola glikemii Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości 6

7 Przewaga leczenia skojarzonego nad konwencjonalnym 85 CVD events in 35 conventional patients 33 CVD events in 19 intensive patients Ilość zdarzeń Zgon CVD Udar Zawał serca PCI lub CABG Zabiegi naczyniowe Amputacje Terapia Intensywna Terapia konwencjonalna STENO-2 Study

8 Procent pacjentów którzy u których osiągnięto cele terapeutyczne po 7,8 lat leczenia % HbA1c<6.5% Cholesterol <4.5 mm p< Trigójglicerydy <1.7 mm Skórczowe BP <130 mm Hg Rozkórczowe BP <80 mm Hg p= p= p= p= Int Conv 1 Int Conv Int Conv Int Conv Int Conv STENO-2 Study

9 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Kontrola glikemii najtrudniejszy cel do osiągnięcia Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości 9

10 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 10

11 Edukacja diabetologiczna Szeroki wachlarz tematów: samokontrola, dieta technik wstrzyknięć, rola wysiłku fizycznego, hipoglikemia, kontrola stóp ) Edukacja wstępna chorego leczonego dietą i doustnymi lekami hipoglikemizującymi min. 5 godz. pacjenta leczonego insuliną około 9 godz. 11

12 Poziom edukacji pacjentów chorych na cukrzycę w Polsce ogółem POZ 17,8 8,2 30,5 diabetolog 81,8 91,0 68,5 nie tak nie wiem 12

13 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 13

14 Węglowodany: 40 50% wartości energetycznej diety powinny zapewnić węglowodany o niskim indeksie glikemicznym (< 50 IG); Tłuszcze: powinny zapewnić 30 35% wartości energetycznej tłuszcze nasycone powinny stanowić mniej niż 10% Białka: udział energetyczny białek w diecie powinien wynosić 15 20%, przy czym stosunek białka zwierzęcego do białka roślinnego powinien wynosić co najmniej 50/50%; dieta wysokobiałkowa, niskowęglowodanowa sprzyja zmniejszeniu masy ciała i poprawia wyrównanie glikemii. 14

15 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 15

16 16

17 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 17

18 lat The cover of "The Economist", Dec ,

19 Współczynnik zagrożenia Masa ciała jest związana ze śmiertelnością w cukrzycy typu 2 Analiza uwzględnia wiek, czas trwania cukrzycy, płeć i palenie (n=28 725) Mulnier. Diabet Med 2006;23:

20 Znaczenie obwodu talii Kobiety cm Mężczyźni > 80 cm zwiększone zagrożenie powikłaniami > 88 cm konieczność leczenia > 94 cm zwiększone zagrożenie powikłaniami > 102 cm konieczność leczenia Lean MEJ, et al. Lancet;1998:351:

21 Roczne koszty leczenia w zależności od BMI Koszt roczny (mld US$) BMI (kg/m 2 ) Kamica żółciowa Nadciśnienie CHD Type 2 diabetes Data from Wolf and Colditz. Am J Clin Nutr 1996; 63(Suppl): 466S 9S 21

22 Waga kilograma w cukrzycy typu 2 Redukcja masy ciała o 1 kilogram skutkuje: Zmniejszenie zagrożenia CHD 6% u kobiet 3% u mężczyzn Obniżenie RR (skurczowego i rozkurczowego) o 1mmHg Ch.całk 1% LDL 0,7% HDL 0,2% TG 2% Obniżenie glikemii 3% (ok. 5,6mg%) 22

23 Wzrost masy ciała (kg) Przyrost masy ciała w trakcie leczenia cukrzycy typu 2 może wydawać się nieuchronny Terapia intensywna Terapia konwencjonalna Lata obserwacji w badaniu UKPDS 33. Lancet 1998;352:

24 Zmiana masy ciała (kg) Zmiana masy ciała w wyniku leczenia Na podstawie:mitri and Hamdy. Expert Opin Drug Saf 2009;8:

25 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 25

26 Kryteria wyrównania cukrzycy Cele kontroli ciśnienia tętniczego < 140/90 mmhg (gdy powyżej - leczenie farmakologiczne) Cele kontroli lipidów cholesterol całkowity < 175 mg/dl (< 4,5 mmol/l) LDL-cholesterol < 100 mg/dl (< 2,6 mmol/l) LDL-cholesterol (ChNS) < 70 mg/dl (< 1,9 mmol/l) HDL-cholesterol > 40 mg/dl (> 1,0 mmol/l) nie-hdl-cholesterol < 130 mg/dl (< 3,4 mmol/l) Trójglicerydy < 150 mg/dl (< 1,7 mmol/l) Zalecenia PTD

27 Ogólne zasady leczenia cukrzycy Edukacja Dieta Wysiłek fizyczny Normalizacja masy ciała Normalizacja ciśnienia tętniczego Normalizacja zaburzeń lipidowych Kontrola zaburzeń krzepliwości Kontrola glikemii 27

28 Wzgędny % Rozwój i progresja cukrzycy typu 2 Progresja choroby 100 Oporność insulinowa 50 0 Wątrobowa produkcja glukozy Poziom insuliny Funkcja komórki β 4 7 lat Glukoza po posiłku Glukoza na czczo prediabetes Jawna cukrzyca Rozpoznanie cukrzycy Ramlo-Halsted i wsp. Prim Care. 1999;26:

29 Badanie obserwacyjne UKPDS: redukcja HbA 1c zmniejsza ilość powikłań związanych z cukrzycą REDUKCJA HbA 1c o 1% ZMNIEJSZONE RYZYKO* 1% Zgonu związanego z cukrzycą Zawału mięśnia sercowego Powikłań mikronaczyniowych Choroby naczyń obwodowych *P<0,0001 UKPDS = Badanie Prospektywne Cukrzycy (ang. United Kingdom Prospective Diabetes Study) 29 Opracowano na podstawie: Stratton IM i wsp. UKPDS 35. BMJ. 2000;321:

30 Obniżanie glikemii: Tak nisko jak to możliwe Tak wcześnie jak to możliwe Tak długo jak to możliwe David N Kendall, ADA, New Orlean

31 Obniżanie glikemii: Tak nisko jak to możliwe Tak wcześnie jak to możliwe Tak długo jak to możliwe Tak bezpiecznie jak to możliwe Tak rozsądnie jak to możliwe David N Kendall, ADA, New Orlean

32 Czy intensywna kontrola glikemii u chorych z cukrzycą typu 2 obciążonych dodatkowymi czynnikami ryzyka wpływa na redukcję zdarzeń sercowo-naczyniowych Badanie ACCORD 32

33 Badanie ACCORD mediana HbA 1c = 8,1% mediana HbA 1c = 7,5% mediana HbA 1c = 6,4% ACCORD Study group, The NEJM 2008, vol. 358:

34 Odsetek pacjentów (%) Badanie ACCORD: czy intensywna terapia może zaszkodzić? Randomizowane badanie u pacjentów z cukrzycą typu 2 (n=10251) Porównanie intensywnej i standardowej terapii Badanie zatrzymane z powodu zwiększonej śmiertelności w grupie leczonej intensywnie Śmierć z jakiegokolwiek powodu Iloraz szans (CI) 1,22 (1,01; 1,46); p=0,04 Intensywna terapia 5 Standardowa terapia Czas (lata) Gerstein et al. N Engl J Med 2008;358:

35 % pacjentów z przynajmniej 1 incydentem hipoglikemii Jaka była przyczyna większego ryzyka zgonu u chorych leczonych intensywnie? Hipoglikemia? Roczna śmiertelność w grupie leczonej intensywnie: Czas obserwacji (w latach) 2,8% - gdy występowały hipoglikemie 1,2% - gdy nie było hipoglikemii ACCORD Study group, The NEJM 2008, vol. 358:

36 Śmiertelność HR (95% CI) Wysokie i niskie wartości HbA 1c są związane z większą śmiertelnością Pacjenci z cukrzycą typu 2 Wiek 50 lat < n= ,0 1,8 HbA 1c = 7,5% 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0 8,5 9,0 9,5 10,0 10,5 11,0 11,5 HbA 1c (%) Currie et al. Lancet. 2010;375:481 9.

37 Iloraz szans (hipoglikemia) Wnioski z dużych badań w diabetologii: wzrost liczby epizodów hipoglikemii wraz z intensywnością terapii ,07 3,01 2 1,8 2,3 2,48 1 W odniesieniu do standardowej terapii 0 ACCORD ADVANCE UKPDS VADT Wszystkie Turnball et al. Diabetologia 2009;52:

38 Ciężki epizod hipoglikemii stanowił czynnik ryzyka Ciężkiego incydentu makronaczyniowego (HR, 2,88; 95% CI, 2,01 do 4,12) Ciężkiego incydentu mikronaczyniowego (HR, 1,81; 95% CI, 1,19 do 2,74) Śmierci z powodów sercowo-naczyniowych (HR, 2,68; 95% CI, 1,72 do 4,19) Śmierci (HR, 2,69; 95% CI, 1,97 do 3,67) Zoungas S, Patel A, Chalmers J, de Galan BE, Li Q, Billot L, Woodward M, Ninomiya T, Neal B, MacMahon S, Grobbee DE, Kengne AP, Marre M, Heller S; ADVANCE Collaborative Group. Severe hypoglycemia and risks of vascular events and death. N Engl J Med Oct 7;363(15):

39 Metaanaliza ACCORD, ADVANCE, UKPDS, VADT i PROactive U chorych na cukrzycę typu 2 intensywne obniżanie hiperglikemii zmniejsza częstość makroangiopatii, ale jest bez wpływu na ryzyko zgonu. Optymalny sposób redukcji HbA 1c może być różny w różnych populacjach chorych. Ray K i wsp. Lancet 2009; 373:

40 Indywidualizacja celów w leczeniu antyhiperglikemicznym Cukrzyca typu 2 u młodych, świeżo wykryta, bez powikłań naczyniowych Cukrzyca typu 2 u starszych długotrwająca z przebytymi incydentami naczyniowymi 40

41 Cele normalizacji glikemii ADA IDF ACE PTD % Hb A1C <7,0 <6,5 <6,5 <8 <7,0 <6,5 < 6,1 Glikemia na czczo (mg%) Cele Sposób leczenia U kogo Tempo dochodzenia do celu < 100 < Co indywidualizować? 41

42 Określenie celów w leczeniu cukrzycy (PTD 2012) Uzyskanie wartości docelowych w zakresie glikemii, ciśnienia tętniczego, lipidogramu i masy ciała Kryteria należy złagodzić, gdy przewidywany czas przeżycia pacjenta nie osiąga 10 lat Intensywność dążenia do wartości docelowych należy indywidualizować Przy obecności zaawansowanych powikłań cele należy osiągać stopniowo, w ciągu kilku miesięcy Diabetologia Praktyczna

43 Określenie celów w leczeniu cukrzycy (PTD 2011) Kryterium ogólne HbA 1c <7,0% HbA 1c < 6,5% Krótkotrwała cukrzyca t.2 HbA 1c < 8,0% Chorzy > 70 lat z wieloletnią cukrzyca (> 20 lat) z makroangipatią ( zawał serca /udar mózgu) HbA 1c <7,0% Pacjenci z cukrzycą t. 2 > 65 r.ż. z przewidywanym okresem przeżycia > 10 lat 43

44 Związek między odsetkiem HbA1c i średnim stężeniem glukozy w osoczu 44

45 Kryteria wyrównania gospodarki węglowodanowej wg zaleceń PTD 2010 U większości chorych: U chorych z cukrzycą typu 1 oraz krótkotrwałą cukrzycą typu 2 HbA 1c (%): 7%: glikemia na czczo i przed posiłkami (dotyczy również samokontroli): mg/dl (3,9-6,1 mmol/l); glikemia 2 godziny po posiłku - podczas samokontroli: < 160 mg/dl (8,9 mmol/l); HbA 1c (%): 6,5%: glikemia na czczo i przed posiłkami (dotyczy również samokontroli): mg/dl (3,9-6,1 mmol/l); glikemia 2 godziny po posiłku - podczas samokontroli: < 140 mg/dl (7,8 mmol/l); Zalecenia Kliniczne dot. Postepowania u chorych na cukrzycę; Diabetologia Praktyczna 2010, tom 11, suplement A 45

46 Strategia ABCD (Age- Body weight- Complications- Duration) A młody średni podeszły C lub D > 10 lat Hb A1C % <6 <6,5 <6,5 6,5-7 < Hb A1C > 9% Insulinoterapia Hb A1C < 9% Metformina Pozilli P et al. Diabetes Metab Res Rev 2010;26:

47 Wyrównanie cukrzycy w Polsce średni poziom HbA 1C 8,07% >9% < 6,5% 20,1% 11% 15,4% 6,6-7,0% 8,1-9,0% 21,6% 31,8% 7,1 8,0% PolDiab

48 Określenie celów w leczeniu cukrzycy (PTD 2011) Uzyskanie wartości docelowych w zakresie glikemii, ciśnienia tętniczego, lipidogramu i masy ciała Kryteria należy złagodzić, gdy przewidywany czas przeżycia pacjenta nie osiąga 10 lat Intensywność dążenia do wartości docelowych należy indywidualizować Przy obecności zaawansowanych powikłań cele należy osiągać stopniowo, w ciągu kilku miesięcy Diabetologia Praktyczna 2011, tom 12, supl. A 48

49 Zasady samokontroli glikemii (PTD 2011) Leczeni dietą 1x w miesiącu skrócony profil glikemii ( na czczo i po głównych posiłkach) Leki doustne lub GLP-1 1x w tygodniu skrócony profil glikemii Stałe dawki insuliny codziennie 1-2 pomiary 1x w tygodniu skrócony profil glikemii 1x w miesiącu pełny profil glikemii 49

50 Czynność komórki β % Osiągnięcie celu terapeutycznego przez pacjentów staje się coraz trudniejsze wraz z postępem choroby Parametr (NHANES) % Pacjentów z HbA 1c <7% 49,8% ( ) Średnia wartość HbA 1c 7,9% ( ) 100 Rozpoznanie cukrzycy Niepowodzenie monoterapii Zapotrzebowanie na insulinę Monoterapia Skojarzenie 2 leków Skojarzenie kilku leków +/ insulina Leczenie w oparciu o insulinę 20 Faza przedkliniczna Stan przedcukrzycowy Cukrzyca Przybliżony czas, lata NHANES= badanie NHANES (ang.national Health and Nutritional Examination Survey). Opracowano na podstawie: Lebovitz HE. Med Clin N Am. 2004;88: ; Turner RC i wsp. JAMA. 1999;281: ; UKPDS 16. Diabetes. 1995;44: ; Warren RE. Diabetes Res Clin Pract. 2004;65:S3 S8; Resnick HE i wsp. Diabetes Care. 2006;29: ; Koro CE i wsp. Diabetes Care. 2004;27:

51 Wybór leczenia farmakologicznego u chorych z cukrzycą typu 2. Patogeneza cukrzycy typu 2 Obecność insulinooporności Czas trwania cukrzycy Obecność powikłań późnych Choroby współistniejące Możliwości ekonomiczne pacjenta Możliwości poznawcze pacjenta 51

52 Zalecenia PTD 2011 metformina (PSM ** ) metformina + lek inkretynowy # metformina + PSM metformina + 2 leki o różnych mechanizmach działania (PSM lub lek inkretynowy # lub akarboza) metformina + insulina bazalna lub + mieszanka insulinowa metformina + insulina w 2 dawkach (bazalna lub mieszanki) metformina + intensywna insulinoterapia Etap 1 Monoterapia doustna* Etap 2a Terapia doustna skojarzona* Etap 2b Insulinoterapia prosta* Etap 3 Insulinoterapia złożona* PSM pochodna sulfonylomocznika * na każdym etapie leczenia zalecana jest modyfikacja stylu życia ** rzadko, ewentualnie u osób szczupłych # agonista receptora GLP-1 (inkretynomimetyk) lub inhibitor DPP-4 (gliptyna) 52

53 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 53

54 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 54

55 Metformina - mechanizm działania Zwiększa obwodowe działanie insuliny Zmniejsza glukoneogenezę Zmniejsza absorpcję glukozy w jelicie Konieczna jest endogenna insulina Nie powoduje hipoglikemii Korzystny wpływ na masę ciała Najczęściej stosowany lek w leczeniu cukrzycy t.2 Uwaga na przeciwwskazania 55

56 Przeciwwskazania do stosowania metforminy Uczulenie na biguanidy Ostre powikłania cukrzycy Cukrzyca typu I Ciąża Cukrzyca przebiegająca z wyniszczeniem, ketoza głodowa Spożywanie alkoholu Upośledzenie funkcji wątroby Upośledzenie funkcji nerek egfr< 60ml/min/1,73m 2 Stany przebiegające ze wstrząsem lub upośledzeniem przepływu, niewydolność serca, ostry incydent wieńcowy, niestabilna choroba wieńcowa 56

57 Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego mogące wystąpić przy podawaniu metforminy Suchość w jamie ustnej Uczucie metalicznego smaku Brak łaknienia Nudności Wzdęcia Bóle w nadbrzuszu BIEGUNKA! 57

58 Włączanie metforminy do leczenia (I) Rozpoczynać małą dawką (500 mg) 1 x lub 2 x na dobę podczas posiłków (śniadanie i/lub kolacja) Po 5-7 dniach (jeśli nie wystąpiły objawy uboczne ze strony przewodu pokarmowego) zwiększyć dawkę do 850 mg lub 1000 mg przed śniadaniem i kolacją Nathan i wsp. Diabetologia

59 Włączanie metforminy do leczenia (II) Jeśli wystąpiły objawy uboczne ze strony przewodu pokarmowego po zwiększeniu dawki zmniejszyć do poprzedniej, niższej dawki i spróbować zwiększyć dawkę później Maksymalne działanie leku występuję zazwyczaj przy dawce 2 x 850 mg/dobę, z umiarkowanie większym efektem po zwiększaniu dawki do maksymalnej 3000 mg/dobę Nathan i wsp. Diabetologia

60 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 60

61 Pochodne sulfonylomocznika (gliklazyd, glipizyd, glimepiryd) Stymulują wydzielanie insuliny Skutecznie obniżają glikemię Działanie pozatrzustkowe - wątroba, tkanka tł. mięśnie (przyspieszenie translokacji GLUT-4, wzrost zużytkowania glukozy; w tkance tłuszczowej stymulacja adiponektyny) Działanie plejotropowe (przeciwzakrzepowe, fibrynolityczne, zmiatacz wolnych rodników) Skutecznie obniżają glikemię Są szeroko stosowane w praktyce klinicznej Niski koszt leczenia 61

62 Pochodne sulfonylomocznika działania uboczne hepatotoksyczność leukopenia, niedokrwistość, trombocytopenia zmiany skórne hipoglikemia interakcje: salicylany, leki przeciwzakrzepowe niesterydowe leki przeciwzapalne, fibraty, beta-blokery, alkohol przyrost masy ciała 62

63 Glinidy (nateglinid, repaglinid) Leki podobne do pochodnych SM, działają szybko i krótko, należy stosować do każdego posiłku Stymulacja wydzielania insuliny Wpływ na glikemię poposiłkową Zastosowanie szczególnie u osób z nieregularnym trybem życia Małe zagrożenie hipoglikemią 63

64 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 64

65 Inhibitory alfa-glukozydazy (akarboza) Hamują trawienie węglowodanów w jelicie i opóźniają ich wchłanianie Zmniejszają glikemię poposiłkową Stosowane w terapii skojarzonej Często wzdęcia i biegunki Akarboza 2-3 x na dobę (dawka max. 300mg) Rozpoczynać od małej dawki i zwiększać co tydzień do dawki maksymalnej 65

66 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 66

67 Glitazony (pioglitazon, rozyglitazon -Avandia) Ligandy PPAR-gamma Zwiększają działanie insuliny w tkance tłuszczowej i mięśniach Obniżają insulinooporność Korzystny efekt na lipidy Stosowane z metforminą i pochodnymi SU Nie stosuje się razem z insuliną 67

68 Kontrowersje wokół glitazonów- metaanalizy Wzrost ryzyka zawału serca (rosiglitazon) Wzrost ryzyka złamań kości Wzrost ryzyka niewydolności serca (rosiglitazon, pioglitazon) Nasilenie orbitopatii tarczycowej? 68

69 Właściwości doustnych leków przeciwcukrzycowych Metformina Poch. SM i glinidy Inhibitory alfaglukozydazy Glitazony (TZD) Agoniści receptora GLP-1 Inhibitory DPP-IV HbA1C 1-2% 1-2% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-1,0% 0,5-0,8% Glikemia na czczo Insulina w osoczu Chol LDL Chol HDL TG Masa ciała 69

70 Stężenie glukozy we Peptyd C (nmol/l) Efekt inkretynowy Glukoza podana doustnie vs. dożylnie 11 2,0 krwi żylnej (mmol/l) 5,5 Glukoza p.o. Glukoza i.v. 1,5 1,0 0,5 * * * * * Efekt inkretynowy * * 0 0, Czas (min) Czas (min) Wartości średnie ± SE; N = 6; *P.05; = czas podawania glukozy we wlewie. Nauck MA, et al. Incretin effects of increasing glucose loads in man calculated from venous insulin and C-peptide responses. J Clin Endocrinol Metab. 1986;63: Copyright 1986, The Endocrine Society. 70

71 Insulina IR, mu/l Insulina IR, mu/l Efekt inkretynowy u pacjentów bez cukrzycy oraz chorujących na cukrzycę typu 2 Uczestnicy grupy kontrolnej (n=8) Pacjenci z cukrzycą typu 2 (n=14) 80 Efekt inkretynowy Efekt inkretynowy jest słabszy w cukrzycy typu nmol/l nmol/l Czas min Czas min Doustne obciążenie glukozą Dożylny (i.v.) wlew glukozy IR=Immunologicznie reaktywna Opracowano na podstawie: Nauck M i wsp. Diabetologia. 1986;29:

72 Działanie GLP-1 na tkanki obwodowe 72

73 73

74 Leki inkretynowe (w terapii skojarzonej) Agoniści receptora GLP-1 (Egzenatyd, liraglutyd) Inhibitory DPP-IV (saksagliptyna, sita-, vida- alo-) Działania uboczne: Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) Neuropatia żołądkowo-jelitowa, brak rezerw komórki beta Istotne nie występują Niewydolność nerek, niewydolność wątroby 74

75 Lancet Vol 378 July 9, 2011 Drugs targeting β-cell dysfunction New incretin - based treatments Non-incretin - β-cell stimulants Drugs targeting β-cell dysfunction Drugs targeting β-cell and α-cell dysfunction Insulin-action enhancers Drugs targeting non-insulin-dependent pathways SGLT2 inhibitors Hepatic targets Drugs targeting the metabolic syndrome GIP antagonists 11 β-hydroxysteroid dehydrogenase-1-inhibitors PPAR modulators Drug with unknown mechanisms Dopamine D2-receptor agonists Bile acid sequestrants Matabolic surgery

76 Zadania opieki łączonej : POZ - diabetolog Coroczna konsultacja diabetologiczna ocena wyrównania metabolicznego ocena zaawansowania powikłań późnych Edukacja w zakresie diety i terapii Ustalenie celów terapeutycznych i określenie sposobu ich realizacji

77 Deklaracja St. Vincent (1989) Rządy i Ministerstwa Zdrowia krajów Europy powinny przyjąć za swój obowiązek i stać się odpowiedzialnymi za stworzenie warunków, które umożliwiłyby znaczne ograniczenie wielkich strat z powodu cukrzycy i śmierci, jakie ona powoduje. Kraje te powinny formalnie uznać znaczenie problemów cukrzycy i wytworzyć środki do ich rozwiązania. Należy na szczeblach lokalnych, krajowych i europejskich stworzyć oraz formalnie opublikować plany zapobiegania, rozpoznawania i leczenia cukrzycy, a szczególnie jej powikłań ślepoty, niewydolności nerek, zgorzeli i amputacji kończyn dolnych, nasilenia choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu (Fragment przyjętej przez polski rząd Deklaracji z St. Vincent, 1989) 77

78 Zasady leczenia cukrzycy typu 2 Dr hab. n.med. Jacek Daroszewski Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Akademia Medyczna we Wrocławiu i 78

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. Leczenie dietetyczne. Leczenie farmakologiczne leki doustne 2013-02-18. Leki stosowane w cukrzycy

Cukrzyca. Leczenie dietetyczne. Leczenie farmakologiczne leki doustne 2013-02-18. Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca Leki stosowane w cukrzycy Leczenie dietetyczne Regularność przyjmowanych posiłków Zbliżona łączna kaloryczność posiłków każdego dnia Zmniejszona kaloryczność posiłków u osób otyłych Skład jakościowy

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie 21.11.14. Cukrzyca. Globalne wyzwanie, polska perspektywa Perspektywa

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMY DIAGNOSTYKI CUKRZYCY. Maria Górska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

ALGORYTMY DIAGNOSTYKI CUKRZYCY. Maria Górska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku ALGORYTMY DIAGNOSTYKI CUKRZYCY Maria Górska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku CUKRZYCA NIEROZPOZNANA Marquess JG. Consult Pharm 2008, 23,

Bardziej szczegółowo

NOWE LEKI W LECZENIU CUKRZYCY

NOWE LEKI W LECZENIU CUKRZYCY XIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego SYMPOZJUM PIELEGNIAREK, POŁOZNYCH I DIETETYKÓW Dzień po dniu z edukacją w diabetologii NOWE LEKI W LECZENIU CUKRZYCY Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz Katedra

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH Sławomir Pynka PORADNIA DIABETOLOGICZNA I METABOLICZNA SPWSZ w SZCZECINIE Cukrzyca : Światowa Epidemia 1995

Bardziej szczegółowo

Kontrowersje dotyczące. leczenia cukrzycy typu 2

Kontrowersje dotyczące. leczenia cukrzycy typu 2 Kontrowersje dotyczące leczenia cukrzycy typu 2 w świetle najnowszych doniesień Małgorzata Szelachowska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Metformina

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl Redaktor Naukowy: Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Redaktor Prowadzący: Dr hab. med. Maciej Małecki Małopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Katedra Chorób Metabolicznych 31 501 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Prof. Józef Drzewoski. Metformina- diabetologiczna miss piękności

Prof. Józef Drzewoski. Metformina- diabetologiczna miss piękności Prof. Józef Drzewoski Metformina- diabetologiczna miss piękności Jak wiadomo na urodę składa się wiele czynników. W odniesieniu do leków decydują o tym dwie zasadnicze cechy: bezpieczeństwo i skuteczność.

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca (wg WHO) To grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mariusz Jasik. Postępy terapii w cukrzycy - leki inkretynowe

Dr hab. med. Mariusz Jasik. Postępy terapii w cukrzycy - leki inkretynowe Dr hab. med. Mariusz Jasik Postępy terapii w cukrzycy - leki inkretynowe Czwartkowe obiady u diabetyków Warszawa 04.11.2010 Stanisław August Poniatowski - ostatni król Polski panował w latach 1764-1795

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

SAMOKONTROLA CUKRZYCY

SAMOKONTROLA CUKRZYCY SAMOKONTROLA CUKRZYCY Alicja Szewczyk Klinika Endokrynologii i Diabetologii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Uniwersytet Zdrowia 2015r. Problem 1 Jak

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2 Farmakoterapia cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO METFORMAX 850 850 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 850 mg Metformini hydrochloridum (metforminy chlorowodorku).

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Istota choroby... 23. Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17

Spis treści. Część I. Istota choroby... 23. Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17 Spis treści Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17 Część I Istota choroby... 23 Spotkanie 1. Przemiana materii i rola insuliny w jej regulacji... 25 Składniki organizmu i pożywienia...

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Normalizacja wyrównania metabolicznego 63 8 Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Beata Mrozikiewicz-Rakowska, Waldemar Karnafel Powstanie zespołu stopy cukrzycowej (ZSC) jest

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metformin Bluefish; 850 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka powlekana zawiera 850 mg chlorowodorku metforminy,

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia cukrzycy

Farmakoterapia cukrzycy Farmakoterapia cukrzycy Cukrzyca jest zbiorem chorób metabolicznych, charakteryzujących się hiperglikemią wywołaną zaburzeniami: wydzielania insuliny, działania insuliny lub obydwu tych nieprawidłowości.

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

&ARM 0RZEGL.AUK Streszczenie Summary Słowa kluczowe Key words: - ar R -

&ARM 0RZEGL.AUK Streszczenie Summary Słowa kluczowe Key words: - ar R - Streszczenie Cukrzyca jako zaburzenie metaboliczne o wieloczynnikowej etiologii, charakteryzuje się przewlekłą hiperglikemią oraz towarzyszącymi zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, lipidowej i białkowej

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia u pacjenta 65+?

Hipoglikemia u pacjenta 65+? Hipoglikemia u pacjenta 65+? Edward Munch Krzyk, 1893 r prof. Józef Drzewoski Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Farmakologii Klinicznej UM w Łodzi Sopot 29.05.2015 Nie zgłaszam konfliktu interesu

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA CUKRZYCY. Lek.med.Bartosz Bednarkiewicz. Oddział Diabetologiczny MCZ Lubin Specjalista chorób wewnętrznych

POWIKŁANIA CUKRZYCY. Lek.med.Bartosz Bednarkiewicz. Oddział Diabetologiczny MCZ Lubin Specjalista chorób wewnętrznych POWIKŁANIA CUKRZYCY Lek.med.Bartosz Bednarkiewicz Oddział Diabetologiczny MCZ Lubin Specjalista chorób wewnętrznych DEFINICJA Grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 aktualne zalecenia, nowe metody terapeutyczne

Cukrzyca typu 2 aktualne zalecenia, nowe metody terapeutyczne Cukrzyca typu 2 aktualne zalecenia, nowe metody terapeutyczne Bogumił Wolnik Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii GUM-ed Plan prezentacji Wprowadzenie Leki przeciwhiperglikemiczne Modele insulinoterapii

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 12/2012 z dnia 12 marca 2012 r. w zakresie niezasadności zakwalifikowania leku Trajenta (linagliptin) we wskazaniu:

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 176/2014 z dnia 28 lipca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Januvia

Bardziej szczegółowo

Leczenie osób z cukrzycą powikłaną retinopatią. Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przmiany Materii WUM

Leczenie osób z cukrzycą powikłaną retinopatią. Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przmiany Materii WUM Leczenie osób z cukrzycą powikłaną retinopatią Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przmiany Materii WUM Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania chorych na cukrzycą 2014 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Badanie ADVANCE-ON na tle innych badań follow-up komentarz do wyników

Badanie ADVANCE-ON na tle innych badań follow-up komentarz do wyników NOWOŚCI PRZEMYSŁU FARMACEUTYCZNEGO ISSN 2084 4441 Janusz Gumprecht 1, Maciej Małecki 2, Leszek Czupryniak 3, Krzysztof Strojek 4, Tomasz Klupa 2, Liliana Majkowska 5, Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz 6, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

1 M:\REG_AFFAIRS\PREPARATY\Glucophage_MRP\VARIATIONS\VAR II_WS-16-CSP Update of PI\LABELLIG\OUT/PLGluco 500_WS- 16_SPC_20150408_Clean

1 M:\REG_AFFAIRS\PREPARATY\Glucophage_MRP\VARIATIONS\VAR II_WS-16-CSP Update of PI\LABELLIG\OUT/PLGluco 500_WS- 16_SPC_20150408_Clean CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO GLUCOPHAGE 500 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka powlekana zawiera 500 mg metforminy chlorowodorku,

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka zawiera 500 mg Metformini hydrochloridum (metforminy chlorowodorku).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka zawiera 500 mg Metformini hydrochloridum (metforminy chlorowodorku). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO METFORMAX 500, 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 500 mg Metformini hydrochloridum (metforminy chlorowodorku).

Bardziej szczegółowo

Jak prawidłowo wykonać pomiar stężenia glukozy we krwi glukometrem ixell?

Jak prawidłowo wykonać pomiar stężenia glukozy we krwi glukometrem ixell? Jak prawidłowo wykonać pomiar stężenia glukozy we krwi glukometrem ixell? 1 Umyj i osusz ręce. Wyjmij pasek testowy, szczelnie zamknij fiolkę. 2 Włóż pasek do szczeliny glukometru. Na wyświetlaczu kolejno

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Glucophage XR 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka o przedłużonym uwalnianiu zawiera

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metfogamma 500, 500 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 1 tabletka

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Formetic 500 mg, tabletki powlekane Formetic 850 mg, tabletki powlekane Formetic 1000 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Irina Kowalska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Irina Kowalska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Algorytmy leczenia cukrzycy Irina Kowalska Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Etiologiczny podział cukrzycy (1997) I. Cukrzyca typu 1 A) Wywołana

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metfogamma 1000, 1000 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka powlekana zawiera 1000 mg metforminy chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013 2009 Lancet. 2009;373:1275-1281 Pierwsza ocena

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 Niniejszy produkt leczniczy będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi to szybkie zidentyfikowanie nowych informacji o bezpieczeństwie. Osoby należące do fachowego

Bardziej szczegółowo

Badanie DINAMIC 2: porównanie wyników w różnych regionach Polski (III)

Badanie DINAMIC 2: porównanie wyników w różnych regionach Polski (III) PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak 1, Jacek Sieradzki 2, Teresa Kasperska-Czyżyk 3, Marcin Szczepański 4 oraz Zespół Badaczy DINAMIC 5 1 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nefrologii

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Podstawowej Opieki Zdrowotnej i Katedrze Medycyny Rodzinnej Akademii

Bardziej szczegółowo

Zalecenia określające metody profilaktyki kardiodiabetologicznej w cukrzycy typu 2 ujęcie diabetologa: IDF, ADA, EASD, PTD

Zalecenia określające metody profilaktyki kardiodiabetologicznej w cukrzycy typu 2 ujęcie diabetologa: IDF, ADA, EASD, PTD Prof. dr hab. med. Anna Czech Zalecenia określające metody profilaktyki kardiodiabetologicznej w cukrzycy typu 2 ujęcie diabetologa: IDF, ADA, EASD, PTD Warszawski Uniwersytet Medyczny Evidence-based Management

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji

Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji Cukrzyca jest przewlekłą chorobą, spowodowaną nieprawidłową produkcją insuliny w komórkach trzustki lub nieprawidłowym działaniem insuliny. Insulina to hormon

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo