Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma"

Transkrypt

1 diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2009 Volume 45 Number Praca oryginalna Original Article Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma Dagna Bobilewicz, Magdalena Specjalska, Ewelina Kumin, Alicja Kendziorek, Hanna Zborowska Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Wydziału Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Streszczenie Cel pracy: Wykazanie zmian w profilu lipidowym u chorych z gammapatią monoklonalną. Materiał i metody: W grupie 82 osób (34 chorych na szpiczaka mnogiego i 48 na makroglobulinemię Waldenströma) określono stężenie cholesterolu całkowitego, lipoprotein o niskiej gęstości (LDL-C), lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL-C), triglicerydów (TG), stężenie apo B, stężenie wapnia i kreatyniny oraz wyznaczono korelacje pomiędzy tymi parametrami. Wyniki: Wykazano znacząco obniżone poziomy cholesterolu całkowitego w obydwu grupach chorych, szczególnie w przypadkach nowozdiagnozowanych, nieleczonych. Zaobserwowano ujemną korelację pomiędzy stężeniem cholesterolu całkowitego a stężeniem białka monoklonalnego (szczególnie w klasie IgM p<0,0001). Wniosek: Przeprowadzone badania wykazały, że wraz z zaawansowaniem choroby nowotworowej obniża się poziom cholesterolu całkowitego. Zmiany te były większe u osób z makroglobulinemią Waldenströma. Przypuszcza się, że komórki nowotworowe wykorzystują cholesterol do budowy ścian komórkowych i właśnie dlatego spada jego stężenie we krwi obwodowej. Changes in lipid profile in patients with multiple myeloma and Waldenström s macroglobulinemia Summary Aim: Showing changes in lipids profile in course of multiple myeloma and Waldenström s macroglobulinemia. Material and methods: In 82 patients (34 with multiple myeloma and 48 with Waldenström s macroglobulinemia) total serum cholesterol, LDL and HDL cholesterol, triglycerides, apob, serum calcium and creatinine as well as immunoglobulins were measured. Results: Significantly lower serum cholesterol in both group especially in newly diagnosed non treated patients comparing to control values was found and strong negative correlation between serum IgM and cholesterol was observed. Conclusion: Decrease of serum cholesterol was parallel to the severity of process. It can be assumed that the cause of that finding is the enhanced uptake of cholesterol for cellular membrane formation by neoplastic cells. Słowa kluczowe: szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma, cholesterol całkowity Key words: myeloma multiplex, Waldenström s macroglobulinemia, serum cholesterol Wstęp Cholesterol, głównie kojarzony z ryzykiem miażdżycy i chorobami układu krążenia, odgrywa bardzo istotną rolę w organizmie i dopiero jego nadmiar spowodowany brakiem równowagi pomiędzy produkcją a katabolizmem prowadzi do niekorzystnych zmian ogólnoustrojowych. Cholesterol jest składnikiem błon komórkowych, a także prekursorem hormonów sterydowych, kwasów żółciowych, witaminy D. Jest potrzebny do wzrostu i proliferacji komórek (w tym także nowotworowych). Prekursor cholesterolu, kwas mewalonowy, ma znaczenie w replikacji kwasu deoksyrybonukleinowego. Mewalonian we wczesnej fazie GI prawdopodobnie pozwala osiągnąć komórce strukturę zezwalającą na przejście w fazę S cyklu komórkowego [8]. We krwi cholesterol występuje w postaci wolnej i zestryfikowanej, wchodząc w skład cząstek lipoprotein. Hipercholesterolemia, szczególnie wzrost stężenia cholesterolu w miażdżycogennej frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) stanowi jeden z najważniejszych czynników ryzyka miażdżycy. Znane są również przypadki obniżenia stężenia cholesterolu, co przede wszystkim jest związane z nadczynnością tarczycy, ale ma miejsce również u chorych żywionych pozajelitowo, w przypadkach wrodzonej abetalipoproteinemii, niedożywieniu. Jest wiele doniesień, że pewnego stopnia hipocholesterolemia towarzyszy chorobom nowotworowym, stwierdza się ją u pacjentów ze schorzeniami limfoprolifera- 231

2 Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma cyjnymi, nowotworami hematologicznymi jak ostre i przewlekłe białaczki, chłoniaki, zespoły mielodysplastyczne, białaczki włochatokomórkowe, a także u szeregu chorych z guzami litymi [8]. W odniesieniu do szpiczaków i makroglobulinemii Waldenströma doniesień na ten temat jest niewiele, a ich autorzy opisują zarówno hiper-, jak i hipocholesterolemię [6]. Szpiczak mnogi i makroglobulinemia Waldenströma to choroby immunoproliferacyjne o niekontrolowanym rozroście plazmocytów najczęściej w szpiku. Przebiegają z gammapatią monoklonalną. Plazmocyty, nazywane komórkami szpiczakowymi, syntetyzują nadmierną ilość jednorodnej immunoglobuliny, która nazywana jest białkiem monoklonalnym [1]. Celem badań było określenie zmian w parametrach lipidowych pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma oraz wykazanie ewentualnych korelacji z parametrami lipidowymi i stanem zaawansowania choroby, mierzonym w oparciu o stężenie immunoglobulin klasy IgG i IgM. Materiał i metody Materiałem do badań była surowica osób, u których zdiagnozowano szpiczaka mnogiego lub makroglobulinemię Waldenströma. Surowice uzyskano z kilku laboratoriów szpitali klinicznych, zajmujących się diagnostyką nowotworów hematologicznych. Krew była pobierana w celu wykonania badań rutynowych, a pozostała niewykorzystana surowica była przeznaczona do omawianych badań. Surowice te otrzymano jednorazowo. U wszystkich chorych oznaczono stężenie kreatyniny i wapnia oraz parametry gospodarki lipidowej: stężenie cholesterolu całkowitego, TG, HDL-C, LDL -C i stężenie apo B. Wykorzystano do badań informacje, czy pacjent był świeżo zdiagnozowany czy leczony już przeciwnowotworowo. Przebadano surowice 106 pacjentów. Z tej grupy wyłączono 16 surowic ze względu na stężenie TG powyżej 200 mg/dl, co mogłoby być przyczyną interferencji. Z pozostałej grupy 90 pacjentów odrzucono grupę 8 ze stężeniem kreatyniny powyżej 1,3 mg/dl, aby wyeliminować ewentualny wpływ zaburzeń czynności nerek na wyniki. Pozostałych 82 pacjentów zakwalifikowano jako grupę badaną i podzielono w sposób przedstawiony w tabeli I. Rozdział elektroforetyczny białek surowicy był wykonywany systemem do elektroforezy kapilarnej Paragon (typ Beckman Paragon) lub systemem do elektroforezy na żelu agarozowym Sebia. Immunofiksację przeprowadzano, korzystając z zestawów odczynnikowych do immunofiksacji żelowej Sebia Hydrasys lub zestawami firmy Beckman. Stężenia IgG, IgM i IgA były oznaczane metodą immunoturbidymetryczną za pomocą analizatora Architekt ci82000 firmy Abbott i analizatora COBAS INTEGRA firmy Roche oraz metodą immunonefelometryczną na aparacie Pro- Spec (Dade Behring). Stężenie apo B oznaczono metodą immunoturbidymetryczną na analizatorze COBAS INTEGRA (Roche). Stężenie cholesterolu całkowitego i TG zostało wykonane na analizatorze COBAS INTEGRA metodami enzymatycznymi. HDL -C oznaczono metodą bezpośrednią (COBAS INTEGRA), a LDL-C wyliczono wg wzoru Friedewalda (LDL-C = Chol całk. HDL-C TG/5). Oznaczenia stężenia kreatyniny i wapnia także wykonywano na analizatorze COBAS IN- TEGRA. Kreatyniny z zastosowaniem metody kinetycznej z alkalicznym pikrynianem (reakcja Jaffego), wapń metodą kompleksometryczną z o-krezoloftaleiną. Stężenia cholesterolu całkowitego i HDL-C w 10 wybranych próbkach zostały równolegle oznaczone metodą suchej chemii na analizatorze VITROS, aby wykluczyć występowanie, wpływających na wyniki końcowe, ewentualnych interferencji przy oznaczaniu tych parametrów metodą mokrej chemii. W analizie statystycznej wyników korzystano z programu STATISICA 8 StatSoft, dokonując oceny istotności w oparciu testem t Studenta dla wyników niezależnych oraz określenia zależności pomiędzy badanymi wskaźnikami rachunkiem korelacji i regresji prostoliniowej. Tabela I Podział na grupy. Grupa Podgrupa leczeni nieleczeni IgG IgM IgA Suma całość leczeni nieleczeni z TC 130mg/dl z TC>130mg/dl IgG leczeni nieleczeni IgM leczeni nieleczeni IgA leczeni

3 D. Bobilewicz i inni Wyniki Za górną granicę zakresu stężeń cholesterolu całkowitego u ludzi zdrowych przyjęto powszechnie akceptowaną wartość 200 mg/dl (NCEP ATP III 2001 r.), za dolną granicę wartości prawidłowych natomiast stężenie 130 mg/dl, aczkolwiek nie jest ona nigdzie ściśle sprecyzowana. Jednak z doświadczeń laboratorium, w którym były wykonywane badania wynika, że tę wartość można traktować jako graniczne niskie stężenie dla nieleczonej przeciwcholesterolowo populacji. Wyniki oznaczeń stężenia cholesterolu całkowitego u chorych kształtowały się znacznie poniżej górnej granicy zakresu referencyjnego średnia dla całej grupy 82 badanych wynosiła 174±52 mg/dl. Również pomiędzy grupami chorych przed i w trakcie leczenia były wyraźne różnice w stężeniu cholesterolu całkowitego (tab. II, III). U chorych z chorobą Waldenströma obserwowano istotnie wyższe stężenia cholesterolu całkowitego (181±53 mg/dl) aniżeli w grupie szpiczaka mnogiego (średnia dla grupy IgG + IgA wynosiła 150±44 mg/dl), natomiast najniższe stężenie stwierdzano u chorych z obecnym białkiem monoklonalnym w klasie IgA (134±37 mg/dl). W każdej z tych grup niższe stężenia występowały u osób świeżo diagnozowanych aniżeli uprzednio leczonych przeciwnowotworowo. Najwyższy odsetek stężeń cholesterolu 130 mg/dl obserwowano w grupach chorych wcześniej nieleczonych, w grupie z obecnym białkiem monoklonalnym w klasie IgM wynosił on aż 33%. Natomiast, biorąc pod uwagę całą grupę, odsetek chorych z cholesterolem całkowitym 130 mg/dl wynosił 26%, co stanowiło prawie ⅓ badanych (tab. IV). Tabela II Zestawienie średnich stężeń z odchyleniami standardowymi oznaczanych parametrów w poszczególnych grupach z uwzględnieniem wartości stężeń cholesterolu. Grupa Parametr Całość n=82 (IgG n=28, IgM n=48, IgA n=6) Leczeni n=60 (IgG n=16, IgM n=39, IgA n=5) Nieleczni n=22 (IgG n=12, IgM n=9, IgA n=1) Z chol 130 n=21 (IgG n=9, IgM n=10, IgA n=2) Z chol > 130 n=61 (IgG n=19, IgM n=38, IgA n=4) Stęż. Ig [mg/dl] IgG ±2418 IgM ±1756 IgA ±1219 IgG ±2048 IgM ±1566 IgA ±998 IgG ±2677 IgM ±2473 IgA = 3380 IgG ±2922 IgM ±2465 IgA ±1443 IgG ±2160 IgM ±1107 IgA ±1153 Ca [mmol/l] 2,34±0,13 2,35±0,13 2,30±0,11 2,31±0,17 2,35±0,10 Crea [mg/dl] 0,87±0,16 0,88±0,17 0,84±0,15 0,90±0,16 0,85±0,16 Chol [mg/dl] 172±52 175±53 164±48 109±16 194±41 TG [mg/dl] 104±36 102±36 108±34 79±30 112±33 HDL-C [mg/dl] 47±17 49±16 43±16 33±14 52±15 LDL-C [mg/dl] 104±42 106±44 100±38 60±13 119±38 apob [g/l] 0,70±0,36 0,70±0,38 0,70±0,28 0,50±0,27 0,77±0,36 Tabela III Zestawienie średnich stężeń z odchyleniami standardowymi oznaczanych parametrów w poszczególnych grupach immunoglobulin. Grupa parametr IgG n=28 IgG leczeni n=16 IgG nieleczeni n=12 IgM n=48 IgM leczeni n=39 IgM nieleczeni n=9 IgA n=6 IgA leczeni n=5 Stęż. Ig [mg/dl] 3103± ± ± ± ± ± ± ±998 Ca [mmol/l] 2,28±0,13 2,29±0,15 2,26±0,10 2,38±0,11 2,39±0,10 2,35±0,12 2,28±0,12 2,26±0,14 Crea [mg/dl] 0,82±0,14 0,82±0,14 0,83±0,13 0,89±0,17 0,90±0,17 0,86±0,17 0,88±0,15 0,90±0,16 Chol [mg/dl] 166±50 169±52 162±39 181±53 182±52 176±57 134±37 142±36 TG [mg/dl] 108±40 101±41 118±37 103±33 103±34 99±29 92±37 96±39 HDL-C [mg/dl] 46±18 51±19 40±14 47±16 47±16 47±20 52±16 55±16 LDL-C [mg/dl] 98±39 98±44 98±35 113±43 114±43 108±41 64±22 68±22 apob [g/l] 0,72±0,24 0,73±26 0,71±0,22 0,71±0,42 0,71±0,44 0,71±0,36 0,48±0,17 0,51±0,17 233

4 Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma Tabela IV Udział procentowy pacjentów ze stężeniem cholesterolu poniżej 130 mg/dl w poszczególnych grupach. Mając na względzie eliminację ewentualnych interferencji, związanych z wysokimi stężeniami immunoglobulin, mogących powodować fałszywie zaniżone wartości cholesterolu w metodzie mokrej chemii, stężenia cholesterolu całkowitego oznaczono również metodą suchej chemii na analizatorze VITROS w 10 wybranych próbkach. Jednocześnie w tych samych próbkach i w tym samym celu oznaczono metodą suchej chemii stężenie HDL-C. Uzyskane obiema metodami wyniki nie różniły się między sobą w sposób istotny, odrzucono wobec tego możliwość interferencji i wyniki uzyskiwane z COBAS INTEGRA przyjęto jako podstawę dla dalszej analizy. Nie stwierdzano istotnych różnic pomiędzy analizowanymi grupami chorych w poziomach innych, oprócz cholesterolu całkowitego, parametrów gospodarki lipidowej, takich jak stężenie HDL-C, LDL-C, TG i stężenie apo B. Ponadto w większości wyodrębnionych grup chorych obserwowano silne, dodatnie korelacje pomiędzy stężeniem TC i apob oraz LDL-C (p<0,0001). Średnie stężenie IgG u ludzi zdrowych wynosi 1250 mg/dl, IgM 140 mg/dl, a IgA 240 mg/dl. Otrzymane wyniki stężenia immunoglobulin u badanych osób były wielokrotnie wyższe, a ponadto obserwowano wyraźne różnice pomiędzy wyodrębnionymi podgrupami (tab. II, III). W poszczególnych badanych grupach chorych stężenia kreatyniny i wapnia nie różniły się istotnie. Ich stężenia mieściły się w zakresach wartości oczekiwanych dla kreatyniny (0,50-1,30 mg/dl) i wapnia (2,20-2,75 mmol/l), co wskazuje na jednorodność całej grupy chorych pod względem braku ewidentnych uszkodzeń nerek, a także braku nasilonych zmian osteolitycznych. Pomiędzy grupami nieleczonych i leczonych chorych z białkiem monoklonalnym w klasie IgG stwierdzano istotne statystycznie różnice w stężeniu immunoglobulin (p<0,05), a także istotnie wyższe stężenia IgM u chorych z białkiem monoklonalnym w klasie IgM z cholesterolem całkowitym 130 mg/dl (IgM 4643±2465 mg/dl) aniżeli w grupie z cholesterolem całkowitym >130 mg/dl (IgM 2264±1107 mg/dl) (p<0,0001) (ryc.1). GRUPA % całość 26 leczeni 23 nieleczeni 32 IgG 28 IgG leczeni 31 IgG nieleczeni 25 IgM 21 IgM leczeni 18 IgM nieleczeni 33 Rycina 1 Porównanie stężeń IgM pomiędzy osobami z białkiem monoklonalnym w klasie IgM z TC 130 mg/dl i TC > 130 mg/dl. Dyskusja Problem zmian lipidowych u chorych z gammapatią monoklonalną od wielu lat był poruszany w prasie medycznej, tym nie mniej ze względu na brak udokumentowanej wartości diagnostycznej doniesień na ten temat w dostępnym piśmiennictwie jest niewiele. Zainteresowanie problemem wzrasta ze względu na wprowadzanie do terapii szpiczaków leków z grupy statyn, które z założenia obniżają stężenie cholesterolu. W roku 1984 Levy i wsp. w grupie 21 chorych ze szpiczakiem mnogim stwierdzili średnie stężenie cholesterolu 207±33 mg/dl, a u 7 chorych z makroglobulinemią Waldenströma 160±41, co było istotnie niższe niż w grupie kontrolnej (232±42 mg/dl). Obniżony poziom cholesterolu całkowitego wiązali z aktywnością cząsteczek immunoglobulin w stosunku do cząstek lipidowych. Wykazali w elektroforezie lipoprotein na octanie celulozy obecność kompleksów lipid immunoglobulina w postaci dodatkowych prążków w miejscu, gdzie w elektroforezie białek znajdowały się białka monoklonalne. Ten dodatkowy prążek występował u chorych, u których równolegle stwierdzono obniżony poziom cholesterolu całkowitego. Zdaniem ww. autorów obniżenie stężenia cholesterolu nie przebiegało równolegle do obniżenia stężenia apolipoproteiny B [4]. Należy pamiętać, że dopiero wiele lat później został opracowany międzynarodowy wzorzec dla apo B i dlatego wartości te nie mogą być porównywane z uzyskanymi w przedstawionej pracy, które są obniżone proporcjonalnie do stężeń cholesterolu i wykazują z nim bardzo wysoką korelację. Potwierdzeniem związku hipocholesterolemii z obecnością białek monoklonalnych w klasie IgM są również badania doświadczalne na myszach BALB/C. Myszy te były zmodyfiko- 234

5 D. Bobilewicz i inni wane genetycznie tak, aby produkowały monoklonalną IgM. Wykazano u nich wraz ze wzrostem stężenia immunoglobulin spadek cholesterolu całkowitego oraz HDL-C [3]. Stężenia cholesterolu uzyskane w poszczególnych grupach w badaniach własnych są niższe niż średnie populacyjne uzyskiwane uprzednio w laboratorium, w którym wykonywano badania i są porównywalne z danymi innych autorów. Yavasoglu i wsp. stwierdzili u osób ze szpiczakiem mnogim, które nigdy nie miały podawanych leków cytostatycznych stężenie cholesterolu 159±44 mg/dl (n=102) [8]. Podobne dane podają również inni autorzy 155±47 mg/dl (n=48) [5]. W badaniach własnych wartości dla szpiczaka u osób nieleczonych (w klasie IgA+IgG) wynosiły 156±42 mg/dl (n=13). U pacjentów ze szpiczakiem mnogim Yavasoglu i wsp. Obserwowali w I stadium choroby stężenia cholesterolu całkowitego i LDL-C znacznie wyższe niż u pacjentów w stadium II (p<0,001) i stadium III (p<0,005). Nie wykazali natomiast statystycznie istotnych różnic w poziomie cholesterolu całkowitego pomiędzy osobami będącymi w II i III stadium choroby oraz pomiędzy pacjentami będącymi w stadium I choroby i w grupie kontrolnej. Stężenie HDL-C było niższe u pacjentów w stadium III w porównaniu z grupą kontrolną (p<0,001). Wykazano, że poziom lipidów spadał wraz z postępem i rozwojem choroby [8]. U osób z makroglobulinemią Waldenströma badania nad stężeniem cholesterolu całkowitego nigdy nie były prowadzone w tak dużych grupach jak w przypadku szpiczaka mnogiego. W badaniach własnych u osób nieleczonych stężenie cholesterolu całkowitego wyniosło 176±57 mg/dl (n=9). Można przypuszczać, że te obniżone stężenia cholesterolu całkowitego związane są tak samo jak w przypadku szpiczaka z jego wykorzystywaniem przez namnażające się w sposób niekontrolowany komórki nowotworowe. Przy makroglobulinemii Waldenströma Levy i wsp. również wykazali aktywność immunoglobulin w klasie IgM w stosunku do cząstek lipidowych [4]. Wartości cholesterolu, jak wynika z badań własnych w tej grupie chorych zarówno leczonych, jak i nieleczonych, były wyższe niż w podobnych grupach chorych ze szpiczakiem w klasie IgG i IgA. Yavasoglu i wsp. stwierdzili u osób z białkiem monoklonalnym w klasie IgA nieleczonych przeciwnowotworowo (n=18) stężenie cholesterolu całkowitego 160±48 mg/dl [8]. Wartość otrzymana w badaniach własnych była niższa (134±37 mg/ dl, n=6), dotyczyła jednak tylko niewielkiej liczby chorych. Znaczący wzrost cholesterolu całkowitego jest opisywany u pacjentów dobrze reagujących na leczenie [8]. W badaniach własnych można również było zaobserwować taką tendencję, wartości nie były jednak istotne statystycznie. Stężenie cholesterolu jest nieco niższe we wszystkich grupach osób świeżo zdiagnozowanych niż u osób leczonych. Natomiast w wyodrębnionej grupie chorych z ewidentnie niskim stężeniem cholesterolu (poniżej 130 mg/dl średnia 109 mg/dl) stężenia IgM wykazują duży rozrzut, ale pomimo tego są znacząco wyższe niż u osób ze stężeniem cholesterolu powyżej 130 mg/dl (średnia 194±41 mg/dl). W pozostałych klasach immunoglobulin również istnieje tendencja spadkowa wraz ze wzrostem stężenia cholesterolu, nie są to jednak zmiany statystycznie istotne, ale zgodne z sugestią, że spadek stężenia cholesterolu jest powodowany jego wykorzystywaniem przez szybko proliferujące komórki nowotworowe. Stąd w miarę rozwoju choroby stężenie cholesterolu całkowitego będzie się zmniejszało, u chorych leczonych będzie wzrastać. Jest to zjawisko równoległe do obserwowanego spadku stężeń immunoglobulin klasy IgG w grupie osób leczonych w porównaniu z diagnozowanymi po raz pierwszy. Potwierdzenie powyższych sugestii mogą również stanowić obserwowane korelacje pomiędzy stężeniem parametrów gospodarki lipidowej a stężeniem immunoglobulin. W szczególności zaś ujemna korelacja pomiędzy stężeniem cholesterolu a stężeniem białka monoklonalnego w klasie IgM oraz cholesterolu HDL a stężeniem białka monoklonalnego w klasie IgG i w klasie IgM. U osób z białkiem monoklonalnym w klasie IgG i w klasie IgM zaobserwowano ujemne korelacje pomiędzy stężeniami cholesterolu całkowitego i LDL-C a stężeniem immunoglobulin. Oznacza to, że w miarę wzrostu stężenia immunoglobulin i postępu choroby, stężenie cholesterolu całkowitego i stężenie LDL-C obniża się. Także u pacjentów nieleczonych z białkiem monoklonalnym w klasie IgM wykazano ujemną korelację pomiędzy stężeniem tego białka a stężeniem apo B. Stąd u osób nieleczonych z makroglobulinemią Waldenströma wzrastającemu stężeniu immunoglobulin towarzyszy spadek stężenia apo B. Ze względu na oczywistą i stwierdzoną wielokrotnie bardzo wysoką korelację pomiędzy stężeniem cholesterolu i apo B (białko nośnikowe frakcji LDL) spadek jej stężenia jest wynikiem obniżenia cholesterolu głównie frakcji LDL. Prowadzone badania wieloośrodkowe dotyczyły również korelacji pomiędzy stężeniem cholesterolu całkowitego a wzrostem masy guza. Jako parametry wskazujące na rozrost guza Musolino i wsp. wykorzystali poziomy LDH, sicam-1 oraz β 2 -mikroglobulinę. Nie udało im się wykazać związku między obniżeniem stężenia cholesterolu całkowitego a powiększeniem masy guza [5]. Większość dostępnych wyników potwierdza fakt, że w przebiegu szpiczaka mnogiego i makroglobulinemii Waldenströma dochodzi do obniżenia stężenia cholesterolu, co może wskazywać na stan zaawansowania choroby [8]. W badaniach własnych 32% chorych nieleczonych ma stężenie cholesterolu całkowitego poniżej 130 mg/dl, a wśród osób leczonych 23%. Największa różnica występuje u osób z białkiem monoklonalnym w klasie IgM, gdzie spośród osób nieleczonych aż 33% ma cholesterol poniżej 130 mg/dl, a tylko 18% osób leczonych. Są jednak doniesienia (głównie kazuistyczne) wskazujące na wybitną hipercholesterolemię występującą u pojedynczych chorych na początku choroby, w trakcie etapu diagnostycznego [6]. Może to być wynikiem upośledzonego katabolizmu frakcji LDL na drodze receptorowej w wyniku zablokowania receptorów przez białko monoklonalne lub tworzone przy jego udziale kompleksy. Według najnowszych badań lekami wspomagającymi lecze- 235

6 Zmiany w profilu lipidowym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i makroglobulinemią Waldenströma nie szpiczaka mnogiego i makroglobulinemii Waldenströma są statyny. Hamując reduktazę HMG-CoA, zmniejszają ilość powstającego mewalonianu (prekursora cholesterolu) i hamują wzrost oraz przeżycie komórek nowotworowych, znacząco zwiększając ich wrażliwość na leczenie. W tym aspekcie badano przydatność szeregu statyn, a m.in. lowastatyny, simwastatyny, prawastatyny, ceriwastatyny i atorwastatyny. Najskuteczniejsze okazały się lowastatyna i simwastatyna [2, 9]. Wprowadzenie tych leków będzie stanowić kolejny etap w interpretacji zmian stężeń cholesterolu u tych chorych. Z danych literaturowych wynika, że obniżone poziomy cholesterolu całkowitego, a szczególnie HDL i LDL oznaczanych metodą bezpośrednią, mogą być fałszywie zaniżone lub wręcz nieoznaczalne u pacjentów z białkiem monoklonalnym, co jest wynikiem interferencji ze strony tego białka w zależności od rodzaju stosowanych odczynników [7]. W badaniach własnych wykluczono taką ewentualność poprzez wykonanie szeregu porównawczych oznaczeń metodą suchej chemii, która eliminuje przedostawanie się makrocząsteczek białka do warstwy reakcyjnej. Zgodność wyników (w zakresie błędu) wyklucza możliwość interferencji w stosowanym układzie odczynnikowym i dalsze oznaczenia były wykonywane tradycyjną metodą enzymatyczną mokrej chemii. Piśmiennictwo 1. Bobilewicz DM, Kendziorek A. Badania laboratoryjne w różnych stadiach rozwoju gammapatii monoklonalnych. In Vitro Explorer Przegląd medycyny laboratoryjnej 2007; nr 6: Cafforio P, Dammacco F, Gernone A. Statins activate the mitochondrial pathway of apoptosis in human lymphoblasts and myeloma cells. Carcinogenesis 2005; 26: Clerc G, Dumon MF, Seiwert E. Macroglobulinémie M monoclonale provoquée chez la souris BALB/C incidence sur la cholésterolémie et intérêt. Ann Biol Clin 1986; 44: Levy Y, Spira G, Brook G. Plasma cholesterol concentration and extra lipid band in monoclonal gammopathies. Post Med Journal 1984; 60: Musolino C, Calabrò L, Bellomo G. Lipid profile in hematologic neoplasms. Recenti Prog Med. 2002; 93(5): (Abstract). 6. Paluszewska M, Bobilewicz D, Gigier A. Przypadek szpiczaka mnogiego z hiperlipoproteinemią. Nowotwory 1994; 44: Tsai Li-Yu, Tsai Shih-Men, Lee Su-Chen. Falsely low LDL-cholesterol concentrations and artifactual udetectable HDL-cholesterol measured by direct methods in a patient with monoclonal paraprotein. Clin Chim Acta 2005; 358: Yavasoglu I, Tombuloglu M, Kadikoylu G. Cholesterol levels in patients with multiple myeloma. Ann Hematol 2008; 87: van de Donk NW, Niels WCJ, Bloem AC. New Treatment Strategies for Multiple Myeloma by Targeting BCL-2 and Mevalonate Pathway. Current Pharmaceutical Design 2006; 12: Adres Autorów: Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Wydział Nauki o Zdrowiu ul. Banacha 1a Warszawa (Praca wpłynęła do Redakcji: ) (Praca przekazana do opublikowania: ) 236

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 Od tłuszczu pokarmowego do lipoprotein osocza, metabolizm, budowa cząsteczek lipoprotein, apolipoproteiny, znaczenie biologiczne, enzymy biorące udział w metabolizmie lipoprotein,

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie Hevylite polega na rozpoznaniu epitopów pomiędzy stałymi regionami ciężkich i lekkich łańcuchów. lg oznacza lgg, A lub M.

Oznaczenie Hevylite polega na rozpoznaniu epitopów pomiędzy stałymi regionami ciężkich i lekkich łańcuchów. lg oznacza lgg, A lub M. Unikatowy test do dokładnego oznaczania kompletnych cząsteczek immunoglobulin. Hevylite umożliwia lepsze monitorowanie pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Łańcuch lekki κ Łańcuch lekki λ docelowy epitop dla

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2011 Volume 47 Number 4 419-423 Praca oryginalna Original Article Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda

Bardziej szczegółowo

Cel programu: 1. wydłużenie czasu przeżycia chorych na szpiczaka mnogiego ( plazmocytowego), 2. uzyskanie remisji choroby, 3. poprawa jakości życia.

Cel programu: 1. wydłużenie czasu przeżycia chorych na szpiczaka mnogiego ( plazmocytowego), 2. uzyskanie remisji choroby, 3. poprawa jakości życia. Nazwa programu LECZENIE OPORNYCH POSTACI SZPICZAKA MNOGIEGO (PLAZMOCYTOWEGO) ICD 10 C 90.0 szpiczak mnogi Dziedzina medycyny: hematologia. Cel programu: 1. wydłużenie czasu przeżycia chorych na szpiczaka

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną.

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Monika śuk opiekun: prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego)

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego) Załącznik nr 25 do zarządzenia 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE OPORNYCH POSTACI SZPICZAKA MNOGIEGO (PLAZMOCYTOWEGO) ICD-10 C 90.0 szpiczak mnogi Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Ocena profilu lipidowego u pacjentów aglomeracji łódzkiej leczonych statynami

Ocena profilu lipidowego u pacjentów aglomeracji łódzkiej leczonych statynami Folia Medica Lodziensia, 2014, 41/1:47-63 Ocena profilu lipidowego u pacjentów aglomeracji łódzkiej leczonych statynami Lipid profile evaluation in Lodz agglomeration patients treated with statins DOMINIKA

Bardziej szczegółowo

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349)

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349) 4. WYNIKI 4. 1. Ocena parametrów laboratoryjnych u chorych z bólem w klatce piersiowej w chwili przyjęcia do Izby Przyjęć /Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. U wszystkich osób zakwalifikowanych do grupy

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego)

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego) Załącznik nr 28 do zarządzenia Nr 98/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 27 października 2008 roku Nazwa programu: LECZENIE OPORNYCH POSTACI SZPICZAKA MNOGIEGO (PLAZMOCYTOWEGO) ICD-10 C 90.0 szpiczak mnogi Dziedzina

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011 Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 25-211 Ostatnie, opublikowane w roku 212 dane dla Polski [1] wskazują, że w latach 28-29 w woj. dolnośląskim stwierdzano

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Rola badań laboratoryjnych w diagnostyce szpiczaka mnogiego i innych dyskrazji plazmocytów

Rola badań laboratoryjnych w diagnostyce szpiczaka mnogiego i innych dyskrazji plazmocytów diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics Diagn Lab 2015; 51(1): 43-52 Praca poglądowa Review Article Rola badań laboratoryjnych w diagnostyce szpiczaka mnogiego i innych dyskrazji plazmocytów

Bardziej szczegółowo

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Radosław Charkiewicz praca magisterska Zakład Diagnostyki Hematologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Przewlekła

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Nowa publikacja Instytutu Medycyny Komórkowej dr Ratha

Bardziej szczegółowo

Pogłębiona ocena stanu odżywienia. Badania biochemiczne

Pogłębiona ocena stanu odżywienia. Badania biochemiczne 5 Pogłębiona ocena stanu odżywienia. Badania biochemiczne Bruno Szczygieł Badania biochemiczne są niezmiernie przydatne w roz poznawaniu niedożywienia białkowo-kalorycznego (nbk), w kwalifikowaniu chorych

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego)

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego) Załącznik nr 17 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE OPORNYCH POSTACI SZPICZAKA MNOGIEGO (PLAZMOCYTOWEGO) ICD-10 C 90.0 szpiczak mnogi Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska

Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska Fizjologiczne zmiany stężenia lipidów w ciąży TG, TC i LDL-C na początku ciąży (najniższe wartości

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

Ocena przydatności oznaczania w surowicy krwi stężenia wolnych łańcuchów lekkich immunoglobulin w diagnostyce chorych z dyskrazjami plazmocytowymi*

Ocena przydatności oznaczania w surowicy krwi stężenia wolnych łańcuchów lekkich immunoglobulin w diagnostyce chorych z dyskrazjami plazmocytowymi* PRACA ORYGINALNA Ocena przydatności oznaczania w surowicy krwi stężenia wolnych łańcuchów lekkich immunoglobulin w diagnostyce chorych z dyskrazjami plazmocytowymi* The usefulness of evaluating serum immunoglobulin

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE CHEMOKINY CXCL13 W PŁYNIE MÓZGOWO-RDZENIOWYM CHORYCH Z NEUROBORELIOZĄ OBSERWACJE WŁASNE

STĘŻENIE CHEMOKINY CXCL13 W PŁYNIE MÓZGOWO-RDZENIOWYM CHORYCH Z NEUROBORELIOZĄ OBSERWACJE WŁASNE PRZEGL EPIDEMIOL 2015; 69: 851-855 Problemy zakażeń Lucjan Kępa, Barbara Oczko-Grzesik, Barbara Sobala-Szczygieł, Anna Boroń- Kaczmarska STĘŻENIE CHEMOKINY CXCL13 W PŁYNIE MÓZGOWO-RDZENIOWYM CHORYCH Z

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka sercowego

Ocena ryzyka sercowego Ocena ryzyka sercowego Zautomatyzowane testy dla analizatorów klinicznych pozwalające ocenić ryzyko zachorowania na choroby układu sercowo-naczyniowego Ocena ryzyka sercowego Z wykorzystaniem profilu lipidowego

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 98/2012 z dnia 29 października 2012 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych albo zmiany poziomu

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Lekarz, neurolog Marzena Zboch Dyrektor ds. medycznych Ośrodek Badawczo- Naukowo- Dydaktyczny Chorób Otępiennych Uniwersytetu Medycznego, im. Księdza Henryka Kardynała Gulbinowicza SP ZOZ w Ścinawie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008 Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia układem CTD (cyklofosfamid, talidomid, deksametazon) u chorych na szpiczaka plazmocytowego aktualizacja danych Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 W latach 2004-2008 w Dolnośląskim Rejestrze Nowotworów zarejestrowaliśmy 6.125 zachorowań na inwazyjne

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia białkowe u chorych ze szpiczakiem mnogim znaczenie oznaczania wolnych łańcuchów lekkich w surowicy

Zaburzenia białkowe u chorych ze szpiczakiem mnogim znaczenie oznaczania wolnych łańcuchów lekkich w surowicy Zaburzenia białkowe u chorych ze szpiczakiem mnogim znaczenie oznaczania wolnych łańcuchów lekkich w surowicy Ryszard Drożdż Zakład Diagnostyki Medycznej CMUJ Zakład Diagnostyki Szpitala Uniwersyteckiego

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 S E M E S T R II Tydzień 1 24.02-28.02 2 03.03-07.03 3 10.03-14.03 Wykłady

Bardziej szczegółowo

Sama Witamina C Pomaga Obniżyć Cholesterol, ale Dopiero Jej Synergia z Innymi Mikroelementami Otwiera Możliwość Efektywnej Ochrony przed Atakiem Serca

Sama Witamina C Pomaga Obniżyć Cholesterol, ale Dopiero Jej Synergia z Innymi Mikroelementami Otwiera Możliwość Efektywnej Ochrony przed Atakiem Serca Sama Witamina C Pomaga Obniżyć Cholesterol, ale Dopiero Jej Synergia z Innymi Mikroelementami Otwiera Możliwość Efektywnej Ochrony przed Atakiem Serca dr Aleksandra Niedzwiecki, dr Vadim Ivanov Dr. Rath

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Szpiczak plazmocytowy

Szpiczak plazmocytowy Szpiczak plazmocytowy Od autorów Szanowna Czytelniczko, Szanowny Czytelniku, Oddana w Państwa ręce pozycja, Szpiczak plazmocytowy jest opracowaniem przeznaczonym przede wszystkim dla chorych na ten nowotwór

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

CENTRUM LECZENIA SZPICZAKA KLINIKA HEMATOLOGII CM UJ. 27. 10. 2008 rok

CENTRUM LECZENIA SZPICZAKA KLINIKA HEMATOLOGII CM UJ. 27. 10. 2008 rok Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest; nie przez to, co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi" Jan Paweł II (1920-2005) CENTRUM LECZENIA SZPICZAKA KLINIKA HEMATOLOGII

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1398

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1398 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1398 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1, Data wydania: 7 stycznia 2013 r. Nazwa i adres AB 1398

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

The combined treatment of dyslipidemias with ezetimibe VYMET trial (2009)

The combined treatment of dyslipidemias with ezetimibe VYMET trial (2009) Akademia Medycyny GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCE-BASED GERIATRICS Wpłynęło: 19.09.2009 Zaakcepetowano: 21.09.2009 Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku

Bardziej szczegółowo

Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek

Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek 1 Klasyfikacja dyslipidemii 2 1. Hipercholesterolemia a) pierwotna (najczęściej uwarunkowana genetycznie) hipercholesterolemia rodzinna rodzinny

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 6 maja 2016 r. Nazwa i adres INVICTA Sp. z

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Punkty pobrań materiałów do badań:

PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Punkty pobrań materiałów do badań: PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ Punkty pobrań materiałów do badań: III piętro, pion B, gab. 343 tel. 22 42-91-271 VI piętro, pion B, gab. 615 tel. 22 42-91-119 1 / 13 Koordynator Pracowni Diagnostyki

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 PCA Zakres akredytacji Nr AM 006 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 2 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Dyslipidemie. 1. Hipercholesterolemia

Dyslipidemie. 1. Hipercholesterolemia Dyslipidemie Dyslipidemia to stan, w którym stężenia lipidów i lipoprotein w osoczu nie odpowiadają wartościom uznanym za prawidłowe, a te zależą od całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego u pacjenta niżej.

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO. Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym

BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO. Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym Słowo wstępne Drodzy Państwo, Proaktywna postawa Pacjenta wobec choroby i procesu leczenia to pierwszy krok do jej

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Wartość netto w zł kol.(6 x 7) Cena jedn. netto w zł

Wartość netto w zł kol.(6 x 7) Cena jedn. netto w zł Załącznik Nr 2 Formularz cenowy dla odczynników Zakup i dostawy odczynników, kalibratorów, materiałów kontrolnych, materiałów eksploatacyjnych i zużywalnych części zamiennych do analizatora biochemicznego

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: 60-569 Poznań, ul, Szamarzewskiego 82/84 Tel. /Fax: 61/8549383, 61/8549356 Strona WWW: www.hematologia.ump.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn. Dyrektywa 98/79/WE Załącznik nr 23 Załącznik nr 23 Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.pl Według Dziennika Urzędowego UE (2013/C

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot

TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot Badanie pojedynczych hormonów Tyroksyna całkowita (T4) wyjaśnienie występowania hormonalnych zaburzeń gruczołu tarczycowego np. nadczynności tarczycy, rzadziej niedoczynności.

Bardziej szczegółowo

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn Wprowadzenie Magnez wystpuje we wszystkich tkankach i pynach ustrojowych, a znaczna cz znajduje si w tkance kostnej. Razem z wapniem

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu chłonnego

Nowotwory układu chłonnego Nowotwory układu chłonnego Redakcja: Krzysztof Warzocha, Monika Prochorec-Sobieszek, Ewa Lech-Marańda Zespół autorski: Sebastian Giebel, Krzysztof Jamroziak, Przemysław Juszczyński, Ewa Kalinka-Warzocha,

Bardziej szczegółowo

Wykaz badań laboratoryjnych Przeciętny czas oczekiwania na wynik Cennik

Wykaz badań laboratoryjnych Przeciętny czas oczekiwania na wynik Cennik BIOCHEMIA/IMMUNOCHEMIA ACTH (Hormon adenokortykotropowy) 38,00 zł ALAT (Aminotransferaza alaninowa) 5.00 zł ALBUMINY 20,00 zł AMYLAZA (Diastaza) 6,00 zł OSOCZE/ MOCZ ANTY TPO (P.ciała przeciw peroksydazie

Bardziej szczegółowo