ZARZ DZANIE RYZYKIEM PERSONALNYM W ASPEKCIE WPROWADZANIA INNOWACJI RISK MANAGEMENT PERSONAL IN THE ASPECT OF INNOVATING

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZARZ DZANIE RYZYKIEM PERSONALNYM W ASPEKCIE WPROWADZANIA INNOWACJI RISK MANAGEMENT PERSONAL IN THE ASPECT OF INNOVATING"

Transkrypt

1 Marian Huczek Krakowska Akademia im. A.F. Modrzewskiego ZARZDZANIE RYZYKIEM PERSONALNYM W ASPEKCIE WPROWADZANIA INNOWACJI RISK MANAGEMENT PERSONAL IN THE ASPECT OF INNOVATING STRESZCZENIE W zarzdzaniu ryzykiem wana jest odpowiednia do danych warunków koncepcja oraz ustalenia jednoznacznej odpowiedzialnoci menaderów za kierowanie poszczególnymi komórkami organizacyjnymi. Istotnym elementem w zarzdzaniu ryzykiem jest ograniczenie i eliminowanie przyczyn ryzyka. Moliwe to jest przy waciwej zasobnoci informacji i odpowiednim ich przetworzeniu. Menader posiadajcy odpowiednie informacje oraz dowiadczenia moe antycypowa ryzyko oraz skutki podjtych dziaa. W zarzdzaniu ryzykiem personalnym wane jest aby unikn asymetrii informacji, tj. sytuacji, gdy pracownicy maj wikszy zasób informacji ni menader lub odwrotnie. SUMMARY Risk management is important given conditions suitable for the concept and establish clear accountability of managers for managing individual organizational units. An important element in risk management is to reduce and eliminate the causes of risk. This is possible with adequate wealth of information and appropriate processing. Manager with relevant information and experience can anticipate the risks and consequences of actions taken. Risk management personnel, it is important to avoid a situation of information asymmetry. SOWA KLUCZOWE: zarzdzanie ryzykiem, innowacje, ryzyko personalne, controlling, ryzyko niefinansowe KEY WORDS:risk management, innovation, personal risk, controlling, non-financial risks 1. POJCIE I ISTOTA RYZYKA W literaturze przedmiotu mona znale wiele definicji ryzyka. E. Ehrlich charakteryzuje ryzyko jako moliwo nieuzyskania zamierzonych efektów dziaalnoci gospodarczej, poniesienia niezamierzonych strat lub nakadów wyszych od przewidzianych 1. Ryzyko moe by nastpstwem uwarunkowa biologicznych, nowoczesnych technik informacyjno komunikacyjnych, trendów technologicznych, kulturowych, aktualnej i prognozowanej rzeczywistoci gospodarczej 2. M. Bratnicki i J. Struyna okrelaj ryzyko jako prawdopodobiestwo negatywnego rezultatu pewnego przebiegu dziaania i wyróniaj 1 A. Erlich, Ryzyko gospodarcze, [w:] Encyklopedia organizacji i zarzdzania, PWE 1981, s A. Lipka, Ryzyko personalne: szanse i zagroenia zarzdzania zasobami ludzkimi, Poltex, Warszawa 2002, s

2 cztery jego rodzaje z punktu widzenia dziaania przedsibiorcy: finansowe, zwizane z karier, rodzinne i spoeczne oraz psychologiczne 3. Podkreli naley, e spoeczne oraz psychologiczne aspekty ryzyka s duo trudniejsze do zaakceptowania przez przedsibiorców ni ryzyko finansowe. M. Krupa definiuje ryzyko jako prawdopodobiestwo (potencja, moliwo) uzyskania sukcesu lub/i poraki w wyniku podejmowania dziaa o charakterze gospodarczym 4. S. Nahotko pisze, e sytuacje ryzykown charakteryzuj takie cechy jak: obiektywno realne i istniejce obiektywne zjawiska gospodarcze majce wpyw na sytuacj danej organizacji; subiektywno wszelkie decyzje podejmowane prospektywnie s zawsze obarczone mniejszym lub wikszym bdem; ambiwalentno moliwo wystpienia zjawiska pozytywnego, jak i negatywnego; mierzalno ryzyko mona mierzy za pomoc narzdzi diagnostycznych; decyzyjno stanowi podstaw do podejmowania racjonalnych decyzji; dynamiczno ródo, skala ryzyka moe ulega mniejszym lub wikszym zmianom w caym procesie gospodarczym 5. T.T. Kaczmarek pisze, e pojcie ryzyka zawiera dwa róne, ale cile ze sob zwizane znaczenia, a mianowicie: ryzyko obejmuje procesy dokonujce si wskutek aktywnoci ryzyko jako niebezpieczne przedsiwzicia podjte przez czowieka i charakteryzujce jego odwag 6. Immanentnymi cechami sensu istnienia i dziaania organizacji na rynku s ryzyko i niepewno. Niepewno podejmowania decyzji w procesie zarzdzania ryzykiem w organizacji naley rozpatrywa jako deficyt wiedzy, a zastosowanie nowej wiedzy nieuchronnie wie si z ryzykiem i to niekiedy bardzo powanym. Dlatego ostatnim, kocowym etapem procesu tworzenia wiedzy s próby jej sprawdzenia i oceny skutków ewentualnego zastosowania. A.K. Komiski pisze: Problemem jest trudno okrelenia ryzyka zwizanego z zastosowaniem nowej wiedzy. W warunkach «uogólnionej niepewnoci» jest to sprawa o kluczowym znaczeniu dla przyszoci firmy. cile wie si z niemonoci precyzyjnego okrelenia racjonalnego poziomu nakadów na wiedz. Prawidowe ustalenia poziomu ryzyka i znalezienie sposobów jego minimalizacji wymaga poznania mechanizmów tworzenia wiedzy 7. Immanentnymi cechami sensu istnienia i dziaania organizacji na rynku s ryzyko i niepewno. Zaleno midzy niepewnoci i ryzykiem jest wprost proporcjonalna, tj. wraz ze wzrostem zakresu niepewnoci wzrasta take ryzyko. Ryzyko to kategoria mierzalna za pomoc regu rachunku prawdopodobiestwa, jest zatem kategori obiektywn oraz zwizane 3 M. Bratnicki, J. Struyna, Przedsibiorczo i kapita intelektualny, AE w Katowicach, Katowice 2001, s M. Krupa, Ryzyko i niepewno w zarzdzaniu firm, Antykwa, Kraków Kluczbork 2002, s S. Nahotko, Ryzyko ekonomiczne w dziaalnoci gospodarczej, Oficyna Wydawnicza Orodka Postpu Organizacyjnego, Bydgoszcz 2001, s T.T. Kaczmarek, Ryzyko i zarzdzanie ryzykiem. Ujcie interdyscyplinarne, Difin, Warszawa 2006, s A.K. Komiski, Zarzdzanie w warunkach niepewnoci, PWN, Warszawa 2004, s

3 jest raczej z krótkimi okresami, natomiast niepewno jest zjawiskiem niemierzalnym i wystpuje w dugich okresach 8. Dla okrelenia ryzyka jako kategorii ekonomicznej i formuowania zada do bada w obszarze ryzyka niezbdna jest odpowied na trzy pytania: 1. Co moe zaj? Odpowied na to pytanie poznaje si poprzez tworzenie moliwych scenariuszy rozwoju zdarze w otoczeniu wewntrznym i zewntrznym organizacji, analiz realizacji podjtych decyzji z zakresu zarzdzania oraz odchyle w procesie realizacji, okrelenie iloci samych decyzji w obszarze strategicznego wyboru. 2. Jak ocenia si moliwo tego, co moe zaj? Dla odpowiedzi na to pytanie przeprowadza si ocen jakociow i ilociow takich wskaników jak prawdopodobiestwo, statystyczna czstotliwo, ranga, grupa ryzyka wyraajce moliwo powstania kadej ryzykownej sytuacji. 3. Na czym polega ryzyko, jaki jest jego wpyw na wyniki decyzji strategicznych? Odpowied na to pytanie oznacza ustalenie miary oceny ekonomicznych, socjalnych, organizacyjnych i innych nastpstw powstania kadej ryzykownej sytuacji. Na rys. 1 przedstawiono pomocnicz procedur formowania planu zrzdzania ryzykiem organizacji. Kady z moliwego wystpienia rodzaju ryzyka powinien by opisany w formie kolejnych odpowiedzi na szereg pyta. Najczciej kryteriami wydzielania najbardziej istotnego ryzyka mog by: realna moliwo niekorzystnego rozwoju zdarze; istotnie negatywne nastpstwa majce ujemny wpyw na zarzdzanie i organizacj; zoono rodków sucych do rozwizania ryzykownej sytuacji. 2. RYZYKO PERSONALNE I JEGO RODZAJE Ryzykiem personalnym jest angaowanie si w warunkach niepewnoci w dziaania dotyczce personelu, które mog zakoczy si niepowodzeniem 9. Niemono stwierdzenia, czy podejmowane dziaania skierowane na pracowników przynosz rezultaty zgodne z przyjt i zrealizowan strategi personaln organizacji, stanowi charakterystyk ryzyka personalnego. Mona tu wskaza na decyzje dotyczce: wyboru osób do uczestnictwa w danym szkoleniu, rotacji wewntrznej pracowników w strukturze organizacyjnej zbyt pochopny awans lub naoenie zbyt wielu obowizków zawodowych, wyboru czynników motywujcych do pracy itp. róde ryzyka personalnego mona szuka w: - otoczeniu wewntrznym i zewntrznym; - stylach i sposobach podejmowania decyzji personalnych; - cechach podmiotów decyzyjnych. Zagroeniem tkwicym wewntrz organizacji jest brak porozumienia midzy przeoonym a pracownikiem (pracownikami), niesprecyzowana polityka rozwojowa pracowników, 8 R. Borowiecki, Efektywno przedsiwzi rozwojowych. Metody analiza przykady, Fogra, Warszawa Kraków 1996, s A. Lipka, Ryzyko personalne, op. cit., s

4 obnienia wydajnoci pracy, niezadowalajce wynagrodzenia, strategia organizacji. Ryzyko wynikajce z otoczenia organizacji wie si z jego burzliwoci wynikajc ze zoonoci, niecigoci zjawisk spoeczno ekonomicznych i politycznych. Zewntrznym ródem ryzyka personalnego s np. oferty pracy dla pracowników pochodzce od konkurentów organizacji oraz zmiany administracyjno prawne. Dlaczego? Kryteriaidentyfikacjiryzyka, czynniki,parametry,wskaniki ryzyka Co? Strategiazarzdzaniaryzykiem, zasadypodejmowaniadecyzji, warunkiiograniczeniadecyzji, procedury,uzgodnienia Kto? Atrakcyjnypersonel Scenariuszerozwojuryzykownych Osobypodejmujce sytuacji,modelowanieichnastpstwi decyzje prognozowanie,zastosowaniemetod Wykonawcydecyzji zarzdzania Jak? Kiedy? Schematy,regulaminywzakresie zarzdzaniaryzykiem Ile? Materialneifinansowerodkiwydzielone nazarzdzanieryzykiem,wielko dostpnychzasobówdlarozwizania ryzykownychsytuacji Rys. 1. Pomocnicza procedura formowania planu zarzdzania ryzykiem ródo: Opracowanie wasne Biorc pod uwag szerszy aspekt ryzyka, mona wymieni jego czynniki, tkwice w organizacji. S to m.in.: marketing ryzyko w jakoci, produkcji (usug); strategia organizacji ryzyko niezrealizowania zaoe strategicznych; portfel projektów do realizacji ryzyko niespenienia konkretnych projektów; zasoby (ludzkie, rzeczowe, informacyjne, finansowe) ryzyko niewaciwego rozmieszczenia stanowisk pracy; system informacyjny ryzyko w sprzeniu zwrotnym; harmonogramowanie procesów dziki niemu mona rozpoznawa elementy ryzyka; produkt (obejmuje procesy realizacji produktów) sytuacje ryzykogenne stanowi absencja pracowników, niestosowny dobór zespoów roboczych spowalniajcy prac; serwis ryzyko wie si z niespenieniem przez produkt (usug)wymaga odbiorcy; 63

5 inwestycje ryzyko w postaci prawdopodobiestwa nieosignicia spodziewanej stopy zwrotu z zainwestowanego kapitau 10. Zasoby ludzkie s tutaj podstawowym czynnikiem, poniewa od nich zaley realizacja procesu wytwórczego w organizacji. Pozyskiwanie dobrego pracownika, inwestowanie poprzez szkolenia, waciwe ich rozmieszczenie w strukturze organizacyjnej (biorc pod uwag cechy osobowoci i kompetencje zawodowe) pozwoli peni organizacji wszystkie przynalene jej funkcje. W organizacji mona wymieni wiele przyczyn natury personalnej wywoujcych ryzyko, nale do nich: utrzymywanie w tajemnicy wysokoci nagród przyznawanych pracownikom; zmiana penienia kluczowych funkcji bez obiektywnych przyczyn; kierowanie si przez pracowników zasad minimalizmu; rozbudzone i niespenione oczekiwania zaogi pracowniczej; znaczna rotacja najbardziej wykwalifikowanego personelu; faworyzowanie bezzasadne pewnych osób lub funkcji; niejasno funkcji; niedopasowanie pracownika do zajcia; brak wspólnego celu; brak zaangaowania ze strony kierownictwa 11. Warunkiem pozytywnego radzenia sobie z ryzykiem przez pracownika jest jego percepcja, polegajca na wizaniu w umyle wielkoci lub zakresu moliwej szkody z prawdopodobiestwem jej doznania 12. Percepcja ryzyka jest bardzo wanym procesem poznawczym, obejmujcym rejestracj bodców, przetwarzanie i wytwarzanie na ich podstawie obrazu ryzyka. Na ten proces skadaj si czynniki podmiotowe i spoeczno-kulturowe, wielko oczekiwanego profitu oraz cechy zagroe i sytuacja, w której znalaz si pracownik. Zasoby osobiste pracownika maj istotny wpyw na proces percepcji okolicznoci ryzykownych. 3. RYZYKO INNOWACYJNEJ DZIAALNOCI ORGANIZACJI Wspóczesna organizacja dziaajca w otoczeniu burzliwym powinna w sposób cigy tworzy i wdraa rónego rodzaju innowacje, zapewnia jej efektywno dziaania i rozwój. Analizujc literatur naukow z zakresu rozwoju organizacji, mona stwierdzi, e wspóczesny rozwój odbywa si gównie przez innowacje 14. K. Fabiaska i J. Rokita pisz, e rozwój przedsibiorstwa jest dokonywany przez zmian istniejcego stanu rzeczy. Zmiana 10 M. uczak, Ryzyko i kryzys w zarzdzaniu przedsibiorstwem, Wysza Szkoa Ekonomiczna, Warszawa 2003, s M. Huczek, Marketing organizacji non profit, WSZiM w Sosnowcu, Sosnowiec 2003, s ; A. Lipka, Ryzyko personalne, op. cit. s R. Studenski, Ryzyko i ryzykowanie, Wydawnictwo Uniwersytetu lskiego, Katowice 2004, s A. Stabrya, Doskonalenie struktur organizacyjnych przedsibiorstw w gospodarce opartej na wiedzy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s ; M. Bratnicki, J. Struyna, Przedsibiorczo i kapita, op. cit., s ; J. Majchrzak, Zarzdzanie zmianami w przedsibiorstwie, A.E. w Poznaniu, Pozna 2002, s ; A. Sankowska, Organizacja wirtualna, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009, s ; A.K. Komiski, Zarzdzanie w warunkach, op. cit., s. 127; K. Fabiaska, J. Rokita, Rozwój przedsibiorstwa. Nowa generacja zarzdzania, Wydawnictwo A E w Katowicach, Katowice 1991, s

6 stwarza sposobno osignicia czego nowego i odmiennego. Std te systematyczn innowacyjno mona traktowa jako szans rozwojow. Jest ni celowe i zorganizowane poszukiwanie zmian oraz systematyczne analizowanie szans jakie nios zmiany 15. Wprowadzenie innowacji jest równie jednym z celów strategicznych organizacji. P.F. Drucker pisze: Przedsibiorstwo nie wprowadzajc innowacji nieuchronnie starzeje si i podupada. W okresie gwatownych zmian w okresie przedsibiorczym, takim jak obecnie upadek bdzie szybki 16. Organizacja tworzy wraz ze swym otoczeniem dynamicznie zmieniajc si cao. W oparciu o rozpoznanie swoich szans i zagroe pyncych z otoczenia oraz si i saboci tkwicych w organizacji wypracowuje dla siebie strategi. Mona powiedzie, e procesy innowacyjne w odpowiednio dobranej strategii s podstawowym czynnikiem rozwoju organizacji w zwizku z rozwojowym charakterem procesów innowacyjnych. Podkrelajc rol innowacji w rozwoju organizacji, naley mie na myli nie tylko techniczny rozwój organizacji, lecz równie rozwój organizacyjny, ekologiczny, ekonomiczny, spoeczny itd. Literatura naukowa wskazuje na innowacyjny restrukturyzacyjny charakter rozwoju oraz stwierdza, e innowacja z punktu widzenia strategii organizacji nie ogranicza si tylko do innowacji technologicznych (w szerokim znaczeniu technologii) opartych na wynalazku 17. Pojcia innowacji i zmiany s ze sob bardzo blisko powizane. Innowacja zawsze wywouje zmiany postpowe oraz jest ich istot. Organizacja innowacyjna charakteryzuje si gotowoci na zmiany w otoczeniu i zdolnoci do tworzenia innowacji oraz rozwoju odpowiednich jej zachowa w reakcji na sygnay rodowiska z wykorzystaniem jawnej i ukrytej wiedzy organizacji. Innowacyjno przedsibiorstw to wany element bdcy nonikiem ich pozycji konkurencyjnej oraz ródem ekspansji na rynki midzynarodowe. Ryzyko jest nieodcznym skadnikiem procesu innowacyjnego nasila si ono zwaszcza do innowacji przeomowych i w jego pocztkowych fazach, nawet w wypadku najstaranniej przygotowanych innowacji nie da si przewidzie ich efektu 18. Ryzyko wie si z moliwoci niepowodzenia w realizacji celów organizacji wynikajcych z procesów innowacyjnych, które mog by konfliktogenne. A. Sankowska podaje, e organizacje wirtualne sprzyjaj powstawaniu innowacji. Bdc zdecentralizowan form wspópracy, zjednoczon ze wzgldu na realizowany cel, maj cechy pozwalajce na du swobod i niezaleno partnerów. Taki sposób organizowania dziaa daje due moliwoci rozwijania procesów innowacyjnych. Ponadto wirtualne gospodarowanie sprzyja tworzeniu lepszych innowacji z punktu widzenia jakoci dziki doskonaoci w konfiguracji kluczowych kompetencji w szybszym czasie oraz przy niszych 15 K. Fabiaska, J. Rokita, Rozwój przedsibiorstwa, op. cit., s P.F. Drucker, Innowacja i przedsibiorczo. Praktyka i zasady, Warszawa 1992, s A. Francik, Sterowanie procesami innowacyjnymi w organizacji, Wydawnictwo Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 2003, s A. Stabrya, Doskonalenie struktur organizacyjnych przedsibiorstw w gospodarce opartej na wiedzy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s A. Chodyski, Zarzdzaniem rozwojem firmy. Strategia jakoci ekologicznej, WSZiM w Sosnowcu, Sosnowiec 2002, s A. Sankowska, Organizacja wirtualna. Koncepcja i jej wpyw na innowacyjno, Wydawnictwa Akademiczne i Profesjonalne, Warszawa 2009, s

7 kosztach 19. Ogólnie moemy stwierdzi, e organizacje wirtualne sprzyjaj tworzeniu innowacji, jako e s mocno zorientowane na rynek i na klienta. A. Sankowska pisze równie, e skonno do podejmowania ryzyka w dziedzinie innowacji maleje wraz ze wzrostem centralizacji form organizacyjnych wspópracy midzy przedsibiorstwami, a Sam organizacj wirtualn (wirtualne organizowanie, wirtualna wspóprac midzyorganizacyjn) mona rozpatrywa jako swego rodzaju innowacj w sposobie organizowania w odniesieniu do konwencjonalnych sposobów organizowania wspópracy zewntrznej, o ile jest nowym lub znaczco nowym sposobem organizowania dla przedsibiorstwa 20. Dziaanie w warunkach niepewnoci wymaga podejmowania ryzyka. Wymaga to przede wszystkim zaufania do ludzi, którzy w bezporednim kontakcie z rynkiem szybko podejmuj czsto niekonwencjonalne dziaania lub elastycznie reaguj na zmieniajce si warunki. Ryzyko polega na tym, e kierownictwo musi zaoy, e dziaania, które skoczyy si niepowodzeniem, byy podejmowane w dobrej wierze. Nie mona kara za niepowodzenie tych dziaa, lecz przeanalizowa uwarunkowania niepowodzenia. W przeciwnym razie szybkie i elastyczne reakcje zostan w przyszoci zablokowane. Innego rodzaju ryzyko ujawnia si w relacjach poziomych, kiedy podejmujc jakie dziaania pracownik lub zespó oczekuje wspódziaania lub zachowania innych jednostek czy te zespoów zgodnego z akceptowanymi normami. Nie zawsze moemy by pewni takiego zachowania. Warunkiem szybkoci, elastycznoci i innowacyjnoci dziaania w sytuacjach bardzo zmiennej niepewnoci jest wic zaufanie od podwadnych, wspópracowników i partnerów oraz przeoonych, od których podwadni oczekuj, e bd rozumieli uwarunkowania, w jakich dziaaj, wspierali ich w pracy i mieli przekonanie o ich dziaaniu w dobrej wierze. Zaufanie zawsze wie si z ryzykiem ZARZDZANIE RYZYKIEM PERSONALNYM Zarzdzanie ryzykiem obejmuje ryzyko wystpujce na wszystkich procesach decyzyjnych podmiotu podejmujcego dziaania w poszczególnych dziedzinach. Wspóczesne czynne zarzdzanie ryzykiem polega na poznawaniu przyczyn ryzyka, ograniczenia strat i budowaniu strategii sukcesu. Narzdziem skutecznego zarzdzania ryzykiem jest sprawny wewntrzny system informacji, komunikacji i kontroli. Literatura naukowa podaje pi faz procesu zarzdzania ryzykiem. Nale do nich: 1. Identyfikacja ryzyka. Do zada w tej fazie nale zadania nastpujce: okrelenie kryteriów ryzyka; opracowanie metody identyfikacji ryzyka; sformuowanie systemu klasyfikacji ryzyka. 2. Analiza i ocena ryzyka. Zadania w tej fazie to: sformuowanie wykazu moliwych sytuacji ryzykownych; ocena stopnia i wymiaru ryzyka dla kadej sytuacji ryzykownej. 3. Opracowanie przedsiwzi w zakresie zarzdzania ryzykiem. Do zada w tej fazie nale: 19 Tame, s Tame, s A. Komiski, Zarzdzanie w warunkach, op. cit., s

8 opracowanie metody zarzdzania ryzykiem; zorganizowanie procesu zarzdzania ryzykiem; okrelenie rodków w zakresie zapobiegania ryzyku. 4. Dziaania i decyzje w obszarze zarzdzania ryzykiem. Zadania w tej fazie to: ustalenie priorytetów; wybór narzdzi; zastosowanie optymalnej kombinacji. 5. Kontrola, monitoring i ocena podjtych dziaa 22. Uporanie si z ryzykiem wymaga spenienia wielu warunków. Gównie naley do nich zaliczy dwie, nieraz wzajemnie wykluczajce si moliwoci dziaania. Menader podejmujcy decyzj musi j zna, a moliwe rozwizania musz suy kwestii bezpieczestwa dziaajcej organizacji, poniewa posiadanie sensownej alternatywy prowadzi do aktu wyboru i podjcia waciwej decyzji. Podstaw tego procesu jest wnikliwa analiza prawdopodobnych wariantów, co prowadzi do wyboru jednego - optymalnego. Pod pojciem wariantów rozumie si róne metody rozwiza. Charakteryzuj si one tym, e mog by zrealizowane tylko niezalenie od siebie, nigdy razem i to nawet w sytuacji, kiedy przedsibiorca ma dostateczn ilo rodków, aby je równolegle zrealizowa. W procesie zarzdzania ryzykiem istotnym problemem jest sformuowanie systemu zarzdzaniu wiedz w zakresie ryzyka 23. Organizacja zarzdzania ryzykiem personalnym w procesie innowacyjnym przebiegajcym w organizacji ukierunkowana jest na racjonalne poczenia wszystkich elementów zarzdzania ryzykiem. Praktyka pokazuje, e integracja menedmentu ryzyka z ogólnym systemem zarzdzania jest zoona take w organizacjach z wysoko rozwinit kultur organizacyjn. Realizacja funkcji menedmentu ryzyka w procesie innowacyjnym wymaga sformuowania odpowiedniego zabezpieczenia organizacyjnego, które buduje si wychodzc z zada menedmentu ryzyka. Do zada tych nale: okrelenie liczby moliwych przypadków wystpowania negatywnych czynników rodowiska wewntrznego i zewntrznego wpywajcych na dynamik procesu innowacyjnego, na jego efektywno programowanie i identyfikacja ryzyka i ryzykownych sytuacji na organizacj i efektywno procesu innowacyjnego; okrelenie metod zarzdzania ryzykiem procesu innowacyjnego na podstawie ograniczenia moliwoci powstania ryzykownych sytuacji i zmniejszenia ich negatywnych nastpstw na biec dziaalno i efektywno procesu innowacyjnego; tworzenie i zabezpieczenie racjonalnego i efektywnego funkcjonowania systemu zarzdzania ryzykiem personalnym w procesie innowacyjnym. A. Lipka proponuje nastpujce etapy zarzdzania ryzykiem personalnym, pozwalajce na optymalizacj ryzyka personalnego w procesie innowacyjnym: przeksztaci w miar moliwoci niepewno dotyczc personelu w podlegajce kwantyfikacji ryzyko; okreli rodzaj ogólnej strategii zarzdzania ryzykiem personalnym; 22 T.T. Kaczmarek, Ryzyko i zarzdzanie ryzykiem, op. cit., s. 98; W.P. Wasilijew, Innowacjonnaja diejatielnost. Ekonomika i zarzdzanie, Moskewskij Gesudartwiennyj Uniwiersitet im. M.W. omonosowa w Moskwie, Moskwa, s T.T. Kaczmarek, Ryzyko i zarzdzanie ryzykiem, op. cit., s ; E. Heinen, Industriebetriebslehre Entscheidungen im Industriebetrieb, Wiesbaden 1983, s

9 antycypowa i analizowa ryzyko personalne (tj. okrela jego róda, identyfikowa rodzaje ryzyk czstkowych funkcyjnych, niespecyficznych, utraty wizerunku na rynku pracy, innowacyjnego zarzdzania zasobami ludzkimi kwalifikowa je i wyznacza ich ranking); opracowa ogólne i szczegóowe sposoby redukowania ujemnych konsekwencji tego ryzyka, wynikajce z przyjtej strategii zachowaa wobec ryzyka na poziomie organizacji; wczy w system controlingu personalnego controling ryzyka 24. Jednym ze sposobów sterowania ryzykiem w ogóle jest stworzenie zintegrowanego sytemu zarzdzania ryzykiem w organizacji. Za stworzenie takiego systemu odpowiada cae kierownictwo organizacji, które powinno wytypowa zespó osób, które bd czuwa nad przebiegiem caego procesu zarzdzania ryzykiem komórka controlingu. Controling powinien kierowa si nastpujcymi zasadami: ustalenie jednolitych wytycznych, metod i narzdzi zarzdzania ryzykiem; czenie meldunków o ryzyku i szans przychodzcych z poszczególnych pionów organizacji; monitorowanie cznego poziomu ryzyka i kompensowanie go; sterowanie dziaaniami obronnymi wobec ryzyka, w tym korzystanie z zabezpiecze; bieca strategiczna i operacyjna kontrola skutecznoci i odpowiedzialnoci podjtych dziaa wobec ryzyka; rozbudowanie wewntrznego systemu raportowania i wypeniania go o informacje dotyczce ryzyka, które musz by przedkadane zarzdowi; profesjonalne wspieranie procesu zarzdzania ryzykiem we wszystkich pionach organizacji; biece szkolenie pracowników na temat moliwych zagroe ryzykiem. Literatura naukowa podkrela, e umiejtno podejmowania ryzyka stanowi wspóczenie jedno z kluczowych róde przewagi konkurencyjnej i postuluje konieczno rozwoju koncepcji ryzyka przedsibiorczego (wraz ze skonnoci i zdolnoci do jego podejmowania) oraz systematycznego i zintegrowanego podejcia do zarzdzania ryzykiem niefinansowym 25. W zarzdzaniu ryzykiem wana jest odpowiednia do danych warunków koncepcja oraz ustalenie jednoznacznej odpowiedzialnoci menaderów za kierowanie poszczególnymi komórkami organizacyjnymi. Istotnym elementem w zarzdzaniu ryzykiem jest ograniczenie i eliminowanie przyczyn ryzyka. Moliwe to jest przy waciwej zasobnoci informacji i odpowiednim ich przetworzeniu. Menader posiadajcy odpowiednie informacje oraz dowiadczenie moe antycypowa ryzyko oraz skutki podjtych dziaa. W zarzdzaniu ryzykiem personalnym wane jest, aby unikn asymetrii informacji, tj. sytuacji, gdy pracownicy maj wikszy zasób informacji ni menader (lub odwrotnie). LITERATURA 1. Bratnicki M., Struyna J., Przedsibiorczo i kapita intelektualny, AE w Katowicach, Katowice A. Lipka, Ryzyko personalne, op. cit., s M. Bratnicki, J. Struyna, Przedsibiorczo i kapita, op. cit., s

10 2. Borowiecki R., Efektywno przedsiwzi rozwojowych. Metody analiza- przykady. Fogra, Warszawa Kraków Chodyski A., Zarzdzaniem rozwojem firmy. Strategia jakoci ekologicznej WSZiM w Sosnowcu, Sosnowiec Drucker P.F., Innowacja i przedsibiorczo. Praktyka i zasady, Warszawa Erlich A., Ryzyko gospodarcze, [w:] Encyklopedia organizacji i zarzdzania, PWE, Warszawa Fabiaska K., Rokita J., Rozwój przedsibiorstwa. Nowa generacja zarzdzania, Wydawnictwo AE w Katowicach, Katowice Francik A., Sterowanie procesami innowacyjnymi w organizacji, Wydawnictwo Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków Heinen E., Industriebetriebslehre Entscheidungen im Industriebetrieb, Wiesbaden Huczek M., Marketing organizacji non profit, WSZiM w Sosnowcu, Sosnowiec Kaczmarek T.T., Ryzyko i zarzdzanie ryzykiem. Ujcie interdyscyplinarne, Difin, Warszawa Komiski A.K., Zarzdzanie w warunkach niepewnoci, PWN, Warszawa Krupa M., Ryzyko i niepewno w zarzdzaniu firm, Antykwa, Kraków Kluczbork Lipka A., Ryzyko personalne: szanse i zagroenia zarzdzania zasobami ludzkimi, Poltex, Warszawa Majchrzak J., Zarzdzanie zmianami w przedsibiorstwie, A.E. w Poznaniu, Pozna uczak M., Ryzyko i kryzys w zarzdzaniu przedsibiorstwem, Wysza Szkoa Ekonomiczna, Warszawa Nahotko S., Ryzyko ekonomiczne w dziaalnoci gospodarczej, Oficyna Wydawnicza Orodka Postpu Organizacyjnego, Bydgoszcz Sankowska A., Organizacja wirtualna. Koncepcja i jej wpyw na innowacyjno, Wydawnictwa Akademiczne i Profesjonalne, Warszawa Stabrya A., Doskonalenie struktur organizacyjnych przedsibiorstw w gospodarce opartej na wiedzy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa Studenski R., Ryzyko i ryzykowanie, Wydawnictwo Uniwersytetu lskiego, Katowice Wasilijew W.P., Innowacjonnaja diejatielnost. Ekonomika i zarzdzanie, Moskewskij Gesudartwiennyj Uniwiersitet im. M.W. omonosowa w Moskwie, Moskwa. 69

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Rozdzia I Postanowienia ogólne

Rozdzia I Postanowienia ogólne Zacznik nr 1 do Zarzdzenia nr 13 / 2011 Dyrektora Powiatowego Urzdu Pracy w rodzie Wlkp. z dnia 15.04.2011 REGULAMIN ORGANIZACYJNY CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ Rozdzia I Postanowienia ogólne 1 Regulamin

Bardziej szczegółowo

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE Stanisława Golinowska Dotychczasowe elementy wspólnej polityki społecznej UE Standardy minimalne BHP - 1987 Karta Wspólnoty o Fundamentalnych Prawach Socjalnych

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI RYZYKA ZAGRO E

KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI RYZYKA ZAGRO E PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 96 Transport 2013 Adrian Gill Politechnika Poznaska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI

Bardziej szczegółowo

72 Beata STACHOWIAK Uniwersytet Miko!aja Kopernika w Toruniu POTRZEBY EDUKACYJNE MIESZKA!CÓW WSI A RYNEK PRACY W SPO"ECZE!STWIE INFORMACYJNYM Pocz"tek XXI wieku dla Polski to czas budowania nowego spo!ecze#stwa,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego Kada rzecz wielka musi kosztowa i by trudna. Tylko rzeczy mae i liche satwe. Stefan Kardyna Wyszyski SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016 Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynaa Wyszyskiego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie.

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie. Instrumentyrynkupracydlaosóbposzukujcychpracy, aktualniepodlegajcychubezpieczeniuspoecznemurolnikówwpenymzakresie. Zdniem1lutego2009r.weszywycieprzepisyustawyzdnia19grudnia2008r. o zmianie ustawy o promocji

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO?

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? KAPITA? LUDZKI A ROI Na pierwszy rzut oka mo?e si? wydawa?,?e kapita?ludzki??ywa tkanak firmy? i?cis?y, ekonomiczny wska?nik, jakim jest ROI nie przystaj? do

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Specjalno: Inynieria produkcji w przemyle maszynowym Zintegrowane systemy (CIM) WM Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Przedmiot: Zintegrowane systemy (CIM) Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Podstawy zarzdzania WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Podstawy zarzdzania Kod ZIP 1 S 01 04-0_0 Status : Przedmiot obowizkowy Jzyk wykładowy: Jzyk polski Rok:

Bardziej szczegółowo

Akademia Lotus Software 2010

Akademia Lotus Software 2010 Akademia Lotus Software 2010 10-12 marca 2010, Zakopane Dotacje unijne na usprawnienie organizacji Grzegorz Jezierski Business Development Executive EU Funds grzegorz.jezierski@pl.ibm.com 693 93 59 63

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE

PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE wspófinansowany przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Spoecznego w ramach Priorytetu VII Promocja Integracji Spoecznej, Poddziaania 7.1.1 Rozwój i

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Załcznik do uchwały Nr... z dnia...rady Miasta Sandomierza GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Gminny Program Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie okrela lokaln strategi na rok 2008

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN GMINNEGO ZESPOŁU ZARZDZANIA KRYZYSOWEGO

REGULAMIN GMINNEGO ZESPOŁU ZARZDZANIA KRYZYSOWEGO Załcznik do Zarzdzenia nr RAG. 0050.23.2013 Burmistrza Łomianek z dnia 18 marca 2013 r. REGULAMIN GMINNEGO ZESPOŁU ZARZDZANIA KRYZYSOWEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin Gminnego Zespołu

Bardziej szczegółowo

Przedmioty obowizkowe wspólne. Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P

Przedmioty obowizkowe wspólne. Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P Zarzdzanie strategiczne WZ Przedmioty obowizkowe wspólne Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie strategiczne Kod przedmiotu ZIP 2 N 0-0_0 Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZOWANIE STANÓW ZDOLNO CI JAKO CIOWEJ PROCESU PRODUKCYJNEGO

DIAGNOZOWANIE STANÓW ZDOLNO CI JAKO CIOWEJ PROCESU PRODUKCYJNEGO DIAGNOSTYKA 27 ARTYKUY GÓWNE SZKODA, Diagnozowanie stanów zdolnoci jakociowej 89 DIAGNOZOWANIE STANÓW ZDOLNOCI JAKOCIOWEJ PROCESU PRODUKCYJNEGO Jerzy SZKODA Katedra Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego BEZPIECZNA PROFESJONALNA USŁUGA SERWISOWA KRYTERIA WYBORU FIRMY SERWISOWEJ NA POZIOMIE WIADCZENIA USŁUGI TIER3/TIER4 dla klimatyzacji precyzyjnej HPAC w obiektach DATA CENTER 1 1. I. Kryterium wymaga str.

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna 22/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA L. KRÓLAS

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU

ZARZ DZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU 1 IOURI SEMENOV ZARZDZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU 1. Wstp W ostatnim wierwieczu w Europie notowano cigy wzrost wydajnoci transportowej, której ilociow ocen przedstawiono w tabeli

Bardziej szczegółowo

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Zał. do Zarzdzenia Nr 58/05 Starosty Kieleckiego z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia procedury rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Procedura rekrutacji pracowników do

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE OBS UGI LOGISTYCZNEJ PRZEDSI WZI BUDOWLANYCH

PLANOWANIE OBS UGI LOGISTYCZNEJ PRZEDSI WZI BUDOWLANYCH PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 89 Transport 2013 Marianna Jacyna Wydzia Transportu, Politechnika Warszawska Tomasz Wojtkiewicz WACETOB Sp. z o.o. Jolanta ak Wydzia Transportu, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r.

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Uwagi ogólne: Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu usug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Ad. Tytu projektu ustawy i przedmiot projektu ustawy o wiadczeniu usug na

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU

ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU Szybkobiene Pojazdy Gsienicowe (38) nr 3, 2015 Paulina HARAF Renata HARAF Marek Ł. GRABANIA ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU Streszczenie. W artykule przedstawiono nowy zawód funkcjonujcy obecnie na rynku pracy

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA DOSKONA!A

KONKURENCJA DOSKONA!A KONKURENCJA OSKONA!A Bez wzgl"du na rodzaj konkurencji, w jakiej uczestniczy firma, jej celem gospodarowania jest maksymalizacja zysku (minimalizacja straty) w krótkim okresie i maksymalizacja warto"ci

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik us ug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01]

Zmiany w informatorze technik us ug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01] Technik usug pocztowych i telekomunikacyjnych errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik usug pocztowych i telekomunikacyjnych 421[01] Strona 13 punkt 1.2. otrzymuje brzmienie: 1.2. stosowa akty

Bardziej szczegółowo

Europejska karta jakości staży i praktyk

Europejska karta jakości staży i praktyk Europejska karta jakości staży i praktyk www.qualityinternships.eu Preambu!a Zwa!ywszy,!e:! dla m"odych ludzi wej#cie na rynek pracy po zako$czeniu edukacji staje si% coraz trudniejsze m"odzi ludzie s&

Bardziej szczegółowo

Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA

Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA Instrukcja w sprawie zabezpieczenia spaty nalenoci NFO!iGW z tytuu udzielonych poyczek oraz zwrotu rodków z Funduszu ISPA Ponisza instrukcja dotyczy: zabezpieczenia spaty kwot poyczek inwestycyjnych udzielonych

Bardziej szczegółowo

Rzetelno!% i wiarygodno!% skonsolidowanego sprawozdania finansowego bankowej grupy kapita"owej

Rzetelno!% i wiarygodno!% skonsolidowanego sprawozdania finansowego bankowej grupy kapitaowej MBA 3/2010 Artykuy 65 Master of Business Administration 3/2010 (104): s. 65 72, ISSN 1231-0328, Copyright by Akademia Leona Komi"skiego Rzetelno% i wiarygodno% skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

Przepisy projektowanego rozporzdzenia nie s objte regulacjami prawa Unii Europejskiej.

Przepisy projektowanego rozporzdzenia nie s objte regulacjami prawa Unii Europejskiej. Uzasadnienie W dniu 10 stycznia 2006 r. weszło w ycie rozporzdzenie Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnie przez kierujcych pojazdami, instruktorów

Bardziej szczegółowo

Lista kontrolna umowy z podwykonawc

Lista kontrolna umowy z podwykonawc Dane podstawowe projektu:... Zleceniodawca:...... Nazwa podwykonawcy z którym zawierana jest umowa:... Nazwa detalu:... Numer detalu:... Odbiór Czy definicja tymczasowego odbioru jest jasno ustalona? Czy

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Załcznik nr 5 WZÓR MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.4:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI

ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI 24/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI M. RADO

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Ogoszenie na stron www, wg ogoszenia o zamówieniu BZP Adres strony internetowej, na której Zamawiajcy udostpnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Gdynia: Budowa budynku stacji ratowniczej

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

KONTROLA ZARZ DCZA JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH I JEJ WYMAGANIA

KONTROLA ZARZ DCZA JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH I JEJ WYMAGANIA Janusz Czauderna 1 z 22 KONTROLA Nowe obowizki i wymagania ZARZDCZA W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH I JEJ WYMAGANIA Janusz Czauderna janusz@czauderna.pl tel. 505 328 100 Uyte w nowej ustawie

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 Teresa Karwowska 1 z 6 NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 1 : Okrela gówne kierunki polityki zdrowotnej pastwa Jest prób zjednoczenia wysików rónych organów administracji rzdowej, organizacji pozarzdowych

Bardziej szczegółowo

Czy smieci to problem?

Czy smieci to problem? edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Czy smieci to problem? Edukacja ekologiczna w nauczaniu poczatkowym Ziemia nie naley do czowieka, czowiek naley do Ziemi. Cokolwiek przydarzy si Ziemi, przydarzy

Bardziej szczegółowo

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at Ryzyko to nasza działalność 1 Bezpieczeństwo to podstawowy wymóg Bezpieczeństwo nie może być traktowane jako oddzielne wymaganie, jednakże zrozumienie potencjalnego ryzyka stanowi podstawę do zapewnienie

Bardziej szczegółowo

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI STUDIA I PRACE WYDZIAU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZDZANIA NR 37, t. 2 Ewa Rauba Politechnika Biaostocka OPATY ZA USUG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA PACI

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie zasobami ludzkimi

Zarzdzanie zasobami ludzkimi Zarzdzanie zasobami ludzkimi WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie zasobami ludzkimi Status przedmiotu: Jzyk wykładowy: Rok: I Nazwa specjalnoci: Rodzaj

Bardziej szczegółowo

B DY W PROCESIE PODEJMOWANIA DECYZJI POD WP YWEM STRESU ERRORS IN DECISION-MAKING PROCESS UNDER THE INFLUENCE OF STRESS

B DY W PROCESIE PODEJMOWANIA DECYZJI POD WP YWEM STRESU ERRORS IN DECISION-MAKING PROCESS UNDER THE INFLUENCE OF STRESS Julia Nowicka-Mieszaa Akademia Ekonomiczna im. K. Adamieckiego w Katowicach BDY W PROCESIE PODEJMOWANIA DECYZJI POD WPYWEM STRESU ERRORS IN DECISION-MAKING PROCESS UNDER THE INFLUENCE OF STRESS STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

Budetowanie w przedsibiorstwie produkcyjnym. Budgeting in the productive enterprise

Budetowanie w przedsibiorstwie produkcyjnym. Budgeting in the productive enterprise Controlling w małych i rednich przedsibiorstwach 173 Budetowanie w przedsibiorstwie produkcyjnym Budgeting in the productive enterprise Karol CIEWIERA * Streszczenie: Budetowanie w działalnoci jednostek

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Ryzyko czym si zajmujemy Techniki pomiaru ryzyka zdrowy rozs dek Podej cie do zarz dzania ryzykiem pomoc w rozwoju organizacji

Plan prezentacji. Ryzyko czym si zajmujemy Techniki pomiaru ryzyka zdrowy rozs dek Podej cie do zarz dzania ryzykiem pomoc w rozwoju organizacji Krzysztof Kozowicz Plan prezentacji Ryzyko czym si zajmujemy Techniki pomiaru ryzyka zdrowy rozsdek Podejcie do zarzdzania ryzykiem pomoc w rozwoju organizacji Plan prezentacji Ryzyko czym si zajmujemy

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie zasobami ludzkimi

Zarzdzanie zasobami ludzkimi Zarzdzanie zasobami ludzkimi WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie zasobami ludzkimi Kod przedmiotu ZIP 1 S 0 19-0_0 Status przedmiotu: Przedmiot obowizkowy

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Kształtowanie kadry kierowniczej Developing of management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Rozdział I Postanowienia ogólne Wojewódzka Rada Bezpieczestwa Ruchu Drogowego działajca przy Marszałku Województwa witokrzyskiego, zwana

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017

MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017 MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017 Niech umiech dziecka bdzie najwiksz nagrod i najwyszym uznaniem za wszelkie trudy w realizacji koncepcji pracy

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego Prawdziwa wiedza to znajomo przyczyn" Francis Bacon SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016 Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynaa Wyszyskiego w cucie I. Nadrzdny cel profilaktyki: Zadaniem

Bardziej szczegółowo

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410)

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu (4410) IVQ w zakresie sprzeday i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik organizacji us ug gastronomicznych 341[07]

Zmiany w informatorze technik organizacji us ug gastronomicznych 341[07] Technik organizacji usug gastronomicznych errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik organizacji usug gastronomicznych 341[07] Strona 22 punkt 3. otrzymuje brzmienie: 3. Bezpiecznie wykonywa zadania

Bardziej szczegółowo

G ÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO Wydzia Nauk Ekonomicznych

G ÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO Wydzia Nauk Ekonomicznych SZKOA GÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO Wydzia Nauk Ekonomicznych Warszawskie Dni Logistyki PRZEPYW TOWARÓW I INFORMACJI NA PRZYKADZIE KLASTRA OKOPSKIEGO 1 Tomasz Rokicki*, dr in., Micha Roman**, mgr *Katedra

Bardziej szczegółowo

TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPO ECZNIE

TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPO ECZNIE ROCZNIKI EKONOMII I ZARZDZANIA Tom 5(41) 2013 BOENA KOOSOWSKA TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPOECZNIE 1. GENEZA KONCEPCJI SPOECZNEJ ODPOWIEDZIALNOCI PRZEDSIBIORSTWA Idea spoecznej

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów.

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów. Literatura J.Pasieczny Biznesplan, PWE, Warszawa 2007 E.Filar, J.Skrzypek Biznesplan, Poltext, Warszawa 1998 M.Ingram Zasady i techniki sporzdzania biznes planów, AE im K.Adamieckiego, Katowice 2000 G.N.Cohen

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Leki homeopatyczne w zwalczaniu cywilizacyjnych dolegliwo?ci mentalnych

Leki homeopatyczne w zwalczaniu cywilizacyjnych dolegliwo?ci mentalnych Zenobiusz?o?nowski Mastere International de Terapeutique Homeopatthic Otolaryngolog Leki homeopatyczne w zwalczaniu cywilizacyjnych dolegliwo?ci mentalnych (zaburzenia w sferze emocji i zachowania - l?k,

Bardziej szczegółowo

Podstawy prowadzenia działalnoci gospodarczej

Podstawy prowadzenia działalnoci gospodarczej Podstawy prowadzenia WZ Zarzdzanie i Inynieria Produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Podstawy prowadzenia Kod przedmiotu ZIP S 07 7-0_0 Status przedmiotu: Przedmiot obowizkowy Jzyk wykładowy:

Bardziej szczegółowo

Opinia Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan do projektu Krajowego Programu Reform na lata 2008-2011

Opinia Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan do projektu Krajowego Programu Reform na lata 2008-2011 Opinia Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan do projektu Krajowego Programu Reform na lata 2008-2011 Projekt Krajowego Programu Reform na lata 2008 2011 (KPR 2008-2011) jest zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTA TOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY

SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTA TOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY Anna Sotysik-Piorunkiewicz Wysza Szkoa Humanitas W Sosnowcu SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTATOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY STRESZCZENIE W artykule omówiono zagadnienia

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OUTSOURCINGU NA POZIOM KONKURENCYJNOCI MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW

WPŁYW OUTSOURCINGU NA POZIOM KONKURENCYJNOCI MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW WPŁYW OUTSOURCINGU NA POZIOM KONKURENCYJNOCI MAŁYCH I REDNICH PRZEDSIBIORSTW Marek Matejun Katedra Zarzdzania, Politechnika Łódzka 1. Wprowadzenie Podstawowym warunkiem rozwoju współczesnych przedsibiorstw

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Spis treści WSTĘP Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU 1.1. Istota i pojęcie nauki 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 1.2.1. Istota i zasady badań naukowych 1.2.2. Rodzaje wyjaśnień naukowych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE pn. Zielony potencja subregionu p ockiego szans rozwoju rynku pracy

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE pn. Zielony potencja subregionu p ockiego szans rozwoju rynku pracy Projekt Zielony potencja subregionu pockiego szans rozwoju rynku pracy wspófinansowany przez Uni Europejsk w ramach Europejskiego Funduszu Spoecznego REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE pn. Zielony potencja

Bardziej szczegółowo

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Zasady ogólne 1. Stypendium Erasmus przyznawane jest w oparciu o umowy bilateralne podpisane

Bardziej szczegółowo

Transport wewntrzny w procesach produkcyjnych

Transport wewntrzny w procesach produkcyjnych Transport wewntrzny w procesach produkcyjnych Karta (sylabus) przedmiotu WM Zarzdzanie i Inynieria Produkcji Studia pierwszego stopnia o profilu: A P Przedmiot: Transport wewntrzny w procesach produkcyjnych

Bardziej szczegółowo

6. INSTRUMENTY I NARZDZIA WDRAANIA PROGRAMU

6. INSTRUMENTY I NARZDZIA WDRAANIA PROGRAMU 6. INSTRUMENTY I NARZDZIA WDRAANIA PROGRAMU 6.1. Wprowadzenie Realizacja celów dugo-, rednio- i krótkookresowych okrelonych w Programie ochrony rodowiska (Program) ordynowanej wspópracy mi#dzy wszystkimi

Bardziej szczegółowo

Wspólnicy. Sprawy spółki

Wspólnicy. Sprawy spółki Przepisy dotyczce spółki cywilnej zawiera kodeks cywilny (art. 860 875). To forma prowadzenia działalnoci gospodarczej nie przekraczajcej wikszego rozmiaru, czyli jej przychód roczny nie moe przekroczy

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit Teoretyczne podstawy zarządzania dr Michał Pulit Literatura Stephen P. Robbins, David A. DeCenzo, Podstawy zarządzania, Warszawa 2002, PWE. Fudaliński, J., Smutek, H., Kosała, M., Dołhasz, M., Podstawy

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego.

Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego. Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego. Jerzy Grobelny Politechnika Wrocławska Projektowanie zadaniowe jest jednym z podstawowych podej do racjonalnego kształtowania

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA Statut STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA z siedzib! w Poznaniu tekst jednolity! Rozdzia! I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazw!: Stowarzyszenie Przyjació" Dzieci S"o#ca w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT Rubryka 1 Nazwa programu operacyjnego. W rubryce powinien zosta okrelony program operacyjny, do którego składany jest dany projekt.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Zarządzanie Personelem Personnel Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek (Dz. U. z dnia 7 padziernika 2003 r.

z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek (Dz. U. z dnia 7 padziernika 2003 r. Dz.U.03.174.1686 2005.01.25 zm. Dz.U.05.4.18 1 ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) ORAZ MINISTRA ZDROWIA 2) z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

System Connector Opis wdrożenia systemu

System Connector Opis wdrożenia systemu System Connector Opis wdrożenia systemu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Spistre ci Wymagania z perspektywy Powiatowego Urzdu Pracy... 3

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y Nr zadania Nr czynnoci Przykadowy zestaw zada nr z matematyki ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR POZIOM PODSTAWOWY Etapy rozwizania zadania. Podanie dziedziny funkcji f: 6, 8.. Podanie wszystkich

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik administracji 343[01]

Zmiany w informatorze technik administracji 343[01] Technik administracji errata sierpie 2011 Zmiany w informatorze technik administracji 343[01] Strona 13 punkt 1.1 otrzymuje brzmienie: 1.1. stosowa pojcia z zakresu prawa i ekonomii, stosowa podstawowe

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowizkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej podmiotu przyjmujcego zamówienie na wiadczenia zdrowotne za

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA. Forma zajęć. forma zaliczenia. wykłady. Razem. wykład. Ćw/konw/zaj.t. ćwiczenia

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA. Forma zajęć. forma zaliczenia. wykłady. Razem. wykład. Ćw/konw/zaj.t. ćwiczenia Kierunek: EKONOMIA PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA ęć O. Grupa treści ogólnych E/I/O.1 Przedmiot ogólnouczelniany ZAL 18 18 18 2 E/I/O.2 Język obcy ZAL 72 72 18 3 18 3 18 3 18 3 WF1 Wychowanie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alno"ci w 2010 r.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alnoci w 2010 r. SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alno"ci w 2010 r. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. 1. Nazwa, siedziba i adres organizacji.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 IM. DBICKICH SAPERÓW W DBICY Dbica, padziernik 2003 roku Rozdzia! I 1. Rada rodziców w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 9 im. Dbickich Saperów

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji dr Cezary Wójcik Plan Wstp Kilka sów o ksice Wybrany aspekt: model NNS a inflacja i ekspansja kredytowa Zakoczenie 2 Kilka sów o ksice

Bardziej szczegółowo

=$5='=$1,( STRATEGICZNE 35=('6, %,2567:(0

=$5='=$1,( STRATEGICZNE 35=('6, %,2567:(0 =$5='=$1,( STRATEGICZNE 35=('6, %,2567:(0 Prof. dr hab. Piotr Banaszyk Katedra Teorii Organizacji i =DU]G]DQLD =DáR*HQLDZ\NáDGX ¾ ¾ ¾ Cel: V\VWHPDW\]DFMDLFKDUDNWHU\VW\NDPR*OLZ\FK SRGHMüGR]DU]G]DQLDVWUDWHJLF]QHJR

Bardziej szczegółowo

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w

W ramach podstawowej działalnoci operacyjnej projekt przewiduje uporzdkowanie zasad finansowania, w aspekcie kwalifikowania przychodów i kosztów, w UZASADNIENIE Projekt rozporzdzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych stanowi wykonanie delegacji ustawowej wynikajcej z art. 105 ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo