Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów na przyk³adzie mikrofinansowania Progress Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów na przyk³adzie mikrofinansowania Progress Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów..."

Transkrypt

1 Joanna Fila * Joanna Fila Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów na przyk³adzie mikrofinansowania Progress Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów... Wstêp Mikrofinanse to zjawisko, którego korzeni poszukiwaæ nale y w krajach azjatyckich, jednak wspó³czeœnie prze ywa ono rozkwit na ró nych kontynentach 1. Koncepcja ta dotar³a równie do Europy, dowodz¹c, e ten segment finansów mo e rozwijaæ siê nie tylko w krajach ubogich, lecz równie w krajach wysoko rozwiniêtych czy te krajach, które przesz³y transformacjê gospodarcz¹. Unia Europejska (UE) dostrzeg³a potrzebê nasilenia dzia³añ zwiêkszaj¹cych dostêp do mikrofinansów zarówno na poziomie ogólnym, jak i w poszczególnych pañstwach cz³onkowskich. Celem artyku³u jest prezentacja i analiza rozwi¹zañ instytucjonalnych i instrumentalnych w problematyce mikrofinansów na szczeblu unijnym. 1. Mikrofinanse istota, instrumenty, instytucje Mikrofinanse to segment finansów ukierunkowany na ubogie warstwy spo³eczne. Ich celem, w przeciwieñstwie do tradycyjnych instrumentów finansowych, jest przeciwdzia³anie wykluczeniu spo³ecznemu i finansowemu, a nie chêæ maksymalizacji zysków. Mikrofinanse w aspekcie ekonomicznym oznaczaj¹ dostarczenie osobom najbiedniejszym œrodków finansowych, umo liwiaj¹cych im samozatrudnienie, zaœ w aspekcie spo³ecznym ograniczenie skali ubóstwa i inkluzjê spo³eczn¹. Cech¹ charakterystyczn¹ mikrofinansów jest mikroskala oferowanych us³ug finansowych. Pojêcie mikrofinanse obejmuje podstawowe instrumenty finansowe, takie jak: mikrokredyty/mikropo yczki, mikroleasing, mikrooszczêdnoœci, mikroubezpieczenia oraz systemy transferu pieniêdzy. W tym kontekœcie mikrofinanse mog¹ byæ postrzegane jako * Dr, Katedra Finansów i Rachunkowoœci MSP, Wydzia³ Ekonomiczno-Socjologiczny, Uniwersytet ódzki, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, ódÿ 1 Koncepcja ta zrodzi³a siê w Azji w latach 70. XX w., szerzej rozpropagowa³a j¹ jednak dopiero Nagroda Nobla w 2006 r. dla Muhammeda Yunusa, twórcy Grameen Bank w Bangladeszu.

2 Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów konkurencja dla tradycyjnych instrumentów finansowych, lecz w istocie stanowi¹ ich uzupe³nienie. Z mikrofinansami najsilniej uto samiane s¹ mikrokredyty/mikropo yczki. Pozosta³e instrumenty pojawi³y siê póÿniej i by³y mniej popularne. Mikrokredyty definiuje siê jako kredyty o niskiej kwocie, przeznaczane dla osób niezdolnych do przedstawienia wymaganych zabezpieczeñ, niemaj¹cych historii kredytowej lub niebêd¹cych wiarygodnymi klientami dla banku. W UE mikrokredyt definiowany jest jako kredyt udzielany do kwoty 25 tys. euro, przeznaczony na utworzenie lub rozwój mikro- i ma³ych przedsiêbiorstw. Konsekwencj¹ rozwoju mikrofinansów by³o pojawienie siê instytucji mikrofinansowych. Specjalizuj¹ siê one w udzielaniu mikrokredytów/ mikropo yczek, czemu towarzyszyæ mo e pakiet innych us³ug finansowych. Instytucje mikrofinansowe wyró niaj¹ nastêpuj¹ce cechy [Aliñska, 2008, s. 152]: œwiadczenie us³ug finansowych osobom o niskich dochodach, udzielanie kredytów w niewielkich kwotach i o charakterze krótkoterminowym, dzia³anie nienastawione na zysk (non-profit), realizacja misji spo³ecznej, niekonwencjonalne procedury udzielenia po yczek, docieranie do specyficznych grup spo³ecznych. Nale y zaznaczyæ, e zasadniczym celem dzia³alnoœci instytucji mikrofinansowej powinna byæ realizacja celów spo³ecznych, a nie chêæ osi¹gania zysku. Chocia instytucje te maj¹ czêsto charakter non-profit, nie oznacza to, e finansuj¹ siê wy³¹cznie dotacjami czy subsydiami rz¹dowymi. Podstawow¹ cech¹ tych podmiotów powinno byæ tzw. zrównowa enie i samowystarczalnoœæ (ang. sustainability). Zrównowa enie, rozumiane w wymiarze finansowym, oznacza z jednej strony zdolnoœæ instytucji mikrofinansowej do pokrycia kosztów swojej dzia³alnoœci, z drugiej zaœ ograniczanie kosztów transakcyjnych i oferowanie us³ug finansowych spe³niaj¹cych oczekiwania osób niekwalifikuj¹cych siê do korzystania z tradycyjnej bankowoœci [Miko³ajczyk, Kurczewska, 2011, s. 33]. Z kolei samowystarczalnoœæ mo e byæ analizowana w wymiarze operacyjnym i finansowym banku zajmuj¹cego siê udzielaniem mikrokredytów [Kreuz, 2006, s. 9-10]: samowystarczalnoœæ operacyjna wystêpuje, gdy koszty operacyjne, koszty ryzyka i koszty d³ugu s¹ pokrywane z przychodów operacyjnych,

3 98 Joanna Fila samowystarczalnoœæ finansowa wystêpuje, gdy oprócz kosztów zwi¹zanych z samowystarczalnoœci¹ operacyjn¹ bank pokrywa koszty dotacji (wynikaj¹ one z porównania rzeczywistych kosztów d³ugu z kosztami finansowym, które musia³by ponieœæ bank, gdyby pozyska³ fundusze na rynku kapita³owym) i koszty inflacji (aby zrekompensowaæ koszty inflacji bank musi generowaæ zwrot z kapita³u równy stopie inflacji). Idealnie by³oby, gdyby korzyœci z funkcjonowania mikrofinansów by³y obustronne instytucje mikrofinansowe generowa³y zyski i dziêki temu zapewnia³y sobie samowystarczalnoœæ, a osoby wykluczone, potencjalni przedsiêbiorcy, uzyskiwali dostêp do finansowania [Armendariz de Aghion, Murdoch, 2009, s. 44]. Pomimo komercjalizacji zjawiska mikrofinansów na œwiecie wiele instytucji mikrokredytowych finansuje siê ze Ÿróde³ publicznych lub organizacji charytatywnych. Do podstawowych kryteriów podzia³u instytucji mikrofinansowych zalicza siê: poziom samodzielnoœci, formalne uregulowania zakresu i form dzia³alnoœci czy charakter instytucji. Instytucje mikrofinansowe to bardzo zró nicowana grupa: rz¹dowe i pozarz¹dowe, nieformalne i formalne, bankowe i pozabankowe [Aliñska, 2008, s ]. Spoœród wymienionych na szczególn¹ uwagê zas³uguj¹ dwa modele instytucji specjalizuj¹cych siê w udzielaniu mikrokredytów: bankowe i niebankowe [Miko³ajczyk, 2009, s. 361]. W modelu bankowym g³ównym dostawc¹ mikrokredytów jest system bankowy, a instytucje do niego nale ¹ce musz¹ spe³niæ wszystkie wymagania prawa bankowego w zakresie przejrzystoœci, minimalnych wymagañ kapita³owych, obowi¹zków raportowania, regulacji nadzorczych itp. Model niebankowy mikrokredytowania dotyczy stowarzyszeñ, firm non-profit, organizacji charytatywnych, fundacji i unii kredytowych. W krajach europejskich w dzia³alnoœæ mikrokredytow¹ anga uj¹ siê przede wszystkim banki publiczne, a wiêc podlegaj¹ce Europejskiej Dyrektywie Bankowej. W niektórych krajach mikrokredyty udzielane s¹ przez instytucje mikrofinansowe, których dzia³alnoœæ regulowana jest przepisami kodeksu cywilnego i ustaleniami Dyrektywy w sprawie kredytu konsumenckiego. Instytucje te, podobnie jak banki, s¹ w swojej dzia³alnoœci nastawione na zysk. Ponadto, dzia³alnoœci¹ mikrokredytow¹ zajmuj¹ siê specjalistyczne instytucje, wykazuj¹ce takie cechy wspólne jak: niewielkie kwoty udzielanego kredytu oraz koncentracja na osobach biednych, kobietach i bezrobotnych. W niektórych pañstwach cz³onkows-

4 kich szczególne znaczenie maj¹ mikrokredyty udzielane przez organizacje pozarz¹dowe, oferowane przede wszystkim w celu dzia³ania na rzecz inkluzji spo³ecznej. W zale noœci od uwarunkowañ prawnych i tradycji danego kraju organizacje te przyjmuj¹ formy prawne stowarzyszeñ, instytucji non-profit i organizacji charytatywnych [Miko³ajczyk, Kurczewska, 2011, s ]. 2. Mikrofinansowanie Progress jako wyraz aktywnoœci Unii Europejskiej w obszarze mikrofinansów 2.1. Podstawowe informacje dotycz¹ce mikrofinansowania Progress Ustanowienie w 2010 r. Europejskiego Instrumentu Mikrofinansowego Progress (mikrofinansowanie Progress) na rzecz zatrudnienia i w³¹czenia spo³ecznego The European Progress Microfinance Facility (Progress Microfinance) for employment and social inclusion [Decyzja..., 2010] to konsekwencja prowadzenia polityki przez UE w takich obszarach jak: zatrudnienie, w³¹czenie spo³eczne i ochrona socjalna, warunki pracy, przeciwdzia³anie dyskryminacji oraz równoœæ kobiet i mê czyzn. Instrument ten mo e byæ stosowany we wszystkich krajach UE, a jego ide¹ jest zwiêkszenie poda y mikrofinansowania poprzez zintegrowanie dzia³alnoœci w tym obszarze. Docelowa grupa kredytobiorców w ramach tej inicjatywy to przede wszystkim mikroprzedsiêbiorstwa, ale tak e osoby bezrobotne, zagro one ryzykiem utraty pracy lub wykluczeniem spo³ecznym, osoby znajduj¹ce siê w niekorzystnej sytuacji w zakresie mo liwoœci zabezpieczenia tradycyjnej po yczki. Cel udzielenia mikrokredytu jest jasno sprecyzowany ma on byæ przeznaczony na utworzenie lub rozwijanie mikroprzedsiêbiorstwa. Bud et mikrofinansowania Progress na lata wynosi 203 mln euro, z czego UE przeznaczy³a kwotê 103 euro [Decyzja Parlamentu..., 2010, Art. 3 pkt 1], a Europejski Bank Inwestycyjny (EIB, European Investment Bank) dodatkowo 100 mln euro, z przeznaczeniem na instrumenty kapita³owe. ¹czna kwota, zgodnie z za³o eniami programu, zosta³a podzielona na dwa komponenty: instrumenty kapita³owe (178 mln euro) oraz instrumenty gwarancyjne (25 mln euro). Szacuje siê, w odniesieniu do mikrokredytów na rzecz beneficjentów koñcowych, e bud- et w wysokoœci 203 mln euro, bêdzie skutkowa³ udzieleniem 46 tys. mikrokredytów na ³¹czn¹ kwotê 500 mln euro [Sprawozdanie Komisji..., 2012, s. 10]. Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów... 99

5 100 Joanna Fila 2.2. Instytucje i instrumenty w ramach mikrofinansowania Progress Instytucjonalny wymiar mikrofinansowania Progress mo e byæ rozpatrywany na dwóch poziomach: instytucje odpowiedzialne i wdra aj¹ce oraz poœrednicy finansowi. Do pierwszej grupy instytucji nale y Komisja Europejska (KE), EIB i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EIF, European Investment Fund). Wdra aniem mikrofinansowania Progress, w imieniu KE i EIB, zajmuje siê EIF, który doskonale wpisuje siê w to zadanie. Jego centraln¹ misj¹ jest bowiem wspieranie europejskich ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw poprzez poprawê ich dostêpu do kapita³u. W tym celu EIF dysponuje instrumentami kapita³owymi i gwarancyjnymi ukierunkowanymi szczególnie na ten sektor. Misja EIF jest zbie na z unijnymi celami i inicjatywami na rzecz innowacji, dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej, przedsiêbiorczoœci, wzrostu i zatrudnienia. Druga, istotna grupa zaanga owana w mikrofinansowanie Progress, to poœrednicy finansowi (instytucje mikrofinansowe/mikrokredytowe). Œrodki wyodrêbnione na realizacjê programu przez KE i EIB gromadzone s¹ przez EIF, a nastêpnie przekszta³cane w po yczki, udzia³y kapita³owe lub gwarancje skierowane w³aœnie do poœredników. Ostatni etap realizacji celu programu to udzielenie mikrokredytów ostatecznym odbiorcom. Poœrednikami w ramach mikrofinansowania Progress mog¹ byæ podmioty oferuj¹ce mikrokredyty, tj. kredyty o wartoœci poni ej 25 tys. euro, w pañstwach cz³onkowskich UE. Maj¹ one mo liwoœæ aplikowania do EIF o przyznanie im gwarancji lub instrumentów kapita³owych w formie instrumentów d³u nych, udzia³ów kapita³owych lub instrumentów podzia³u ryzyka. Europejski Fundusz Inwestycyjny dokonuje oceny otrzymanych wniosków oraz przeprowadza analizê due diligence wobec podmiotów, które je z³o y³y. W przypadku wnioskowania o gwarancje, konieczna jest tak e zgoda KE. Mikrofinansowanie Progress sk³ada siê z dwóch komponentów: instrumentów kapita³owych oraz instrumentów gwarancyjnych. Komponent instrumentów kapita³owych jest wspó³finansowany przez KE oraz EIB i obejmuje nastêpuj¹ce produkty [Sprawozdanie Komisji, 2011, s. 10]: po yczki uprzywilejowane w sytuacji, gdy kredytobiorca zostanie postawiony w stan upad³oœci, po yczki uprzywilejowane musz¹ zostaæ sp³acone przez jakimikolwiek innymi zobowi¹zaniami, po yczki podporz¹dkowane oznaczaj¹ finansowanie podporz¹dkowane wierzycielom uprzywilejowanym, po yczki na zasadzie podzia³u ryzyka po yczki uprzywilejowane po³¹czone z udzia³em w ryzyku dotycz¹cym portfela kredytów,

6 Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów udzia³y kapita³owe (bezpoœrednie i poœrednie). Po yczki uprzywilejowane pomagaj¹ poœrednikom zachowaæ p³ynnoœæ, któr¹ mog¹ oni nastêpnie wykorzystaæ do udzielania mikrokredytów. Z kolei po yczki podporz¹dkowane s¹ istotne szczególnie dla ma- ³ych banków, d¹ ¹cych do zwiêkszenia swojej adekwatnoœci kapita³owej w celu spe³nienia wymogów prawnych. Dziêki po yczkom podporz¹dkowanym mo liwe jest pozyskanie dodatkowych œrodków finansowych od innych inwestorów i uzyskanie efektu dÿwigni. Instytucje mikrokredytowe tworz¹ portfel mikrokredytów, którego wartoœæ co najmniej dwukrotnie przewy sza wartoœæ zaci¹ganej po yczki. Po yczki na zasadzie podzia³u ryzyka ³¹cz¹ elementy po yczek uprzywilejowanych z podzia³em ryzyka portfelowego. W przypadku tych instrumentów poœrednicy s¹ zobowi¹zani do dysponowania kwot¹ odpowiadaj¹c¹ kwocie zaci¹ganej po yczki. Zatem wartoœæ efektu dÿwigni stanowi równie co najmniej dwukrotnoœæ pocz¹tkowej kwoty. Udzia³y kapita³owe przybieraj¹ postaæ bezpoœrednich inwestycji w podmiot udzielaj¹cy mikrokredytów lub inwestycji poœrednich w fundusz inwestuj¹cy w podmioty udzielaj¹ce mikrokredytów. Pozyskanie udzia³ów kapita³owych oznacza dla instytucji mikrokredytowych dodatkowe œrodki finansowe. Maj¹ oni obowi¹zek stworzyæ portfel mikrokredytów, którego wartoœæ co najmniej trzykrotnie przekracza wartoœæ otrzymanej inwestycji kapita³owej. Jak ju zosta³o wspomniane w programie, obok instrumentów kapita³owych narzêdziami mikrofinansowania Progress s¹ równie gwarancje. Konstrukcja taka, w³aœnie z uwagi na dualny charakter, jest nowym rozwi¹zaniem proponowanym w UE w obszarze mikrofinansów. Do tej pory koncentrowano siê wy³¹cznie na dokapitalizowaniu instytucji mikrokredytowych, aby mog³y zwiêkszaæ liczbê udzielanych mikrokredytów. Aspekt ryzyka i jego zabezpieczenia jest jednak bardzo istotny dla instytucji mikrokredytowej, poniewa mikrokredyty to instrumenty obarczone wiêkszym ryzykiem niesp³acenia ni kredyty tradycyjne. Posiadanie gwarancji u³atwia podmiotowi udzielaj¹cemu mikrokredytów obs³ugiwanie klientów docelowych, uznanych za klientów podwy szonego ryzyka (osoby bezrobotne, rozpoczynaj¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹, nieposiadaj¹ce historii kredytowej, m³odzie, cz³onków mniejszoœci). Komponent ten jest finansowany wy³¹cznie przez KE, zaœ wdro eniem zajmuje siê EFI, który udziela: gwarancji portfelowych (instytucjom kredytowym),

7 102 Joanna Fila kontrgwarancji zabezpieczaj¹cych instytucje, które z kolei udzielaj¹ gwarancji w celu pokrycia portfeli mikrokredytów instytucji mikro kredytowych. Gwarancja obejmuje wszelkie mo liwe przypadki niewykonania zobowi¹zania, co wi¹ e siê ze zwrotem zaleg³ych kwot w ramach mikrofinansowania Progress. Mo e byæ równie wykorzystana do poprawy warunków mikrokredytu, np. obni enia stopy procentowej lub ustanowienia mniej surowych wymogów w zakresie zabezpieczeñ. Komponent kapita³owy i gwarancyjny w ramach mikrofinansowania Progress mog¹ siê uzupe³niaæ. 3. Mikrofinansowanie Progress efekty wdro enia i ich ocena Jak ju zosta³o wspomniane, Mikrofinansowanie Progress wdro ono w 2010 r., a rok 2011 by³ pierwszym pe³nym rokiem jego funkcjonowania. Do marca 2012 r. EFI podpisa³ osiemnaœcie umów z szesnastoma podmiotami zaanga owanymi w dzia³alnoœæ mikrokredytow¹. Charakter tych podmiotów dowodzi, e instytucje mikrofinansowe to bardzo niejednorodna grupa. Wœród nich znalaz³o siê osiem instytucji pozabankowych, siedem banków oraz jedna instytucja publiczna (por. tabl. 1). Do koñca 2012 r. lista poœredników finansowych, którzy skorzystali z mikrofinansowania Progress, poszerzy³a siê dodatkowo o kolejne siedem instytucji z szeœciu krajów [Micro-credit providers..., 2013]: Erste Bank der Österreichischen Sparkassen AG (Austria), Crédal Société Coopérative (Belgia, Bruksela), SocGen Expressbank (Bu³garia), Adie (Francja), Microfinance Ireland (Irlandia), Banca di Credito Cooperativo Mediocrati (W³ochy), Banca di Credito Cooperativo Emil Banca (W³ochy). Tablica 1. Instytucje poœrednicz¹ce w mikrofinansowaniu Progress, zastosowane instrumenty i kwota wsparcia (stan na ) Kraj cz³onkowski Belgia (Bruksela) Instytucja poœrednicz¹ca Typ instytucji Instrument Wsparcie (w tys. euro) microstart pozabankowa gwarancje 111,3 Bu³garia Mikrofond pozabankowa po. uprz JOBS MFI pozabankowa po. uprz

8 Tablica 1. (cd.) Kraj cz³onkowski Cypr Instytucja poœrednicz¹ca Cooperative Central Bank Typ instytucji Instrument Wsparcie (w tys. euro) bank po. uprz Francja Créa-Sol pozabankowa po. uprz Grecja Pancretan Cooperative Bank bank gwarancje 803,2 po. uprz Hiszpania ICREF inst. publ. po. uprz Holandia Qredits pozabankowa gwarancje 750 Litwa Siauliu Bankas bank po. uprz Polska FM Bank bank gwarancje Portugalia Inicjatywa Mikro Millenium Bank pozabankowa po. uprz bank gwarancje 309,5 Rumunia Patria Credit pozabankowa gwarancje 960 S³owenia Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów po. uprz FAER pozabankowa po. uprz Banca Transilvania Volksbank Slovenia bank po. uprz bank po. podp po. uprz. po yczki uprzywilejowane, inst. publ. instytucja publiczna ród³o: [Sprawozdanie Komisji..., 2012, s. 8]. Razem Mikrofinansowanie Progress adresowane jest do poœredników na szczeblu krajowym, regionalnym oraz lokalnym. Przyk³adem instytucji dzia³aj¹cej na szczeblu krajowym jest FM Bank, instytucji o zasiêgu regionalnym ICREF (skoncentrowana na regionie Murcji), zaœ instytucji lokalnej microstart. Na 31 marca 2012 r. zobowi¹zania EIF wobec podmiotów udzielaj¹cych mikrokredytów wynosi³y ³¹cznie 73,87 mln euro, z czego zobowi¹zania w ramach kana³u gwarancji 4,87 mln euro (kwota maksymalna

9 104 Joanna Fila wynosi 25 mln euro), zaœ kana³u instrumentów kapita³owych 69 mln euro (kwota maksymalna: 178 mln euro). Na wykorzystanie œrodków w ramach Mikrofinansowania Progress wp³ywa g³ównie zainteresowanie instytucji mikrofinansowych, co nie znaczy, e nie d¹ y siê do osi¹gniêcia równomiernego rozmieszczenia pod wzglêdem geograficznym. Europejski Fundusz Inwestycyjny zobowi¹zany jest do przestrzegania ograniczenia w zakresie poziomu koncentracji gwarancji w poszczególnych pañstwach. Do koñca marca 2012 r. gwarancji udzielono instytucjom w szeœciu pañstwach, podczas gdy umowy dotycz¹ce instrumentów kapita³owych podpisano w dziewiêciu. Zgodnie z rozporz¹dzeniem w sprawie zarz¹dzania, reguluj¹cym kwestie zwi¹zane z instrumentami kapita³owymi w ramach mikrofinansowania Progress, zaanga owanie poœredników w pojedynczym pañstwie cz³onkowskim nie mo e przekraczaæ 10% ³¹cznych docelowych zobowi¹zañ ze strony inwestorów (na 31 marca 2012 r.: 17,5 mln euro). Zatem jedynym pañstwem, które zbli y³o siê do ustalonego limitu, by³a w tym okresie Rumunia zawarto tam umowy dotycz¹ce po yczek uprzywilejowanych z trzema instytucjami, o ³¹cznej wartoœci 16,5 mln euro. Do instrumentów ciesz¹cych siê najwiêksz¹ popularnoœci¹ nale ¹ po yczki uprzywilejowane. Wynika to z faktu, e jest to stosunkowo prosty produkt i mo na z niego szybko skorzystaæ. Na po yczkê podporz¹dkowan¹ zdecydowa³ siê tylko jeden podmiot. Do marca 2012 r. z gwarancji skorzysta³o szeœæ instytucji. Wœród nich znalaz³y siê zarówno takie, których dzia³alnoœæ koncentruje siê na grupach podwy szonego ryzyka (microstart), jak równie te, które dopiero chcia³yby poszerzyæ swoj¹ dzia³alnoœæ o kredytowanie grup podwy szonego ryzyka. Z gwarancji skorzysta³ równie FM Bank, który obs³uguje przedsiêbiorstwa funkcjonuj¹ce na rynku nie d³u ej ni rok. Instrumenty kapita³owe i gwarancyjne mog¹ byæ wykorzystane w sposób komplementarny, czego przyk³adem jest Pancretan Cooperative Bank, który planuje wykorzystaæ uzyskan¹ gwarancjê do zabezpieczenia bardziej ryzykownego portfela nowych przedsiêbiorstw, dzia³aj¹cych na rynku krócej ni trzy lata lub nowych kredytobiorców, którzy nie s¹ w stanie zapewniæ wystarczaj¹cego zabezpieczenia, a tak e czerpaæ œrodki z po yczki uprzywilejowanej, w celu utworzenia odrêbnego portfela, przeznaczonego do obs³ugi istniej¹cych przedsiêbiorstw, które w obecnych warunkach gospodarczych mia³yby problem z uzyskaniem mikrokredytu [Sprawozdanie Komisji..., 2012, s. 8].

10 Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów Od marca 2012 r. podmioty udzielaj¹ce mikrokredytów w Belgii, Bu³garii, Hiszpanii, Holandii, Polsce, Rumunii oraz na Litwie wygenerowa³y mikrokredyty o ³¹cznej wartoœci 26,8 mln euro (17,8 mln euro w ramach gwarancji i 9,1 mln euro w ramach instrumentów kapita³owych). W ujêciu liczbowym przek³ada siê to na liczbê 2933 wyp³aconych mikrokredytów. Europejski Fundusz Inwestycyjny ocenia te wyniki jako zgodne z typowym scenariuszem powiêkszania portfeli mikrokredytów w okresie 2-3 lat od podpisania umowy [Sprawozdanie Komisji..., 2012, s. 10]. Trudno dziœ jednoznacznie przes¹dzaæ o ostatecznych efektach mikrofinansowania Progress. Analizuj¹c jednak charakter instytucji, które podpisa³y umowy z EIF, nale y stwierdziæ, i s¹ to z pewnoœci¹ poœrednicy skoncentrowani na odbiorcach koñcowych, nale ¹cych do szerokiej grupy podmiotów podwy szonego ryzyka w zakresie mo liwoœci kredytowania. Instytucje te kieruj¹ swoj¹ ofertê do: samozatrudnionych i mikroprzedsiêbiorstw ogó³em (Cooperative Central Bank na Cyprze), przedsiêbiorców z obszarów wiejskich (FAER S.A., Patria Credit z Rumunii, Mikrofond w Bu³garii), nowych przedsiêbiorstw (FM Bank w Polsce, Pancretan Cooperative Bank w Grecji, Volksbank Slovenia czy Qredits w Holandii), osób m³odych, kobiet, bezrobotnych, osób ze œrodowisk migracyjnych (ICREF w Hiszpanii, JOBS MFI w Bu³garii, Siauliu Bankas na Litwie, Créa-Sol we Francji). Z uwagi na wczesny etap programu jego wp³yw na aspekt spo³eczny i zatrudnienie nie jest jeszcze w pe³ni widoczny. Wskazanie jednak przez poœredników rodzaju grup docelowych, do których adresowany jest mikrokredyt, daje prawo do stwierdzenia, e mikrofinansowanie Progress realizuje cel promocji w³¹czenia spo³ecznego pod wzglêdem finansowym. Zakoñczenie Mikrofinanse w UE mog¹ byæ domen¹ ró nych instytucji: komercyjnych i niekomercyjnych, bankowych i niebankowych. Stworzony w 2010 r. program Mikrofinansowanie Progress ma na celu wspomaganie ró nych instytucji zajmuj¹cych siê udzielaniem mikrokredytów. Dotyczy to równie instytucji uzupe³niaj¹cych komercyjny rynek bankowy. Instytucje te z jednej strony wspieraj¹ integracjê spo³eczn¹ i ekonomiczn¹ osób zagro- onych ubóstwem, osób wykluczonych ze spo³eczeñstwa oraz bezrobot-

11 106 Joanna Fila nych, z drugiej zaœ koncentruj¹ siê na tworzeniu miejsc pracy, stymuluj¹ rozwój gospodarczy i przedsiêbiorczoœæ poprzez tworzenie warunków funkcjonowania mikroprzedsiêbiorstw. Pierwszy i drugi rok funkcjonowania programu pokazuje, e o wsparcie ubiega³y siê bardzo ró ne podmioty, z ró nych pañstw cz³onkowskich UE. Oznacza to, e problematyka wykluczenia finansowego mo e dotyczyæ zarówno pañstw nale ¹cych do wysoko rozwiniêtych, jak i tych, które do takich aspiruj¹. Na szczególne zaakcentowanie zas³uguje formu³a programu, która sk³ada siê z dwóch komponentów: kapita³owego i gwarancyjnego. Z jednej strony poszerza to wachlarz rozwi¹zañ, które mog¹ zastosowaæ instytucje mikrokredytowe, a z drugiej: wprowadza do rozwi¹zañ w zakresie mikrofinansów istotny aspekt zabezpieczenia przed ryzykiem. Literatura 1. Aliñska A. (2008), Instytucje mikrofinansowe w lokalnym rozwoju spo³eczno- -gospodarczym (seria Monografie i Opracowania, t. 558), SGH, Warszawa. 2. Armendariz de Aghion B., Murdoch J. (2009), Ekonomia mikrofinansów, AnWero, Gdañsk. 3. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 283/2010/UE z dnia 25 marca 2010 r. ustanawiaj¹ca Europejski Instrument Mikrofinansowy na rzecz zatrudnienia i w³¹czenia spo³ecznego Progress, Dz. Urz. UE z 7 kwietnia 2010 r., Nr L 87/1. 4. Kreuz C. (2006), Microlending in Germany, International Labour Organisation Working Paper, no Micro-credit providers under Progress Microfinance, what_we_do/microfinance/progress/progress_intermediaries.htm, dostêp dnia Miko³ajczyk B. (2009), Mikrofinanse a instytucje bankowe i pozabankowe, w: Rynki finansowe. Mikrofinanse, Ostrowskia E., Ossowski J. (red.), Sopot. 7. Miko³ajczyk B., Kurczewska A. (red.) (2011), Mikrofinanse w Europie sposobem na pobudzenie przedsiêbiorczoœci i walkê z wykluczeniem spo³ecznym, Difin, Warszawa. 8. Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo³ecznego i Komitetu Regionów, Wdro enie Europejskiego Instrumentu Mikrofinansowego Progress 2010, Bruksela, , COM(2011) 195 final.

12 Instytucjonalno-instrumentalne aspekty mikrofinansów Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo³ecznego i Komitetu Regionów, Wdro enie Europejskiego Instrumentu Mikrofinansowego Progress 2011, Bruksela, , COM(2012) 391 final. Streszczenie W artykule przedstawiono kwestiê mikrofinansów, tj. zjawiska, które prze- ywa silny rozwój w ró nych regionach œwiata. Uto samiane do tej pory z krajami ubogimi obecnie staj¹ siê wa nym elementem systemu finansowego w krajach rozwiniêtych. Mikrofinanse to innowacyjne narzêdzie spo³eczno-ekonomiczne, wype³niaj¹ce lukê na rynku finansowym. Celem artyku³u jest prezentacja i analiza rozwi¹zañ instytucjonalnych i instrumentalnych stosowanych w obszarze mikrofinansów UE, a szczególnie koncepcji, zasad i warunków europejskiego instrumentu mikrofinansowego Progress. S³owa kluczowe mikrofinanse, instytucje mikrokredytowe, pomoc publiczna Institutional and instrumental aspects of microfinance on the case Microfinance Progress (Summary) In this article was presented microfinance as a phenomenon which in our times has strong development in different regions of the world. Microfinance, identified so far with countries about the rock bottom of the social-economic development, at present are also developing in the developed countries. Microfinance are regarded today as the innovative, social-economic tool, filling the current gap in the financial market, counteracting the social and financial exclusion. The goal of the article is to present and analysing the attempts at microfinance issues on the European level, particularly the idea, principles and conditions of the European Progress Microfinance Facility. Keywords microfinance, microlending institutions, public support

INNOWACYJNOŚĆ MIKROFINANSÓW DYLEMATY I WYZWANIA DLA SYSTEMU FINANSOWEGO

INNOWACYJNOŚĆ MIKROFINANSÓW DYLEMATY I WYZWANIA DLA SYSTEMU FINANSOWEGO Joanna Fila Uniwersytet Łódzki INNOWACYJNOŚĆ MIKROFINANSÓW DYLEMATY I WYZWANIA DLA SYSTEMU FINANSOWEGO Wprowadzenie Współczesne finanse, obszar niezwykle szeroki i wielowymiarowy, podlegają nieustannym

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.11.2011 KOM(2011) 710 wersja ostateczna 2011/0327 (COD) C7-0400/11 Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

Środa z Funduszami dla przedsiębiorstw na rozwój

Środa z Funduszami dla przedsiębiorstw na rozwój Środa z Funduszami dla przedsiębiorstw na rozwój Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2 Działanie 1.1 Projekty B+R przedsiębiorstw Poddziałanie 1.1.1. Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie cz. I

Podatki bezpośrednie cz. I ANNA STĘPNIAK jest prawnikiem specjalizującym się w europejskim prawie podatkowym, doktorantką SGH System podatkowy po przystąpieniu do UE. Podatki bezpośrednie cz. I Zharmonizowanie opodatkowania spółek

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Uchwała Rady Nadzorczej nr 161/08 z dnia 20.11.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 197/08 z dnia 18.12.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 23/09 z dnia 29.01.2009r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 99/09 z dnia

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Opracowano w Departamencie Kontrolingu Dobra sytuacja banków spółdzielczych na tle sektora bankowego Opracowano w Departamencie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 I. Objaśnienia wartości dochodów przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. URZĄD MIEJSKI W KONINIE 62-500 Konin, plac Wolności 1, tel.(0-63) 240-11-11, fax (0-63) 240-11-35, e-mail: um_konin@konet.pl, http://www.konin.pl WP.271.17.2013 Konin, dnia 20.05.2013r W y j a ś n i e

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 Załącznik Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 I. Poprawki do: Rozdział 1. Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC PROGRAM WSPÓŁPRACY MIĘDZYREGIONALNEJ Od pomysłu do projektu

INTERREG IVC PROGRAM WSPÓŁPRACY MIĘDZYREGIONALNEJ Od pomysłu do projektu INTERREG IVC PROGRAM WSPÓŁPRACY MIĘDZYREGIONALNEJ Od pomysłu do projektu Katowice, 29 listopada 2007 r. Teresa Marcinów Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Punkt Informacyjny INTERREG IV C 1 14 & 15 November

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY

WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY WOJEWÓDZKI SZPITAL ZAKAŹNY W WARSZAWIE Warszawa, dn. 27.11.2014 r. Warszawa: Przetarg nieograniczony PN/33USM/11/2014 o wartości poniżej 207 000 EURO na Dostosowanie istniejących izolatoriów w związku

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl 1 z 5 2015-11-10 08:18 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl Wałbrzych: Dostawa i wdrożenie oprogramowania wspomagającego

Bardziej szczegółowo

Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa

Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa Mikrofinanse i programy wspieraj ce przedsi biorczo jako instrumenty aktywizacji obszarów wiejskich Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa Pozna, 3 pa dziernik 2008 roku Misja Fundacji Wspieranie

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018 WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA GMINY MIASTA CHEŁMŻY NA LATA 2015-2025 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VII/53/15 Rady Miejskiej Chełmży z dnia 17 września 2015r. L.p. Formuła Wyszczególnienie Wykonanie 2012

Bardziej szczegółowo

III. Termin realizacji: do dnia 31.05.2011 r. Ostateczny termin realizacji usługi nastąpi nie wcześniej niż w dniu podpisania umowy o dofinansowanie.

III. Termin realizacji: do dnia 31.05.2011 r. Ostateczny termin realizacji usługi nastąpi nie wcześniej niż w dniu podpisania umowy o dofinansowanie. SG.042.2.2011 ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 13-05-2011 do POKL.05.02.01-00-085/10 o wartości nie przekraczającej 14 000 euro na Zakup dwóch banerów typu roll-up w ramach projektu Mały urząd- wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK. 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK. 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi Wróble, 16.08.2015r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI HODOWCÓW POLSKIEJ BIAŁEJ GĘSI ZA 2013 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Hodowców Polskiej Białej Gęsi 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

opracowanie i wydruk materiałów promocyjnych.

opracowanie i wydruk materiałów promocyjnych. IZP. 272.2.11.2013 Miastków Kościelny, 01.03.2013r. Gmina Miastków Kościelny ul. Rynek 6 08-420 Miastków Kościelny tel. (025) 751-12-86 Zaproszenie do złożenia oferty cenowej Zapytanie ofertowe nr 272.2.11.2013

Bardziej szczegółowo

Polskie instytucje finansowe uczestnikiem Wspólnotowego Programu Ramowego na rzecz konkurencyjno ci ci i innowacji CIP 2007-2013

Polskie instytucje finansowe uczestnikiem Wspólnotowego Programu Ramowego na rzecz konkurencyjno ci ci i innowacji CIP 2007-2013 Polskie instytucje finansowe uczestnikiem Wspólnotowego Programu Ramowego na rzecz konkurencyjno ci ci i innowacji CIP 2007-2013 2013 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY PRZY ZWI ZKU BANKÓW POLSKICH Warszawa, stycze

Bardziej szczegółowo

Bank Gospodarstwa Krajowego. Informacje podstawowe

Bank Gospodarstwa Krajowego. Informacje podstawowe Bank Gospodarstwa Krajowego Informacje podstawowe Z BGK przyszłość zaczyna się dziś Misją BGK jest wspieranie rozwoju społecznogospodarczego Polski oraz sektora finansów publicznych w realizacji jego zadań

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie zatwierdzenia Systematyki kryteriów wyboru projektów

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/10 Traci moc z dniem 1 maja 2010 r. (art. 26) USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1262. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13 Białystok, dn. 16.01.2014r. ZAPYTANIE OFERTOWE nr 4/KadryWM13 DOTYCZY: postępowania opartego na zasadzie konkurencyjności mającego na celu wyłonienie najkorzystniejszej oferty dotyczącej realizacji szkoleń

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe 2015

Roczne zeznanie podatkowe 2015 skatteetaten.no Informacje dla pracowników zagranicznych Roczne zeznanie podatkowe 2015 W niniejszej broszurze znajdziesz skrócony opis tych pozycji w zeznaniu podatkowym, które dotyczą pracowników zagranicznych

Bardziej szczegółowo

RESTREINT UE. Strasburg, dnia 1.7.2014 r. COM(2014) 447 final 2014/0208 (NLE) This document was downgraded/declassified Date 23.7.2014.

RESTREINT UE. Strasburg, dnia 1.7.2014 r. COM(2014) 447 final 2014/0208 (NLE) This document was downgraded/declassified Date 23.7.2014. KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 1.7.2014 r. COM(2014) 447 final 2014/0208 (NLE) This document was downgraded/declassified Date 23.7.2014 Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA REFUNDACJI CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZE

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w transakcjach eksportowych

Ryzyko w transakcjach eksportowych Ryzyko w transakcjach eksportowych Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ...

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ... ... (pieczęć wnioskodawcy) Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Gryficach W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia European Payment Index 2013 Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia Ogólnie informacje o grupie Intrum Justitia Największa w Europie grupa specjalizująca się w windykacji oraz

Bardziej szczegółowo

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu.

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu. Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO Załącznik nr 2 INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO ZA I PÓŁROCZE 2014 R Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu

Bardziej szczegółowo

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Działanie 9.5 PO KL Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich Kielce, 6 września 2013 PRZEDMIOT KONKURSU Projekty określone dla

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE AKADEMIA LIDERA HANDLU. I. Informacje Podstawowe:

FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE AKADEMIA LIDERA HANDLU. I. Informacje Podstawowe: Załącznik nr 1 FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO UDZIAŁU W PROJEKCIE AKADEMIA LIDERA HANDLU Nazwa przedsiębiorstwa (pełna nazwa przedsiębiorstwa zgodna z dokumentem rejestrowym) Forma organizacyjna.. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę

Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę Autor: Łukasz Zalewski Pożyczający pieniądze musi zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych chyba że w grę wchodzi zwolnienie z PCC.

Bardziej szczegółowo

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A.

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. Struktura Grupy na dzień 30.06.2013 Podmioty Grupy PRAGMA INKASO S.A. lider rynku windykacji wierzytelnościami B2B o wysokich

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Załącznik nr 3 do Porozumienia o współpracy w ramach projektu systemowego pt. Planowanie działań w MŚP a finansowanie zwrotne Zarys oferty FM Bank PBP S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 39A FM

Bardziej szczegółowo

A.1 WNIOSEK O DOTACJĘ. (Wniosek o dotację NFOŚiGW na częściową spłatę kapitału kredytu)

A.1 WNIOSEK O DOTACJĘ. (Wniosek o dotację NFOŚiGW na częściową spłatę kapitału kredytu) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ul. Konstruktorska 3A, 02-673 Warszawa A.1 WNIOSEK O DOTACJĘ (Wniosek o dotację NFOŚiGW na częściową spłatę kapitału kredytu) Od: [Beneficjent] Do:

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE.

Funkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE. unkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE. Jan zczucki, Krajowe towarzyszenie unduszy or czeniowych Aktualna

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ oraz www.coi.gov.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ oraz www.coi.gov. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ oraz www.coi.gov.pl Warszawa: Dostawa 38 modułów do przełączników Cisco oraz

Bardziej szczegółowo

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1)

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1) FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC DE MINIMIS Stosuje się do de minimis udzielanej na warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku.

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w roku 2013, realizuje działania na rzecz wsparcia i rozwoju przedsiębiorstw. Obowiązkiem spoczywającym na PARP jest

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 466942-2013; data zamieszczenia: 15.11.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Numer ogłoszenia: 466942-2013; data zamieszczenia: 15.11.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http://www.pila.sr.gov.pl/ Piła: Ubezpieczenie mienia, odpowiedzialności cywlinej i następstw nieszczęśliwych

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni.

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO IG

Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO IG Realokacja rodków w ramach 4. osi priorytetowej PO IG dr Anna Kacprzyk Dyrektor Departamentu Funduszy Europejskich w Ministerstwie Gospodarki Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

POKL.07.02.02-30-004/12

POKL.07.02.02-30-004/12 Załącznik nr 6 Karta oceny Formularza rekrutacyjnego osoby fizyczne uczestników projektu Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w subregionie kaliskim nr POKL.07.02.02-30-004/12 realizowanym przez Fundację

Bardziej szczegółowo

Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia: 13.04.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia: 13.04.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.prgok.pl Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI FINANSOWEJ, KTÓRY ZACIĄGNĄŁ KREDYT MIESZKANIOWY 2)

WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI FINANSOWEJ, KTÓRY ZACIĄGNĄŁ KREDYT MIESZKANIOWY 2) Załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia... 2016 r. (poz. ). (pieczęć kredytodawcy) (miejscowość i data) WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo