Wpływ bezrobocia na Ŝycie polskich rodzin.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ bezrobocia na Ŝycie polskich rodzin."

Transkrypt

1 Zielona Góra, 2009 r. Wpływ bezrobocia na Ŝycie polskich rodzin. Uniwersytet Zielonogórski Wydział Pedagogiki, Socjologii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: pedagogika Specjalność: resocjalizacja z poradnictwem specjalistycznym Rok I, Grupa A Przygotowali: Natalia Jarosz Daria Duch Tomasz Klepuszewski Łukasz Brychcy

2 ,,Piekielnie nieprzyjemnie uczucie, gdy młody człowiek, który mógłby jeszcze coś dać z siebie społeczeństwu, musi korzystać z jałmuŝny tego społeczeństwa z renty inwalidzkiej. Czuję się jak wyrzucony wrak, nikomu niepotrzebny. Widząc i czując wokół siebie intensywność Ŝycia, sam znajduje się juŝ tylko na jego marginesie. Są to słowa znanego muzyka i literata Stanisława Grzesiuka, który juŝ w latach 60 XX wieku borykał się z problemem bezrobocia z powodu choroby trwającej dłuŝej niŝ 3 miesiące jak w owym czasie głosił odpowiedni paragraf przepisów państwowych. Jak wiadomo lata 60 były cięŝkie nie tylko z powodu problemów ludności z władzami państwa, ale równieŝ duŝym problemem w tym czasie była gruźlica płuc, która była następstwem złej jakości Ŝycia nierzadko,,poobozowego lub po prostu ubóstwa. W tym czasie osoby chore na tę jakŝe straszną chorobę często po odbyciu odpowiedniego leczenia były niemal całkowicie zdolne do pracy, mimo to były zwalniane z dotychczas obstawionego stanowiska, a o znalezieniu nowego zajęcia nie było mowy. Powodem tego często były protesty współpracowników z obawy przed zaraŝeniem, mimo iŝ osoba taka często nie zagraŝała otoczeniu z powodu załoŝonej odmy, co powoduje zahamowanie prątkowania. Szczęściem jest, Ŝe problem gruźlicy został w duŝym stopniu rozwiązany w czasie tych ponad 40 lat, ale czy zrobiono coś aby rozwiązać problem bezrobocia? Zmieniają się moŝe nieco przyczyny bezrobocia, ale problem ten jednak nadal stanowi duŝy procent w polskim społeczeństwie. Mimo iŝ stopa bezrobocia w październiku 2008 roku stopniowo zmalała w stosunku do poprzednich okresów, jej poziom nadal nie stoi na zadowalającym poziomie. Jest wiele osób w Polsce, które chcą pracować przy istniejących stawkach płac i aktywnie poszukują pracy, ale nie mogą jej znaleźć. Staje się to przyczyną rodzinnych problemów, z jakimi często jedynie z własną pomocą muszą sobie radzić. W domu, w którym pojawia się problem bezrobocia następuje dezorganizacja, a czasem dezintegracja gdyŝ często w krótkim czasie zostaje zakłócony dotychczasowy tryb Ŝycia. Gdy bezrobociem zostaje dotknięty tylko jeden członek rodziny, zmaga się on z rozterkami wewnętrznymi, poniewaŝ nagle staje się zaleŝnym on innych. Czasem bywa, Ŝe pracy pozbawiony jest mąŝ, który od tej pory musi liczyć na wsparcie finansowe Ŝony lub niekiedy swoich dzieci, co w kraju, w którym nadal powszechna jest opinia, Ŝe pierwszym Ŝywicielem rodziny jest męŝczyzna jest bardzo trudne do zaakceptowania przez osobę, która pozostała bez pracy. Choć juŝ na szczęście zaczęto odbiegać od takiego myślenia i bywa tak, Ŝe głównym źródłem dochodów są zarobki małŝonki. W przypadku, gdy bezrobocie dotknęło jednego członka rodziny sprawa jest łatwiejsza do rozwiązania, poniewaŝ moŝna z dochodów 2

3 rodzinnych pewną ilość przeznaczyć na utrzymanie tej osoby do czasu aŝ nie znajdzie sobie innego zajęcia lub dofinansować róŝnego rodzaju kursy poszerzające kwalifikacje zawodowe. Niestety bywa teŝ tak, Ŝe zarobki jednej osoby w rodzinie nie są wystarczająco wysokie by móc zaspokoić podstawowe potrzeby Ŝyciowe jej członków. Rodzina taka początkowo czuje bezradność, po czym zwykle stara się zmobilizować do jak najszybszego działania i zmiany sytuacji. MoŜe to przebiegać tak, Ŝe osoba, która posiada pracę stara się wziąć na siebie więcej godzin lub obowiązków w pracy w celu maksymalnego zwiększenia swoich zarobków. W tym czasie bezrobotny członek rodziny stara się uŝyć wszelkich sił by znów znaleźć pracę, a moŝe to być np. rejestracja w Urzędzie Pracy, przeglądanie ogłoszeń prasowych, pytanie wśród znajomych lub osobiste wizyty w zakładach pracy. W przypadku, gdy jednak nie udaje się odmienić istniejącej sytuacji moŝe nastąpić spadek chęci działania i brak wiary w moŝliwość odmiany swojego losu. Taka postawa moŝe pociągnąć za sobą równieŝ inne konsekwencje, które dotkliwie odbijają się na całej rodzinie. MoŜe to być frustracja, apatia, nerwice, które powstają na skutek ciągłego niepokoju o dalszy los swój i swoich bliskich, w celu złagodzenia napięć osoby bezrobotne często zaczynają sięgać po alkohol, leki uspokajające, niekiedy narkotyki lub inne środki mające na celu dawanie chwilowego uczucia zapomnienia i odskoczni od nieciekawej sytuacji osobistej. W Polsce moŝna wyróŝnić kilka rodzajów bezrobocia, a kaŝdy z nich prowadzi za sobą nieco inne konsekwencje, choć z czasem mogą one połączyć się w jedną całość. Najczęściej spotykanym rodzajem jest bezrobocie strukturalne. W rozwijającej się gospodarce niektóre gałęzie przemysłu rozwijają się, popyt na produkty innych natomiast zanika. Tym zjawiskom towarzyszą zmiany zatrudnienia. Jeśli jakieś gałęzie przemysłu ograniczą produkcję, to oczywiście zmniejsza się w nich zatrudnienie, co powoduje powstanie bezrobocia strukturalnego. Ludzie z zawodami, które nie są potrzebne w innych, a zwłaszcza w rozwijających się, gałęziach przemysłu muszą zdobyć nowe zawody, aby uzyskać pracę. Rodzina, której członek został dotknięty tym rodzajem bezrobocia powinna być wyrozumiała by umoŝliwić tej osobie odzyskanie pracy. Zwykle człowiek, którego spotka utrata pracy w ten sposób czuje się niepotrzebny społeczeństwu, jego wcześniej uzyskane kwalifikacje przestały się liczyć. Przychodzi poczucie niechęci do dalszych działań na skutek tego, Ŝe osoba ta nie moŝe mieć pewności czy jak podejmie działania mające na celu uzyskanie nowych kwalifikacji zawodowych nie zostanie za parę lat na nowo dotknięta bezrobociem strukturalnym, gdyŝ struktura przemysłowa gospodarki moŝe ulec na nowo zmianie. Jeśli 3

4 istnieje w rodzinie więź i solidarność łatwiej poradzić sobie z bezrobociem, poniewaŝ łatwiej o mobilizację. Lepiej jednak z tym problemem radzą sobie osoby młodsze, poniewaŝ są bardziej elastyczne i łatwiej mogą zmienić swoje kwalifikacje, jednak bezrobocie strukturalne bardzo często spotyka osoby starsze posiadające zawody w zanikających gałęziach przemysłu. Takie osoby zwykle dłuŝej pozostają bezrobotne i niechętnie nabywają nowe kwalifikacje, a takŝe duŝa ilość firm bardzo niechętnie zatrudnia osoby starsze myśląc, Ŝe nie podołają one swoim obowiązkom. Niesie to za sobą częste stany depresji i beznadziei, a niekiedy spycha takich ludzi na margines społeczeństwa. Istnieje takŝe pojęcie bezrobocia frykcyjnego. Nawet przy wysokim zagregowanym popycie w gospodarce jest jakaś grupa bezrobotnych. Są to ludzie zmieniający pracę, wchodzący dopiero na rynek pracy, np. absolwenci szkół, lub na ten rynek powracający, np. matki po urlopach wychowawczych. Ten rodzaj bezrobocia nasilają problemy ze zdobyciem informacji o dostępnych miejscach pracy czy o kursach zawodowych. W niektórych zawodach kobietom jest trudniej znaleźć pracę, co równieŝ jest przyczyną zwiększającą czas trwania bezrobocia frykcyjnego. Innym czynnikiem jest brak mobilności, czyli niemoŝność czy niechęć do zmiany miejsca zamieszkania w celu uzyskania pracy, powodowany przede wszystkim problemami mieszkaniowymi, a takŝe względami rodzinnymi. Gdy kobieta chcąca powrócić na rynek pracy po wychowaniu dziecka nie moŝe jej otrzymać, poniewaŝ,,wypadła z rynku czuje się zastąpiona przez innych i mimo iŝ ma odpowiednie kwalifikacje do wykonywania zawodu lub musi je tylko trochę poszerzyć, traci pewność siebie i poczucie bezpieczeństwa. Osoba ta zdana jest na pomoc męŝa i traci poczucie niezaleŝności często równieŝ rezygnuje z podejmowania jakichkolwiek działań z obawy, Ŝe nie przyniosą one oczekiwanych efektów. Często, by pokonać bezrobocie konieczne są drastyczne zmiany takie jak miejsce zamieszkania, a co za tym idzie zmiana miejsca pracy współmałŝonka lub moŝe się wiązać z chwilową utratą pracy przez męŝa na korzyść znalezienia dobrej pracy dla Ŝony. JeŜeli chodzi o inne osoby dotknięte bezrobociem frykcyjnym takie jak absolwenci szkół czy studiów wyŝszych sprawa jest nieco inna, poniewaŝ osoby powracające na rynek juŝ go trochę znają i jest im łatwiej. Gdy osoba wchodzi po raz pierwszy, stara się wejść na rynek pracy i nie moŝe jej znaleźć wydaje jej się, Ŝe cały wysiłek związany z czasem wieloletnią i kosztowną edukacją poszedł na marne, co moŝe spowodować rozgoryczenie. Na ogół jednak wychodzi się z tego rodzaju bezrobocia, potrzeba do tego jednak cierpliwości i starań oraz wparcia bliskich osób. 4

5 Niektórzy ekonomiści wyróŝniają takŝe bezrobocie sezonowe. To rodzaj bezrobocia, który jest uwarunkowany porą roku i związanymi z nią zmianami pogodowymi, wegetacji roślin itp. Występuje w zakładach pracy sezonowej np. w rolnictwie, budownictwie i innych. Rodziny, które są dotknięte tym bezrobociem mają zmienna stopę Ŝyciową, poniewaŝ mogą zarabiać na siebie zaleŝnie od sezonu. Korzystne byłoby jakby osoba pracująca cyklicznie w czasach przestoju w pracy mogła znaleźć sobie inną moŝliwość zarobku, co nie zawsze jest moŝliwe. Dlatego przy bezrobociu sezonowym waŝne są zdolności do oszczędzania. Cała rodzina w czasach przestoju musi odmawiać sobie róŝnego rodzaju przyjemności lub nawet nie ma moŝliwości by zaspokoić podstawowe potrzeby człowieka. Następstwami bezrobocia sezonowego mogą być np. zaciągnięte długi, które nierzadko, gdy zacznie się sezon na pracę rodzina musi spłacać, co daje efekt tego, Ŝe gdy znów nastąpi przestój osoby te nie mają odłoŝonych środków na dalsze Ŝycie. Powoduje to potrzebę zaciągania kolejnych kredytów i tworzenia się długów. Tworzy się tak zwane błędne koło. Ludzie, którzy pracują w ten sposób nie czują się stabilnie, są cały czas niepewni o los swój i swoich bliskich. Ich Ŝycie sprowadza się do ciągłego planowania przyszłości, strachu o to, co przyniesie los. MoŜna spotkać takie osoby, które po długim czasie Ŝycia w biedzie, gdy wreszcie przyjdzie sezon na pracę nie umieją utrzymać przy sobie pieniędzy i chcąc się nimi nacieszyć wydają wszystko lub prawie wszystko, co zarobili nie martwiąc się o przyszłość, a po sezonie na pracę jeszcze cięŝej im uporać się z kłopotami finansowymi. Wcześniej opisane zostały przypadki, w których tylko jedna osoba z rodziny dotknięta została problemem bezrobocia. Największą tragedią jest jednak, gdy nikt w gospodarstwie domowym nie posiada stałej pracy. To najbardziej destrukcyjna forma Ŝycia, poniewaŝ nie ma ani jednej osoby w rodzinie, na której moŝna się oprzeć. Pozytywnie moŝe wpływać jedynie to, Ŝe jest się w podobnej sytuacji z kimś bliskim i razem moŝna podejmować konkretne działania by istniejącą sytuacje zmienić. Jedna osoba moŝe poszukiwać pracy bezpośrednio u pracodawców, podczas gdy druga w tym czasie ma czas przeglądać oferty zamieszczone w prasie lub Urzędzie Pracy. PrzewaŜnie nie jest jednak tak kolorowo jakby się mogło wydawać i gdy jedna osoba się załamuje, ciągnie za sobą takŝe swoją rodzinę. Często zaczyna się wspólne picie alkoholu w zaciszu domowym lub spotykanie się z innymi alkoholikami borykającymi się z podobnym problemem Ŝyciowym, np. pod sklepami z piwem i innymi tanimi uŝywkami. Zaczyna się przepijanie zasiłku dla bezrobotnych (jeŝeli takowy otrzymują) oraz zadłuŝanie się u znajomych lub w znanych sklepach. Jeszcze większą tragedią jest jak osoby te mają dzieci, którym nie są w stanie zapewnić odpowiedniego Ŝycia. 5

6 Dzieci pochodzące z rodzin bezrobotnych przewaŝnie pozbawione są szczęśliwego dzieciństwa, często są niedoŝywione i ubrane bardziej ubogo niŝ ich rówieśnicy, niejednokrotnie przez nich wyszydzane, co hamuje ich pewność siebie. Czasami brak takŝe tym dzieciom rzeczy potrzebnych do nauki albo nawet warunków do niej. Dziecko takie ma mniejsze szanse na intensywną naukę oraz na rozwijanie swoich zainteresowań, co moŝe przynieść problemy w zdobyciu odpowiedniego wykształcenia, a co za tym idzie powielić problemy rodziców lub nawet doprowadzić w przyszłości do bezrobocia. Nie jest jednak regułą, Ŝe dziecko z rodziny bezrobotnej nie da sobie rady w Ŝyciu, bo czasem jest wręcz przeciwnie, jak i nie jest powiedziane, Ŝe osoby bezrobotne koniecznie są ludźmi z marginesu społecznego i alkoholikami. Człowiek wychowany w biednej rodzinie często mobilizuje się do działania chcąc stworzyć sobie i swojej rodzinie Ŝycie inne niŝ oni mieli. Osoby te często są bardzo odporne na niepowodzenia, poniewaŝ nie miały łatwego Ŝycia musiały nauczyć się radzić sobie z jego przeciwnościami. Jednak prawdą jest, Ŝe dziecko pochodzące z bezrobotnej rodziny ma trudniej chociaŝby z powodu braku środków na naukę, poniewaŝ nawet na uczelniach dziennych potrzebny jest jakiś nakład finansowy, a zanim postara się o otrzymanie stypendium musi znaleźć środki finansowe np. na złoŝenie podania o przyjęcie na studia. Bezrobocie ma ogromny wpływ na funkcjonowanie rodziny, przekształca ją, zmienia relacje między jej członkami. Aby bliŝej przyjrzeć się temu problemowi zastanówmy się, jakie są podstawowe funkcje rodziny i jak brak pracy moŝe je zmieniać. Rodzina to grupa o charakterze wspólnoty, której podstawową funkcją jest utrzymanie ciągłości biologicznej społeczeństwa. Członkowie rodziny powiązani są nie tylko więzami pokrewieństwa, lecz równieŝ związkami prawno-ekonomicznymi. Młodzi członkowie tej wspólnoty, korzystają z tej opieki oraz świadczeń materialnych ze strony dorosłych. Zostają przez nich wprowadzeni w świat kultury. W rodzinie dzieci są wdraŝane do odpowiednich norm zachowania, ich postępowanie podlega ocenie i kontroli z punktu widzenia wzorców i norm uznawanych przez rodziców. Kontrola ta ze względu na więź emocjonalną rodziców z dziećmi i stałe kontakty jest silna i trwała. Rodzina stwarza warunki do zaspokajania róŝnorodnych potrzeb psychologicznych i społecznych swoich członków. Chodzi tu głównie o potrzebę przynaleŝności uczuciowej, bezpieczeństwa, stabilizacji. Rodzina określa bliŝej cele i wartości, do których dzieci mają dąŝyć, przyczynia się do formowania konkretnych potrzeb i zainteresowań. Rodzice stosując określone metody wychowawcze, wpływają na to, jakimi metodami dzieci będą zaspokajały swoje potrzeby: czy realizując np. potrzebę uznania będą 6

7 posługiwały się środkami właściwymi (np. dobra nauka) czy nieodpowiednimi (siła fizyczna). Wreszcie rodzina jest grupą społeczno-wychowawczą, która kultywuje określone normy i wartości realizując je za pomocą mniej lub bardziej świadomych metod i technik, posiada taką a nie inna strukturę wewnętrzną, tj. układ ról, pozycji i wzajemnych stosunków. Ograniczone moŝliwości materialnego zabezpieczenia członków rodziny wywierają ogromny wpływ na funkcję opiekuńczo-wychowawczą. FUNKCJE RODZINY WEDŁUG ZBIGNIEWA TYSZKI Prokreacyjna lub biologiczna rodzina zachowuje ciągłość biologiczną i społeczną; regulacja stosunków seksualnych związana jest z zaspokajaniem popędu seksualnego i potrzebą miłości, Materialno-ekonomiczna rodzina dostarcza dóbr materialnych; funkcja ta moŝe obejmować wszystkie te działania, które są kwalifikowane do funkcji ekonomicznej i gospodarstwa domowego np. funkcja zarobkowa, produkcyjna, usługowokonsumpcyjna, Opiekuńczo-wychowawcza rodzina jest miejscem wychowania przyszłego pokolenia, Emocjonalno-ekspresyjna rodzina zapewnia miłość oraz zaspakaja potrzeby uczuciowe dzieci i rodziców, potrzeba wyraŝania własnej osobowości, Rekreacyjno-towarzyska polega na organizowaniu przez rodzinę swoim członkom wypoczynku i spędzania czasu wolnego, Religijna opiera się na przekazywaniu w ramach Ŝycia rodzinnego wartości, norm i wzorów zachowań religijnych oraz na uczeniu określonych ról i typów interakcji. Tą drogą dokonuje się integracja dziecka ze społecznością religijną, Stratyfikacyjna (klasowa) gwarantuje określony status społeczny członkom rodziny, określa przynaleŝność członków do danej grupy społecznej, nadaje wraz z urodzeniem określoną pozycję społeczną; rodzina dziedziczy i przekazuje pewne 7

8 wartości. Fakt, Ŝe człowiek rodzi się w danej rodzinie, wyznacza automatycznie jego wstępną pozycję społeczną, a tym samym punkt startu Ŝyciowego, Socjalizacyjno-kulturowa wprowadza członków rodziny w Ŝycie społeczne i przekazuje im wartości kulturowe. Bezrobotni to zazwyczaj osoby znajdujące się w wieku aktywnego rodzicielstwa, wychowujące dzieci. Bezrobocie wpływa na zmianę form opieki nad dziećmi. Powoduje z reguły odebranie dziecka ze Ŝłobka lub przedszkola. Podstawowa przyczyną jest wzrost opłat za te usługi, przekraczające moŝliwości rodziny. Zaczynają się takŝe problemy związane z wykształceniem dzieci. Występuje stan niepewności, uczucie zagroŝenia i zaniŝanie aspiracji w zakresie planów edukacyjnych dzieci. Na stosunki rodzice-dzieci wpływa negatywnie niemoŝność zaspokojenia oczekiwań w zakresie konsumpcji. W warunkach istniejących napięć, powstających w wyniku trudności materialnych zmianie ulega funkcja socjalizacyjna rodziny. Prowadzi to do pogłębiania izolacji społecznej. śycie rodzinne z tego powodu jest zuboŝone, zdominowane przez problemy materialne, nie stwarza klimatu, który sprzyjałby rozwojowi dzieci oraz rozbudzaniu ich szerszych zainteresowań. Sytuacja materialna i społeczna rodziny, naznaczona poczuciem niŝszości wpływa na przekazywane młodemu pokoleniu systemów wartości oraz norm postępowania. W większości przypadków brak pracy w rodzinie powoduje nasilenie się stanów lękowych i niepewności. Pojawia się poczucie winy i bezradności. Ubóstwo lub bieda ograniczają dostęp do dóbr kultury, turystyki i wypoczynku, a wszystko to sprzyja pojawianiu się zjawisk patologicznych w polskich domach. Bezrobocie moŝe być przyczyną powstawania innych patologii takich jak alkoholizm, przestępczość, prostytucja, przemoc w rodzinie. PoniewaŜ skłonność do naduŝywania alkoholu zwykle przypisujemy męŝczyznom, myśląc o rodzinie patologicznej, myślimy o pijanym ojcu. Normalna reakcją matki w takiej sytuacji jest ochrona dzieci. Próbuje ona ukryć fakt picia męŝa. Gdy dzieci są jeszcze małe, tłumaczy jego zachowanie chorobą, uczy je jak nie przeszkadzać ojcu, jak być cicho i nie płakać. Stara się całą agresję męŝa brać na siebie. Tłumaczy sobie zwykle, Ŝe robi to dla dobra dzieci. Nie chce ich pozbawiać ojca, bo przecieŝ czasem są te "lepsze dni". Poza tym często pojawia się tu czynnik ekonomiczny. Nie moŝe odejść, gdyŝ nie byłaby w stanie sama zająć się dziećmi. Cierpi w milczeniu i znosi wszelkie upokorzenia dla "świętego spokoju". Dzieci dorastają w atmosferze lęku i winy. Nie rozumieją do końca sytuacji, nie wiedzą dlaczego mama płacze, 8

9 ale podświadomie wyczuwają, Ŝe coś jest nie tak. Nie mają szansy obrony. Zwykle przyjmują bierną postawę matki i uzaleŝniają się od tej nienormalnej sytuacji. W o wiele gorszej sytuacji jest rodzina, w której pije matka. Trzeźwemu męŝowi, który zwykle jeszcze musi utrzymać rodzinę, trudniej jest ukryć picie Ŝony przed dziećmi. Kobieta zaniedbuje swoje obowiązki. Pozbawia dzieci miłości i czułości matczynej, której one tak bardzo potrzebują. Dziecko wzrasta z poczuciem winy. Picie matki wyjaśnia swoim złym zachowaniem. Kobieta zwykle walczy między piciem, a miłością do dzieci. Często alkohol wygrywa, pozostawiając poczucie bezradności i pustkę. Dziecko jest napiętnowane wstydem matki. Szybciej dojrzewa. Samo musi troszczyć się o swoje potrzeby, nierzadko równieŝ opiekując się rodzicem. Uczy się samodzielności, zaniedbując prawidłowy rozwój emocjonalny i intelektualny. Często dzieci pozostawione same sobie wchodzą w tzw. "złe towarzystwo". Poprzez bójki, kradzieŝe, rozboje, a czasem i naduŝywanie alkoholu wyraŝają swój gniew, bezsilność i ból. Czasem ich Ŝycie staje się wierną kopią Ŝycia rodziców. Prostytucja uwarunkowana jest splotem czynników społecznych, ekonomicznych, kulturowych i fizjologicznych. Według Bernsdorfa, klasyczne teorie przyczyn prostytucji podzielić moŝna na dwie grupy: teorie biologiczne i teorie społeczne. Urszula Świętochowska (socjolog) do czynników, które prowadzą do prostytucji zalicza: Wadliwą strukturę rodziny; Złą atmosferę wychowawczą w domu rodzinnym; Niski poziom wykształcenia i brak przygotowania zawodowego; Alkoholizm lub naduŝywanie alkoholu w rodzinach prostytutek; Zmienność środowisk wychowawczych; Niski status materialny rodziny; Niski poziom wykształcenia rodziców; Wczesne rozpoczynanie Ŝycia seksualnego z przygodnymi partnerami Jedna patologia moŝe być bodźcem do powstania następnej np. bezrobocie moŝe zrodzić alkoholizm, a to moŝe być źródłem przemocy w rodzinie. Przemoc w rodzinie to zamierzone, działanie przeciw członkom rodziny, naruszające ich prawa i dobra osobiste a takŝe powodujące cierpienie i szkody moralne. Przemoc nie musi wiązać się z fizycznymi obraŝeniami, znęcanie się psychiczne i wymuszanie współŝycia seksualnego oraz 9

10 zaniedbywanie są równieŝ formą przemocy. Przede wszystkim ofiarami przemocy w rodzinie są dzieci. Wiele dzieci jest krzywdzonych przez tych, których najbardziej kochają - przez własnych rodziców. Dom rodzinny, który powinien być postrzegany jako miejsce miłości i opieki, dla niektórych jest miejscem terroru, cierpienia, zagroŝenia, rozpaczy i lęku. Dzieci, wobec których stosuje się przemoc, zaniedbywane, oraz pochodzące ze środowisk o małych moŝliwościach stymulacji rozwojowej cechuje słabszy rozwój umysłowy, niŝszy poziom opanowania języka i mniej dojrzałe reakcje emocjonalne. Ofiary krzywdzenia często odmawiają rozmowy na temat przykrych przeŝyć lub tego, co zdarzyło się w kontaktach z innymi ludźmi. Powodem tego moŝe być ciąŝące na dziecku brzemię tajemnicy. Sprawca przemocy dba o to, aby sekret rodzinny był zamknięty w czterech ścianach domu. Krzywdzący rodzice często czynią dziecko odpowiedzialnym za utrzymanie tajemnicy rodzinnej. Straszą nasileniem przemocy, ograniczeniem wątłych przywilejów, wydaleniem z domu. Specyficzną, drastyczną i czyniącą największe spustoszenie w psychice dziecka metodą jest obarczanie dziecka odpowiedzialnością za działania dorosłych. Dzieci sądzą, Ŝe słusznie są bite, poniŝane, wykorzystywane seksualnie, bo na to zasłuŝyły. Chronią swoich rodziców, chcą zachować ich idealistyczny obraz, przejmując na siebie odpowiedzialność za ich czyny. Bywa równieŝ, Ŝe bagatelizują i pomniejszają doznawane krzywdy, mówiąc, Ŝe nic się nie stało, Ŝe bicie nie bolało, Ŝe przykre poniŝające słowa do nich nie dotarły. Te dzieci wydają się być przyzwyczajone do maltretowania. W ich wyobraŝeniach relacje między rodzicami a dziećmi mają taki właśnie charakter. Wiele dzieci krzywdzonych sądzi, Ŝe są jedynymi dziećmi, które spotyka taki los. Zamykają się w sobie, izolują, głęboko skrywają emocje, aby inni nie mogli odkryć strasznej siły wyzwalającej w ich najbliŝszych przemoc. Takie myślenie w charakterystyczny sposób manifestują dziewczynki - ofiary naduŝyć seksualnych i maltretowania fizycznego. Dzieci, które doznały deprywacji, potrzeby bezpieczeństwa w relacji z najbliŝszymi opiekunami, przenoszą te doświadczenia na kontakty z innymi osobami. Kontakty te cechuje lęk, niepewność, wrogość i obojętność. Charakterystycznym gestem w odpowiedzi na przyjazne wyciągnięcie ręki jest zasłonięcie twarzy ręką. Innym sposobem obrony jest zachowanie agresywne. Dziecko, które boi się, Ŝe inni będą je krzywdzić, woli utrzymywać dystans z otoczeniem. Ten dystans zachowuje okazując wrogość i niedostępność. Dziecko wychowane w rodzinie, w której przemoc i naduŝycia są stałym elementem kontaktów interpersonalnych, wytwarza w sobie przekonanie, Ŝe wzajemne relacje polegają na oddziaływaniu na siebie sprawcy i ofiary. 10

11 W ostatnich latach XX wieku w Polsce dokonały się liczne zmiany polityczne, gospodarcze, kulturowe i techniczne. PrzeobraŜanie rzeczywistości postawiło społeczeństwu polskiemu zadanie zrozumienia tych przemian, zaakceptowania ich oraz dostosowania się do nowej rzeczywistości. Wprowadzane reformy obejmowały liczne sfery Ŝycia społecznego. Niejednokrotnie ludzie trwali przy dotychczasowych przyzwyczajeniach nie potrafiąc odnaleźć się w nowych realiach. Wydarzenia sierpniowe 1980 roku doprowadziły do zburzenia porządku, do jakiego zdąŝyliśmy się przyzwyczaić. Społeczeństwo polskie wkraczało w świat demokracji, wolności słowa. Wraz z kryzysem, a następnie upadkiem socjalizmu w coraz większym stopniu stawaliśmy się społeczeństwem kapitalistycznym, z własnością prywatną. Przyzwyczajeni do socjalnego państwa, które zapewniało nam pracę i środki do Ŝycia nadal oczekujemy wsparcia od państwa. Wychowani w duchu bierności z trudem podejmujemy decyzje. Obecnie bardzo często moŝna spotkać osoby niezadowolone z dokonanych przemian, które tęsknią za dawnym ustrojem i ładem. Zjawisko niezadowolenia najczęściej dotyczy środowisk mało wykształconych, zamieszkałych na wsiach i w małych miejscowościach. Gwałtowny wzrost liczby osób pozbawionych pracy w pierwszych latach przekształceń ustrojowych sprawił, Ŝe bezrobocie stało się od razu najpowaŝniejszym problemem reformującego się państwa i społeczeństwa. Skutki bezrobocia dotykają nie tylko jednostkę pozostającą bez pracy, ale takŝe jej rodzinę. Taka sytuacja zakłóca a czasem po prostu uniemoŝliwia jej wypełnianie zadań. Najbardziej oczywiste jest, Ŝe bezrobocie załamuje realizację funkcji ekonomiczno-konsumpcyjnej rodziny, która musi być spełniona, jeŝeli rodzina ma trwać i wychowywać dzieci. Ludzie muszą się prawidłowo odŝywiać, posiadać mieszkanie, ponosić koszty jego utrzymania i wyposaŝenia, organizować wypoczynek swój i dzieci, korzystać z dóbr kultury. Aby zaspokoić podstawowe potrzeby rodziny bezrobotnych najpierw wykorzystują oszczędności, potem sprzedają rzeczy, następnie się zadłuŝają. Rezygnują z zakupów obuwia i odzieŝy, minimalizują spoŝycie Ŝywności, nie korzystają z usług, dóbr kultury, turystyki, wyjazdów urlopowych, Ŝycia towarzyskiego. Najbardziej obciąŝające w opinii bezrobotnych są wydatki mieszkaniowe. Wysokość czynszów uniemoŝliwia ich systematyczne opłacanie, Zaległości narastają, narasta teŝ poczucie zagroŝenia eksmisją. RównieŜ boleśnie odczuwają degradację materialna bezrobotni w średnim wieku, którzy, jak im się wydawało, osiągnęli stabilizację na pewnym poziomie. Z upływem lat, mieszkania wymagają remontu, sprzęty i meble się psują, a brak dochodów uniemoŝliwia odtworzenie 11

12 posiadanych dotychczas zasobów. NajdłuŜej ochraniane są potrzeby dzieci. Ale w przypadku długotrwałego bezrobocia i tych nie moŝna zaspokoić. ReportaŜe prasowe z rejonów szczególnie nasilonego bezrobocia pełne są opisów dzieci niedoŝywionych, niekorzystających z Ŝadnych form wypoczynku, niemających własnych przyborów szkolnych. Tymczasem zaspokojenia potrzeb dzieci nie wolno odkładać na później". Niewłaściwe odŝywianie, zaniedbania higieniczne, lecznicze czy edukacyjne nie dadzą się bowiem odrobić w najbardziej nawet świetlnej przyszłości" a pokolenie, którego udziałem w dzieciństwie będą te nieprawidłowości, stanie się obciąŝeniem dla całego społeczeństwa. Degradacja materialna wpływa teŝ na realizację funkcji opiekuńczo-wychowawczej rodziny. Większość bezrobotnych, to ludzie znajdujący się w wieku aktywnego rodzicielstwa. Utrata pracy zmienia formy opieki nad dziećmi młodszymi. Bezrobocie matki z reguły oznacza odebranie dziecka z przedszkola ze względu na niemoŝność ponoszenia związanych z tym kosztów. Tymczasem przedszkole to nie tylko placówka opiekuńcza, ale przede wszystkim wychowawcza. Jej zadaniem jest pełnienie takŝe funkcji wyrównawczej, szczególnie wobec dzieci z tych rodzin, w których wychowanie pozbawione jest elementów edukacyjnych, stymulujących rozwój intelektualny dziecka. Poziom wykształcenia bezrobotnych pozwala domniemywać, Ŝe są to w znacznej części takie właśnie rodziny. W wyniku komercjalizacji placówek oświaty pozaszkolnej te waŝne formy rozwoju i wychowania dziecka są niedostępne dla tych, których rodziców nie stać na ponoszenie, niemałych przecieŝ opłat. W rodzinach bezrobotnych czasem obserwuje się obniŝenie aspiracji edukacyjnych dzieci starszych w związku ze stanem niepewności i zagroŝenia. Bezrobocie, zwłaszcza zaostrzone, długotrwałe bezrobocie kryzysowe, nieubłaganie szerzące coraz większa nędzę w rzeszach robotniczych, wskazuje w całej pełni doniosłość rodziny. Pracujący proletariusz, spędzający dzień przy pracy, a wolne godziny wieczorne w gronie znajomych, jest człowiekiem czującym organiczny związek z Ŝyciem i otoczeniem, człowiekiem o całkiem określonym stanowisku w społeczeństwie, wśród którego Ŝyje. Związek z rodziną czasami ogranicza się do więzi gospodarczej oraz wspólnoty pochodzenia, a członkowie rodziny nie obcują ze sobą.. Dopiero oderwany od pracy, bezrobotny człowiek zaczyna zdawać sobie sprawę z tego, jak powierzchowne i nietrwałe jest obcowanie z otoczeniem. Zimna obojętność społeczeństwa na widok niedoli jego członków, niechęć i zlekcewaŝenie ze strony innych, zbliŝają go do rodziny, kaŝą szukać zapomnienia w jej gronie. 12

13 Bezskuteczność poszukiwań pracy i ogarniająca rozpacz prowadzą przewaŝnie bezrobotnych męŝczyzn do zupełnego zobojętnienia. Zarobkowe czynności głowy rodziny z konieczności przejmuje, w najlepszym wypadku dzieli z nim, Ŝona. Stosunkowo słaby udział dorosłych dzieci i rodzeństwa poza matką w radzeniu sobie ze sprawami związanymi z utrzymaniem domu moŝna tłumaczyć małym przygotowaniem Ŝyciowym i przewaŝnie niskimi kwalifikacjami młodzieŝy. MłodzieŜ, która nie moŝe znaleźć odpowiedniego stanowiska pracy pozostaje w domu, obarczając swoją osobą budŝet rodzinny. Warto jednak zaznaczyć, Ŝe rodzice nie narzekają na tę bezczynność dzieci. Zanik autorytetu głowy rodziny, utrata stanowiska rozstrzygającego w rodzinie - to zjawisko, które występuje nie jako wynik ewolucji form ustrojowych, lecz jako pośredni skutek bezrobocia. SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z BEZROBOCIEM, FORMY POMOCY, KTÓREJ MOśE UDZIELIĆ PRACOWNIK SOCJALNY OSOBIE BEZROBOTNEJ. Walka z bezrobociem jest podstawowym wyzwaniem zarówno dla polityki gospodarczej, jak i społecznej. Skuteczna walka z bezrobociem jest moŝliwa jedynie poprzez kompleksowe działania w sferze ekonomicznej, mające na celu wzrost gospodarczy i tworzenie nowych, trwałych miejsc pracy. Działania te uzupełnia aktywność państwa i innych podmiotów w społecznej sferze przeciwdziałania bezrobociu, które zmierzają do ograniczania rozmiarów i skutków tego zjawiska. Zadania polityki społecznej w społecznej sferze walki z bezrobociem koncentrują się wokół problemu ochrony pracowników przed utratą zatrudnienia między innymi poprzez ochronę prawną przed zwolnieniami indywidualnymi i grupowymi. Drugą płaszczyzną ingerencji jest ochrona egzystencji jednostki i rodziny dotkniętej brakiem pracy. Trzecia sfera aktywności polityki społecznej przeciwdziałającej bezrobociu jest kreowanie zatrudnienia i pomoc w znalezieniu przez jednostkę pracy. Na skuteczność realizowanej przez państwo polityki rynku pracy wpływa w istotny sposób zakres i charakter regulacji prawnej, która ma na celu ograniczanie rozmiarów i skutków społecznych bezrobocia. Rodziny bezrobotne są częstymi klientami Ośrodków Pomocy Społecznej i najczęściej zgłaszają się w celu uzyskanie pomocy finansowej. Ponadto, bezrobotne osoby mogą liczyć na indywidualne konsultacje ze specjalistami zatrudnionymi w powyŝszych placówkach. 13

14 Pracownik socjalny podczas pierwszego spotkania powinien: - dokonać wstępnej diagnozy sytuacji osoby zgłaszającej się z problemem bezrobocia: * jak długo trwa; * jakie staranie podejmuje bezrobotny, aby podjąć pracę; - zmotywować do podjęcia działań zmierzających do zmiany sytuacji osoby bezrobotnej. Formy pomocy, które moŝe udzielić pracownik socjalny osobie bezrobotnej: - wsparcie emocjonalne osoby bezrobotnej: - aktywne słuchanie, cierpliwość, akceptacja, a nie pouczanie; - okazywanie zrozumienia i pełnego skupienia uwagi z osobą bezrobotną; - motywowanie bezrobotnego do szukania pracy, wydanie karty bezrobotnego z wpisanymi datami zgłaszania się do ośrodka w celu sprawdzania samodyscypliny i aktywności bezrobotnego w poszukiwaniu pracy; - współpraca pracownika socjalnego z innymi instytucjami w celu pomocy bezrobotnym: z sądami, klinikami zdrowia psychicznego, psychologami; - współdziałanie pracownika socjalnego z Powiatowym Urzędem Pracy w celu moŝliwości podjęcia kursów przekwalifikowujących osoby bezrobotne, zachęcanie tych osób do korzystania z Klubów Pracy; w celu nabycia umiejętności pisania listów motywacyjnych, własnej autoprezentacji w rozmowie z pracodawcą; - opracowanie odpowiedniej strategii, ułatwiającej rozwiązanie problemu osoby zgłaszającej się o pomoc np. zaproponowanie prac interwencyjnych, ( jeŝeli taka moŝliwość istnieje). 14

15 Bibliografia 1. Nojszewska E. : Podstawy ekonomii. W: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Wachowiak A. : Współczesne problemy socjologii rodziny. W: Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań Tyszka Z.: Rodzina w świecie współczesnym-jej znaczenie dla jednostki i społeczeństwa. W: Pedagogika społeczna. Pod red. T. Pilcha, I. Lepalczyk, Warszawa Borkowski T. : Socjologia bezrobocia. W: Śląsk-Wydawnictwo Naukowe, Katowice Woskowski J. : Socjologia. W: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa Przemoc i marginalizacja. Patologie społecznego dyskursu. W: Wydawnictwo Akademickie śak. Pod red. P. Piotrowskiego, Warszawa

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Zamość, kwiecień 2008 roku Wstęp Problem wykluczenia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Legnica, styczeń 2014 r. SEKRETARIAT (076)

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE

MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GARWOLINIE Pomoc społeczna jest instytucją wspierania osób ubogich i zagroŝonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym. Celem pomocy społecznej jest umoŝliwienie osobom

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLVIII/252/10 Rady Powiatu Jarocińskiego z dnia 28 kwietnia 2010 r.

Uchwała nr XLVIII/252/10 Rady Powiatu Jarocińskiego z dnia 28 kwietnia 2010 r. Uchwała nr XLVIII/252/10 zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Programu Pomocy Społecznej pod nazwą: Program Aktywności Lokalnej Powiatu Jarocińskiego na lata 2009-2013 Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt.3

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Badanie i analiza sytuacji długotrwale bezrobotnych na terenie powiatu słupskiego i miasta Słupska

Badanie i analiza sytuacji długotrwale bezrobotnych na terenie powiatu słupskiego i miasta Słupska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ankieta jest anonimowa. Wybrane odpowiedzi proszę zaznaczyć krzyŝykiem (moŝna wskazać kilka odpowiedzi). Uzyskane

Bardziej szczegółowo

Rodzicielstwo Zastępcze

Rodzicielstwo Zastępcze Rodzicielstwo Zastępcze Naturalnym środowiskiem rozwoju dziecka jest rodzina. Powinna ona być pierwszą i podstawową szkołą miłości. Dorastanie poza środowiskiem rodzinnym moŝe skutkować w przyszłości róŝnorodnymi

Bardziej szczegółowo

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia,

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, Najczęstszą przyczyną sięgania przez dziecko po papierosa, alkohol lub narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, łatwość dostępu do uŝywek, trudności w nauce i niska samoocena, brak zadawalających

Bardziej szczegółowo

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Maciej Frączek Podział skutków bezrobocia Skutki bezrobocia mogą być rozpatrywane w rozmaitych wymiarach, np.: negatywne vs pozytywne; ekonomiczne vs społeczne (psychologiczne,

Bardziej szczegółowo

Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu

Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu Zjawisko marginalizacji i wykluczenia społecznego jest jednym z elementów strategicznych polityki społecznej państwa w zakresie rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Rodzina jest pierwszym i głównym środowiskiem wychowawczym. To właśnie w niej tworzą się określone normy regulujące zachowania jej członków, a także

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 I. PROGRAM POMOCY OSOBOM I RODZINOM W ZAPOBIEGANIU BEZDOMNOŚCI.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 2015r. I. Wprowadzenie Wdrażanie modelowych rozwiązań pracy z rodziną wieloproblemową, w szczególności rozwój pracy socjalno-

Bardziej szczegółowo

BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU

BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU BĘDĘ PRZEDSZKOLAKIEM ADAPTACJA DZIECI 3-LETNICH W PRYWATNYM PRZEDSZKOLU POD MUCHOMORKIEM W TORUNIU WSTĘP Adaptacja polega na przystosowaniu się jednostki lub grupy do funkcjonowania w zmienionym środowisku

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 28 kwietnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej w publicznych przedszkolach,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr IV/27/11 Rady Miejskiej w Kamieńsku z dnia 28 stycznia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 Rozdział I Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 Uchwała Nr XVIII/304/11 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia działań projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 realizowanego ze środków: Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 1)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 1) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 1) z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 66 Rady Miasta Konina z dnia 25 lutego 2015r. Gminny program wspierania rodziny w Koninie na lata 2015-2017

Załącznik do Uchwały Nr 66 Rady Miasta Konina z dnia 25 lutego 2015r. Gminny program wspierania rodziny w Koninie na lata 2015-2017 Załącznik do Uchwały Nr 66 Rady Miasta Konina z dnia 25 lutego 2015r. Gminny program wspierania rodziny na lata 2015-2017 Konin, luty 2015 2 Wprowadzenie Rodzina jest podstawową i najwaŝniejszą komórką

Bardziej szczegółowo

Odsetek osób obawiających się utraty pracy według branŝ

Odsetek osób obawiających się utraty pracy według branŝ INFORMACJA PRASOWA WARSZAWA, 21. WRZEŚNIA 2009 Serwis rekrutacyjny Szybkopraca.pl przeprowadził ankietę, aby zbadać kto w Polsce boi się utraty swoich miejsc pracy. Kobiety, mieszkańcy małych miast i wsi

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku 1 Już przed narodzeniem dziecka rodzina zmienia się i przygotowuje

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 PODSTAWA PRAWNA DO REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

TEMAT REFERATU: Zjawisko zespołu wypalania się sił u rodziców dzieci niepełnosprawnych.

TEMAT REFERATU: Zjawisko zespołu wypalania się sił u rodziców dzieci niepełnosprawnych. REFERAT PRZYGOTOWANY NA POSIEDZENIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO NAUCZYCIELI WSPIERAJACYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 TEMAT REFERATU: Zjawisko zespołu wypalania się sił u rodziców dzieci niepełnosprawnych.

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr PROFIL I PROFIL II PROFIL III USŁUGI i INSTRUMENTY RYNKU PRACY. PROGRAM pośrednictwo pracy

Załącznik nr PROFIL I PROFIL II PROFIL III USŁUGI i INSTRUMENTY RYNKU PRACY. PROGRAM pośrednictwo pracy Załącznik nr PROFIL I PROFIL II PROFIL III USŁUGI i INSTRUMENTY RYNKU PRACY PROGRAM pośrednictwo AKTYWIZACJA I INTEGRACJA poradnictwo zawodowe szkolenia USŁUGI i INSTRUMENTY RYNKU PRACY pośrednictwo ----------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

PRZEMOC EMOCJONALNA I ZANIEDBYWANIE EMOCJONALNE

PRZEMOC EMOCJONALNA I ZANIEDBYWANIE EMOCJONALNE PRZEMOC EMOCJONALNA I ZANIEDBYWANIE EMOCJONALNE PRZEMOC EMOCJONALNA Krzywdzenie emocjonalne jest utrzymującym i powtarzającym się niewłaściwym traktowaniem dziecka, które prowadzi do dotkliwych, trudnych

Bardziej szczegółowo

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 Orzekanie o niepełnosprawności...

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec Trening rozwoju osobistego przez Internet Chcesz zmienić swoje

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Małopolsceszanse

Wolontariat w Małopolsceszanse Wolontariat w Małopolsceszanse i wyzwania Wolontariat w Polsce...od czynu społecznego do.. Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności poŝytku publicznego i o wolontariacie I mamy jeszcze Wolontariat

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016 Projekt z dnia 1 października 2012 r. UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2012 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2016 Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014

Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014 Załącznik do uchwały Nr XVI/83/2012 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 28 maja 2012 roku PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE SOLEC-ZDRÓJ NA LATA 2012-2014 1 WSTĘP Rodzina to podstawowa komórka społeczna i naturalne

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli

Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli Dobre Praktyki Klub Integracji Społecznej w Stalowej Woli Rzeszów 29.07.2011r. Opracowanie: Edyta Kiesz Koordynator Zespołu ds. Bezrobocia 1 Klub Integracji Społecznej Klub Integracji Społecznej jest to

Bardziej szczegółowo

1. DANE OSOBY DOZNAJĄCEJ PRZEMOCY Imię i nazwisko:.. Imiona rodziców... Miejsce stałego zameldowania: Czy pracuje, w jakim systemie...

1. DANE OSOBY DOZNAJĄCEJ PRZEMOCY Imię i nazwisko:.. Imiona rodziców... Miejsce stałego zameldowania: Czy pracuje, w jakim systemie... Komisja Rozwiązywania Problemów Druk P2 Warszawa,.... ROZMOWA Z OSOBĄ DOZNAJĄCĄ PRZEMOCY 1. DANE OSOBY DOZNAJĄCEJ PRZEMOCY Imię i nazwisko:.. Imiona rodziców... Miejsce stałego zameldowania: Kod pocztowy:.

Bardziej szczegółowo

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych.

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Dotyka ich poczucie, że nie pasują do świata. Zamartwiają się czymś,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r.

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna Przemoc psychiczna to przewlekła, niefizyczna interakcja między dzieckiem i opiekunem, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Posiedzenie Komisji Oświaty, Kultury i Sportu, Zdrowia i Opieki Społecznej

Posiedzenie Komisji Oświaty, Kultury i Sportu, Zdrowia i Opieki Społecznej Posiedzenie Komisji Oświaty, Kultury i Sportu, Zdrowia i Opieki Społecznej Konsultacje Zespołu Problemowego Identyfikacji głównych obszarów problemowych w sferze pomocy społecznej w gminie Więcbork dokonano

Bardziej szczegółowo

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz Rozwój emocjonalny i społeczny w okresie dorastania Paula Ulrych Beata Tokarewicz Ogólna charakterystyka 11/12 19 lat Szeroka skala przemian, kształtowanie charakteru, próba ról Nie każdy przechodzi kryzys

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 Załącznik do uchwały Nr VII/36/2011 Rady Miejskiej Krzywinia z dnia10.05. 2011r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 I. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska KRYZYS stan dezorganizacji, w którym ludzie doświadczają frustracji ważnych celów życiowych lub naruszenia cyklów życiowych, a także zawodności metod

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD NOWOŚĆ MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą Tematyka filmu: Pesymista i optymista... Obydwu w życiu spotyka tyle samo porażek i niepowodzeń, ale optymista

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

Ma miejsce wówczas, gdy osoba atakująca jest silniejsza fizycznie lub psychicznie, albo jest starsza. Osoba zaatakowana ma często spore trudności z

Ma miejsce wówczas, gdy osoba atakująca jest silniejsza fizycznie lub psychicznie, albo jest starsza. Osoba zaatakowana ma często spore trudności z Ma miejsce wówczas, gdy osoba atakująca jest silniejsza fizycznie lub psychicznie, albo jest starsza. Osoba zaatakowana ma często spore trudności z tym, żeby się bronić i jest niemal bezradna. Cechą charakterystyczną

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU. z dnia 31 grudnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU. z dnia 31 grudnia 2013 r. UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU z dnia 31 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego Programu działań profilaktycznych w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania.

Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania. 1 Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania. (Janusz Korczak) Uważam, że w dzisiejszym świecie bardzo wielu młodych ludzi znajduje się w trudnej sytuacji. Janusz

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Szczutowo i ma na celu

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok Załącznik do uchwały Nr IV/24/14 Rady Gminy Wilczęta z dnia 19 grudnia 2014 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Projekt Klub rodzica

Projekt Klub rodzica Projekt Klub rodzica I. Cel główny: Integracja wewnątrzrodzinna i środowiskowa. II. Cele szczegółowe: 1) Poprawa relacji i więzi wewnątrzrodzinnych (rodzic - dziecko, dziecko - dziecko, dziadkowie - wnuk).

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz wywiadu o dziecku

Kwestionariusz wywiadu o dziecku Szanowni Państwo Bardzo prosimy o wypełnienie poniższego kwestionariusza. Zawarte w nim informacje pozwolą nam na postawienie dokładniejszej diagnozy oraz na przygotowanie bardziej indywidualnego planu

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

W S P Ó Ł P R A C A PRZEDSZKOLA I SZKOŁY Z RODZICAMI SZANSĄ NA SUKCS DZIECKA

W S P Ó Ł P R A C A PRZEDSZKOLA I SZKOŁY Z RODZICAMI SZANSĄ NA SUKCS DZIECKA BoŜena Janiszewska psycholog W S P Ó Ł P R A C A PRZEDSZKOLA I SZKOŁY Z RODZICAMI SZANSĄ NA SUKCS DZIECKA DOM RODZINNY naturalne środowisko wychowawcze dziecka PRZEDSZKOLE instytucjonalne środowiska SZKOŁA

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Zakopanem - http://www.pupzakopane.pl/ 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 3 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 4 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 5 5 Kobiety

Bardziej szczegółowo

Spis treści II. III. IV. VI. VII. VIII. IX.

Spis treści II. III. IV. VI. VII. VIII. IX. Załącznik Nr 2 do Powiatowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie w Powiecie Biłgorajaskim na lata 2015-2017 POWIATOWY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Z ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

ZE STATUTU PRZEDSZKOLA

ZE STATUTU PRZEDSZKOLA ZE STATUTU PRZEDSZKOLA Rozdział II CELE I ZADANIA PRZEDSZKOLA 2 Przedszkole realizuje cele i zadania w duchu wartości i zasad przekazywanych przez Kościół Katolicki, a w szczególności: 1. Wspomaga indywidualny

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011

W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011 Uchwała nr 2 RADY KRAJOWEJ ZWIĄZKU MŁODZIEśY WIEJSKIEJ z dnia 17 grudnia 2010r. W SPRAWIE PRIORYTETOWYCH GRUP WSPARCIA NA RZECZ ZATRUDNIENIA W ROKU 2011 Zaostrzający się kryzys na europejskich i światowych

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017 Załącznik do uchwały Nr V/17/2015 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 9.02.2015r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2015-2017 1 WSTĘP Rodzina to podstawowa komórka społeczna i naturalne środowisko wychowawcze

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy czy będę bezrobotnym

Od czego zależy czy będę bezrobotnym Od czego zależy czy będę bezrobotnym Bezrobocie jest to zjawisko ekonomiczne występujące w gospodarce każdego kraju. Oznacza ono sytuację, w której zapotrzebowanie (popyt) na pracę jest mniejsze od liczby

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Liczba i rodzaj odbiorców Okres realizacji Rok szkolny 2009/2010 Osiągane cele SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I. mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku

Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I. mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku Raport NIK Przeciwdziałanie zjawiskom patologii wśród dzieci i młodzieży szkolnej

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

GMINNY SYSTEM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W BYTOWIE

GMINNY SYSTEM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W BYTOWIE GMINNY SYSTEM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W BYTOWIE Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. W celu efektywnego przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz zmniejszania jej negatywnych następstw w Ŝyciu

Bardziej szczegółowo

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Zakończenie Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Do problemu głównego zostały sformułowane następujące problemy szczegółowe, które przedstawię poniżej.

Bardziej szczegółowo

Stopnie niepełnosprawności

Stopnie niepełnosprawności Stopnie Od ponad dziesięciu lat nie ma juŝ I, II i III grupy inwalidzkiej. Zamiast tego funkcjonują dwa rodzaje orzecznictwa: rentowe, które omówiliśmy w kwietniowych numerach Gazety Podatnika, oraz pozarentowe.

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Nowym Targu - http://www.pup.nowytarg.pl/ 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 3 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 5 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 7 5

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie jako zjawisko społeczne. Społeczne skutki bezrobocia. dr Piotr Ostrowski Instytut Socjologii Uniwersytet Warszawski

Bezrobocie jako zjawisko społeczne. Społeczne skutki bezrobocia. dr Piotr Ostrowski Instytut Socjologii Uniwersytet Warszawski Bezrobocie jako zjawisko społeczne. Społeczne skutki bezrobocia dr Piotr Ostrowski Instytut Socjologii Uniwersytet Warszawski Bezrobocie kwestią wyboru społecznego Bezrobocie nie jest oczywistym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo