METODA PRZEPŁYWÓW NA RYNKU PRACY (IOA) I SZACOWANIE BEZROBOCIA RÓWNOWAGI W BADANIACH AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI WIEJSKIEJ 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODA PRZEPŁYWÓW NA RYNKU PRACY (IOA) I SZACOWANIE BEZROBOCIA RÓWNOWAGI W BADANIACH AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI WIEJSKIEJ 1"

Transkrypt

1 Włodzimierz Kołodziejczak Uniwersytet Przyrodniczy w Poznani Katedra Finansów i Rachnkowości METODA PRZEPŁYWÓW NA RYNKU PRACY (IOA) I SZACOWANIE BEZROBOCIA RÓWNOWAGI W BADANIACH AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI WIEJSKIEJ 1 Streszczenie: Celem artykł jest prezentacja możliwości zastosowania do badania rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej wybranych metod analizy dynamicznej. Skpiono się przede wszystkim na elementach metody przepływów na rynk pracy Inflow-Otflow Analysis (IOA) 2 oraz na metodzie szacowania poziom równowagi na podstawie analizy wielkości przepływów między poszczególnymi stanami aktywności ekonomicznej ldności, opracowanej przez The Centre for Economic Policy Research (CEPR) 3. Poprzez obliczenie stóp przepływów i poziom równowagi dla poszczególnych, wyodrębnionych ze względ na wybrane cechy grp ldności wiejskiej, zbadanie zmian ich wartości w czasie oraz porównanie z wynikami zyskanymi dla innych grp ldności (np. mieszkańców miast) można przeprowadzić wnioskowanie dotyczące determinant zmiany stan aktywności ekonomicznej oraz charakter (strktralnego lb koninktralnego) występjącego. Taka informacja jest niezbędna, aby prawidłowo dobrać metody przeciwdziałania negatywnym zjawiskom zachodzącym na rynk pracy i możliwia skteczniejsze poszkiwanie rozwiązań mających na cel poprawę sytacji zawodowej i ekonomicznej mieszkańców wsi. Zastosowanie metod dynamicznych nie może skłaniać do całkowitego odejścia od tradycyjnego sposob przeprowadzania badań. Wydaje się, że najlepsze i najbardziej pełne wyniki można zyskać poprzez połączenie analizy tradycyjnej z dynamiczną. Słowa klczowe: aktywność ekonomiczna ldności wiejskiej, metoda przepływów na rynk pracy, bezrobocie równowagi. Abstract: The aim of the paper is to discss the applicability of selected methods of dynamic analysis in examination of labor market available to the rral poplation. The paper focses on some isses of labor market flows method called Inflow-Otflow Analysis (IOA) 4, as well as the method of estimating the level of natral nemployment on the basis of the size of flows between the different states of economic activity, developed by The Centre for Economic Policy Research ( CEPR ) 5. By calclating flow rates and natral nemployment level for selected grops of rral poplation, examining the changes in their vale over time and comparing to the reslts for other poplation grops (eg. rban residents), it is possible to draw conclsions abot the determinants of changes in economic activity and character (strctral or cyclical) of nemployment. This information is necessary to correctly choose the methods of conteracting the negative phenomena on the labor market and allow more efficient searching for soltions aimed at improving the economic and employment sitation of rral poplation. The application of dynamic methods can not lead to discontination of the conventional way of research. It appears that the best and most complete reslts can be obtained by combination of the conventional analysis with the dynamic one. Keywords: economic activity of rral poplation, Inflow-Otflow Analysis, natral nemployment Wstęp Badania rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej koncentrowały się przez wiele lat na analizie wskaźników dotyczących demografii, sytacji ekonomicznej i zawodowej, związków z rolnictwem, przeprowadzanej zwykle w odniesieni do ogólnej sytacji gospodarczej i społecznej na wsi. Badania były prowadzone w jęci statycznym lb opisywano zmiany dokonjące się w pewnej perspektywie czasowej. Stosowano przy tym metodę deskryptywną, statystyki opisowe lb bardziej zaawansowane metody statystyczne, w tym modelowanie ekonometryczne. Podejście takie dostarczało wiel wartościowych informacji i pozwalało na formłowanie istotnych wniosków dotyczących przedmiot tych badań, pomocnych również w planowani i realizacji polityki gospodarczej, zwłaszcza w odniesieni do obszarów wiejskich. Jednak równocześnie prowadzone w taki sposób analizy narzcały istotne ograniczenia, polegające zwłaszcza na trdnościach związanych z określaniem związków przyczynowo-sktkowych i formłowaniem wniosków dotyczących mniejszych obszarów lb grp ldności. Równie ważną przeszkodą był brak możliwości precyzyjnego określenia determinant kształtjących występjące na wsi zjawiska, zwłaszcza w odniesieni do ich podział na związane z charakterystyką ldności wiejskiej i lokalnych rynków pracy oraz na dotyczące 1 Praca nakowa finansowana ze środków na nakę Ministerstwa Naki i Szkolnictwa Wyższego w latach , w ramach projekt badawczego nr NN , nt.: Determinanty aktywności ekonomicznej ldności wiejskiej w Polsce. Możliwości pozyskiwania pozarolniczych źródeł dochodów. 2 Unemployment: Choices for Erope, CEPR London, Unemployment: Choices for op. cit. 4 Unemployment: Choices for op. cit. 5 Unemployment: Choices for op. cit.

2 koninktry na rynk dóbr i słg. W tym zakresie tradycyjne podejście do badania rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej okazało się niewystarczające. Konieczne było zatem zastosowanie innych metod i podejść badawczych. Celem artykł jest próba zaprezentowania możliwości zastosowania wybranych metod analizy dynamicznej do badania rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej. Skpiono się przede wszystkim na elementach metody przepływów na rynk pracy Inflow-Otflow Analysis (IOA) 6 oraz na metodzie szacowania poziom równowagi na podstawie analizy wielkości przepływów między poszczególnymi stanami aktywności ekonomicznej ldności, opracowanej przez The Centre for Economic Policy Research (CEPR) 7. Obszar badań Aktywność ekonomiczna jest natralną cechą ldności, nierozerwalnie związaną z fnkcjonowaniem jednostek ldzkich i gospodarstw domowych. Jest ona w swej istocie tym samym, czym dla ldzi pierwotnych było polowanie i zbieractwo sensem aktywności ekonomicznej jest pozyskiwanie przez jednostkę lb gospodarstwo domowe środków do przeżycia i społecznego fnkcjonowania 8. Aktywność ekonomiczna ldności określa zachowanie ldności w wiek 15 i więcej lat w odniesieni do pozyskiwania źródeł trzymania podstawowe kryterim identyfikacji stanowi fakt wykonywania, poszkiwania lb podejmowania pracy lb zaniechania wysiłków w tym kiernk. W Polsce za aktywne ekonomicznie waża się wszystkie osoby w wiek 15 i więcej lat, natomiast jako nieaktywne ekonomicznie określane są osoby młodsze niż 15 lat. W zbiorowości osób aktywnych ekonomicznie wyróżnia się aktywnych zawodowo i biernych zawodowo. Do aktywnych zawodowo zalicza się wszystkich pracjących i bezrobotnych. Do biernych zawodowo zalicza się wszystkie osoby, których nie można zakwalifikować jako pracjące lb bezrobotne. Obowiązjące w Polsce kryteria, na podstawie których poszczególne osoby są klasyfikowanie jako pracjące lb bezrobotne nie są spójne. Istnieją dwa podstawowe sposoby definiowania tych osób: 1) wedłg kryteriów przyjętych w prowadzonym przez GUS Badani Aktywności Ekonomicznej Ldności BAEL 9, definije się m.in. pojęcia: aktywni ekonomicznie, aktywni zawodowo, pracjący, bezrobotni, bierni zawodowo. 2) wedłg kryteriów stosowanych przez Urzędy Pracy, zapisanych w Ustawie o przeciwdziałani bezroboci i instytcjach rynk pracy 10, definije się pojęcia związane z pracą i bezrobociem, jednak brak jest definicji aktywności ekonomicznej, zawodowej, pracjących i biernych zawodowo. W związk z powyższym, w analizie zmian stan aktywności ekonomicznej ldności nie jest w zasadzie możliwe stosowanie kryteriów stawowych, natomiast ze względ na obowiązjący aparat pojęciowy oraz konstrkcję i sposób prowadzenia badania BAEL, informacje zyskane na jego podstawie stanowią cenne źródło danych do obliczeń. Wiel atorów żywa określenia wiejski rynek pracy 11. Jednak należy mieć świadomość, że ograniczenie terytorialne odgrywa coraz mniejszą rolę w kształtowani aktywności ekonomicznej ldności wiejskiej. Ldność wiejska migrje na terenie kraj i za granicę, dojeżdża do pracy do miejscowości oddalonych często o wiele kilometrów i w coraz większym stopni korzysta ze środków komnikacji elektronicznej, dzięki czem może wykonywać pracę poza siedzibą pracodawcy. Ponadto zjawisko sbrbanizacji w otoczeni dżych ośrodków miejskich, zmiana miejsca stałego zameldowania części ldności miejskiej z miasta na podmiejską wieś, powodją głębokie przemiany jakościowe tych obszarów. Migranci z miast z regły kontynją pracę na ich terenie, a miejsce zamieszkania wybierają ze względów środowiskowych i ekonomicznych. Wobec powyższego wydaje się, że pojęcie wiejski rynek pracy traciło swoje pierwotne znaczenie i należałoby raczej żywać pojęcia rynek pracy dostępny dla ldności wiejskiej. Jako kryterim wyodrębnienia wsi jako miejsca badań w warnkach polskich można przyjąć miejsce zameldowania ldności (gminy wiejskie, w odróżnieni od państw starej Unii, gdzie przyjmje się kryterim gęstości zaldnienia). Natomiast badanie rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej można prowadzić poza tradycyjną analizą wskaźników podawanych w statystyce pblicznej i samodzielnych badań ankietowych na podstawie indywidalnych danych BAEL dotyczących przepływów ldności wiejskiej pomiędzy trzema stanami aktywności ekonomicznej (zatrdnieniem, bezrobociem i biernością zawodową). Poznanie wielkości i strktry przepływów możliwia wnioskowanie o zmianach zachodzących na rynk pracy oraz o ich przyczynach strktralnych i koninktralnych. Należy mieć również na wadze, że ldność wiejska pomimo niewątpliwie występjącego związk z lokalnym rynkiem pracy fnkcjonje jednak na tym samym ogólnokrajowym, a często również międzynarodowym rynk pracy co ldność miejska i często konkrje z nią o miejsca pracy. Zatem najwłaściwsze wydaje się prowadzenie badań w szerokim kontekście terytorialnym, z względnieniem sytacji mieszkańców miast (wśród których także występje istotne zróżnicowanie sytacji zawodowej). 6 Unemployment: Choices for op. cit. 7 Unemployment: Choices for op. cit. 8 F. Wysocki, W. Kołodziejczak, Aktywność ekonomiczna ldności wiejskiej w Polsce. Wyd. AR Poznań, Aktywność ekonomiczna ldności Polski w latach , GUS, Warszawa, Ustawia o przeciwdziałani bezroboci i instytcjach rynk pracy, Dz.U ze zm. 11 I. Frenkel, A. Rosner, Ldność i wiejski rynek pracy w Polsce, [w:] Rynki wiejskie: ziemia, kapitał, praca. IRWiR PAN. Warszawa, 2001, B. Sosnowska, Cechy wiejskiego rynk pracy w okresie transformacji strojowej w Polsce, Rch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny, Zeszyt 1., 2002, A. Malina, Przestrzenno-czasowa analiza rynk pracy w Polsce i krajach Unii Eropejskiej, Wyd. Uniwersytet Ekonomicznego w Krakowie, Kraków, 2008, J. Witkowski, Wiejski rynek pracy w Polsce. Co nas czeka?, [w:] Przyszłość pracy w XXI w., (red.) St. Borkowska, IPiSS, Warszawa, 2004, W. Zgilczyński, Rynek pracy na wsi, Stdia BAS, Nr 4 (24) 2010, dostęp:

3 Metoda przepływów na rynk pracy Siła robocza podlega niestannym, dynamicznym przemianom jej wewnętrznej strktry oraz przepływom pomiędzy trzema podstawowymi, możliwymi stanami aktywności ekonomicznej: zatrdnieniem (E), bezrobociem (U) oraz biernością zawodową (I) (rys. 1), co odpowiada zmianom pozycji poszczególnych osób na rynk pracy. Analiza zmian pozycji jednostek na rynk pracy w przeszłości pozwala przewidywać różnicowanie się ich pozycji na tym rynk w przyszłości (czyli możliwości pozostania w określonym stanie lb jego zmiany). Jak podają M. Socha i U. Sztanderska 12, jeżeli przemiany na rynk pracy następjące w kolejnych latach prowadzą do skracania okres trwania i do zmniejszania rozpiętości jego poziom (a więc różnicy pomiędzy najniższymi a najwyższymi wartościami stopy ) na poszczególnych mikrorynkach pracy, to można przypszczać, że istotne znaczenie dla kształtowania się poziom mają czynniki o charakterze koninktralnym. Jeżeli następje zjawisko odwrotne, można wnioskować, że decydjące znaczenie posiadają czynniki o charakterze strktralnoinstytcjonalnym. Granicę możliwości redkcji poprzez oddziaływanie kiernkowane na poprawę Pracjący (E) EU UE Bezrobotni (U) EN NE NU UN Bierni zawodowo (N) Rys. 1. Stany aktywności ekonomicznej ldności i przepływy na rynk pracy Źródło: E. Kwiatkowski, Bezrobocie. Podstawy teoretyczne, Wyd. Nak. PWN, Warszawa, 2002 (a), M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy w Polsce, Wyd. Nak. PWN, Warszawa koninktry gospodarczej stanowi (w przybliżeni) poziom równowagi występjący w poszczególnych grpach siły roboczej 13.W konsekwencji, poznanie strktry przepływów pomiędzy poszczególnymi stanami aktywności ekonomicznej możliwia wnioskowanie o możliwościach podjęcia (trzymania) zatrdnienia, zagrożeni bezrobociem lb skłonności do dezaktywizacji zawodowej w grpach ldności wyodrębnionych ze względ na wybrane cechy 14. Ponieważ napływy (I ) i odpływy (O ) z w stanie stabilizowanym są równe, stopę można wyrazić w formie iloczyn stopy napływów do w sile roboczej i dłgości pozostawania w bezroboci 15. Dzięki tem, możliwe jest zdefiniowanie oraz obliczenie: - stopy napływów do w sile roboczej jako: i I U E gdzie: i stopa napływów do w sile roboczej, I napływy do, U liczba bezrobotnych, E liczba pracjących; - stopy odpływów z jako: o O U gdzie: o stopa odpływów z, O odpływy z, U liczba bezrobotnych; - przeciętnej dłgości trwania : D U 1 o 12 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy w Polsce, Wyd. Nak. PWN, Warszawa, E. Kryńska, Propozycje dotyczące wykorzystania analizy polityki gospodarczej, w tym polityki rynk pracy do prognozowania popyt na pracę, [w:] Prognozowanie popyt na pracę. Elementy metodologii, Stdia i Materiały, t. II, RCSS, Warszawa, M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 15 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit.

4 gdzie: D U przeciętne trwanie w badanej poplacji, o stopa odpływów z. Analiza wartości tych wskaźników oraz ich zmian w czasie pozwala między innymi na określenie płynności siły roboczej. Im wyższe są wartości stóp przepływów, tym większa płynność (mobilność) ldności aktywnej ekonomicznie. Niskie stopy przepływów wskazją na istotne znaczenie czynników o charakterze strktralnym dla kształtowania się sytacji na rynk pracy. Zwiększanie się wartości stóp przepływów, zwykle wskazje na zmniejszanie się znaczenia czynników strktralnych (jednak nie świadczy o tym wprost, bowiem czynniki strktralne mogą także powodować w niektórych przypadkach zwiększenie wartości stóp przepływów). Podobnie, wzrastająca dłgość okres trwania może świadczyć o istotnym wpływie czynników strktralnych, a krótsze okresy trwania pozwalają przypszczać, że znaczenie czynników strktralnych było mniejsze 16. Na podstawie analizy przepływów brtto 17 można wnioskować o tym, jak zmieniała się pozycja na rynk pracy osób jż zatrdnionych (insiders) w stosnk do osób pozostających bez pracy (otsiders). Im silniejsza pozycja insiders, tym trdniejsze jest podjęcie pracy przez otsiders. Silna pozycja insiders jest czynnikiem wpływającym na macnianie się strktralnych niedopasowań na rynk pracy (zwiększanie się dział strktralnego w rzeczywistym) 18. W warnkach polskich, metody oparte na badani przepływów ldności między stanami aktywności ekonomicznej (zatrdnieniem, bezrobociem i biernością zawodową) można stosować wykorzystjąc indywidalne dane kwartalne z Badania Aktywności Ekonomicznej Ldności. Możliwe są ttaj dwa podejścia: 1) Identyfikacja zmiany stan osoby aktywnej ekonomicznie w dwóch pnktach czasie (np. w kolejnych kwartałach badania) na podstawie obiektywnych kryteriów przyjętych w metodyce BAEL 19. Główny Urząd Statystyczny na podstawie odpowiedzi dzielanych przez respondentów ankiety BAEL przyporządkowje każdego z nich do grpy pracjących, bezrobotnych lb biernych zawodowo. Ponieważ próba dobierana jest rotacyjnie, w kolejnych w dwóch następjących po sobie kwartałach ankietowanych jest dwkrotnie około 30% osób. Aby zastosować to podejście należy z całości próby w dwóch kolejnych kwartałach wyodrębnić powtarzające się osoby i tworzyć z nich panele, na podstawie których będą przeprowadzane dalsze obliczenia. Badanie prowadzone jest w tym wypadk zwykle w cyklach kwartalnych. Możliwe jest prowadzenie badania dla dłższych okresów, jednak wraz ze zwiększaniem się odstęp pomiędzy kolejnymi obserwacjami liczba osób w tworzonych panelach będzie legała zmniejszeni. 2) Identyfikacja zmiany stan osoby aktywnej ekonomicznie w dwóch pnktach czasie na podstawie sbiektywnych odpowiedzi respondentów ankiety BAEL na pytanie Jaki jest Pana/Pani stats na rynk pracy obecnie oraz Jaki był Pana/Pani stats na rynk pracy rok tem (analiza retrospektywna). Otrzymane wyniki mogą różnić się od rezltatów badań opartych na obiektywnej klasyfikacji poszczególnych osób do grpy pracjących, bezrobotnych lb biernych zawodowo wedłg metodyki BAEL 20, ponieważ nie są względniane oficjalne, zgodne z metodyką BAEL kryteria, a jedynie sbiektywna ocena respondentów 21. Na korzyść tego podejścia przemawia jednak możliwość względnienia całej próby, podczas gdy badanie na podstawie klasyfikacji stan ekonomicznego zgodnie z metodyką BAEL wymaga odnalezienia osób, które były względnione w co najmniej dwóch kolejnych kwartałach badania BAEL, a więc ograniczenie badanej poplacji do około 30% stan wyjściowego. Zastosowanie danych sbiektywnych jest możliwe począwszy od 2006 rok, ponieważ dopiero wtedy te pytania zostały wprowadzone do ankiety BAEL. Ze względ na konstrkcję ankiety, to podejście możliwia zbadanie wyłącznie przepływów rocznych. Jedno z pierwszych badań z wykorzystaniem metody IOA zostało przeprowadzone przez Sochę i Sztanderską 22, dla danych z Badania Aktywności Ekonomicznej Ldności Polski (BAEL), pochodzących z lat Dokonali oni dekompozycji zjawiska na część cykliczną i strktralną oraz scharakteryzowali jego zróżnicowanie. W odniesieni do ldności wiejskiej podobne badanie z zastosowaniem metody IOA zostało przeprowadzone przez Wysockiego i Kołodziejczaka 23 dla danych pochodzących z lat , natomiast badanie na podstawie sbiektywnej klasyfikacji stan aktywności ekonomicznej przez Kołodziejczaka i Wysockiego 24 dla danych z lat Metody pomiar stopy równowagi Bezrobocie równowagi można szacować metodami, których założenia zostały oparte na teorii krzywej Philipsa lb na hipotezie racjonalnych oczekiwań i netralności pieniądza 25, a więc NAIRU (Non-Accelerating Inflation Rate of Unemployment stopa nie powodjąca przyspieszenia wzrost cen) i NAWRU (Non-Accelerating Wage 16 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 17 Napływy/odpływy brtto są to napływy/odpływy do poszczególnych stanów aktywności ekonomicznej, które nie zostały pomniejszone o wielkość przepływ w kiernk odwrotnym (a więc łączne napływy/odpływy do/z zatrdnienia, lb stan bierności zawodowej). 18 Zob. E. Kwiatkowski, Strktralne determinanty natralnej stopy, Bank i Kredyt, nr 11-12/2002 (b). 19 Aktywność ekonomiczna ldności op. cit. 20 Zob. M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit., F. Wysocki, W. Kołodziejczak, Aktywność ekonomiczna ldności wiejskiej w Polsce, Wyd. AR Poznań, W. Kołodziejczak, F. Wysocki, Determinanty zmiany stan aktywności ekonomicznej ldności w Polsce, Metody ilościowe w badaniach ekonomicznych, Tom XIII/1, M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 23 F. Wysocki, W. Kołodziejczak, Aktywność ekonomiczna ldności op. cit. 24 W. Kołodziejczak, F. Wysocki, Determinanty zmiany stan op. cit. 25 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit.

5 Rate of Unemployment stopa nie powodjąca przyspieszenia wzrost płac). Modele stosowane w tych metodach wykorzystją zmienne rynkowe (m.in. wskaźnik inflacji, wydajność pracy, stopy procentowe i inne) 26. Poprawność szacnków dokonywanych przy ich życi warnkowana jest między innymi przez dokładność danych o płacach oraz inflacji, przyjęte założenia dotyczące oczekiwań i zachowań pracowników oraz niepewność co do wybor właściwego model ekonometrycznego i parametrów w równani inflacji 27. Ich zastosowanie jest zwykle ograniczone do danych agregatowych, ponieważ przeprowadzenie wiarygodnych szacnków NAIRU lb NAWRU dla grp ldności wyodrębnionych na podstawie wybranych cech jakościowych jest trdne. Szacnki NAIRU mogą być prowadzone również w oparci o modele oparte na założeniach krzywej Beveridge a (odwrotnej zależności między bezrobociem i liczbą wolnych miejsc pracy). Inne podejście polega na estymacji poziom NAIRCU (Non Accelerating Inflation Rate of Capacity Utilization stopa nie powodjąca przyspieszenia wzrost cen przy względnieni zdolności wytwórczych na poziomie prodkt potencjalnego), z zastosowaniem prawa Okna, jednak ze względ na trdności z określeniem estymatorów (zwłaszcza stopnia wykorzystania kapitał) ta metoda jest rzadko stosowana 28. Ze względ na brak możliwości przeprowadzenia obliczeń dla grp ldności wyodrębnionych na podstawie wybranych cech (np. miejsce zamieszkania), opisane wyżej metody nie znajdją bezpośredniego zastosowania w badaniach dotyczących ldności wiejskiej. Bezrobocie równowagi można również szacować na podstawie analizy wielkości i strktry przepływów między stanami aktywności ekonomicznej ldności (zatrdnieniem, bezrobociem i biernością zawodową). Przyjmje się, że bezrobocie równowagi występje, kiedy napływy i odpływy do innych stanów aktywności ekonomicznej są równe. Jak podają Socha i Sztanderska 29, do najważniejszych spośród metod wykorzystjących to założenie należą: metoda zaprezentowana w raporcie The Center for Economics Policy Research (CEPR) 30, metoda przedstawiona przez Gärtnera 31 oraz metoda opracowana przez Darby ego, Haltiwangera i Planta 32. Każde z opisanych podejść wymaga innego rozmienia natralnego. Metody obliczania NAIRU, NAWRU i NAIRCU akcentją wpływ zmiennych rynkowych, zwłaszcza cen, płac i wydajności na kształtowanie się poziom. Metody oparte na przepływach ldności między stanami aktywności ekonomicznej pozwalają na względnienie cech siły roboczej i obliczenie strktralnego w dowolnych przekrojach, ograniczonych jedynie dostępnością danych i wielkością próby 33. Wskazje to na przydatność metod opartych na przepływach do badania sytacji ldności wiejskiej. Natomiast metody NAIRU, NAWRU i NAIRCU, ze względ na brak możliwości zastosowania inaczej niż w skali całej gospodarki (np. kraj), mogą być pomocne jedynie do określenia poziom odniesienia, do którego będzie porównywana sytacja ldności wiejskiej. Analogicznie jak w przypadk metody IOA, szacowania poziom równowagi wśród ldności wiejskiej można dokonać na podstawie indywidalnych danych BAEL, wedłg obiektywnych lb sbiektywnych kryteriów klasyfikacji respondentów do grpy pracjących, bezrobotnych i biernych zawodowo (w kładzie kwartalnym lb rocznym) lb wedłg ich sbiektywnej oceny własnej sytacji na rynk pracy. Jedną z możliwych metod estymacji poziom równowagi ldności wiejskiej jest opracowana przez The Center for Economics Policy Research (CEPR) 34. Metoda ta polega na wyznaczeni stopy w równowadze wedłg wzor: * s z s h n gdzie: * stopa w równowadze, s = (EU + EN) / E stopa odpływ z zatrdnienia (łącznie do i bierności zawodowej), h = UE / U stopa odpływ z do zatrdnienia, z = (NU UN EN) / (E + U) demograficzny składnik, n procentowe zmiany zasobów siły roboczej w przyjętym okresie trwania próby, przy czym: E liczba pracjących na początk badanego okres, U liczba bezrobotnych na początk badanego okres, EU wielkość przepływ z zatrdnienia do w badanym okresie (liczba osób, które zmieniły stan z zatrdnionego na bezrobotnego), EN wielkość przepływ z grpy zatrdnionych do grpy biernych zawodowo, NU wielkość przepływ z grpy biernych zawodowo do grpy bezrobotnych, UN wielkość przepływ z grpy bezrobotnych do grpy biernych zawodowo, 26 J. Socha, W. Wojciechowski, Koncepcja NAIRU, dezinflacja a drga fala w Polsce, Bank i Kredyt, M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 28 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 29 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 30 Unemployment: Choices for op. cit. 31 M. Gärtner: A Primer in Eropean Macroeconomics. Prentice Hall, London, M. Darby, J. Haltiwanger, M. Plant, Unemployment Rate Dynamics and Persistent Unemployment nder Rational Expectations, American Economic Review (75), nr 4, M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 34 Unemployment: Choices for op. cit.

6 UE wielkość przepływ z grpy bezrobotnych do grpy zatrdnionych. Jeżeli *>, to bezrobocie rzeczywiste () prawdopodobnie będzie wzrastać, ponieważ nie osiągnęło jeszcze poziom wynikającego z oddziaływania czynników strktralnych na rynk pracy (niedostosowania popyt i podaży pracy); jeżeli *<, to bezrobocie rzeczywiste jest wyższe niż wynikające z czynników strktralnych, a różnica może być w przybliżeni tożsamiana z bezrobociem spowodowanym zbyt wolnym wzrostem gospodarczym (a więc prawdopodobnie możliwe jest zbliżenie wartości do poziom * poprzez pobdzanie koninktry na rynk dóbr i słg). Ponieważ dział frykcyjnego i instytcjonalnego w bezroboci równowagi nie przekracza zwykle kilk procent, a jednocześnie jest trdny do oszacowania, w prowadzonych badaniach przyjmje się, że stopa natralnego (równowagi) stanowi najbliższe przybliżenie stopy strktralnego w szerszym znaczeni 35. Tym samym prawnione jest założenie, że różnica pomiędzy bezrobociem rzeczywistym i strktralnym określa w przybliżeni poziom kształtowanego przez czynniki koninktralne (a więc bezrobocie koninktralne lb inaczej bezrobocie typ keynesowskiego). Oszacowanie dział równowagi i cyklicznego w bezroboci rzeczywistym pozwala na formłowanie wniosków dotyczących polityki państwa w zakresie zmniejszania skali występjącego rzeczywistego i dążenia do pełnego zatrdnienia 36. Analiza zmian wartości tych wskaźników dokonana dla poszczególnych grp ldności wyodrębnionych z zasobów pracy lb dla poszczególnych rynków możliwia natomiast określenie przyczyn występowania niekorzystnych zjawisk oraz zaproponowanie kiernków działań zaradczych. Przykładowe formy prezentacji wyników Badanie metodą przepływów oraz szacowanie równowagi przeprowadzane na podstawie danych indywidalnych BAEL możliwia opisanie sytacji różnych grp ldności, wyodrębnionych ze względ na wybrane cechy, takie jak np.: wiek, płeć, wykształcenie, klasę (wielkość) miejscowości zamieszkania, województwo zamieszkania, związek z rolnictwem itd. W zasadzie ograniczeniem jest tylko to, czy dana cecha została względniona w ankiecie BAEL oraz czy w badanym okresie zostało przebadanych dość osób, aby zapewnić wiarygodność zyskanych wyników. Zakres czasowy badania, poza kwestiami merytorycznymi jest zależniony od możliwości pozyskania danych indywidalnych BAEL. W tabeli 1 przedstawiono przykładowe zestawienie wyników badania przeprowadzonego przez Kołodziejczaka i Wysockiego 37. Zaprezentowane wyniki zyskano jako średnie z poszczególnych kwartałów okres obejmjącego lata Oczywiście było możliwe również zamieszczenie wyników dla poszczególnych lat lb kwartałów, jednak przyjęcie dłższego okres pozwala na zwiększenie liczebności próby, co jest wskazane zwłaszcza ze względ na dość zaawansowany podział badanej zbiorowości i konstrkcję ankiety BAEL (w przypadk krótszych okresów może się okazać, że poszczególne podgrpy ldności nie są dość liczne dla przeprowadzenia obliczeń). W tabeli 1 zawarte są dane dotyczące stopy rzeczywistego i stopy w równowadze oraz ich wzajemne relacje. Wartość tej relacji poniżej 100% świadczy o istnieni pewnego poziom koninktralnego w bezroboci rzeczywistym, wartości równe 100% i wyższe informją, że całe bezrobocie rzeczywiste ma charakter strktralny. Stopy przepływów dostarczają informacji na temat płynności siły roboczej. Natomiast przeciętna dłgość trwania informje pośrednio o strktralnym lb innym charakterze im ta dłgość jest większa, tym bardziej prawdopodobne jest istotne znaczenie czynników strktralnych. Dopiero łączne rozpatrywanie relacji rzeczywistego do równowagi, stóp przepływów i dłgości trwania pozwala na wiarygodne wnioskowanie. Należy zaznaczyć, że wszelkie obliczenia mogą być obarczone pewnym błędem, wynikającym z konstrkcji ankiety BAEL. Ponieważ znaczna część próby zmienia się w kolejnych ankietach, może wystąpić pewien wpływ czynnika losowego a przedstawiony sposób interpretacji wyników stanowi proszczenie. Aby prawidłowo zinterpretować wyniki, konieczne jest względnienie zarówno specyfiki badanych obszarów, sytacji gospodarczej i jej determinant, otoczenia prawnego i instytcjonalnego, charakterystyki społecznokltrowej oraz wiel innych, adekwatnych do potrzeb danego badania. W tabeli 2 zaprezentowano przykładowy kład prezentacji wyników badania prowadzonego w przekroj województw. Również w tym przypadk wyniki są średnione dla wszystkich kwartałów okres od 2006 do 2009 rok. Pomimo tego, dalsza dekompozycja badanej zbiorowości (np. próba obliczenia wartości w kładzie takim jak w tabeli 1, ale oddzielnie dla poszczególnych województw) napotyka na barierę liczebności próby. W skrajnych wypadkach do poszczególnych grp zmniejszają się wtedy do kilknast osób, co w oczywisty sposób implikje brak zasadnienia dla prowadzenia takich obliczeń. Możliwe jest także zaprezentowanie wyników obliczeń dla krótszych okresów (kwartalnych lb rocznych), jednak w tym wypadk należy zwrócić wagę na ograniczenie możliwości dekompozycji badanej zbiorowości na mniejsze grpy. Z drgiej jednak strony, takie podejście łatwia kazanie zmian wartości badanych wskaźników. Jest to również ważne ze względ na możliwość śledzenia przebieg krzywych stopy rzeczywistego i strktralnego (równowagi) w dłższym okresie czas (rys. 2) oraz porównywanie ich ze zmianami wskaźników gospodarczych, np. stopy inflacji lb stopy wzrost PKB. Dzięki tem można wnioskować o wzajemnych zależnościach występjących np. pomiędzy bezrobociem a koninktrą gospodarczą, barierami egzogenicznymi i innymi potencjalnymi determinantami badanych zjawisk. 35 M. Socha, U. Sztanderska, Strktralne podstawy op. cit. 36 E. Kwiatkowski, Bezrobocie. Podstawy teoretyczne, Wyd. Nak. PWN, Warszawa, 2002 (a). 37 W. Kołodziejczak, F. Wysocki, Identyfikacja charakter w Polsce w latach , Gospodarka Narodowa, 9/2013, Wyd. SGH, Warszawa, 2013 (a).

7 Tabela 1. Charakterystyka zjawiska w wybranych grpach ldności w Polsce w latach (wartości średnie) Relacja napływów równowagi do odpływów z Badana zbiorowość w równowadze do rzeczywistego [BAEL] [%]* rzeczywistego [%] [CEPR] [%] [%] [%] Przeciętna dłgość trwania [kwartały] Polska ogółem 12,8 13,3 96,5 4,0 21,3 3,3 Płeć mężczyźni 11,3 12,1 93,4 3,8 6,7 3,2 kobiety 14,8 14,7 100,4 4,2 18,4 3,5 Wiek ,9 41,0 31,5 15,3 5,9 3, ,9 25,4 74,4 10,4 20,7 2, ,3 14,4 106,1 5,7 26,9 2, ,9 10,9 117,8 4,0 28,1 2, ,9 10,3 115,3 3,3 26,6 3, ,3 10,6 115,2 3,0 22,4 3, ,5 12,1 112,1 2,8 19,9 4, ,8 13,4 103,2 2,7 17,6 4, ,9 12,9 115,0 2,5 15,1 5, ,8 9,5 134,1 1,9 11,6 5,5 65 lat i więcej 11,3 2,0 561,1 0,5 2,1 3,8 Wykształcenie wyższe, w tym ze stopniem nakowym 5,7 8,2 69,6 3,0 27,0 2,4 policealne i średnie zawodowe 10,5 11,0 95,1 3,6 22,8 3,1 średnie ogólnokształcące 13,7 14,4 94,9 4,8 20,0 3,0 zasadnicze zawodowe 21,6 16,6 129,6 4,6 22,0 3,6 gimnazjm, podstawowe, niepełne podstawowe 25,5 23,8 107,1 5,2 16,1 4,5 i bez wykształcenia Klasa miejscowości [liczba mieszkańców] i więcej 10,9 10,5 103,7 3,4 23,6 3, ,8 14,7 93,7 4,5 22,4 3, ,4 14,7 105,0 4,5 20,8 3, ,6 15,1 103,8 4,7 21,4 3, ,3 16,2 94,4 4,9 22,5 3, ,2 18,5 92,9 4,4 17,9 4, i mniej 42,3 23,7 178,3 5,6 10,8 5,7 wieś 12,2 13,4 91,0 3,9 20,5 3,4 Źródło: W. Kołodziejczak, F. Wysocki, Identyfikacja charakter w Polsce w latach , Gospodarka Narodowa, 9/2013, Wyd. SGH, Warszawa, 2013 (a). * obliczono na podstawie indywidalnych, srowych danych BAEL, jako dział bezrobotnych w grpie osób aktywnych zawodowo.

8 I 2006 II 2006 III 2006 IV 2006 I 2007 II 2007 III 2007 IV 2007 I 2008 II 2008 III 2008 IV 2008 I 2009 II 2009 III 2009 IV 2009 % Tabela 2. Charakterystyka aktywności ekonomicznej ldności wiejskiej (wartości średnie z lat ) Wyszczególnienie Współczynnik aktywności zawodowej BAEL (%) Wskaźnik zatrdnienia BAEL (%) rzeczywistego BAEL (%) równowagi CEPR (%) Relacja równowagi do rzeczywistego (%) Polska 51,3 44,4 13,4 12,2 91,0 Dolnośląskie 49,7 41,2 17,0 17,6 103,2 Kjawsko-pomorskie 51,9 43,2 16,8 18,5 110,0 Lbelskie 53,5 48,0 10,2 5,6 54,8 Lbskie 51,2 41,4 19,1 23,2 121,7 Łódzkie 52,6 47,2 10,3 9,8 94,8 Małopolskie 50,9 46,7 8,2 6,1 74,9 Mazowieckie 53,7 47,6 11,4 9,9 86,3 Opolskie 49,5 42,6 13,9 14,4 103,5 Podkarpackie 50,4 42,6 15,6 9,2 58,8 Podlaskie 49,9 44,8 10,1 11,1 110,6 Pomorskie 50,7 42,7 15,6 18,5 118,6 Śląskie 44,7 40,0 10,4 9,2 88,7 Świętokrzyskie 53,7 46,8 13,0 10,5 81,0 Warmińsko-mazrskie 50,0 39,8 20,4 28,0 137,3 Wielkopolskie 52,8 47,0 10,9 10,2 93,5 Zachodniopomorskie 48,9 37,5 23,1 23,8 103,2 Źródło: W. Kołodziejczak, F. Wysocki, Charakter w Polsce i na wsi w przekroj województw w latach , Wieś i Rolnictwo, kwartalnik, Nr 3 (160), 2013 (b) Polska wieś * Polska * wieś Rys. 2. Bezrobocie rzeczywiste i bezrobocie równowagi w Polsce ogółem oraz na wsi w latach bezrobocie rzeczywiste, * - bezrobocie równowagi (CEPR) Źródło: Jak w tabeli 2. Podsmowanie Przedstawione w artykle metody analizy wielkości i stóp przepływów oraz szacowania równowagi należą do grpy dynamicznych metod badania aktywności ekonomicznej ldności. Dzięki tem, że są oparte na danych jednostkowych, czyli obserwacji zmian stan aktywności ekonomicznej poszczególnych respondentów ankiety BAEL można je stosować dla różnych grp ldności, wyodrębnionych na podstawie różnych kryteriów (wiek, płeć, wykształcenie, miejsce zamieszkania, związek z rolnictwem, przeszłość zawodowa itd.). Można również stosować te kryteria łącznie w dowolnych kombinacjach (np. można zbadać sytację kobiet z wykształceniem zawodowym, związanych z rolnictwem). Sprawia to, że opisane metody nadają się bardzo dobrze do badania sytacji ldności wiejskiej. Poprzez obliczenie stóp przepływów i poziom równowagi dla poszczególnych, wyodrębnionych

9 ze względ na wybrane cechy grp ldności wiejskiej, zbadanie zmian ich wartości w czasie oraz porównanie z wynikami zyskanymi dla innych grp ldności (np. mieszkańców miast) można przeprowadzić wnioskowanie dotyczące determinant zmiany stan aktywności ekonomicznej oraz charakter (strktralnego lb koninktralnego) występjącego. Taka informacja jest niezbędna, aby prawidłowo dobrać metody przeciwdziałania negatywnym zjawiskom zachodzącym na rynk pracy i możliwia skteczniejsze poszkiwanie rozwiązań mających na cel poprawę sytacji zawodowej i ekonomicznej mieszkańców wsi. Zarówno tradycyjne podejście do badania rynk pracy dostępnego dla ldności wiejskiej, jak również metody analizy dynamicznej, dostarczają wartościowych informacji. Zatem zastosowanie metod dynamicznych nie może skłaniać do całkowitego odejścia od tradycyjnego sposob przeprowadzania badań. Wydaje się, że najlepsze i najbardziej pełne wyniki można zyskać poprzez połączenie analizy tradycyjnej z analizą dynamiczną. Obydwa podejścia nie są, w odniesieni do obszarów wiejskich, wobec siebie konkrencyjne ale komplementarne. Literatra Aktywność ekonomiczna ldności Polski w latach , GUS, Warszawa, Darby M., Haltiwanger J., Plant M., Unemployment Rate Dynamics and Persistent Unemployment nder Rational Expectations, American Economic Review (75), nr 4, Frenkel I., Rosner A., Ldność i wiejski rynek pracy w Polsce, [w:] Rynki wiejskie: ziemia, kapitał, praca. IRWiR PAN. Warszawa, Gärtner M., A Primer in Eropean Macroeconomics. Prentice Hall, London, Kołodziejczak W., Wysocki F., Determinanty zmiany stan aktywności ekonomicznej ldności w Polsce, Metody ilościowe w badaniach ekonomicznych, Tom XIII/1, Kołodziejczak W., Wysocki F., Identyfikacja charakter w Polsce w latach , Gospodarka Narodowa, 9/2013, Wyd. SGH, Warszawa, 2013 (a). Kołodziejczak W., Wysocki F., Charakter w Polsce i na wsi w przekroj województw w latach , Wieś i Rolnictwo, kwartalnik, Nr 3 (160), 2013 (b). Kryńska E., Propozycje dotyczące wykorzystania analizy polityki gospodarczej, w tym polityki rynk pracy do prognozowania popyt na pracę, [w:] Prognozowanie popyt na pracę. Elementy metodologii, Stdia i Materiały, t. II, RCSS, Warszawa, Kwiatkowski E., Bezrobocie. Podstawy teoretyczne, Wyd. Nak. PWN, Warszawa, 2002 (a). Kwiatkowski E., Strktralne determinanty natralnej stopy, Bank i Kredyt, nr 11-12/2002 (b). Malina A., Przestrzenno-czasowa analiza rynk pracy w Polsce i krajach Unii Eropejskiej, Wyd. Uniwersytet Ekonomicznego w Krakowie, Kraków, Socha J., Wojciechowski W., Koncepcja NAIRU, dezinflacja a drga fala w Polsce, Bank i Kredyt, Socha M., Sztanderska U., Strktralne podstawy w Polsce, Wyd. Nak. PWN, Warszawa, Sosnowska B., Cechy wiejskiego rynk pracy w okresie transformacji strojowej w Polsce, Rch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny, Zeszyt 1., Unemployment: Choices for Erope, CEPR London, Ustawia o przeciwdziałani bezroboci i instytcjach rynk pracy, Dz.U ze zm. Witkowski J., Wiejski rynek pracy w Polsce. Co nas czeka?, [w:] Przyszłość pracy w XXI w., (red.) St. Borkowska, IPiSS, Warszawa, Wysocki F., Kołodziejczak W., Aktywność ekonomiczna ldności wiejskiej w Polsce, Wyd. AR Poznań, Zgilczyński W., Rynek pracy na wsi, Stdia BAS, Nr 4 (24) 2010, dostęp:

Identyfikacja charakteru bezrobocia w Polsce w latach 2006-2009 ***

Identyfikacja charakteru bezrobocia w Polsce w latach 2006-2009 *** GOSPODARKA NARODOWA 9 (265) Rok LXXXIII/XXIV wrzesień 2013 s. 29-52 Włodzimierz KOŁODZIEJCZAK * Feliks WYSOCKI ** Identyfikacja charakteru bezrobocia w Polsce w latach 2006-2009 *** Streszczenie: Celem

Bardziej szczegółowo

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Dorota Perło Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomii i Zarządzania Plan prezentacji. Założenia metodologiczne 2. Specyfikacja modelu

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA BEZROBOCIA RÓWNOWAGI ODNIESIENIE DO GOSPODARKI POLSKI

KONCEPCJA BEZROBOCIA RÓWNOWAGI ODNIESIENIE DO GOSPODARKI POLSKI Elżbieta Pasierbek Zespół Szkół Elektronicznych, Elektrycznych i Mechanicznych im. J. Śniadeckiego w Bielsku-Białej doktorantka IPiSS KONCEPCJA BEZROBOCIA RÓWNOWAGI ODNIESIENIE DO GOSPODARKI POLSKI Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Informacja o wynikach badania przepływów ludności

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Determinanty aktywności ekonomicznej ludności wiejskiej w Polsce

Determinanty aktywności ekonomicznej ludności wiejskiej w Polsce Determinanty aktywności ekonomicznej ludności wiejskiej w Polsce Determinanty aktywności ekonomicznej ludności wiejskiej w Polsce Włodzimierz Kołodziejczak Feliks Wysocki WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub URZĄ D STATT YSTYC ZNY W BIAŁ Y MSTOKU Opracowania sygnalne Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00 fax 85 749 77 79 Białystok, marzec 2012 r. r Internet: www.stat..gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności Materiał na konferencję prasową w dniu 23 września r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy MONITORING RYNKU PRACY Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W 2010 ROKU

WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W 2010 ROKU STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 31 Beata Bieszk-Stolorz Uniwersytet Szczeciński WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W

Bardziej szczegółowo

raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007

raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007 raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007 (c) Copyright by Estymator Warszawa 2007-1 - www.estymator.com.pl SPIS TREŚCI str treść 3 Zawartość raportu 3 Treść pytań

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę RYNEK PRACY Rynek pracy podobny do rynku dóbr i usług; elementem wymiany jest praca ludzka; bezpośrednie powiązanie pracy z człowiekiem powoduje, że rynek ten nie może być pozostawiony sam sobie; popyt

Bardziej szczegółowo

Metodyka zastosowania kryterium dostępności cenowej w projektach inwestycyjnych z dofinansowaniem UE (projekt)

Metodyka zastosowania kryterium dostępności cenowej w projektach inwestycyjnych z dofinansowaniem UE (projekt) Warszawa,... 2015 r. 1. Wstęp Metodyka zastosowania kryterium dostępności cenowej w projektach inwestycyjnych z dofinansowaniem UE (projekt) Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie praktycznej

Bardziej szczegółowo

Zawody deficytowe i nadwyżkowe

Zawody deficytowe i nadwyżkowe MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe Informacja sygnalna Za I PÓŁROCZE 2015 ROKU Warszawa, sierpień 2015 r. Zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 20

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych Analiza ekonometryczna Problemy Polska należy do krajów o najmłodszym wieku wycofania się z rynku pracy Aktywność zawodowa osób starszych w Polsce

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN

Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN dr Instytut Wiedzy i Innowacji 2 września 2009 r. Projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W I KWARTALE 2014 R.

AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W I KWARTALE 2014 R. Kontakt: tel. (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: www.wroclaw.stat.gov.pl AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W I KWARTALE 2014 R. Wrocław, czerwiec 2014

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku.

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Objaśnienia. Materiałem badawczym były informacje zawarte w kartach zgonów, które przeniesione zostały na komputerowy

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2)

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Katedra Ubezpieczenia Społecznego POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2) Polityka zatrudnienia (akcent - tworzenie miejsc pracy) Polityki rynków pracy (akcent - dostosowanie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL Materiał na konferencję prasową w dniu 22 grudnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Dojazdy w 2010 roku na podstawie BAEL 1. Wstęp Dojazdy są zjawiskiem bardzo

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 4 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Informacje wtórne definicja Pojęcie wtórnych

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011 W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, sytuacja kobiet na rynku pracy różni się od sytuacji zawodowej mężczyzn. Płeć jest więc jedną z najważniejszych cech uwzględnianych w statystyce rynku

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-108-1 ISBN (ebook) 978-83-7969-194-4

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-108-1 ISBN (ebook) 978-83-7969-194-4 Leszek Kucharski Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomii, Katedra Makroekonomii, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 e-mail: lekuchar@uni.lodz.pl RECENZENT Wacław

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POLSKIEJ GOSPODARKI Z PAKIETEM R Michał Rubaszek

MODELOWANIE POLSKIEJ GOSPODARKI Z PAKIETEM R Michał Rubaszek Tytuł: Autor: MODELOWANIE POLSKIEJ GOSPODARKI Z PAKIETEM R Michał Rubaszek Wstęp Książka "Modelowanie polskiej gospodarki z pakietem R" powstała na bazie materiałów, które wykorzystywałem przez ostatnie

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

analiza rynku prący w Polsce i krajach Unii Europejskiej

analiza rynku prący w Polsce i krajach Unii Europejskiej R analiza rynku prący w Polsce i krajach Unii Europejskiej Pod redakcją A n n y M a l i n y B 366677 Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Kraków 2008 SPIS TREŚCI Wstęp 9 Rozdział 1 WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości.

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości. TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH studia stacjonarne pierwszego stopnia ROK AKADEMICKI REALIZACJI PRACY 2015/2016 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego Doradztwo na rynku Promotor

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań statystycznych

Rodzaje badań statystycznych Rodzaje badań statystycznych Zbieranie danych, które zostaną poddane analizie statystycznej nazywamy obserwacją statystyczną. Dane uzyskuje się na podstawie badania jednostek statystycznych. Badania statystyczne

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Dr Gabriela Grotkowska Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja województw według ich konkurencyjności przy pomocy metod taksonomicznych oraz sieci neuronowych.

Klasyfikacja województw według ich konkurencyjności przy pomocy metod taksonomicznych oraz sieci neuronowych. Klasyfikacja województw według ich konkurencyjności przy pomocy metod taksonomicznych oraz sieci neuronowych. Krzysztof Karpio, Piotr Łukasiewicz, rkadiusz Orłowski, rkadiusz Gralak Katedra Ekonometrii

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł regionalny Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji

Bardziej szczegółowo

Praca badawcza pt. Metodologia i wdrożenie regionalnych rachunków publicznych na poziomie województw (NTS 2)

Praca badawcza pt. Metodologia i wdrożenie regionalnych rachunków publicznych na poziomie województw (NTS 2) Praca badawcza pt. Metodologia i wdrożenie regionalnych rachunków publicznych na poziomie województw (NTS 2) STRESZCZENIE RAPORTU KOŃCOWEGO W JĘZYKU NIETECHNICZNYM Praca powstała w ramach projektu współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Wiesz już co chcesz osiągnąć w badaniu marketingowym i jak to (idealnie) zorganizować. Ale jakimi metodami? Skąd pewność, że będą efektywne? Ćwiczenie: jaką metodą zbadasz co koledzy/koleżanki na sali

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce to innowacyjny projekt, który łączy w sobie różne podejścia do badania opieki. Wykorzystuje ilościowe i jakościowe

Bardziej szczegółowo

II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI

II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI Nazwa szkoły... Imiona i nazwiska uczniów wchodzących w skład zespołu:...... Pytania od 1 do 17 to test wyboru, w którym poprawna

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna

Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna Krzysztof Beck - Uczelnia Łazarskiego, ISEE Bogna Gawrońska- Nowak - Uczelnia Łazarskiego, ISEE, Tomasz Schabek Uniwersytet Łódzki, ISEE Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-108-1 ISBN (ebook) 978-83-7969-194-4

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-108-1 ISBN (ebook) 978-83-7969-194-4 Leszek Kucharski Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomii, Katedra Makroekonomii, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 e-mail: lekuchar@uni.lodz.pl RECENZENT Wacław

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

Badania Statystyczne

Badania Statystyczne Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka Badania Statystyczne Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa 28 kwietnia 2010. Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy?

Informacja prasowa 28 kwietnia 2010. Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy? Jak odnaleźć się na trudnym rynku pracy? Informacja prasowa 28 kwietnia 2010 Wraz ze wzrostem stopy bezrobocia swoją pozycję na rynku pracy umacniają pracodawcy. Aby zwiększyć szanse na zatrudnienie, pracownicy

Bardziej szczegółowo

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek Statystyka społeczna Redakcja naukowa Podręcznik obejmuje wiedzę o badaniach zjawisk społecznych jako źródło wiedzy dla różnych instytucji publicznych. Zostały w nim przedstawione metody analizy ilościowej

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa, tel. +48 22 529 06 00,fax +48 22 529 06 02 wuw.mpips.gov.pl; www.niepeinosprawni.gov.pl;

Bardziej szczegółowo

Osoby niepełnosprawne na rynku pracy w Polsce w 2003 r.

Osoby niepełnosprawne na rynku pracy w Polsce w 2003 r. MINISTERSTWO POLITYKI SPOŁECZNEJ PEŁNOMOCNIK RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Osoby niepełnosprawne na rynku pracy w Polsce w 2003 r. opracowanie analityczno - tabelaryczne Warszawa, grudzień 2004

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W ZŁOTOWIE

POWIATOWY URZĄD PRACY W ZŁOTOWIE POWIATOWY URZĄD PRACY W ZŁOTOWIE Informacja Powiatowego Urzędu Pracy w Złotowie o stanie bezrobocia w mieście Złotów i podejmowanych działaniach w zakresie przeciwdziałania bezrobociu. 1. Poziom bezrobocia

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY

PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY Joanna Chrabołowska Joanicjusz Nazarko PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA HANDLOWEGO TYPU CASH & CARRY Wprowadzenie Wśród wielu prognoz szczególną rolę w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Barbara Wieliczko IERiGŻ-PIB, 8 listopada 2013 r. Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr I/1 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny)

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy na terenie powiatu leskiego. Marzena Majewska-Karnasiewicz doradca zawodowy z PUP Lesko

Rynek pracy na terenie powiatu leskiego. Marzena Majewska-Karnasiewicz doradca zawodowy z PUP Lesko Rynek pracy na terenie powiatu leskiego Marzena Majewska-Karnasiewicz doradca zawodowy z PUP Lesko Na sytuację na rynku pracy w województwie podkarpackim mają wpływ : - zmiany w strukturze ludności i procesy

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA

EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA DR DOMINIK ROZKRUT RAFAŁ TRZCIŃSKI Dz. współfinansowane ze środków Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 Wsparcie systemu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Dagmara Walada Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Plan prezentacji 1. Pojęcie bezrobocia 2. Stopa Bezrobocia i bezrobotni 3. Przyczyny bezrobocia 4. Bezrobocie w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo