Depopulacja. czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Raport końcowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Depopulacja. czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Raport końcowy"

Transkrypt

1 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy

2 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy

3 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy Opole 2014

4 Publikacja przygotowana w ramach projektu Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich, Działanie 6.1. Poprawa dostępu do zatrudnienia oraz wspieranie aktywności zawodowej w regionie, poddziałanie Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy. Praca zbiorowa pod kierunkiem naukowym dra hab., prof. Uczelni Łazarskiego Roberta Gwiazdowskiego Autorzy: Paweł Budrewicz Adam Mikołajczyk Iwona Trzcińska Ireneusz Jabłoński Przemysław Remin dr Anna Wieczorek Paweł Kolas Marzena Rudnicka dr Kamil Zubelewicz Robert Kwiatkowski dr hab., prof UEK Aleksander Surdej Wydawcy: Centrum im. Adama Smitha Pierwszy Niezależny Instytut w Polsce Warszawa, ul. Bednarska 16 Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego Opole, ul. Piastowska 14 Poglądy i opinie wyrażone w publikacji nie odzwierciedlają w swojej treści stanowiska Zarządu Województwa Opolskiego, a jedynie stanowiska autorów. Egzemplarz bezpłatny ISBN , ISBN Wydanie pierwsze, nakład: 200 egz. Redakcja, korekta: Małgorzata Kołcz Projekt graficzny, skład i druk: Kopiowanie i rozpowszechnianie możliwe jedynie z podaniem źródła Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

5 5 Spis treści Wstęp Wprowadzenie Geneza, cel, zakres i założenia opracowania Tło problemu sytuacja demograficzna w woj. opolskim na tle kraju Ogólna charakterystyka obecnego stanu demograficznego regionu Przyrost naturalny Migracje Kryzys rodziny Sytuacja w sferach związanych z demografią regionu Rynek pracy Edukacja Gospodarka Opieka społeczna Opieka zdrowotna (matek i dzieci) Opieka nad osobami starszymi Wyzwania rozwojowe woj. opolskiego Analiza PEST Metodologia i realizacja badań i analiz w projekcie Ogólne założenia metodologiczne Metodologia badań w odniesieniu do poszczególnych pakietów i subpakietów Wyniki badań i analiz Analiza sposobu obsługi przedsiębiorców Badanie ankietowe przedsiębiorców... 54

6 Badanie przedsiębiorców w 10 Specjalnych Strefach Ekonomicznych (SSE) Polski Analiza jakości i efektywności działań aktywizacyjnych prowadzonych przez powiatowe urzędy pracy Opis opracowanych 25 narzędzi Jednoprocentowy CIT N Opolska umowa o pracę N Mikropakiet dla mikrofirm N Deregulacja zawodów opiekuńczych N Uproszczenie prawa budowlanego N Bankowy standard obsługi przedsiębiorców N Opolska SSE N Regionalne Centrum Biznesu (RCB) N System wsparcia przedsiębiorstw N Centrum Pracy N Nowy model świadczeń socjalnych N Model zintegrowanego kształcenia zawodowego N Regionalna Wyższa Szkoła Zawodowa (RWSzZ) N Szkoła lokalnym centrum cywilizacyjnym N Bon wychowawczy N Pakiet podstawowych świadczeń dla matek i dzieci N Bon przedszkolny N Klaster usług przedszkolnych N Zniesienie barier w tworzeniu i prowadzeniu placówek przedszkolnych N Bon opiekuńczy N Klaster usług senioralnych N Sieć placówek senioralnych N Osiedle seniora N Ograniczenie barier w tworzeniu i prowadzeniu placówek senioralnych N Program promujący gospodarkę senioralną N Scenariusze wdrożenia zmian Opis przyjętej metodyki Uwagi ogólne Charakterystyka prognoz Narzędzia a scenariusze wdrażania Aspekty demograficzne Narzędzia a modele demograficzne Modele demograficzne

7 Lista symboli Model liczby ludności w wariancie podstawowym D Model dodatkowych urodzeń żywych D Model dodatkowych migracji po zatrudnienie D Model dodatkowych migracji po naukę D Model dodatkowych migracji na emeryturę D Skutki demograficzne wdrożenia scenariuszy Aspekty operacyjne Potencjalne cele operacyjne Narzędzia a kwantyfikowalne cele operacyjne Skutki operacyjne wdrożenia scenariuszy Aspekty finansowe Koszty i korzyści z narzędzi Narzędzia a łączne wydatki Skutki finansowe wdrożenia scenariuszy Podsumowanie Scenariusz pesymistyczny Scenariusz regionalny Scenariusz optymistyczny Rekomendacje Recenzje Obszar gospodarczy prof. dr hab. inż. Witold Kwaśnicki, prof. zw. UWr Obszar regionalnego systemu edukacji dr hab. prof. SGH Marek Rocki Obszar polityki społecznej dr hab. prof. UW Grażyna Firlit-Fesnak

8

9 9 Wstęp Wstęp Roczna praca każdego narodu jest funduszem, który zaopatruje go we wszystkie rzeczy konieczne i przydatne w życiu, a jego wysokość zależy od umiejętności, sprawności i znawstwa, z jakim swą pracę zazwyczaj wykonywa i od stosunku liczby tych, którzy pracują użytecznie, do liczby tych, którzy tego nie czynią pisał Adam Smith w Badaniach nad naturą i przyczynami bogactwa narodów 1. To nie zasoby ziemi i kapitału dają ludziom dobrobyt. Dobrobyt tworzą ludzie. Nie było w dziejach świata kraju, który osiągnąłby rozwój gospodarczy w okresie stagnacji (nie mówiąc już o zapaści) demograficznej. Nigdy w historii nie było wzrostu bez kołysek 2. Ziemia pozostawiona odłogiem nie tworzy żadnej wartości dodanej. Kapitał ulokowany w banku lub w przysłowiowej skarpecie też nie. To człowiek, pracując, tworzy wartość dodaną. Można spotkać się ze stwierdzeniami, że światu grozi raczej przeludnienie, a nie wyludnienie i że nie liczba ludzi, ale wydajność ich pracy mają większe znaczenie dla naszej cywilizacji. Sytuacja Opolszczyzny przeczy tej hipotezie, stanowiąc dowód, że to Adam Smith miał rację. Woj. opolskie jest najmniejszym regionem Polski zarówno pod względem powierzchni, jak i ludności. Wpisuje się ono szczególnie silnie w ogólnoeuropejską tendencję zwijania się demograficznego i, niestety, jest jednym z liderów tego procesu. Dla wskaźników (de)populacyjnych Opolszczyzny istotne znaczenie ma to, że żyje tu znaczny w stosunku do reszty kraju odsetek ludności mogącej identyfikować się z innymi regionami Europy. Taki podział: na ludność autochtoniczną, głównie Ślązaków, pochodzenia niemieckiego (dwupaństwowcy), oraz ludność napływową (przesiedleńcy) ma istotne znaczenie w sensie: społecznym, ekonomicznym, politycznym i prawnym. W sensie społecznym, bo zamieszkują tu dwie grupy zróżnicowane silną tożsamością etniczną. 1 A. Smith, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, Tom I, PWN, Warszawa 1954, s M. Kubiak, Współczesne problemy demograficzne w aspekcie społeczno-gospodarczym, w: M.G. Woźniak (red.), Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy. Spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja gospodarki, Rzeszów 2010, z. 16, s. 185.

10 10 W tych obu grupach znaczne są różnice ekonomiczne. Ludność autochtoniczna jest mocno skoncentrowana w określonych gminach i miastach województwa 3. Co interesujące, podział ten jest skorelowany ze strukturą gospodarczą województwa. A w końcu, co nie mniej ważne, istotne jest zróżnicowanie statusu prawno-politycznego populacji. Dwupaństwowcy posiadają w sensie formalno-prawnym nie tylko obywatelstwo polskie, lecz również niemieckie. Można przypuszczać, że w konsekwencji do pewnego stopnia związki z wielką ojczyzną ( ojczyzną ideologiczną lub niem. Vaterland) mogą tu być luźniejsze, jakkolwiek trudno wnioskować na tej podstawie co do utożsamiania się ludności o niemieckich korzeniach z opolską małą ojczyzną ( ojczyzną prywatną lub niem. Heimat). Z pewnością jednak możliwości i elastyczność migracyjna grupy dwupaństwowców, zwłaszcza autochtonów, jest wyższa aniżeli reszty społeczeństwa (w regionie i w kraju). Owa elastyczność społeczna wyraża się również brakiem poważniejszych konfliktów społecznych. Z biegiem czasu zostały wykształcone więzi społeczne rodzinne, sąsiedzkie, regionalne, a wreszcie i wzajemne zaufanie autochtonów i przesiedleńców, które zapobiegły poważniejszym konfliktom. Jednak niekorzystne tendencje demograficzne w dużym stopniu dotykają właśnie autochtonów! Statystycznie w tej grupie ludności, w dodatku silne sfeminizowanej na skutek strat wojennych, występował niższy przyrost naturalny, a zatem i silniejszy niż w pozostałej części populacji proces starzenia się całej grupy społecznej. Dodatkowo daje się zauważyć znaczny udział wiejskiej ludności autochtonicznej w grupie osób utrzymującej się ze źródeł pozarolniczych, co skutkowało wzmożonym wyludnianiem się wsi. Towarzyszyła tym zjawiskom począwszy od lat 50. XX w. masowa, obejmująca cały przyrost naturalny, emigracja do Niemiec 4. Szczególnie alarmujące są dane o dzietności, gdyż dotyczą pokolenia kobiet wyżu demograficznego z początku lat 80. XX w.. Utrzymanie tej tendencji spowoduje dwa efekty: zaburzenie proporcji między liczbą osób w wieku produkcyjnym i w wieku poprodukcyjnym, co dodatkowo obciąży w kolejnych latach pracujących. Obecnie na emeryta/rencistę przypada dwóch pracujących, a około roku 2060 należy się spodziewać zrównania liczby osób w wieku produkcyjnym i poprodukcyjnym każdy pracujący będzie utrzymywał jednego emeryta, przyspieszenie spadku liczby ludności w ogóle z powodu wzrostu liczby osób powyżej 65. roku życia, których umieralność z każdym kolejnym rokiem życia rośnie. Konieczne jest więc podjęcie próby interpretacji tego zjawiska i poszukania rozwiązań, które zatrzymają i odwrócą negatywne trendy. Fakt, że w pułapkę demograficzną wpada nie tylko region opolski, ale cała Polska i prawie cała Europa nie stanowi uzasadnienia bezradności. Ogólnopolskie, ogólnoeuropejskie, czy wręcz obejmujące cały krąg cywilizacyjny zmiany demograficzne stanowią dla tej cywilizacji i narodów będących jej częścią, zagrożenie biologiczne, społeczne, ekonomiczne i polityczne. 3 R.Rauziński, T. Sołdra-Gwiżdż, Społeczeństwo Śląska Opolskiego aspekty społeczne, demograficzne i rynku pracy, II Kongres Demograficzny, Opole Warszawa R.Rauziński, T. Sołdra-Gwiżdż, Społeczeństwo Śląska Opolskiego..., dz.cyt.

11 Bardzo niepokojąca jest bliskość współczynnika dzietności do granicy, którą demografowie nazywają skrajnie niską dzietnością (lowest-low fertility). Im niższa jest liczba urodzeń i niższa dzietność, tym starsza jest struktura wieku. Z kolei im starsza struktura wieku, tym tempo wzrostu populacji jest niższe i niższa jest liczba urodzeń, co przyspiesza proces starzenia się. Tak więc impet (momentum) wzrostu populacji wbudowany jest w strukturę jej wieku, która po osiągnięciu pewnego krytycznego stopnia prowadzi do stałego spadku rozmiarów populacji (stałego ujemnego przyrostu). Takie negatywne momentum pojawia się w efekcie długotrwałego (przez 2 3 lata) występowania niskiej lub bardzo niskiej płodności (poniżej 1,3), a szybkie wydłużanie się trwania życia wzmacnia proces zmierzania ku negatywnemu momentum. Z biologicznego punktu widzenia współczynnik dzietności 1.08 oznacza, że 100 kobiet rodzi 108 dzieci. Statystycznie 54 to dziewczynki. Jeśli one urodzą 58 dzieci, to tylko 29 z nich będzie dziewczynkami. Jeśli i one utrzymają tak samo niski poziom dzietności, to w kolejnym pokoleniu dziewczynek będzie 16, a w następnych 9, 5, 3. W ten sposób w ciągu 7 pokoleń zniknie 40-milionowy naród. Zanim do tego dojdzie, kumulują się problemy społeczne. Za sprawą oczywistego wpływu doskonalszych usług medycznych oraz kultu młodości populacja, która młodość metrykalną przeżywała kilkanaście lat wcześniej, chce pozostawać atrakcyjną. Towarzyszy temu rozwój zupełnie nowych usług ukierunkowanych na zaspokajanie potrzeb generacji 50+ i towarzyszących temu kampanii reklamowych, za którymi podąża zmiana postrzegania tych osób. Co więcej, ów + staje się coraz większy i zaczyna powoli obejmować już nawet metrykalnych emerytów. Na zmniejszanie się liczby osób w wieku produkcyjnym odpowiedzią musi być aktywizacja osób starszych biernych zawodowo. W odniesieniu do osób trwale biernych nie należy się spodziewać szczególnych efektów, jednak osoby na przedpolu starości, te, które były wcześniej czynne zawodowo, zapewne będą musiały dłużej pozostawać na rynku pracy. W kontekście ekonomicznym spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym stanowić będzie jeszcze większy problem. Między gospodarką a demografią istnieją złożone sprzężenia zwrotne. Ich rodzaj, skalę i wymiar determinuje wiele powiązanych ze sobą czynników, nie tylko ilościowych, ale i jakościowych. Istnieje zauważalny związek pomiędzy spadkiem płodności a takimi czynnikami, jak spadek PKB, wzrost bezrobocia czy spadek konsumpcji 5. Jednak największy problem stanowią finanse publiczne. Po pierwsze, zwiększają się wydatki emerytalne, a po drugie zdrowotne. Ludzie żyją dłużej i chcą żyć jeszcze dłużej, w związku z czym oczekują, że rząd zapewni im nie tylko emeryturę, ale i opiekę zdrowotną pozwalającą wydłużyć życie co wymaga zwiększania nakładów na publiczną służbę zdrowia. Ale ci sami ludzie nie chcą dłużej pracować co wymaga od rządu zwiększania wydatków na emerytury. Zwiększające się wydatki na emerytury i na ochronę zdrowia rządy dotąd finansowały zaciągając coraz większe długi, których spłata przekładana była na później. Aż doszły one do takiego poziomu, że nie sposób ich już 11 Wstęp 5 G. Lanzieri, Towards a baby recession in Europe? Differential fertility trends during the economic crisis. Statistics in Focus, n. 13/2013.

12 12 spłacić, a nie ma wystarczająco dużo chętnych, którzy chcieliby europejskim rządom nadal pożyczać na spłatę starych długów albo samych tylko odsetek od nich. To wszystko nie pozostaje bez konsekwencji politycznych. Próby podwyższenia wieku emerytalnego lub obniżania świadczeń emerytalnych wywołują liczne protesty społeczne. Emeryci już będący beneficjentami transferów budżetowych głosują za ich utrzymaniem i programami oznaczającymi wysokie opodatkowanie lepiej zarabiającej mniejszości w wieku produkcyjnym. Jako że młodzi mogą głosować nogami, podwyższanie obciążeń fiskalnych nakładanych na nich ma swoje granice. Dlatego wraz ze zwiększającą się dysproporcją między pokoleniami, tradycyjną solidarność międzypokoleniową zastępuje konflikt pokoleń. Wzrost liczebny ludzi starszych ma przełożenie na wyniki wyborów i co za tym idzie postawy polityków. Istnieje jednak możliwość wyjścia z pułapki niskiej dzietności. Zwrócić trzeba uwagę na rozbieżność między deklarowaną liczbą dzieci, które chce się posiadać, a liczbą rzeczywiście urodzoną w wyniku konfrontacji aspiracji rodziców z sytuacją ekonomiczną. Jest to tak zwana luka dzietności. Jest ona bardzo istotna dla interpretacji sytuacji demograficznej i zachowań prokreacyjnych. Jeśli młodzi ludzie wskazują w badaniach znacznie wyższą liczbę dzieci, które planują mieć w przyszłości, niż liczba tych, które ostatecznie decydują się mieć, można wnioskować, że zniesienie różnych barier może przyczynić się do wzrostu liczby dzieci (!!!). Tabela 0.1. Zamierzenia prokreacyjne Polaków Zamiar posiadania dzieci Bezdzietni Posiadający 1 dziecko Posiadający 2 dzieci Posiadający 3 dzieci Ogółem Zdecydowanie nie 35,4 38,9 72,2 86,2 53,1 Prawdopodobnie nie 28,4 22,7 21,0 11,2 22,8 Prawdopodobnie tak 23,4 22,4 5,3 1,6 15,3 Zdecydowanie tak 12,8 16,0 1,5 1,0 8,8 Źródło: M. Młynarska, Kiedy mieć dziecko? Jakościowe badanie procesu odraczania decyzji o rodzicielstwie, Working Paper ISiD 2011, nr Hipotezę, że może być lepiej, potwierdza obserwacja zmian w poziomie wykształcenia rodzących kobiet. 20 lat temu najwięcej dzieci rodziły kobiety z wykształceniem średnim. Obecnie najliczniej rodzą kobiety z wykształceniem wyższym. Jest to po części spowodowane tym, że gwałtownie wzrosła liczba kobiet z wyższym wykształceniem, ale nie jest to wyjaśnienie jedyne. W 1989 r. udział kobiet z wyższym wykształceniem był kilkunastoprocentowy, natomiast udział dzieci przez nie rodzonych był znacznie niższy. Jako że osoby z wyższym wykształceniem (nie tylko kobiety) mają niski wskaźnik zdecydowanie negatywnego poglądu na posiadanie dzieci w przyszłości i relatywnie wysoki, jeśli chodzi o posiadanie dzieci w bliskiej przyszłości, to można postawić hipotezę, 6 J. Jóźwiak, Czy w świetle badań naukowych możliwa jest demograficzna odnowa, w: Polska w Europie przyszłość demograficzna, Z. Strzelecki, A. Potrykowska (red.), RRL, Warszawa 2012, s. 8.

13 że aspiracje edukacyjne i zawodowe kobiet nie powodują same w sobie obniżenia współczynnika dzietności. Najszybciej do zmian dojrzała sytuacja w woj. opolskim. Odpowiedzi wymaga kilka fundamentalnych pytań. Co zrobić, by: powstrzymać emigrację, pobudzić imigrację i skłonić rodziny do posiadania większej liczby dzieci? Aby na nie odpowiedzieć, konieczne jest dokonanie analizy otoczenia oraz opracowanie planu zmian. Analiza musi być dokonana zgodnie z zasadą ab ovo usque ad mala, czyli po kolei, począwszy od diagnozy i prognozy, poprzez rozszerzoną analizę otoczenia prawnego i możliwości strategicznych zmian, po instrumenty i narzędzia służące zapobieganiu negatywnie ocenianym elementom diagnozy. Pakiety regulujące najważniejsze obszary i propozycje narzędzi służących wprowadzaniu zmian nie są ułożone ani liniowo, ani kaskadowo. Spinają się one w krąg przyczynowo-skutkowy. Każdy z zaproponowanych pakietów może być pierwszy, bo i tak zależy od wszystkich trzech pozostałych. Żeby powstrzymać emigrację, ludzie muszą mieć bezpieczną pracę. Żeby ludzie mieli pracę, konieczne są inwestycje tworzące miejsca pracy. Żeby były inwestycje, muszą być warunki do ich prowadzenia zwłaszcza dla Misi (Małych i Średnich Przedsiębiorstw), bo to one zatrudniają 75% legalnie pracujących Polaków. Służyć tym inwestycjom może m.in.: lepsze wykorzystanie Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) jako Regionalnego Centrum Biznesu, wprowadzenie nowych zasad obsługi obywateli w urzędach w standardzie bankowym (Klient Usługi Publicznej), ewentualna możliwość wyboru zryczałtowanego podatku CIT (1% przychodu) na wzór 19% podatku PIT od działalności gospodarczej, możliwość rozliczania zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych dopiero po osiągnięciu dochodu, a nie już od razu po zarejestrowaniu działalności gospodarczej, połączenie zalet umów o pracę z zaletami umów zlecenia (Opolska Umowa Pracy). Jako że przedsiębiorcy podejmują decyzje inwestycyjne na podstawie analizy dostępności zasobów pracy, muszą pojawić się pracownicy wykształceni w odpowiedni dla rynku sposób. Konieczne do tego są: rozwój szkolnictwa zawodowego, stworzenie Regionalnego Centrum Kształcenia Ustawicznego stworzenie Wyższej Szkoły Zawodowej. Zgodnie z zasadą przekuwania słabości w siłę region opolski, który stracił część populacji na skutek emigracji, z uwagi na trendy demograficzne i coraz wyższe koszty utrzymania emerytów w całej Europie, ma szansę na przyciągnięcie z powrotem na starość tych, którzy wyjechali w młodości. Dlatego sposobem na tworzenie nowych miejsc pracy może być w szczególności gospodarka senioralna. Służyć jej rozwojowi powinna specjalizacja w tym obszarze, a w szczególności: utworzenie Klastra Usług Senioralnych, wprowadzenie bonu opiekuńczego (na wzór Francji czy Belgii). 13 Wstęp

14 14 Nowe, trwałe miejsca pracy, osłabiając poczucie niepewności o przyszłość, powinny być istotnym czynnikiem zmniejszającym obawy rodziców związane z posiadaniem dzieci. Dodatkowym bodźcem może być nowy, zintegrowany model opieki nad matką i dzieckiem w postaci: bonu wychowawczego, bonu przedszkolnego. Rozwój potencjału w tym obszarze wspierać może Klaster usług opiekuńczych dla dzieci do lat 5. Konieczne też będzie zniesienie barier w tworzeniu placówek żłobkowoprzedszkolnych. Choć przedstawiony program działania jest wymiarowany na potrzeby woj. opolskiego, to ma znaczenie uniwersalne na pewno dla całej Polski, a być może i Europy.

15 15 1. Wprowadzenie Wprowadzenie 1.1. Geneza, cel, zakres i założenia opracowania Liczba mieszkańców woj. opolskiego dramatycznie się zmniejsza. Do 2035 r. prognozowany spadek liczby ludności wyniesie około 12% 1 to tak, jakby zniknęło całe Opole. W ostatnich latach zaobserwowano także ujemny przyrost naturalny spowodowany gwałtownym spadkiem dzietności, wzrost liczby separacji i rozwodów, osłabienie więzi międzypokoleniowych, a w konsekwencji pogorszenie się kondycji rodzin. Skala negatywnych zjawisk demograficznych regionu jest zatem bez precedensu, a ich skutki są zasadnicze dla przyszłego rozwoju regionu. Nakładające się na ten obraz niekorzystne trendy w zakresie ruchu migracyjnego ludności i projekcje demograficzne wymagają traktowania problemów populacyjnych przez zarządzających województwem w sposób szczególnie istotny. Najwięcej osób wyjechało z województw: opolskiego (10,6% ludności), Podlasia (9,1%), Podkarpacia (8,4%) oraz Warmii i Mazur (7,5%). Wynikająca z permanentnej emigracji depopulacja, w połączeniu z niskim wskaźnikiem urodzeń oraz starzeniem się społeczeństwa, powodują znaczące zaburzenia w rozwoju społeczno-gospodarczym i rzutują na przyszły rozwój tych regionów (Raport Komitetu Badań nad Migracjami PAN, grudzień 2013 r., Warszawa). Obserwowany przez ostatnie dwudziestolecie proces wyludniania regionu opolskiego z tendencją do wzrostu jego dynamiki w ostatnich latach, stawia przed władzami województwa i całą społecznością lokalną jedno z największych wyzwań: jak powstrzymać mieszkańców przed emigracją, a w szczególności, jak zatrzymać młode pokolenie opolan? Proces ten może być zahamowany, a w dającej się przewidzieć przyszłości nawet odwrócony, kiedy w woj. opolskim zostaną stworzone atrakcyjne warunki do realizacji aspiracji 1 Prognoza ludności na lata , GUS, Warszawa.

16 16 życiowych i zawodowych mieszkańców. Będą się one wiązać ze wzrostem poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego, rozumianego jako realna szansa względnie łatwego podjęcia lub kontynuowania aktywności zarobkowej oraz możliwości osiągnięcia relatywnie wysokiego standardu życia, mierzonego również jakością usług świadczonych przez szeroko rozumiany sektor publiczny. W konsekwencji zmiany te powinny wpłynąć na wzrost poczucia bezpieczeństwa finansowego i socjalnego rodzin, zwiększając tym samym ich skłonność do posiadania i wychowywania licznego potomstwa oraz pozytywnie wpłynąć na gotowość do powrotu tych obywateli woj. opolskiego, którzy ją opuścili, głównie z przyczyn ekonomicznych. By zrealizować ten cel, konieczne jest podjęcie szybkich, a jednocześnie spójnych i kompleksowych działań przeciwdziałających depopulacji regionu, a w dalszej perspektywie powodujących odwrócenie tego trendu. Dlatego też władze samorządowe woj. opolskiego w przygotowanej i zatwierdzonej przez Sejmik Województwa Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do roku 2020 wskazują na zapobieganie i przeciwdziałanie procesom depopulacji jako na najważniejsze wyzwanie rozwojowe regionu. Jest wdrażany program Specjalnej Strefy Demograficznej (SSD), który zakłada odbudowę potencjału ludnościowego woj. opolskiego poprzez tworzenie nowych miejsc pracy oraz poprawę jakości życia. Współfinansowany ze środków UE w ramach POKL projekt pt. Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy stanowi wsparcie dla SSD. Niniejsze opracowanie, które jest raportem podsumowującym projekt Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy, stanowi jednocześnie propozycję planu wykonawczego do Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do roku Jego zasadniczym celem jest przedstawienie scenariusza wdrożenia zmian wraz z adekwatnymi narzędziami zmian w zakresie jakości zarządzania oraz otoczenia prawnego wpływających na opolski rynek pracy. W pierwszej części dokumentu uwaga skoncentrowana została na wprowadzeniu w temat depopulacji oraz zdiagnozowaniu i scharakteryzowaniu obecnej sytuacji demograficznej regionu, a także przedstawieniu przyjętej metodologii pracy w projekcie przez interdyscyplinarny zespół ekspertów (Wstęp oraz punkty 1 2). W dalszej części opracowania (punkt 3) zaprezentowano wnioski z przeprowadzonych badań własnych i analiz. Kluczową część opracowania punkt 4 stanowi opis wypracowanych 25 narzędzi służących poprawie oferty zatrudnienia na regionalnym rynku pracy oraz warunków życia mieszkańców wraz z analizą warunków (prawnych, ekonomicznych, społecznych i politycznych oraz technicznych) koniecznych do wprowadzenia proponowanych zmian. Ponadto w tym punkcie, autorzy opracowania przedstawiają szczegółowy plan wdrożenia narzędzi (w tym niezbędnych zmian legislacyjnych) oraz analizę finansową skutków ich implementacji. W rozdziale 5. rozpisano szczegółowo trzy scenariusze zmian przedstawiające wpływ wdrożenia niniejszego planu na depopulację oraz miejsca pracy w regionie. Opracowanie kończy się recenzjami ekspertów z obszaru gospodarki, edukacji i polityki społecznej. Oczekiwanym efektem wprowadzenia zawartych w dokumencie zmian będzie przede wszystkim odwrócenie negatywnych zjawisk demograficznych w woj. opolskim, dzięki

17 istotnemu zwiększeniu szans opolan na realizację swoich aspiracji życiowych i zawodowych na terenie regionu, wzmocnieniu rodziny oraz zdecydowanej poprawie regionalnej polityki senioralnej. Istotnym założeniem niniejszego opracowania jest hipoteza, zgodnie z którą zjawiska demograficzne są złożone, tj. na ruchy ludności wpływa jednocześnie wiele czynników: nie tylko prawnych, lecz również społecznych, ekonomicznych i politycznych. Pominąwszy klasyczne przyczyny silnego spadku zaludnienia, jak wojna, klęski żywiołowe, epidemie, jako dwie zasadnicze grupy czynników wpływających na ten niepożądany stan wymienia się współcześnie: ujemny przyrost naturalny, ruchy (e)migracyjne. To właśnie silnym procesom emigracyjnym oraz spadkowi dzietności słusznie przypisuje się sprawstwo depopulacji woj. opolskiego. Przyczyny tych procesów są jednak wielorakie. Można przyjąć, że nie ma jednego, najsilniejszego i w pełni decydującego czynnika, który jednostkowo powoduje tę depopulację. Współcześnie, to nie zjawiska naturalne, lecz skomplikowany układ okoliczności, na przykład wynikających z historii danego terenu, a także rozmaite elementy społeczne, prawne, polityczne i gospodarcze, wpływają negatywnie na sytuację jednostek i grup, i decydują o charakterze zmian społecznych. I ostatnie, choć nie mniej ważne założenie, przyjmuje się, że zjawisko depopulacji woj. opolskiego jest niepożądane, a wpływające na nie czynniki powinny zostać zmienione tak, aby poprawie uległy wskaźniki demograficzne związane z naturalnym ruchem ludności oraz z ruchami migracyjnymi. Celem jest zatem zidentyfikowanie tych czynników, które mogłyby zapobiegać niekorzystnym zmianom oraz stworzenie instrumentów, które mają wzmacniać bodźce pozytywnie wpływające na ruch naturalny i migracyjny. 17 Wprowadzenie 1.2. Tło problemu sytuacja demograficzna w woj. opolskim na tle kraju Ogólna charakterystyka obecnego stanu demograficznego regionu Woj. opolskie jest najmniejszym regionem Polski. Zarówno pod względem powierzchni ( ha), jak i ludności. Według Urzędu Statystycznego w Opolu liczy ono 1,010 mln osób (stan na 31 grudnia 2012 r.) 2, co stanowi 2,6% ogółu ludności Polski (ostatnie miejsce wśród województw w kraju). Według Państwowej Komisji Wyborczej, która prowa- 2 Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu.

18 18 dzi rejestr wyborców, jest to już tylko tys. mieszkańców 3 (w III kwartale 2013 r.). Utrzymujący się od kilku lat ujemy przyrost naturalny oraz ujemne saldo migracji na pobyt stały spowodowały zmniejszenie się liczby ludności. Aktualne dane dot. liczby ludności woj. opolskiego prezentuje tabela 1.1. Tabela 1.1. Ludność woj. opolskiego w latach (stan na 31.12) według podregionów i powiatów Wyszczególnienie w liczbach bezwzględnych 2010=100 WOJEWÓDZTWO ,7 99,3 miasta ,5 99,0 wieś ,8 99,6 Podregion nyski ,6 99,3 powiaty: brzeski ,9 99,7 kluczborski ,6 99,2 namysłowski ,7 99,4 nyski ,5 99,2 prudnicki ,4 98,9 Podregion opolski ,7 99,3 powiaty: głubczycki ,4 98,7 kędzierzyńsko-kozielski ,4 99,0 krapkowicki ,7 99,2 oleski ,6 99,3 opolski ,1 100,1 strzelecki ,6 99,4 Miasto na prawach powiatu Opole ,8 99,1 Źródło: Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu. Prognozuje się, że w 2015 r. liczba ludności woj. opolskiego spadnie mocno poniżej miliona, a w ciągu kolejnych 20 lat zmniejszy się do mniej niż 900 tys. Podkreślić przy tym należy, że przedstawiona prognoza ludnościowa jest obar- 3 Rejestr wyborców w IV kwartale 2013 r. (http://opole.pkw.gov.pl).

19 czona możliwością błędu statystycznego. Sam GUS przyznaje, że rzeczywiste stany ludności są w stosunku do prognozowanych o 108,1 tys. wyższe (w miastach jest o 118,9 tys. więcej, a na wsi o 10,8 tys. mniej ludności niż przewidywano); błąd względny prognozy mieści się w granicach 0,11 0,83% 4. Tym niemniej analiza przewidywanego spadku liczby ludności pokazuje silną, negatywną tendencję (Wykres 1.1). 19 Wykres 1.1. Prognoza liczby ludności w woj. opolskim do 2035 r. Wprowadzenie Źródło: opracowanie własne na podstawie: GUS, 2008, 2009, Prognoza ludności na lata , Warszawa Należy przy tym ponownie podkreślić, że zjawisko depopulacji osiąga różne natężenie w poszczególnych województwach w kraju, ale najsilniej dotyka właśnie opolskiego. Różnice te w ostatnich latach przybrały większy rozmiar, albowiem wzrost urodzeń w Polsce obserwowany w tym czasie spowodował statystyczny wzrost liczby ludności o 0,7 p.p., w żadnej mierze nie stał się jednak udziałem woj. opolskiego, które systematycznie traci ludność w sposób naturalny oraz przez wyjazdy, zwłaszcza osób młodych (emigracja krajowa i zagraniczna). Jak podaje GUS liczba ludności Polski spadła w 2013 r. do mniej niż 38,5 mln, drugi rok z rzędu. Tempo przyrostu rzeczywistego wyniosło minus 0,1 proc., co oznacza, że na każde 10 tys. mieszkańców Polski w zeszłym roku ubyło 10 osób (Materiał prasowy GUS, styczeń 2014 r., Warszawa). 4 W województwach podlaskim i podkarpackim niedoszacowanie jest większe i błąd wynosi odpowiednio 1,49% i 3,24%.

20 20 W ostatnich latach obserwuje się też tendencje świadczące o starzeniu się społeczeństwa regionu. Na koniec 2012 r. w województwie było 135,1 tys. dzieci (0 14 lat), czyli mniej o 1,2% w porównaniu z 2011 r., a o 2,8% w odniesieniu do 2010 r. Liczba ludności w wieku 65 lat i więcej wyniosła 149,3 tys. i zwiększyła się zarówno w stosunku do 2011, jak i 2010 r. (odpowiednio: o 2,2% i o 3,6%). Woj. opolskie w odniesieniu do danych krajowych charakteryzowało się starszą strukturą wieku ludności. W 2012 r. udział dzieci do ogółu ludności ukształtował się na poziomie 13,4% wobec 15,1% w kraju, a osób starszych odpowiednio: 14,8% wobec 14,2% 5. Wydłużanie się przeciętnego trwania życia oraz wieku środkowego (mediany) ludności w regionie opolskim również świadczy o starzeniu się mieszkańców. W 2012 r. mężczyźni w woj. opolskim osiągnęli przeciętnie wiek 73,1 lat, a kobiety 80,6 lat (w kraju odpowiednio: 72,7 lat i 81,0 lat). Rosnąca średnia długość życia przyjmowana jako trend pozytywny, nie powinna być analizowana w oderwaniu od innych czynników, albowiem sama w sobie rodzi zagrożenia o charakterze ekonomicznym. Po pierwsze, powstaje niebezpieczeństwo spowodowane niewykorzystaniem potencjału starszego pokolenia na rynku pracy. Spowodowane jest to niskim poziomem wykształcenia ludności, co implikuje niską aktywność zawodową. Po drugie, wraz z rosnącą długością życia wzrasta zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze i ochrony zdrowia, co wobec słabej infrastruktury społecznej dodatkowo nadwyręża i tak napięte budżety jednostek samorządu terytorialnego. Ta tendencja nie dotyczy tylko Polski, ale i całej Europy... Widać dzisiaj załamanie systemów emerytalnych, bo nie ma następnych pokoleń, które by wypracowały tyle dóbr, by rozdzielić je także między tych, którzy pobierają świadczenia emerytalne. Coraz trudniej będzie zatem utrzymać ten standard i ten poziom życia, do którego się w Europie przyzwyczailiśmy Andrzej Sadowski, Centrum im. Adama Smitha (wypowiedź dla PAP, ). Niekorzystnie przedstawiają się także relacje pomiędzy ekonomicznymi grupami wieku. Na koniec 2012 r. liczba osób w wieku przedprodukcyjnym, tj. do 17 roku życia wyniosła 167,2 tys. i zmniejszyła się o 1,8% w stosunku do 2011 r., a o 4,0% w porównaniu z 2010 r. Ludność w wieku produkcyjnym (18 59 lat dla kobiet, lata dla mężczyzn) w omawianym okresie wyniosła 658,0 tys. i zmniejszyła się zarówno w relacji do 2011 r. (o 0,8%), jak i w odniesieniu do 2010 r. (o 1,3%). Zwiększyła się natomiast liczba osób w wieku poprodukcyjnym (kobiety 60 lat i więcej, mężczyźni 65 lat i więcej). Na koniec 2012 r. odnotowano w tej grupie 185,0 tys. osób, tj. więcej o 2,6% niż w 2011 r., a o 5,1% w stosunku do 2010 r. W relacji do danych krajowych w omawianym roku odsetek osób w wieku przedprodukcyjnym w województwie był niższy o 1,7 p.p., natomiast odsetek osób w wieku poprodukcyjnym wyższy o 0,5 p.p. 6 5 Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu. 6 Tamże.

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA 214-25 DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Niniejsza informacja została opracowana na podstawie prognozy ludności na lata 214 25 dla województw (w podziale na część miejską

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY Informacja o sytuacji na rynku pracy wg stanu na dzień 30 września 2006 roku

WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY Informacja o sytuacji na rynku pracy wg stanu na dzień 30 września 2006 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY Informacja o sytuacji na rynku pracy wg stanu na dzień 30 września 2006 roku 1. Poziom i stopa bezrobocia Sierpień 2006 Wrzesień 2006 2. Lokalne rynki pracy Tabela nr 1. Powiaty

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Dr Krzysztof Szwarc Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Gdańsk 2011 Po transformacji gospodarczej nastąpiły w Polsce diametralne zmiany

Bardziej szczegółowo

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie 1 W 2009 r. terytorium województwa lubuskiego, Brandenburgii i Berlina, stanowiące część polsko-niemieckiego obszaru transgranicznego zamieszkiwało 7,0 mln osób. W ciągu niemal dekady liczba ludności w

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 44,3% ludności w wieku 15 lat i więcej, co oznacza pogorszenie sytuacji w ujęciu rocznym o 1,1 p.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 41,9% ludności w wieku 15 lat i więcej, co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym o 0,5 p. proc.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Sytuacja na mazowieckim rynku pracy wyróżnia się pozytywnie na tle kraju. Kobiety rzadziej uczestniczą w rynku pracy niż mężczyźni

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,4% ludności w wieku 15 lat i więcej. W województwie mazowieckim populacja pracujących wyniosła

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W końcu 2007 r. liczba ludności województwa świętokrzyskiego wyniosła 1275,6 tys. osób, co odpowiadało

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju demograficznego

Perspektywy rozwoju demograficznego Perspektywy rozwoju demograficznego Czy liczba urodzeń w Polsce musi spadać? Seminarium otwarte organizowane przez GUS Lucyna Nowak Departament Badań Demograficznych Źródła informacji wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2016 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2016 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2016 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC MARCA 2016 ROKU Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 29.05.2015 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks

Bardziej szczegółowo

Zakres badań demograficznych

Zakres badań demograficznych Zakres badań demograficznych wskaźnik rodności wskaźnik dzietności RUCH NATURALNY STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI wskaźniki umieralności wskaźniki zgonów przeciętny dalszy czas trwania życia wskaźnik małżeństw

Bardziej szczegółowo

Zakres badań demograficznych

Zakres badań demograficznych Zakres badań demograficznych wskaźnik rodności wskaźnik dzietności RUCH NATURALNY STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI wskaźniki umieralności wskaźniki zgonów przeciętny dalszy czas trwania życia wskaźnik małżeństw

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku dr Stanisława Górecka dr Robert Szmytkie Uniwersytet Wrocławski Prognoza demograficzna to przewidywanie przyszłej liczby i struktury

Bardziej szczegółowo

w województwie śląskim wybrane aspekty

w województwie śląskim wybrane aspekty URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Aurelia Hetmańska Sytuacja ludzi młodych Sytuacja ludzi młodych w województwie śląskim wybrane aspekty Katowice, listopad 2013 r. Województwo śląskie w skali kraju koncentruje:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2015 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2015 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2015 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC MARCA 2015 ROKU Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje styczeń Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy styczeń 2016 r. Województwo pomorskie grudzień 2015 r. styczeń 2016 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2009 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2009 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W KŁOBUCKU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2009 ROKU ( II część raportu za 2009 rok oparta o dane o uczniach szkół ponadgimnazjalnych z SIO MEN)

Bardziej szczegółowo

Nasz region we współczesnym świecie

Nasz region we współczesnym świecie Nasz region we współczesnym świecie Anna Czarlińska-Wężyk 14.04.2013 http://pl.wikipedia.org/wiki/wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie Województwo powstało dnia 1.01.1999 z województw: katowickiego i częstochowskiego

Bardziej szczegółowo

płodność, umieralność

płodność, umieralność Konferencja naukowa Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Założenia prognozy ludności płodność, umieralność Warszawa, 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC GRUDNIA 2011 ROKU. Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC MARCA 2011 ROKU Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 2 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, marzec 2013 r. Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R. Po raz pierwszy od ośmiu miesięcy nastąpił wzrost stopy bezrobocia zarówno w Polsce, jak i na Mazowszu. Bardziej optymistyczna informacja dotyczy zatrudnienia w

Bardziej szczegółowo

kwartał KWARTALNA INFORMACJA O SYTUACJI OSÓB MŁODYCH PLANU GWARANCJI DLA MŁODZIEŻY II KWARTAŁ 2016 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku

kwartał KWARTALNA INFORMACJA O SYTUACJI OSÓB MŁODYCH PLANU GWARANCJI DLA MŁODZIEŻY II KWARTAŁ 2016 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku II kwartał 2016 KWARTALNA INFORMACJA O SYTUACJI OSÓB MŁODYCH NA PODLASKIM RYNKU PRACY W KONTEKŚCIE REALIZACJI PLANU GWARANCJI DLA MŁODZIEŻY II KWARTAŁ 2016 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku 2016

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO KONFERENCJA: Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego wobec nowych wyzwań rozwojowych Zielona Góra 10 marca 2010 r. 2008 2000 =100 Podział terytorialny

Bardziej szczegółowo

KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Informacja została opracowana na podstawie uogólnionych wyników reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata 2012-2013 Wyszczególnienie Wskaźnik stopy bezrobocia w poszczególnych powiatach subregionu południowego

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego Prof. dr hab. Zenon Wiśniewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego 1. Wprowadzenie 2. Prognozy ludności w regionie 3. Pracujący

Bardziej szczegółowo

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat WOJEWODA MAZOWIECKI URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE INFORMACJA PRASOWA, 25 września 2013 r. Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat Mniejsze bezrobocie i krótszy czas

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka podmiotów gospodarczych w regionie

Charakterystyka podmiotów gospodarczych w regionie Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim Opracowanie przygotowane przez Radę Konińskiej Izby Gospodarczej na spotkanie przedstawicieli Władz Izby z Prezydentem Miasta Konina Józefem Nowickim

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 1. Stopa bezrobocia rejestrowanego w poszczególnych miesiącach w 2012 i 2013 r. na Mazowszu i w Polsce.

Tabela nr 1. Stopa bezrobocia rejestrowanego w poszczególnych miesiącach w 2012 i 2013 r. na Mazowszu i w Polsce. MAZOWIECKI RYNEK PRACY STYCZEŃ 2014 R. W pierwszym miesiącu 2014 r. Mazowsze było jednym z trzech województw, w którym odnotowano wzrost stopy bezrobocia w skali roku. W ujęciu miesiąc do miesiąca zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata 2013-2014 Wyszczególnienie Wskaźnik stopy bezrobocia w poszczególnych powiatach subregionu południowego

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres RAPORT Z REALIZACJI Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011 2020 za okres 2011 2013 SPIS TREŚCI CEL GŁÓWNY...9 Wskaźniki osiągnięć... 9 OBSZAR 1. GOSPODARKA WIEDZY I AKTYWNOŚCI... 11 Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

http://bydgoszcz.stat.gov.pl/

http://bydgoszcz.stat.gov.pl/ Niniejsze opracowanie ma na celu przedstawienie zmian w zakresie edukacji osób dorosłych w województwie kujawsko-pomorskim w latach szkolnych 2004/05-2013/14. Dane dotyczące edukacji osób dorosłych (liczby

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0 MAZOWIECKI RYNEK PRACY PAŹDZIERNIK 2013 R. Październikowe dane dotyczące mazowieckiego rynku pracy wskazują na poprawę sytuacji. W ujęciu miesiąc do miesiąca stopa bezrobocia spadła, a wynagrodzenie i

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2008 R. 1 PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W 2008 roku wartość wytworzonego produktu krajowego

Bardziej szczegółowo

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz Źródło: www.stat.gov.pl (GUS) Rozdział V. CHARAKTERYSTYKA EKONOMICZNA LUDNOŚ CI 16. Źródła utrzymania W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz odrębnie

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE

ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE Katarzyna Żmudzińska Wicedyrektor ds. rynku pracy Gdańsk, dnia 7 czerwca 2016 r. Rozwój poradnictwa zawodowego w regionie KONTEKST STRATEGICZNY 2 Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY WE WROCŁAWIU Powierzchnia w km² 293 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2167 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto WROCŁAW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 69 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2481 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto BYTOM LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 82 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1572 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TYCHY LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

województwo pomorskie

województwo pomorskie województwo pomorskie maj 2017 Podstawowe informacje Województwo pomorskie kwiecień 2017 r. maj 2017 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób (stan w końcu miesiąca) Stopa

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny INSTYTUT EKONOMIKI ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ-PIB Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny Barbara Chmielewska Dochody i wydatki ludności wiejskiej oraz rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 2 Woj. opolskie znajduje się w południowo-zachodniej części Polski, w dorzeczu górnej Odry. Bezpośrednio graniczy z Czechami, a także woj. śląskim, dolnośląskim, łódzkim

Bardziej szczegółowo

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami.

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami. OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA BIUR KARIER 13-14 września 2012r. Innowacyjna działalność Akademickich Biur Karier w dobie globalizacji oraz permanentnego kryzysu gospodarczego Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów

Bardziej szczegółowo

Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku

Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku Urząd Marszałkowski Województw a Opolskiego Departament Rozwoju Regionalnego Referat Badań i Analiz Strategicznych Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w styczniu 2010 roku

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w styczniu 2010 roku STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w styczniu 2010 roku POZIOM BEZROBOCIA I STOPA BEZROBOCIA Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w chrzanowskim urzędzie pracy w końcu stycznia 2010 roku

Bardziej szczegółowo

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r.

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 03.10.2016 r. Opracowanie sygnalne Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. W 2015 r. działalność gospodarczą w Polsce prowadziło

Bardziej szczegółowo

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa 4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa Analiza potencjału rozwojowego powinna się odnosić między innymi do porównywalnych danych z miast o zbliżonych parametrach. Dlatego też do tej części opracowania

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO)

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Dagmara K. Zuzek ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Wstęp Funkcjonowanie każdej gospodarki rynkowej oparte jest

Bardziej szczegółowo

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4 URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE Powierzchnia w km² 32 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2404 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SIEDLCE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r.

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r. Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata 2007-2013 Kielce, kwiecień 2008 r. Problemy ograniczające rozwój Województwa Świętokrzyskiego Problemy

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA NA ŁÓDZKIM RYNKU PRACY W III KWARTALE 2003 ROKU

SYTUACJA NA ŁÓDZKIM RYNKU PRACY W III KWARTALE 2003 ROKU SYTUACJA NA ŁÓDZKIM RYNKU PRACY W III KWARTALE 2003 ROKU 1. Bezrobocie rejestrowane Według stanu na koniec września 2003 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w łódzkich Powiatowych Urzędach Pracy wynosiła

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Piotr Lewandowski (red.), Kamil Wierus Warszawa, marzec 2012 1

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim

Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim Konińska Izba Gospodarcza Maj 212 Charakterystyka podmiotów gospodarczych w regionie W subregionach województwa Wielkopolskiego średnio ok. 97%

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje czerwiec Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy czerwiec 2015 r. Województwo pomorskie maj 2015 r. czerwiec 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

Potencjał demograficzny

Potencjał demograficzny Daniela Szymańska, Jadwiga Biegańska Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Instytut Geografii, Gagarina 9, 87-100 Toruń dostępne na: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/rl_charakter_obszar_wiejskich_w_2008.pdf

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Powierzchnia w km² 46 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1374 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto PRZEMYŚL LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata

Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2015 2050 Magdalena Skalik Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Opole, 29.01.2016 r. LUDNOŚĆ DEFINICJE Dane o liczbie ludności są opracowywane w dwóch ujęciach:

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 43 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2160 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SŁUPSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze

Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze Zróżnicowanie demograficzne społeczeństw Poziom podstawowy Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze Struktura wieku zależy głównie

Bardziej szczegółowo

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8 URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 58 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2038 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto ZIELONA GÓRA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy i jej wpływ na strukturę kształcenia w województwie opolskim

Sytuacja na rynku pracy i jej wpływ na strukturę kształcenia w województwie opolskim Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego Sytuacja na rynku pracy i jej wpływ na strukturę kształcenia w województwie opolskim Opole, 23 listopad 2007 r. Departament Edukacji i Rynku Pracy 1 Cechy gospodarki

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Powierzchnia w km² 102 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2893 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto BIAŁYSTOK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach 1946-2010 Tabela 1 Stan w dniu 31 XII Ludność w tys. Zmiany przyrost, ubytek w okresie tendencje w tys. w % 1946 23 640 - - - - 1966 31 811 1946-1966 rosnąca

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

ludności aktywnej zawodowo (pracujących i bezrobotnych) przyjęte na XIII Międzynarodowej Konferencji Statystyków Pracy w październiku 1982 r.

ludności aktywnej zawodowo (pracujących i bezrobotnych) przyjęte na XIII Międzynarodowej Konferencji Statystyków Pracy w październiku 1982 r. Informacja została opracowana na podstawie uogólnionych wyników reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) przeprowadzonego Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności realizowane jest

Bardziej szczegółowo

Raport. z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim. nr 2. za okres: maj opracowany w ramach projektu:

Raport. z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim. nr 2. za okres: maj opracowany w ramach projektu: Raport z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim nr 2 za okres: maj 2016 opracowany w ramach projektu: Kompleksowe wsparcie osób zwolnionych i zagrożonych zwolnieniem z pracy z obszaru u Nowosądeckiego

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji na rynku pracy

Informacja o sytuacji na rynku pracy Informacja o sytuacji na rynku pracy stan na dzień 30 września roku POWIATOWY URZĄD PRACY W NYSIE 1.Stopa bezrobocia Tabela 1 Polska woj. opolskie powiat nyski Sierpień 12,4% 13,1% 19,0% Wrzesień 12,4%

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WŁODAWSKIM ZA 2012 R.

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WŁODAWSKIM ZA 2012 R. URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY WE WŁODAWIE ul. Niecała 2 22-200 Włodawa, tel. 082 5725-240 fax 5724-043 e-mail: secretariat@pup.wlodawa.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WŁODAWSKIM

Bardziej szczegółowo

Realizacja: MillwardBrown SMG/KRC Warszawa, ul. Nowoursynowska 154A

Realizacja: MillwardBrown SMG/KRC Warszawa, ul. Nowoursynowska 154A Badanie specyfiki bezrobocia w wybranych powiatach województwa mazowieckiego, w zakresie stanu obecnego, perspektyw rozwoju sytuacji na lokalnych rynkach pracy oraz wniosków dla polityki rynku pracy. Wyniki

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Analiza SWOT jest to jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod analitycznych wykorzystywanych we wszystkich

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda Agenda Migracje Zarobkowe Polaków Emigracja z Polski o o o o o o Skala emigracji Kierunki emigracji Profil potencjalnego emigranta Długość wyjazdów Bariery i motywacje Sytuacja geopolityczna Imigracja

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie w Małopolsce w maju 2017 roku

Bezrobocie w Małopolsce w maju 2017 roku Bezrobocie w Małopolsce w maju 217 roku Od czterech lat w woj. małopolskim bezrobocie rejestrowane wykazuje tendencję spadkową. W maju w powiatowych urzędach pracy zarejestrowanych było 86 817 bezrobotnych.

Bardziej szczegółowo

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Wprowadzenie Problematyka rozwoju demograficznego Polski naleŝy do tych tematów w nauczaniu geografii, które budzą duŝe zaciekawienie ze

Bardziej szczegółowo