Depopulacja. czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Raport końcowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Depopulacja. czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Raport końcowy"

Transkrypt

1 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy

2 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy

3 Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy Raport końcowy Opole 2014

4 Publikacja przygotowana w ramach projektu Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy. Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich, Działanie 6.1. Poprawa dostępu do zatrudnienia oraz wspieranie aktywności zawodowej w regionie, poddziałanie Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy. Praca zbiorowa pod kierunkiem naukowym dra hab., prof. Uczelni Łazarskiego Roberta Gwiazdowskiego Autorzy: Paweł Budrewicz Adam Mikołajczyk Iwona Trzcińska Ireneusz Jabłoński Przemysław Remin dr Anna Wieczorek Paweł Kolas Marzena Rudnicka dr Kamil Zubelewicz Robert Kwiatkowski dr hab., prof UEK Aleksander Surdej Wydawcy: Centrum im. Adama Smitha Pierwszy Niezależny Instytut w Polsce Warszawa, ul. Bednarska 16 Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego Opole, ul. Piastowska 14 Poglądy i opinie wyrażone w publikacji nie odzwierciedlają w swojej treści stanowiska Zarządu Województwa Opolskiego, a jedynie stanowiska autorów. Egzemplarz bezpłatny ISBN , ISBN Wydanie pierwsze, nakład: 200 egz. Redakcja, korekta: Małgorzata Kołcz Projekt graficzny, skład i druk: Kopiowanie i rozpowszechnianie możliwe jedynie z podaniem źródła Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

5 5 Spis treści Wstęp Wprowadzenie Geneza, cel, zakres i założenia opracowania Tło problemu sytuacja demograficzna w woj. opolskim na tle kraju Ogólna charakterystyka obecnego stanu demograficznego regionu Przyrost naturalny Migracje Kryzys rodziny Sytuacja w sferach związanych z demografią regionu Rynek pracy Edukacja Gospodarka Opieka społeczna Opieka zdrowotna (matek i dzieci) Opieka nad osobami starszymi Wyzwania rozwojowe woj. opolskiego Analiza PEST Metodologia i realizacja badań i analiz w projekcie Ogólne założenia metodologiczne Metodologia badań w odniesieniu do poszczególnych pakietów i subpakietów Wyniki badań i analiz Analiza sposobu obsługi przedsiębiorców Badanie ankietowe przedsiębiorców... 54

6 Badanie przedsiębiorców w 10 Specjalnych Strefach Ekonomicznych (SSE) Polski Analiza jakości i efektywności działań aktywizacyjnych prowadzonych przez powiatowe urzędy pracy Opis opracowanych 25 narzędzi Jednoprocentowy CIT N Opolska umowa o pracę N Mikropakiet dla mikrofirm N Deregulacja zawodów opiekuńczych N Uproszczenie prawa budowlanego N Bankowy standard obsługi przedsiębiorców N Opolska SSE N Regionalne Centrum Biznesu (RCB) N System wsparcia przedsiębiorstw N Centrum Pracy N Nowy model świadczeń socjalnych N Model zintegrowanego kształcenia zawodowego N Regionalna Wyższa Szkoła Zawodowa (RWSzZ) N Szkoła lokalnym centrum cywilizacyjnym N Bon wychowawczy N Pakiet podstawowych świadczeń dla matek i dzieci N Bon przedszkolny N Klaster usług przedszkolnych N Zniesienie barier w tworzeniu i prowadzeniu placówek przedszkolnych N Bon opiekuńczy N Klaster usług senioralnych N Sieć placówek senioralnych N Osiedle seniora N Ograniczenie barier w tworzeniu i prowadzeniu placówek senioralnych N Program promujący gospodarkę senioralną N Scenariusze wdrożenia zmian Opis przyjętej metodyki Uwagi ogólne Charakterystyka prognoz Narzędzia a scenariusze wdrażania Aspekty demograficzne Narzędzia a modele demograficzne Modele demograficzne

7 Lista symboli Model liczby ludności w wariancie podstawowym D Model dodatkowych urodzeń żywych D Model dodatkowych migracji po zatrudnienie D Model dodatkowych migracji po naukę D Model dodatkowych migracji na emeryturę D Skutki demograficzne wdrożenia scenariuszy Aspekty operacyjne Potencjalne cele operacyjne Narzędzia a kwantyfikowalne cele operacyjne Skutki operacyjne wdrożenia scenariuszy Aspekty finansowe Koszty i korzyści z narzędzi Narzędzia a łączne wydatki Skutki finansowe wdrożenia scenariuszy Podsumowanie Scenariusz pesymistyczny Scenariusz regionalny Scenariusz optymistyczny Rekomendacje Recenzje Obszar gospodarczy prof. dr hab. inż. Witold Kwaśnicki, prof. zw. UWr Obszar regionalnego systemu edukacji dr hab. prof. SGH Marek Rocki Obszar polityki społecznej dr hab. prof. UW Grażyna Firlit-Fesnak

8

9 9 Wstęp Wstęp Roczna praca każdego narodu jest funduszem, który zaopatruje go we wszystkie rzeczy konieczne i przydatne w życiu, a jego wysokość zależy od umiejętności, sprawności i znawstwa, z jakim swą pracę zazwyczaj wykonywa i od stosunku liczby tych, którzy pracują użytecznie, do liczby tych, którzy tego nie czynią pisał Adam Smith w Badaniach nad naturą i przyczynami bogactwa narodów 1. To nie zasoby ziemi i kapitału dają ludziom dobrobyt. Dobrobyt tworzą ludzie. Nie było w dziejach świata kraju, który osiągnąłby rozwój gospodarczy w okresie stagnacji (nie mówiąc już o zapaści) demograficznej. Nigdy w historii nie było wzrostu bez kołysek 2. Ziemia pozostawiona odłogiem nie tworzy żadnej wartości dodanej. Kapitał ulokowany w banku lub w przysłowiowej skarpecie też nie. To człowiek, pracując, tworzy wartość dodaną. Można spotkać się ze stwierdzeniami, że światu grozi raczej przeludnienie, a nie wyludnienie i że nie liczba ludzi, ale wydajność ich pracy mają większe znaczenie dla naszej cywilizacji. Sytuacja Opolszczyzny przeczy tej hipotezie, stanowiąc dowód, że to Adam Smith miał rację. Woj. opolskie jest najmniejszym regionem Polski zarówno pod względem powierzchni, jak i ludności. Wpisuje się ono szczególnie silnie w ogólnoeuropejską tendencję zwijania się demograficznego i, niestety, jest jednym z liderów tego procesu. Dla wskaźników (de)populacyjnych Opolszczyzny istotne znaczenie ma to, że żyje tu znaczny w stosunku do reszty kraju odsetek ludności mogącej identyfikować się z innymi regionami Europy. Taki podział: na ludność autochtoniczną, głównie Ślązaków, pochodzenia niemieckiego (dwupaństwowcy), oraz ludność napływową (przesiedleńcy) ma istotne znaczenie w sensie: społecznym, ekonomicznym, politycznym i prawnym. W sensie społecznym, bo zamieszkują tu dwie grupy zróżnicowane silną tożsamością etniczną. 1 A. Smith, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, Tom I, PWN, Warszawa 1954, s M. Kubiak, Współczesne problemy demograficzne w aspekcie społeczno-gospodarczym, w: M.G. Woźniak (red.), Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy. Spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja gospodarki, Rzeszów 2010, z. 16, s. 185.

10 10 W tych obu grupach znaczne są różnice ekonomiczne. Ludność autochtoniczna jest mocno skoncentrowana w określonych gminach i miastach województwa 3. Co interesujące, podział ten jest skorelowany ze strukturą gospodarczą województwa. A w końcu, co nie mniej ważne, istotne jest zróżnicowanie statusu prawno-politycznego populacji. Dwupaństwowcy posiadają w sensie formalno-prawnym nie tylko obywatelstwo polskie, lecz również niemieckie. Można przypuszczać, że w konsekwencji do pewnego stopnia związki z wielką ojczyzną ( ojczyzną ideologiczną lub niem. Vaterland) mogą tu być luźniejsze, jakkolwiek trudno wnioskować na tej podstawie co do utożsamiania się ludności o niemieckich korzeniach z opolską małą ojczyzną ( ojczyzną prywatną lub niem. Heimat). Z pewnością jednak możliwości i elastyczność migracyjna grupy dwupaństwowców, zwłaszcza autochtonów, jest wyższa aniżeli reszty społeczeństwa (w regionie i w kraju). Owa elastyczność społeczna wyraża się również brakiem poważniejszych konfliktów społecznych. Z biegiem czasu zostały wykształcone więzi społeczne rodzinne, sąsiedzkie, regionalne, a wreszcie i wzajemne zaufanie autochtonów i przesiedleńców, które zapobiegły poważniejszym konfliktom. Jednak niekorzystne tendencje demograficzne w dużym stopniu dotykają właśnie autochtonów! Statystycznie w tej grupie ludności, w dodatku silne sfeminizowanej na skutek strat wojennych, występował niższy przyrost naturalny, a zatem i silniejszy niż w pozostałej części populacji proces starzenia się całej grupy społecznej. Dodatkowo daje się zauważyć znaczny udział wiejskiej ludności autochtonicznej w grupie osób utrzymującej się ze źródeł pozarolniczych, co skutkowało wzmożonym wyludnianiem się wsi. Towarzyszyła tym zjawiskom począwszy od lat 50. XX w. masowa, obejmująca cały przyrost naturalny, emigracja do Niemiec 4. Szczególnie alarmujące są dane o dzietności, gdyż dotyczą pokolenia kobiet wyżu demograficznego z początku lat 80. XX w.. Utrzymanie tej tendencji spowoduje dwa efekty: zaburzenie proporcji między liczbą osób w wieku produkcyjnym i w wieku poprodukcyjnym, co dodatkowo obciąży w kolejnych latach pracujących. Obecnie na emeryta/rencistę przypada dwóch pracujących, a około roku 2060 należy się spodziewać zrównania liczby osób w wieku produkcyjnym i poprodukcyjnym każdy pracujący będzie utrzymywał jednego emeryta, przyspieszenie spadku liczby ludności w ogóle z powodu wzrostu liczby osób powyżej 65. roku życia, których umieralność z każdym kolejnym rokiem życia rośnie. Konieczne jest więc podjęcie próby interpretacji tego zjawiska i poszukania rozwiązań, które zatrzymają i odwrócą negatywne trendy. Fakt, że w pułapkę demograficzną wpada nie tylko region opolski, ale cała Polska i prawie cała Europa nie stanowi uzasadnienia bezradności. Ogólnopolskie, ogólnoeuropejskie, czy wręcz obejmujące cały krąg cywilizacyjny zmiany demograficzne stanowią dla tej cywilizacji i narodów będących jej częścią, zagrożenie biologiczne, społeczne, ekonomiczne i polityczne. 3 R.Rauziński, T. Sołdra-Gwiżdż, Społeczeństwo Śląska Opolskiego aspekty społeczne, demograficzne i rynku pracy, II Kongres Demograficzny, Opole Warszawa R.Rauziński, T. Sołdra-Gwiżdż, Społeczeństwo Śląska Opolskiego..., dz.cyt.

11 Bardzo niepokojąca jest bliskość współczynnika dzietności do granicy, którą demografowie nazywają skrajnie niską dzietnością (lowest-low fertility). Im niższa jest liczba urodzeń i niższa dzietność, tym starsza jest struktura wieku. Z kolei im starsza struktura wieku, tym tempo wzrostu populacji jest niższe i niższa jest liczba urodzeń, co przyspiesza proces starzenia się. Tak więc impet (momentum) wzrostu populacji wbudowany jest w strukturę jej wieku, która po osiągnięciu pewnego krytycznego stopnia prowadzi do stałego spadku rozmiarów populacji (stałego ujemnego przyrostu). Takie negatywne momentum pojawia się w efekcie długotrwałego (przez 2 3 lata) występowania niskiej lub bardzo niskiej płodności (poniżej 1,3), a szybkie wydłużanie się trwania życia wzmacnia proces zmierzania ku negatywnemu momentum. Z biologicznego punktu widzenia współczynnik dzietności 1.08 oznacza, że 100 kobiet rodzi 108 dzieci. Statystycznie 54 to dziewczynki. Jeśli one urodzą 58 dzieci, to tylko 29 z nich będzie dziewczynkami. Jeśli i one utrzymają tak samo niski poziom dzietności, to w kolejnym pokoleniu dziewczynek będzie 16, a w następnych 9, 5, 3. W ten sposób w ciągu 7 pokoleń zniknie 40-milionowy naród. Zanim do tego dojdzie, kumulują się problemy społeczne. Za sprawą oczywistego wpływu doskonalszych usług medycznych oraz kultu młodości populacja, która młodość metrykalną przeżywała kilkanaście lat wcześniej, chce pozostawać atrakcyjną. Towarzyszy temu rozwój zupełnie nowych usług ukierunkowanych na zaspokajanie potrzeb generacji 50+ i towarzyszących temu kampanii reklamowych, za którymi podąża zmiana postrzegania tych osób. Co więcej, ów + staje się coraz większy i zaczyna powoli obejmować już nawet metrykalnych emerytów. Na zmniejszanie się liczby osób w wieku produkcyjnym odpowiedzią musi być aktywizacja osób starszych biernych zawodowo. W odniesieniu do osób trwale biernych nie należy się spodziewać szczególnych efektów, jednak osoby na przedpolu starości, te, które były wcześniej czynne zawodowo, zapewne będą musiały dłużej pozostawać na rynku pracy. W kontekście ekonomicznym spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym stanowić będzie jeszcze większy problem. Między gospodarką a demografią istnieją złożone sprzężenia zwrotne. Ich rodzaj, skalę i wymiar determinuje wiele powiązanych ze sobą czynników, nie tylko ilościowych, ale i jakościowych. Istnieje zauważalny związek pomiędzy spadkiem płodności a takimi czynnikami, jak spadek PKB, wzrost bezrobocia czy spadek konsumpcji 5. Jednak największy problem stanowią finanse publiczne. Po pierwsze, zwiększają się wydatki emerytalne, a po drugie zdrowotne. Ludzie żyją dłużej i chcą żyć jeszcze dłużej, w związku z czym oczekują, że rząd zapewni im nie tylko emeryturę, ale i opiekę zdrowotną pozwalającą wydłużyć życie co wymaga zwiększania nakładów na publiczną służbę zdrowia. Ale ci sami ludzie nie chcą dłużej pracować co wymaga od rządu zwiększania wydatków na emerytury. Zwiększające się wydatki na emerytury i na ochronę zdrowia rządy dotąd finansowały zaciągając coraz większe długi, których spłata przekładana była na później. Aż doszły one do takiego poziomu, że nie sposób ich już 11 Wstęp 5 G. Lanzieri, Towards a baby recession in Europe? Differential fertility trends during the economic crisis. Statistics in Focus, n. 13/2013.

12 12 spłacić, a nie ma wystarczająco dużo chętnych, którzy chcieliby europejskim rządom nadal pożyczać na spłatę starych długów albo samych tylko odsetek od nich. To wszystko nie pozostaje bez konsekwencji politycznych. Próby podwyższenia wieku emerytalnego lub obniżania świadczeń emerytalnych wywołują liczne protesty społeczne. Emeryci już będący beneficjentami transferów budżetowych głosują za ich utrzymaniem i programami oznaczającymi wysokie opodatkowanie lepiej zarabiającej mniejszości w wieku produkcyjnym. Jako że młodzi mogą głosować nogami, podwyższanie obciążeń fiskalnych nakładanych na nich ma swoje granice. Dlatego wraz ze zwiększającą się dysproporcją między pokoleniami, tradycyjną solidarność międzypokoleniową zastępuje konflikt pokoleń. Wzrost liczebny ludzi starszych ma przełożenie na wyniki wyborów i co za tym idzie postawy polityków. Istnieje jednak możliwość wyjścia z pułapki niskiej dzietności. Zwrócić trzeba uwagę na rozbieżność między deklarowaną liczbą dzieci, które chce się posiadać, a liczbą rzeczywiście urodzoną w wyniku konfrontacji aspiracji rodziców z sytuacją ekonomiczną. Jest to tak zwana luka dzietności. Jest ona bardzo istotna dla interpretacji sytuacji demograficznej i zachowań prokreacyjnych. Jeśli młodzi ludzie wskazują w badaniach znacznie wyższą liczbę dzieci, które planują mieć w przyszłości, niż liczba tych, które ostatecznie decydują się mieć, można wnioskować, że zniesienie różnych barier może przyczynić się do wzrostu liczby dzieci (!!!). Tabela 0.1. Zamierzenia prokreacyjne Polaków Zamiar posiadania dzieci Bezdzietni Posiadający 1 dziecko Posiadający 2 dzieci Posiadający 3 dzieci Ogółem Zdecydowanie nie 35,4 38,9 72,2 86,2 53,1 Prawdopodobnie nie 28,4 22,7 21,0 11,2 22,8 Prawdopodobnie tak 23,4 22,4 5,3 1,6 15,3 Zdecydowanie tak 12,8 16,0 1,5 1,0 8,8 Źródło: M. Młynarska, Kiedy mieć dziecko? Jakościowe badanie procesu odraczania decyzji o rodzicielstwie, Working Paper ISiD 2011, nr Hipotezę, że może być lepiej, potwierdza obserwacja zmian w poziomie wykształcenia rodzących kobiet. 20 lat temu najwięcej dzieci rodziły kobiety z wykształceniem średnim. Obecnie najliczniej rodzą kobiety z wykształceniem wyższym. Jest to po części spowodowane tym, że gwałtownie wzrosła liczba kobiet z wyższym wykształceniem, ale nie jest to wyjaśnienie jedyne. W 1989 r. udział kobiet z wyższym wykształceniem był kilkunastoprocentowy, natomiast udział dzieci przez nie rodzonych był znacznie niższy. Jako że osoby z wyższym wykształceniem (nie tylko kobiety) mają niski wskaźnik zdecydowanie negatywnego poglądu na posiadanie dzieci w przyszłości i relatywnie wysoki, jeśli chodzi o posiadanie dzieci w bliskiej przyszłości, to można postawić hipotezę, 6 J. Jóźwiak, Czy w świetle badań naukowych możliwa jest demograficzna odnowa, w: Polska w Europie przyszłość demograficzna, Z. Strzelecki, A. Potrykowska (red.), RRL, Warszawa 2012, s. 8.

13 że aspiracje edukacyjne i zawodowe kobiet nie powodują same w sobie obniżenia współczynnika dzietności. Najszybciej do zmian dojrzała sytuacja w woj. opolskim. Odpowiedzi wymaga kilka fundamentalnych pytań. Co zrobić, by: powstrzymać emigrację, pobudzić imigrację i skłonić rodziny do posiadania większej liczby dzieci? Aby na nie odpowiedzieć, konieczne jest dokonanie analizy otoczenia oraz opracowanie planu zmian. Analiza musi być dokonana zgodnie z zasadą ab ovo usque ad mala, czyli po kolei, począwszy od diagnozy i prognozy, poprzez rozszerzoną analizę otoczenia prawnego i możliwości strategicznych zmian, po instrumenty i narzędzia służące zapobieganiu negatywnie ocenianym elementom diagnozy. Pakiety regulujące najważniejsze obszary i propozycje narzędzi służących wprowadzaniu zmian nie są ułożone ani liniowo, ani kaskadowo. Spinają się one w krąg przyczynowo-skutkowy. Każdy z zaproponowanych pakietów może być pierwszy, bo i tak zależy od wszystkich trzech pozostałych. Żeby powstrzymać emigrację, ludzie muszą mieć bezpieczną pracę. Żeby ludzie mieli pracę, konieczne są inwestycje tworzące miejsca pracy. Żeby były inwestycje, muszą być warunki do ich prowadzenia zwłaszcza dla Misi (Małych i Średnich Przedsiębiorstw), bo to one zatrudniają 75% legalnie pracujących Polaków. Służyć tym inwestycjom może m.in.: lepsze wykorzystanie Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) jako Regionalnego Centrum Biznesu, wprowadzenie nowych zasad obsługi obywateli w urzędach w standardzie bankowym (Klient Usługi Publicznej), ewentualna możliwość wyboru zryczałtowanego podatku CIT (1% przychodu) na wzór 19% podatku PIT od działalności gospodarczej, możliwość rozliczania zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych dopiero po osiągnięciu dochodu, a nie już od razu po zarejestrowaniu działalności gospodarczej, połączenie zalet umów o pracę z zaletami umów zlecenia (Opolska Umowa Pracy). Jako że przedsiębiorcy podejmują decyzje inwestycyjne na podstawie analizy dostępności zasobów pracy, muszą pojawić się pracownicy wykształceni w odpowiedni dla rynku sposób. Konieczne do tego są: rozwój szkolnictwa zawodowego, stworzenie Regionalnego Centrum Kształcenia Ustawicznego stworzenie Wyższej Szkoły Zawodowej. Zgodnie z zasadą przekuwania słabości w siłę region opolski, który stracił część populacji na skutek emigracji, z uwagi na trendy demograficzne i coraz wyższe koszty utrzymania emerytów w całej Europie, ma szansę na przyciągnięcie z powrotem na starość tych, którzy wyjechali w młodości. Dlatego sposobem na tworzenie nowych miejsc pracy może być w szczególności gospodarka senioralna. Służyć jej rozwojowi powinna specjalizacja w tym obszarze, a w szczególności: utworzenie Klastra Usług Senioralnych, wprowadzenie bonu opiekuńczego (na wzór Francji czy Belgii). 13 Wstęp

14 14 Nowe, trwałe miejsca pracy, osłabiając poczucie niepewności o przyszłość, powinny być istotnym czynnikiem zmniejszającym obawy rodziców związane z posiadaniem dzieci. Dodatkowym bodźcem może być nowy, zintegrowany model opieki nad matką i dzieckiem w postaci: bonu wychowawczego, bonu przedszkolnego. Rozwój potencjału w tym obszarze wspierać może Klaster usług opiekuńczych dla dzieci do lat 5. Konieczne też będzie zniesienie barier w tworzeniu placówek żłobkowoprzedszkolnych. Choć przedstawiony program działania jest wymiarowany na potrzeby woj. opolskiego, to ma znaczenie uniwersalne na pewno dla całej Polski, a być może i Europy.

15 15 1. Wprowadzenie Wprowadzenie 1.1. Geneza, cel, zakres i założenia opracowania Liczba mieszkańców woj. opolskiego dramatycznie się zmniejsza. Do 2035 r. prognozowany spadek liczby ludności wyniesie około 12% 1 to tak, jakby zniknęło całe Opole. W ostatnich latach zaobserwowano także ujemny przyrost naturalny spowodowany gwałtownym spadkiem dzietności, wzrost liczby separacji i rozwodów, osłabienie więzi międzypokoleniowych, a w konsekwencji pogorszenie się kondycji rodzin. Skala negatywnych zjawisk demograficznych regionu jest zatem bez precedensu, a ich skutki są zasadnicze dla przyszłego rozwoju regionu. Nakładające się na ten obraz niekorzystne trendy w zakresie ruchu migracyjnego ludności i projekcje demograficzne wymagają traktowania problemów populacyjnych przez zarządzających województwem w sposób szczególnie istotny. Najwięcej osób wyjechało z województw: opolskiego (10,6% ludności), Podlasia (9,1%), Podkarpacia (8,4%) oraz Warmii i Mazur (7,5%). Wynikająca z permanentnej emigracji depopulacja, w połączeniu z niskim wskaźnikiem urodzeń oraz starzeniem się społeczeństwa, powodują znaczące zaburzenia w rozwoju społeczno-gospodarczym i rzutują na przyszły rozwój tych regionów (Raport Komitetu Badań nad Migracjami PAN, grudzień 2013 r., Warszawa). Obserwowany przez ostatnie dwudziestolecie proces wyludniania regionu opolskiego z tendencją do wzrostu jego dynamiki w ostatnich latach, stawia przed władzami województwa i całą społecznością lokalną jedno z największych wyzwań: jak powstrzymać mieszkańców przed emigracją, a w szczególności, jak zatrzymać młode pokolenie opolan? Proces ten może być zahamowany, a w dającej się przewidzieć przyszłości nawet odwrócony, kiedy w woj. opolskim zostaną stworzone atrakcyjne warunki do realizacji aspiracji 1 Prognoza ludności na lata , GUS, Warszawa.

16 16 życiowych i zawodowych mieszkańców. Będą się one wiązać ze wzrostem poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego, rozumianego jako realna szansa względnie łatwego podjęcia lub kontynuowania aktywności zarobkowej oraz możliwości osiągnięcia relatywnie wysokiego standardu życia, mierzonego również jakością usług świadczonych przez szeroko rozumiany sektor publiczny. W konsekwencji zmiany te powinny wpłynąć na wzrost poczucia bezpieczeństwa finansowego i socjalnego rodzin, zwiększając tym samym ich skłonność do posiadania i wychowywania licznego potomstwa oraz pozytywnie wpłynąć na gotowość do powrotu tych obywateli woj. opolskiego, którzy ją opuścili, głównie z przyczyn ekonomicznych. By zrealizować ten cel, konieczne jest podjęcie szybkich, a jednocześnie spójnych i kompleksowych działań przeciwdziałających depopulacji regionu, a w dalszej perspektywie powodujących odwrócenie tego trendu. Dlatego też władze samorządowe woj. opolskiego w przygotowanej i zatwierdzonej przez Sejmik Województwa Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do roku 2020 wskazują na zapobieganie i przeciwdziałanie procesom depopulacji jako na najważniejsze wyzwanie rozwojowe regionu. Jest wdrażany program Specjalnej Strefy Demograficznej (SSD), który zakłada odbudowę potencjału ludnościowego woj. opolskiego poprzez tworzenie nowych miejsc pracy oraz poprawę jakości życia. Współfinansowany ze środków UE w ramach POKL projekt pt. Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy stanowi wsparcie dla SSD. Niniejsze opracowanie, które jest raportem podsumowującym projekt Depopulacja czas na zmiany na opolskim rynku pracy, stanowi jednocześnie propozycję planu wykonawczego do Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do roku Jego zasadniczym celem jest przedstawienie scenariusza wdrożenia zmian wraz z adekwatnymi narzędziami zmian w zakresie jakości zarządzania oraz otoczenia prawnego wpływających na opolski rynek pracy. W pierwszej części dokumentu uwaga skoncentrowana została na wprowadzeniu w temat depopulacji oraz zdiagnozowaniu i scharakteryzowaniu obecnej sytuacji demograficznej regionu, a także przedstawieniu przyjętej metodologii pracy w projekcie przez interdyscyplinarny zespół ekspertów (Wstęp oraz punkty 1 2). W dalszej części opracowania (punkt 3) zaprezentowano wnioski z przeprowadzonych badań własnych i analiz. Kluczową część opracowania punkt 4 stanowi opis wypracowanych 25 narzędzi służących poprawie oferty zatrudnienia na regionalnym rynku pracy oraz warunków życia mieszkańców wraz z analizą warunków (prawnych, ekonomicznych, społecznych i politycznych oraz technicznych) koniecznych do wprowadzenia proponowanych zmian. Ponadto w tym punkcie, autorzy opracowania przedstawiają szczegółowy plan wdrożenia narzędzi (w tym niezbędnych zmian legislacyjnych) oraz analizę finansową skutków ich implementacji. W rozdziale 5. rozpisano szczegółowo trzy scenariusze zmian przedstawiające wpływ wdrożenia niniejszego planu na depopulację oraz miejsca pracy w regionie. Opracowanie kończy się recenzjami ekspertów z obszaru gospodarki, edukacji i polityki społecznej. Oczekiwanym efektem wprowadzenia zawartych w dokumencie zmian będzie przede wszystkim odwrócenie negatywnych zjawisk demograficznych w woj. opolskim, dzięki

17 istotnemu zwiększeniu szans opolan na realizację swoich aspiracji życiowych i zawodowych na terenie regionu, wzmocnieniu rodziny oraz zdecydowanej poprawie regionalnej polityki senioralnej. Istotnym założeniem niniejszego opracowania jest hipoteza, zgodnie z którą zjawiska demograficzne są złożone, tj. na ruchy ludności wpływa jednocześnie wiele czynników: nie tylko prawnych, lecz również społecznych, ekonomicznych i politycznych. Pominąwszy klasyczne przyczyny silnego spadku zaludnienia, jak wojna, klęski żywiołowe, epidemie, jako dwie zasadnicze grupy czynników wpływających na ten niepożądany stan wymienia się współcześnie: ujemny przyrost naturalny, ruchy (e)migracyjne. To właśnie silnym procesom emigracyjnym oraz spadkowi dzietności słusznie przypisuje się sprawstwo depopulacji woj. opolskiego. Przyczyny tych procesów są jednak wielorakie. Można przyjąć, że nie ma jednego, najsilniejszego i w pełni decydującego czynnika, który jednostkowo powoduje tę depopulację. Współcześnie, to nie zjawiska naturalne, lecz skomplikowany układ okoliczności, na przykład wynikających z historii danego terenu, a także rozmaite elementy społeczne, prawne, polityczne i gospodarcze, wpływają negatywnie na sytuację jednostek i grup, i decydują o charakterze zmian społecznych. I ostatnie, choć nie mniej ważne założenie, przyjmuje się, że zjawisko depopulacji woj. opolskiego jest niepożądane, a wpływające na nie czynniki powinny zostać zmienione tak, aby poprawie uległy wskaźniki demograficzne związane z naturalnym ruchem ludności oraz z ruchami migracyjnymi. Celem jest zatem zidentyfikowanie tych czynników, które mogłyby zapobiegać niekorzystnym zmianom oraz stworzenie instrumentów, które mają wzmacniać bodźce pozytywnie wpływające na ruch naturalny i migracyjny. 17 Wprowadzenie 1.2. Tło problemu sytuacja demograficzna w woj. opolskim na tle kraju Ogólna charakterystyka obecnego stanu demograficznego regionu Woj. opolskie jest najmniejszym regionem Polski. Zarówno pod względem powierzchni ( ha), jak i ludności. Według Urzędu Statystycznego w Opolu liczy ono 1,010 mln osób (stan na 31 grudnia 2012 r.) 2, co stanowi 2,6% ogółu ludności Polski (ostatnie miejsce wśród województw w kraju). Według Państwowej Komisji Wyborczej, która prowa- 2 Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu.

18 18 dzi rejestr wyborców, jest to już tylko tys. mieszkańców 3 (w III kwartale 2013 r.). Utrzymujący się od kilku lat ujemy przyrost naturalny oraz ujemne saldo migracji na pobyt stały spowodowały zmniejszenie się liczby ludności. Aktualne dane dot. liczby ludności woj. opolskiego prezentuje tabela 1.1. Tabela 1.1. Ludność woj. opolskiego w latach (stan na 31.12) według podregionów i powiatów Wyszczególnienie w liczbach bezwzględnych 2010=100 WOJEWÓDZTWO ,7 99,3 miasta ,5 99,0 wieś ,8 99,6 Podregion nyski ,6 99,3 powiaty: brzeski ,9 99,7 kluczborski ,6 99,2 namysłowski ,7 99,4 nyski ,5 99,2 prudnicki ,4 98,9 Podregion opolski ,7 99,3 powiaty: głubczycki ,4 98,7 kędzierzyńsko-kozielski ,4 99,0 krapkowicki ,7 99,2 oleski ,6 99,3 opolski ,1 100,1 strzelecki ,6 99,4 Miasto na prawach powiatu Opole ,8 99,1 Źródło: Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu. Prognozuje się, że w 2015 r. liczba ludności woj. opolskiego spadnie mocno poniżej miliona, a w ciągu kolejnych 20 lat zmniejszy się do mniej niż 900 tys. Podkreślić przy tym należy, że przedstawiona prognoza ludnościowa jest obar- 3 Rejestr wyborców w IV kwartale 2013 r. (http://opole.pkw.gov.pl).

19 czona możliwością błędu statystycznego. Sam GUS przyznaje, że rzeczywiste stany ludności są w stosunku do prognozowanych o 108,1 tys. wyższe (w miastach jest o 118,9 tys. więcej, a na wsi o 10,8 tys. mniej ludności niż przewidywano); błąd względny prognozy mieści się w granicach 0,11 0,83% 4. Tym niemniej analiza przewidywanego spadku liczby ludności pokazuje silną, negatywną tendencję (Wykres 1.1). 19 Wykres 1.1. Prognoza liczby ludności w woj. opolskim do 2035 r. Wprowadzenie Źródło: opracowanie własne na podstawie: GUS, 2008, 2009, Prognoza ludności na lata , Warszawa Należy przy tym ponownie podkreślić, że zjawisko depopulacji osiąga różne natężenie w poszczególnych województwach w kraju, ale najsilniej dotyka właśnie opolskiego. Różnice te w ostatnich latach przybrały większy rozmiar, albowiem wzrost urodzeń w Polsce obserwowany w tym czasie spowodował statystyczny wzrost liczby ludności o 0,7 p.p., w żadnej mierze nie stał się jednak udziałem woj. opolskiego, które systematycznie traci ludność w sposób naturalny oraz przez wyjazdy, zwłaszcza osób młodych (emigracja krajowa i zagraniczna). Jak podaje GUS liczba ludności Polski spadła w 2013 r. do mniej niż 38,5 mln, drugi rok z rzędu. Tempo przyrostu rzeczywistego wyniosło minus 0,1 proc., co oznacza, że na każde 10 tys. mieszkańców Polski w zeszłym roku ubyło 10 osób (Materiał prasowy GUS, styczeń 2014 r., Warszawa). 4 W województwach podlaskim i podkarpackim niedoszacowanie jest większe i błąd wynosi odpowiednio 1,49% i 3,24%.

20 20 W ostatnich latach obserwuje się też tendencje świadczące o starzeniu się społeczeństwa regionu. Na koniec 2012 r. w województwie było 135,1 tys. dzieci (0 14 lat), czyli mniej o 1,2% w porównaniu z 2011 r., a o 2,8% w odniesieniu do 2010 r. Liczba ludności w wieku 65 lat i więcej wyniosła 149,3 tys. i zwiększyła się zarówno w stosunku do 2011, jak i 2010 r. (odpowiednio: o 2,2% i o 3,6%). Woj. opolskie w odniesieniu do danych krajowych charakteryzowało się starszą strukturą wieku ludności. W 2012 r. udział dzieci do ogółu ludności ukształtował się na poziomie 13,4% wobec 15,1% w kraju, a osób starszych odpowiednio: 14,8% wobec 14,2% 5. Wydłużanie się przeciętnego trwania życia oraz wieku środkowego (mediany) ludności w regionie opolskim również świadczy o starzeniu się mieszkańców. W 2012 r. mężczyźni w woj. opolskim osiągnęli przeciętnie wiek 73,1 lat, a kobiety 80,6 lat (w kraju odpowiednio: 72,7 lat i 81,0 lat). Rosnąca średnia długość życia przyjmowana jako trend pozytywny, nie powinna być analizowana w oderwaniu od innych czynników, albowiem sama w sobie rodzi zagrożenia o charakterze ekonomicznym. Po pierwsze, powstaje niebezpieczeństwo spowodowane niewykorzystaniem potencjału starszego pokolenia na rynku pracy. Spowodowane jest to niskim poziomem wykształcenia ludności, co implikuje niską aktywność zawodową. Po drugie, wraz z rosnącą długością życia wzrasta zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze i ochrony zdrowia, co wobec słabej infrastruktury społecznej dodatkowo nadwyręża i tak napięte budżety jednostek samorządu terytorialnego. Ta tendencja nie dotyczy tylko Polski, ale i całej Europy... Widać dzisiaj załamanie systemów emerytalnych, bo nie ma następnych pokoleń, które by wypracowały tyle dóbr, by rozdzielić je także między tych, którzy pobierają świadczenia emerytalne. Coraz trudniej będzie zatem utrzymać ten standard i ten poziom życia, do którego się w Europie przyzwyczailiśmy Andrzej Sadowski, Centrum im. Adama Smitha (wypowiedź dla PAP, ). Niekorzystnie przedstawiają się także relacje pomiędzy ekonomicznymi grupami wieku. Na koniec 2012 r. liczba osób w wieku przedprodukcyjnym, tj. do 17 roku życia wyniosła 167,2 tys. i zmniejszyła się o 1,8% w stosunku do 2011 r., a o 4,0% w porównaniu z 2010 r. Ludność w wieku produkcyjnym (18 59 lat dla kobiet, lata dla mężczyzn) w omawianym okresie wyniosła 658,0 tys. i zmniejszyła się zarówno w relacji do 2011 r. (o 0,8%), jak i w odniesieniu do 2010 r. (o 1,3%). Zwiększyła się natomiast liczba osób w wieku poprodukcyjnym (kobiety 60 lat i więcej, mężczyźni 65 lat i więcej). Na koniec 2012 r. odnotowano w tej grupie 185,0 tys. osób, tj. więcej o 2,6% niż w 2011 r., a o 5,1% w stosunku do 2010 r. W relacji do danych krajowych w omawianym roku odsetek osób w wieku przedprodukcyjnym w województwie był niższy o 1,7 p.p., natomiast odsetek osób w wieku poprodukcyjnym wyższy o 0,5 p.p. 6 5 Stan i ruch naturalny ludności w województwie opolskim w 2012 r., Urząd Statystyczny w Opolu. 6 Tamże.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Nasz region we współczesnym świecie

Nasz region we współczesnym świecie Nasz region we współczesnym świecie Anna Czarlińska-Wężyk 14.04.2013 http://pl.wikipedia.org/wiki/wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie Województwo powstało dnia 1.01.1999 z województw: katowickiego i częstochowskiego

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

http://bydgoszcz.stat.gov.pl/

http://bydgoszcz.stat.gov.pl/ Niniejsze opracowanie ma na celu przedstawienie zmian w zakresie edukacji osób dorosłych w województwie kujawsko-pomorskim w latach szkolnych 2004/05-2013/14. Dane dotyczące edukacji osób dorosłych (liczby

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY WE WROCŁAWIU Powierzchnia w km² 293 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2167 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto WROCŁAW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 69 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2481 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto BYTOM LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 82 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1572 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TYCHY LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje czerwiec Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy czerwiec 2015 r. Województwo pomorskie maj 2015 r. czerwiec 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami.

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami. OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA BIUR KARIER 13-14 września 2012r. Innowacyjna działalność Akademickich Biur Karier w dobie globalizacji oraz permanentnego kryzysu gospodarczego Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r.

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. Opole 2013 Województwo opolskie przyjazne mieszkańcom i przedsiębiorcom HIERARCHICZNY UKŁAD PIĘCIU POZIOMÓW PLANOWANIA

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4 URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE Powierzchnia w km² 32 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2404 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SIEDLCE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Powierzchnia w km² 46 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1374 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto PRZEMYŚL LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 43 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2160 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SŁUPSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14

Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 Opolskie wita 2015-06-01 11:34:14 2 Woj. opolskie znajduje się w południowo-zachodniej części Polski, w dorzeczu górnej Odry. Bezpośrednio graniczy z Czechami, a także woj. śląskim, dolnośląskim, łódzkim

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8 URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 58 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2038 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto ZIELONA GÓRA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Powierzchnia w km² 102 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2893 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto BIAŁYSTOK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LESKIM Część II Oparta na wynikach badań GUS oraz danych o absolwentach z Systemu Informacji Oświatowej MEN.:: Lipiec

Bardziej szczegółowo

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki UNIA EUROPEJSKA Działanie 2.1 Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie ZPORR Pracodawca - Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Ludność Polski na tle Europy

Ludność Polski na tle Europy Ludność Polski na tle Europy Liczba mieszkańców Polski wynosiła w roku 2011 ok. 38,5 mln. Pod względem liczby mieszkańców Polska zajmuje 6 miejsce w Unii Europejskiej (8 miejsce w całej Europie). Według

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Marzec 2015 Data wydania Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Tczew, marzec 2015 Marzec 2015 Str. 2 Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1 Miasto: Opole Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1244 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 122656 121576 120146 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Miasto: Katowice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 54,7 56,7 58,4

Miasto: Katowice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 54,7 56,7 58,4 Miasto: Katowice Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1849 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 311421 307233 304362 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Wrocław Powierzchnia w km2 w 2013 r. 293 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2159 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 630691 631188 632067 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Kraków. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3360581 58,5 53,4 56,1 57,8

Miasto: Kraków. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3360581 58,5 53,4 56,1 57,8 Miasto: Kraków Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2322 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 757740 758334 758992 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 31 stycznia 2014 roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Grudzień 13,4% 14,3% 20,3%

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Miasto: Rzeszów. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2129294 57,1 50,1 52,6 54,6

Miasto: Rzeszów. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2129294 57,1 50,1 52,6 54,6 Miasto: Rzeszów Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1574 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 179199 182028 183108 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 28 lutego roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Styczeń' 14,0% 15,0% 22,4% Luty' 13,9%

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM

ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM Powiatowy raport dotyczący analizy absolwentów szkół ponadgimnazialnych

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Poznań Powierzchnia w km2 w 2013 r. 262 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2092 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 555614 550742 548028 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania. Perły Ponidzia

Lokalna Grupa Działania. Perły Ponidzia Lokalna Grupa Działania Perły Ponidzia Analiza SWOT Październik 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane ze środków

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Częstochowa Powierzchnia w km2 w 2013 r. 160 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1455 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 237203 234472 232318 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4 Miasto: Zielona Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2030 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 118950 119023 118405 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Miasto: Kielce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1268239 59,0 53,3 57,1 59,2

Miasto: Kielce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1268239 59,0 53,3 57,1 59,2 Miasto: Kielce Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1823 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 202450 200938 199870 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 31 grudnia roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Listopad 13,2% 14,0% 20,4% Grudzień

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Łomża Powierzchnia w km2 w 2013 r. 33 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1920 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 63240 62812 62711 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Bydgoszcz. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2092564 57,0 55,1 57,6 59,4

Miasto: Bydgoszcz. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2092564 57,0 55,1 57,6 59,4 Miasto: Bydgoszcz Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2042 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 364443 361254 359428 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Toruń Powierzchnia w km2 w 2013 r. 116 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1758 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 205129 204299 203447 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Miasto: Gliwice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 52,2 54,9 56,5

Miasto: Gliwice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 52,2 54,9 56,5 Miasto: Gliwice Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1385 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 187830 186210 185450 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku Czesław Osękowski Miasto i Gmina Zielona Góra Strony połączenia: - Miasto Zielona Góra - Gmina Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

Miasto: Sopot. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2295811 57,8 59,8 63,7 65,4

Miasto: Sopot. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2295811 57,8 59,8 63,7 65,4 Miasto: Sopot Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2193 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 38858 38217 37903 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6 Miasto: Siedlce Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2396 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76303 76393 76347 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6 Miasto: Jaworzno Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 614 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 94831 94305 93708 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM Powiatowy Urząd Pracy w Lęborku ul. Gdańska 35; 84-300 Lębork tel. (59) 862-37-28 MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM RAPORT POWIATOWY ZA II PÓŁROCZE 2010 CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA

Bardziej szczegółowo

Miasto: Warszawa. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517. Miasto 2012 2013. Województwo 2013

Miasto: Warszawa. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 Miasto: Warszawa Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 3334 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 1700112 1715517 1724404 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 Łódź Kwiecień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Ruch naturalny Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Miasto: Olsztyn. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1446915 54,6 48,8 51,9 53,7

Miasto: Olsztyn. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1446915 54,6 48,8 51,9 53,7 Miasto: Olsztyn Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1978 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 175388 174641 174675 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Bielsko-Biała Powierzchnia w km2 w 2013 r. 125 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1395 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 174755 174370 173699 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8 Miasto: Jelenia Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 751 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 84015 82846 81985 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Dąbrowa Górnicza Powierzchnia w km2 w 2013 r. 189 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 657 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 126079 124701 123994 Ludność w

Bardziej szczegółowo

Miasto: Piotrków Trybunalski

Miasto: Piotrków Trybunalski Miasto: Piotrków Trybunalski Powierzchnia w km2 w 2013 r. 67 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1129 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76881 76404 75903 Ludność w

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. ***

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. *** URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania kwiecień 2016 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W KŁOBUCKU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 8 ROKU ( II część raportu za 8 rok oparta o dane o uczniach szkół ponadgimnazjalnych z SIO MEN) CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH Analiza dotychczasowej sytuacji i prognoza liczby studentów uczelni publicznych i niepublicznych w latach 1999-2030 W latach 1999 2009 liczba absolwentów szkół

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Elbląg Powierzchnia w km2 w 2013 r. 80 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1540 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 124883 123659 122899 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego

Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego Pierwszy raport cząstkowy Autorzy: Joanna Krupowicz, Dorota Kwiatkowska-Ciotucha,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012.

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012. Płeć jest jedną z kluczowych cech stosowanych w analizie rynku pracy. Wiele zjawisk przedstawionych jest w podziale na mężczyzn i kobiety. Także indywidualne możliwości oraz decyzje pracowników i osób

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju edukacji i rynku pracy na obszarze funkcjonalnym Blisko Krakowa. - analiza statystyczna

Strategia rozwoju edukacji i rynku pracy na obszarze funkcjonalnym Blisko Krakowa. - analiza statystyczna Strategia rozwoju edukacji i rynku pracy na obszarze funkcjonalnym Blisko Krakowa - analiza statystyczna 2014 Prognoza ludności OF Blisko Krakowa do roku 2030 w podziale na funkcjonalne grupy wieku 15072;

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo