MNIEJ ODPADÓW? TAK! pod redakcją. Mariusza Sołtysika Krzysztofa Świerkosza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MNIEJ ODPADÓW? TAK! pod redakcją. Mariusza Sołtysika Krzysztofa Świerkosza"

Transkrypt

1 MNIEJ ODPADÓW? TAK! pod redakcją Mariusza Sołtysika Krzysztofa Świerkosza Wrocław 2009 Mniej odpadow nowy.indd :51:26

2 Wydawcy Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA we Wrocławiu Stowarzyszenie EKO-EDUKACJA we Wrocławiu Redakcja naukowa: dr Mariusz Sołtysik dr Krzysztof Świerkosz Recenzja i konsultacja metodyczna: Prof. dr hab. Jerzy Wyrzykowski Korekta: mgr Magdalena Walczyna Redakcja wydawnicza: mgr Violetta Sołtysik Projekt okładki: Urszula Bugajewska ISBN Publikacja została dofinansowana ze środków otrzymanych od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Druk i oprawa: Drukgraf S.C. Usługi Poligraficzne Mniej odpadow nowy.indd :51:27

3 Spis treści Wprowadzenie Moduł I GOSPODARKA ODPADAMI ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM SEGREGACJI ODPADÓW I RECYKLINGU 1.1. Makulatura: odpad czy surowiec? (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Tworzywa sztuczne (Radosław Gawlik) Metale surowiec czy złom? (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Baterie i ogniwa fakty historyczne (Violetta Sołtysik) Opakowania po materiałach niebezpiecznych (Violetta Sołtysik) Szkło fakty historyczne (Violetta Sołtysik) Zalety szkła (Violetta Sołtysik) Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE) (Violetta Sołtysik) Jak postępować z elektrośmieciami? (Violetta Sołtysik) Moduł II NATURA Znaczenie programu Natura 2000 dla zachowania przyrodniczo cennych środowisk (ekosystemów) czyli dlaczego? (Ewa Leś) Podstawy prawne systemu Natura 2000 czyli jak to działa? (Ewa Leś) Gospodarowanie na terenach Natura 2000 czyli co można? (Ewa Leś) Obszary objęte Naturą 2000 w Polsce czyli co mamy cennego, a o czym nie wiemy? (Ewa Leś) Natura wróg czy przyjaciel? czyli jakie są korzyści dla regionu? (Ewa Leś) Przykłady dobrych praktyk w Europie czyli uczmy się od sąsiadów! (Ewa Leś) Moduł III ZRÓWNOWAŻONA KONSUMPCJA I ZDROWY STYL ŻYCIA 3.1. Jak się odżywiać? (Ewa Przysiężna) Jadłospisy (Ewa Przysiężna) Ocena sposobu żywienia (Ewa Przysiężna) Bezpieczna żywność (Małgorzata Kosiorowska) Substancje dodatkowe w żywności (Małgorzata Kosiorowska) Znakowanie żywności (Małgorzata Kosiorowska) Wartość odżywcza (Małgorzata Kosiorowska) Produkty ekologiczne (Mariusz Sołtysik) Wybrane sposoby oceny budowy ciała, zdolności motorycznych oraz sprawności i wydolności fizycznej człowieka (Mariusz Sołtysik i Sylwia Toczek-Werner) Moduł IV ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I ZMIANY KLIMATU 4.1. OZE co to jest? (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Struktura wykorzystania źródeł energii w Polsce (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Wzrost ilości CO 2 w atmosferze- zagrożenia (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Przyszłość energetyki odnawialnej (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Biopaliwa (Joanna Lebiedzińska, Antonina Małowiecka) Węgiel kamienny i brunatny jako surowce energetyczne (Joanna Lebiedzińska, Antonina Małowiecka) Energetyka nuklearna (Joanna Lebiedzińska, Antonina Małowiecka) Mniej odpadow nowy.indd :51:27

4 Wprowadzenie Prezentowane opracowanie zbiorowe pn. Mniej odpadów? TAK! zawierające konspekty zajęć lekcyjnych dla nauczycieli ma pełnić rolę podręcznika dla nauczyciela realizującego tzw. ścieżki międzyprzedmiotowe w zakresie edukacji ekologicznej. Opracowanie zawiera scenariusze zajęć dla nauczycieli gotowe do wykorzystania w szkołach gimnazjalnych i średnich. W każdym rozdziale zawarte są uwagi o realizacji zajęć, wyjaśnienie pojęć oraz informacje merytoryczne. Proponowane zajęcia mogą być traktowane jako element planów nauczania w zreformowanej oświacie albo jako tematy do realizacji na godzinach wychowawczych lub zajęciach pozalekcyjnych. Zdecydowaliśmy się na zebranie w jednym pakiecie aktualnych zagadnień z zakresu edukacji ekologicznej, wybierając cztery ważne i aktualne zagadnienia związane z rozwojem zrównoważonym takie, jak: gospodarka odpadami, program europejskiej sieci Natura 2000, zrównoważona konsumpcja i zdrowy styl życia, oraz odnawialne źródła energii (OZE) oraz zmiany klimatyczne. Jak przystało na podręcznik, przekaz treści jest ogólny i komunikatywny, trzymający się rozpowszechnionych paradygmatów. Opracowanie składa się z czterech modułów. Pierwszy moduł dotyczy problemów związanych z gospodarką odpadami. Drugi moduł porusza zagadnienie europejskiej sieci NATURA Obszarów chroniących ekosystemy powinno być wystarczająco wiele i muszą być one na tyle zróżnicowane, aby ich funkcjonowanie gwarantowało zabezpieczenie sprawnego funkcjonowania przyrody jako całości. W Polsce występuje obecnie 10 form ochrony przyrody : parki narodowe, rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, ochrona gatunkowa oraz europejska sieć Natura Niniejsze opracowanie skupia się na ostatniej wymienionej formie ochrony przyrody, gdyż wokół Natury 2000 narosło już wiele mitów, a edukacji wciąż jest jeszcze zbyt mało. Ponadto system ten stanowi bardzo istotny element ochrony, gdyż działa na płaszczyźnie międzynarodowej, chroniąc obszary i gatunki w skali europejskiej. W Polsce nadal niestety brakuje podstawowej wiedzy na temat szans i możliwości, jakie stwarza Sieć Natura 2000, nie tylko w obszarze ochrony przyrody, lecz również lokalnego i regionalnego zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Blok trzeci porusza zagadnienia związane ze zrównoważoną konsumpcją i zdrowym stylem życia, a więc zagadnienia mające wpływ na racjonalne odżywianie się młodzieży i promocję zdrowego stylu życia, np. Wiem, co jem, bo zawsze wybieram produkty bezpieczne, wysokiej jakości, i o których wiem, skąd pochodzą, Znam i stosuję zasady zbilansowanej diety, Umiem wykorzystywać informacje żywieniowe zawarte na etykietach lub opakowaniach produktów spożywczych istotne dla swoich potrzeb zdrowotno-dietetycznych, Kupuję tylko wtedy, gdy czegoś naprawdę potrzebuję Nie ulegam bezmyślnie reklamie, Kupuję produkty chroniące środowisko np. z ekoznakami, Kupuję produkty fairtradowe. Poruszono także zagadnienia związane z aktywnym spędzaniem czasu wolnego. W module czwartym zdecydowaliśmy się poruszyć zagadnienia związane z odnawialnymi źródłami energii oraz ochroną klimatu. W tej części podane są podstawowe pojęcia i definicje związane z OZE, a także struktura wykorzystania źródeł energii. Oddając do rąk nauczycieli, a za ich pośrednictwem do rąk uczniów, podręcznik Mniej odpadów? - TAK! autorzy mają nadzieję, iż spełni on swoje ważne, choć niełatwe zadanie: dostarczy ciekawej wiedzy, rozbudzi celowe potrzeby, wskaże możliwości, pokieruje wyborami i decyzjami takich zachowań, których celem jest zdrowe, aktywne, świadome oraz twórcze życie. Mariusz Sołtysik Krzysztof Świerkosz WPROWADZENIE 5 Mniej odpadow nowy.indd :51:27

5 Mniej odpadow nowy.indd :51:27

6 Moduł I Gospodarka odpadami ze szczególnym uwzględnieniem segregacji odpadów i recyklingu Spis treści 1.1. Makulatura: odpad czy surowiec? (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Tworzywa sztuczne (Radosław Gawlik) Metale surowiec czy złom? (Dorota Majewska, Paweł Ewald) Baterie i ogniwa fakty historyczne (Violetta Sołtysik) Opakowania po materiałach niebezpiecznych (Violetta Sołtysik) Szkło fakty historyczne (Violetta Sołtysik) Zalety szkła (Violetta Sołtysik) Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE) (Violetta Sołtysik) Jak postępować z elektrośmieciami? (Violetta Sołtysik) GOSPODARKA ODPADAMI 7 Mniej odpadow nowy.indd :51:27

7 1.1. Makulatura: odpad czy surowiec? Opracowali Dorota Majewska i Paweł Ewald Scenariusz zajęć do wykorzystania na lekcji przyrody w szkole podstawowej, podczas realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych (ścieżka ekologiczna), bloku przyroda w szkole ponadgimazjalnej Cel uczeń poznaje historię odkrycia papieru oraz poznaje zasady recyklingu makulatury. Cele kształcenia w kategoriach operacyjnych Uczeń zapamiętuje: definicję pojęć: makulatura, recykling, pulpa, papirus, pergamin, zasady procesu technologicznego prowadzącego do powstania papieru, reguły recyklingu makulatury. Uczeń rozumie: potrzebę wykorzystania makulatury do powtórnej obróbki, konsekwencję wycinki drzew dla środowiska przyrodniczego. Uczeń umie: wyjaśnić zagrożenia płynące z wycinki drzew dla człowieka i ekosystemu. Postawy pogłębienie świadomości potrzeby recyklingu makulatury. Metody i formy pracy elementy wykładu/pogadanka, dyskusja dydaktyczna, opis. Materiały potrzebne do realizacji lekcji tabela z danymi np. wykorzystanie makulatury do produkcji papieru, oszczędność energii w procesie obróbki makulatury w porównaniu z tradycyjnym procesem technologicznym. Przebieg zajęć 1. Czynności organizacyjno-porządkowe. 2. Historia papieru. 3. Jak produkuje się papier? 4. Recykling makulatury. Materiał dla nauczyciela Historia papieru Od najdawniejszych lat ludzkość widziała potrzebę zapisywania najważniejszych informacji, które dzięki temu, mogły być przekazywane młodszym pokoleniom. Pierwotnie materiałem piśmienniczym były skały, kamienie, z czasem tabliczki gliniane. Poszukiwano materiału, który byłby łatwy w eksploatacji. Za bezpośrednich poprzedników papieru można uznać pergamin oraz papirus. 8 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:27

8 Papirus tworzywem, który stanowił źródło papirusu był materiał roślinny, a mianowicie cibora papirusowa. Produkcja papirusu była następująca: liście cibory papirusowej cięto w długie cienkie paski. Następnie układano warstwy (poprzecznie). Kolejno następował proces suszenia materiału. Roślina wypuszczała soki, co dodatkowo wiązało materiał. Ostatnim etapem produkcji było prasowanie arkuszy i nakładanie ich jeden na drugi. Najstarsze zwoje papirusowe sięgają 4 tysiąclecia przed naszą erą. Cibora papirusowa Źródło: Pergamin jest to spreparowana skóra zwierzęca (owcza, cielęca). Technika wytwarzania tego materiału była następująca: wysuszone skóry zwierząt bardzo dobrze naciągano, na wcześniej przygotowane ramki. Aby mogła ona służyć jako materiał piśmienniczy, skóry dokładnie czyszczono i wygładzano. Dopiero wówczas można było zapisywać na nim ważne informacje. Warto także zaznaczyć, iż pergamin mógł być używany wielokrotnie. Napisy bowiem usuwane były za pomocą pumeksu. Najstarsze znaleziska pergaminu wywodzą się około 2700 p.n.e. Obecnie pergamin używa się wyłącznie do opraw drogocennych zbiorów literackich. Pierwszy papier został wyprodukowany na Dalekim Wschodzie. Przez wiele wieków Chińczycy strzegli tajemnicy wyrobu tego cennego materiału. Dopiero z upływem czasu, technika ta została przekazana innym ludom. Poprzez państwa Azji dotarła aż do Europy. Jednak warto zaznaczyć, iż ludy Dalekiego Wschodu do produkcji papieru używały materiałów roślinnych, które występowały wyłącznie w tym regionie globu. Inne państwa pomimo, iż znały technikę wytwarzania papieru musiały ponadto znaleźć surowiec, który byłby odpowiedni i osiągał przewidywane właściwości. W Europie papier rozpowszechnił się w XII w. Jednak władze państw europejskich nie były przekonane, co do pożyteczności papieru. Był on używany za materiał nietrwały, który łatwo ulega destrukcji. Musiały minąć lata, aby doceniano wartość tego materiału piśmienniczego. Przyczynił się do tego Gutenberg poprzez wynalezienie druku. Dzięki temu papier zyskał na znaczeniu przy upowszechnieniu książek i czasopism oraz broszur, które mogły być wydawane w większych ilościach. Wraz z rozszerzeniem się handlu ogromnie wzrosło zapotrzebowanie na wartościowy papier; zaczęto używać go na dokumenty, świadectwa, umowy, banknoty, dekrety i książki tańsze natomiast gatunki znalazły zastosowanie do pakowania. Jak produkuje się papier? Współcześnie zapotrzebowanie na drewno jest bardzo duże. Wynika to z faktu, iż jest ono powszechnie dostępnie, a z drugiej strony łatwo poddaje się obróbce. Najczęściej drewno stosuje się do celów grzewczych, jednak drewno używa się także do produkcji papieru. Papier produkowany jest z tzw. pulpy celulozowej, którą otrzymuje się z drewna zarówno miękkiego jak i twardego. Najtańsza w obróbce jest pulpa otrzymana mechanicznie- powstaje ona poprzez mielenie pni drzew w specjalnych urządzeniach- rozdrabniarkach. Papier powstający z w/w pulpy jest gorszej jakości, dlatego też wykorzystywany jest głównie przy produkcji GOSPODARKA ODPADAMI 9 Mniej odpadow nowy.indd :51:27

9 materiałów jednorazowego użytku np. gazety. Inny- lepszy gatunek pulpy otrzymuje się w sposób chemiczny. Sposób produkcji przedstawia się w następujący sposób: drobne fragmenty pni zanurzone zostają w roztworze chemicznym, a następnie podgrzane pod określonym ciśnieniem. Produktem finalnym jest papier, używany w magazynach, książkach, a także w produkcji materiałów jednorazowego użytku. Dalsza obróbka prowadzi do uzyskania masy celulozowej. Jest to proces bardzo drogi pod względem kosztów produkcji: wysokie zużycie energii elektrycznej i wody. Celulozę pozyskuje się na dwa sposoby: z użyciem siarczanu lub siarczynu. Kolejny etap, który prowadzi do uzyskania produktu finalnego- papieru to proces wybielania. Dopiero ten proces doprowadzi do uzyskania białej kartki papieru. Wyróżnione zostały 3 rodzaje bielenia. W dwóch z nich używa się chloru cząsteczkowego, który agresywnie reaguje z materiałem. Proces z użyciem chloru jest stosunkowo tani. Trzeci rodzaj bielenia to wybielanie bez chloru. Wówczas środkiem wybielającym jest tlen. Jest to proces rzadziej stosowany, ponieważ uważa się, iż wybielanie za pomocą tlenu obniża wartość włókien celulozy. Papier stał się materiałem powszechnym do stosowania w każdej dziedzinie gospodarki. Rośnie też w stałym tempie zużycie papieru. Obserwowana jest tendencja, zależność między zużyciem papieru, a wzrostem zamożności, poziomu życia społeczeństwa. Recykling papieru Od dawna makulatura była używana do produkcji tektury oraz niskiej jakości papieru. Obecnie dzięki rozwinięciu technologii, która z łatwością usuwa druk zarówno, czarny jak Ryc. 1. Bilans ekologiczny produkcji papieru z drewna i makulatury Źródło: Cała prawda o odpadach. Zeszyt 1-Makulatura 10 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:27

10 i kolorowy możliwe staje się zwiększenie powtórnego użycia makulatury. Warto jednak zaznaczyć, iż papier uzyskany wyłącznie z makulatury ma słabą jakość. Dlatego też w procesie technologicznym często dodaje się nowe włókna, poprzez dodanie świeżej pulpy, co znaczenie poprawia wartość i wytrzymałość otrzymanego produktu finalnego. Bez precedensu można stwierdzić, iż makulatura jest surowcem- podstawą do recyklingu i obróbki. Ponadto odzyskiwanie makulatury przyczynia się do ochrony środowiska przyrodniczego. Podczas procesu wyeliminowane zostały procesy początkowej obróbki drewna. Poniżej zaprezentowana została rycina, przedstawiająca bilans ekologiczny produkcji papieru z drewna i makulatury (ryc. 1). Produkcja jednej tony papieru wymaga ścięcia 17 drzew. Każda zebrana tona makulatury, pozwala na zachowanie ich przy życiu. Dzięki temu chronimy lasy i drzewa, które są tak ważnym czynnikiem umożliwiającym człowiekowi prawidłowe funkcjonowanie. Ponadto produkcja papieru z makulatury jest tańsza, w porównaniu z tradycyjnym procesem technologicznym. Należy jednak zaznaczyć, iż z makulatury nie może być produkowany papier wysokiej jakości. Dzieje się tak dlatego, iż włókna celulozowe, które znajdują się w makulaturze nie tworzą jednolitej struktury. Makulatura może jednak być używana do produkcja papieru gazetowego, czy opakowań tekturowych. Proces odzysku makulatury wygląda następująco: zebrana makulatura trafia do zakładu produkcyjnego w postaci sprasowanych bel, palet materiału. Następnie, aby uzyskać z niej pulpę makulatura zostaje rozdrobniona, następnie poddawana jest procesowi uwodnienia. Dzięki temu uwolniona zostaje od zanieczyszczeń. Proces uwodnienia przebiega dwufazowo. Pierwszy etap polega na dodaniu do rozdrobnionej makulatury wody i związków chemicznych, dzięki którym usunięta zostaje farba drukarska. Następnie mieszanina zostaje napowietrzona, dzięki czemu pęcherzyki odzyskanej farby przemieszczają się na powierzchnię zbiornika i wówczas łatwo je usunąć. Przygotowana do dalszej obórki pulpa wzbogacona zostaje nowymi włóknami celulozowymi, dzięki czemu zyskuje lepsze właściwości. Pulpa z makulatury, która nie nadaje się już do powtórnej obróbki (makulaturę można odzyskiwać maksymalnie 5 razy) można wykorzystać jako materiał opałowy. Wówczas taką pulpę wzbogaca się drewnem opałowym. Zasady recyklingu makulatury: Makulaturę oddajemy wyłącznie do oznaczonych pojemników (kolor niebieski). Nie należy oddawać jako makulaturę opakowań- kartonów po płynnej żywności np. po sokach, mleku. Nie należy oddawać makulatury wilgotnej lub mokrej. Do oznaczonych pojemników możemy oddawać np.: czasopisma, gazety, zeszyty, książki. Dodatkowe źródła informacji Cała prawda o odpadach. Zeszyt 1 Makulatura GOSPODARKA ODPADAMI 11 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

11 1.2. Tworzywa sztuczne Opracował Radosław Gawlik Scenariusz do wykorzystania na lekcjach przyrody, biologii, geografii, w trakcie realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych, na godzinie wychowawczej Cel przekazanie informacji na temat tworzyw sztucznych, ich podziału i zastosowań. Cele kształcenia w kategoriach operacyjnych Uczeń zapamiętuje: informacje na temat tworzyw sztucznych, pojęcie tworzywa sztuczne, symbole jakie są umieszczane na produktach. Uczeń rozumie: swoją decydującą rolę wobec środowiska, objaśnienia symboli będących informacją, z czego dany produkt jest wykonany. Uczeń umie: wyjaśnić pojęcie tworzywa sztuczne, podać podział tych tworzyw, wymienić przykłady tworzyw sztucznych, wyjaśnić znaczenie segregacji tworzyw sztucznych, odczytać i zrozumieć symbole umieszczane na produktach. Postawy Uczeń: doskonali umiejętność pracy w grupie, jest świadomy swojej roli w przyrodzie, docenia znaczenie segregacji odpadów. Metody i formy pracy pokaz, burza mózgów, pogadanka, praca w grupach, układanka (do symboli dopasować nazwę produktu) Materiały potrzebne do realizacji lekcji celofan, produkty z: polietylenu (PE) polistyrenu (PS) polichloreku winylu (PCW) polipropylenu (PP) politereftalanu (PET) celofanu produkty z różnymi symbolami. 12 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:28

12 Przebieg zajęć 1. Sprawy porządkowe, zapoznanie uczniów z tematem lekcji. 2. Omawiając temat nauczyciel pokazuje przyniesione przedmioty. Można aktywizować uczniów poprzez zadawanie pytań. Np. pokazując celofan, nauczyciel może zapytać klasę: co to jest? Gdzie możemy z tym się spotkać? Omawiając poszczególne przedmioty podajemy ich symbole, przyczepiając symbol do tablicy. 3. Podsumowanie tematu poprzez zadawanie kontrolnych pytań. Rozdanie uczniom układanki dotyczącej symboli. Zadaniem uczniów jest dopasowanie nazwy tworzywa do skrótu tej nazwy i do jego symbolu. Można rozdać uczniom przyniesione produkty z różnymi symbolami, pozwoli to na utrwalenie wiedzy o tworzywach i ich oznaczeniach. Pomocna w tym może być układanka, którą uczniowie ułożyli. Materiał dla nauczyciela Podstawowe informacje o tworzywach sztucznych Tworzywa sztuczne to materiały wytwarzane na podstawie polimerów syntetycznych lub naturalnych modyfikowanych z ewentualnym dodatkiem barwników, stabilizatorów, wypełniaczy, zmiękczaczy itp. Podstawowym elementem budowy tworzywa sztucznego jest wielkocząsteczkowy związek organiczny polimer. O właściwościach tworzyw decydują niewielkie ilości związków małocząsteczkowych oraz inne substancje dodawane do polimerów. Znaki na opakowaniach Do podstawowych tworzyw zaliczamy: a) politereftalan etylenu (PET ) b) polietylen folia (PE) c) polichlorek winylu (PVC, PCW) d) polietylen o niskiej gęstości - celofan (LDPE) e) polipropylen (PP) f) polistyren styropian (PS) Ad. a) PET (politereftalan etylenu) wykonuje się z niego butelki, wkładki do różnych pudełek, worki. Ad. b) PE (polietylen) zrobione są z niego reklamówki i delikatne folie służące do opakowań spożywczych. Ad. c) PVC, PCW (polichlorek winylu) wykorzystywany jest m.in. do produkcji spodów do obuwia, odzieży ochronnej i przeciwdeszczowej. Ad. d) LDPE (polietylen o niskiej gęstości-celofan) stosowany jest do pakowania produktów cukierniczych (torebki, owinięcia, banderole), do pakowania mięsa, drobiu i wędlin. Ad. e) PP (polipropylen) wytwarza się z niego części urządzeń narażonych na korozję, butelki, folie, opakowania, naczynia odporne na sterylizację wrzątkiem. Ad. f) PS (polistyren) wykorzystywany jest do produkcji tacek, kubków, korków, kapsli. Kolejność została przestawiona zgodnie z numeracją oznaczeń. Symbole! 1 albo 01 PET Takim symbolem oznaczamy produkty wykonane z politereftalanu etylenu (PET) GOSPODARKA ODPADAMI 13 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

13 2 albo 02 PE-HD Tym symbolem oznaczamy produkty wykonane z polietylenu o dużej gęstości (HDPE) 3 Takim symbolem oznaczamy produkty wykonane z polichlorku winylu (PCW; PVC) 4 albo 04 PE-LD Takim symbolem oznaczamy produkty wykonane z polietylenu o niskiej gęstości (LDPE) 5 Tym symbolem oznaczamy produkty wykonane z polipropylenu (PP) 6 Tym symbolem oznaczamy produkty wykonane z polistyrenu (PS) Można zademonstrować dzieciom na przykładach opakowań plastikowych po jogurtach, napojach, kosmetykach itp., że wszystkie mają te oznaczenia! Wyjaśnienie celu oznaczania wszystkich tworzyw Tworzywa sztuczne są oznaczane po to, aby łatwiej segregować i odzyskiwać odpady z nich wykonane. Dzięki temu mogą być one powtórnie przetworzone i wykorzystywane. Nie muszą lądować na wysypiskach. To zależy od każdego z nas! 14 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:28

14 Przykładowa układanka dla utrwalenia symboli, którymi oznaczane są produkty. Zadaniem uczniów jest dopasowanie symboli do nazwy (skróty). Wskazane jest przygotowanie takiej ilości układanek, aby była przynajmniej jedna na każdej ławce. 1 PET POLITEREFTALAN 2 PE HIGH DENSITY PE 3 PVC POLICHLOREK WINYLU 4 LDPE LOW DENSITY PE 5 PP POLIPROPYLEN 6 PS POLISTYREN Zadanie domowe: 1. Napisz, jaki jest cel oznaczania symbolami od 1-6 opakowań z tworzyw sztucznych? 2. Wyszukaj w domu 5 różnych opakowań i rozszyfruj z jakiego tworzywa były wykonane. Dodatkowe źródła informacji odpady opakowaniowe- GOSPODARKA ODPADAMI 15 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

15 1.3. Metale surowiec czy złom? Opracowali Dorota Majewska i Paweł Ewald Scenariusz zajęć do wykorzystania na lekcji przyrody w szkole podstawowej, podczas realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych (ścieżka ekologiczna), bloku przyroda w szkole ponadgimazjalnej Cel uczeń poznaje zasady recyklingu metali, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby odzysku aluminium z zużytych puszek. Cele kształcenia w kategoriach operacyjnych Uczeń zapamiętuje: definicję pojęć: recykling, aluminium, metale żelazne, metale nieżelazne, zasady procesu technologicznego, którego efektem jest odzysk aluminium z puszek. Uczeń rozumie: konieczność odzysku aluminium z zużytych puszek. Uczeń umie: wykazać, iż opłacalne jest pozyskiwanie aluminium z recyklingu, segregować odpady. Postawy pogłębienie świadomości ekologicznej dotyczącej potrzeby segregacji odpadów. Metody i formy pracy elementy wykładu, dyskusja dydaktyczna, praca samodzielna, pokaz. Materiały potrzebne do realizacji lekcji odpady metalowe tj. puszki, gwoździe, blacha itp. Przebieg zajęć 1. Czynności organizacyjno- porządkowe. 2. Podział metali krótka charakterystyka, przykłady. 3. Ogólne zasady recyklingu metali. 4. Recykling metali aluminium, zasady recyklingu. 5. Składowanie i utylizacja odpadów. Materiał dla nauczyciela Rodzaje metali Metale takie jak aluminium czy żelazo należą do tych substancji, które człowiek wykorzystuje od dawnych lat i służą do prawidłowego funkcjonowania w otaczającej rzeczywistości. Jedną z najbardziej popularnych grup są metale żelazne. Przede wszystkim zaliczamy do niej żelazo, oraz jego główny stop stal. Są one bardzo wytrzymałe i użyteczne w gospodarce człowieka budownictwie i przemyśle. Rudy żelaza w skorupie ziemskiej występują bardzo często, dlatego też użycie ich jest bardzo rozpowszechnione na całej kuli ziemskiej. Żelazo otrzymuje się z takich skał jak: hematyt, magnetyt, limonit. 16 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:28

16 Produkcja stali natomiast polega na oczyszczeniu żelaza z węgla i innych domieszek, a następnie dodaniu w kontrolowany sposób takiej ilości węgla i innych metali, które spowodują iż stal nabierze odpowiednich właściwości (twardość, wytrzymałość). Dzięki temu będzie mogła być wykorzystywana w różnych dziedzinach gospodarki i przemysłu. Dodanie węgla powoduje, iż stal staje się twardsza bardziej wytrzymała, natomiast dodanie innych metali przyczynia się do poprawy odporności na korozję oraz na działanie czynników zewnętrznych tj. temperatury. Metale nieżelazne jak wskazuje nazwa są to wszystkie metale oprócz żelaza i jego stopów. W sumie składa się na nie około 70 pierwiastków. Jednak najbardziej powszechnym związkiem jest aluminium, czyli rudy glinu. Występuje on bardzo powszechnie w przyrodzie, jednak warto zaznaczyć, iż eksploatacja tych złóż jest nieopłacalna. Powodem jest fakt, iż pozyskiwanie aluminium z glinu jest bardzo kosztowne. W procesie otrzymania aluminium przemysłowo stosuje się boksyt, którego największe złoża znajdują się w Australii. Aluminium ze względu na swoje właściwości ma zastosowanie m.in. w: przemyśle spożywczym (folia aluminiowa, puszki), budownictwie, przedmioty gospodarstwa domowego, przewody elektryczne. Ogólne zasady recyklingu metali Ogólne zasady recyklingu metali reguluje Ustawa o odpadach (Dz. U. z dnia 20 czerwca 2001 r.) Do najważniejszych informacji dotyczących segregacji odpadów metalowych zawartych w ww. Ustawie należą: Art. 1. Ustawa określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów. Art. 43a. 1. Posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów metali jest obowiązany przy przyjmowaniu tych odpadów do wypełnienia formularza przyjęcia odpadów metali w dwóch egzemplarzach, po jednym egzemplarzu dla przekazującego i przyjmującego odpady. 2. Formularz, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności: 1) określenie rodzaju odpadów, rodzaju produktu, z którego powstał odpad, oraz źródło pochodzenia, 2) imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby przekazującej odpady, a w przypadku gdy osoba ta działa w imieniu przedsiębiorcy również nazwę i adres siedziby tego przedsiębiorcy. 3. Osoba przekazująca odpady metali jest obowiązana do okazania dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w celu potwierdzenia jej tożsamości. 4. Posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów metali jest obowiązany odmówić przyjęcia odpadów metali w przypadku, gdy osoba przekazująca te odpady odmawia okazania dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt Posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów metali jest obowiązany przechowywać wypełnione formularze przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym je sporządzono. 6. Posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów metali jest obowiązany przedstawić przechowywane formularze na żądanie organów przeprowadzających kontrolę, Policji, Straży Miejskiej i Służb Ochrony Kolei. 7. Przepisy ust. 1-6 nie dotyczą metalowych odpadów opakowaniowych po produktach żywnościowych. 8. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza, o którym mowa w ust. 1, kierując się potrzebą ujednolicenia tego dokumentu, zapewnienia właściwej kontroli obrotu odpadami metali oraz zapobiegania kradzieży i dewastacji w szczególności urządzeń telekomunikacyjnych, elektroenergetycznych, kolejowych i wodno-kanalizacyjnych. GOSPODARKA ODPADAMI 17 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

17 Recykling aluminium Aluminium jest metalem wynalazkiem współczesnego świata. Szczególne znaczenie mają puszki, które mają mnóstwo zalet. Należą do nich m.in.: lekkość, łatwość w transporcie (zajmują mało miejsca, nie tłuką się). Historia puszki, rozpoczęła się dopiero w latach 60-tych XX w. w Stanach Zjednoczonych, jednak obecnie jest ona nierozłącznym materiałem wykorzystywanym przez człowieka. Świadczą o tym informacje liczbowe. Na świecie bowiem rocznie zużywa się ponad 220 miliardów puszek, z czego ¾ stanowią puszki aluminiowe. W Polsce natomiast w 2002 r. liczba ta sięgała 2 miliardów sztuk. Warto ponadto zaznaczyć, iż obserwuje się światowy trend rosnący w produkcji puszek aluminiowych. Aluminium ze względu na swoje właściwości w dalszym ciągu zyskuje na popularności. Warto zaznaczyć, iż odzysk aluminium z puszek na świecie sięga 58%. W Polsce kształtuje się na poziomie 67%, jednak w niektórych państwach np. Szwajcarii powtórnie wykorzystuje się ponad 90% aluminiowych puszek (ryc. 1). Ryc. 1. Odzysk aluminium z puszek w Polsce w latach [%] Źródło: Tradycyjna produkcja aluminium z boksytu jest bardzo drogim procesem technologicznym. Jednocześnie wiąże się to z wieloma zagrożeniami środowiska przyrodniczego np. skażenie gleby, wody, zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego. Tymczasem recykling puszek znacząco ogranicza negatywne oddziaływanie procesu technologicznego produkcji aluminium. Cechą charakterystyczną jest także fakt, iż recykling opakowań aluminiowych może być prowadzony w nieskończoność. Aluminium bowiem nie traci swoich właściwości, dzięki czemu stale utrzymuje przewidziane parametry. Puszki po napojach zbierane są w punktach skupu. Już w tym miejscu następuje pierwsza segregacja. Produkowane są bowiem puszki aluminiowe, oraz ze stali. Za pomocą magnesu oddziela się dwa typy puszek od siebie (przyciągnięte zostaną wyłącznie puszki wykonane ze stali). Następnie puszki trafiają do zakładów przetwórczych. Tam puszki są czyszczone, a następnie złom zostaje przetopiny. Warto zaznaczyć, iż większość puszek z Polski trafia na rynek państw Europy Zachodniej. Główną przyczyną takiego stanu jest fakt, iż w ww. państwach kupno aluminium przez producentów jest bardziej opłacalne dla dostawcy. 18 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:28

18 Składowanie i utylizacja Śmieci są użytecznym źródłem surowców jednak zbieranie ich wymaga dużych nakładów pracy. Jest to praca nie tylko fizyczna jaką wykonuje człowiek segregujący odpady. Jest to ponadto ciężka praca władz, rządu w celu nauczenia społeczeństwa prawidłowych zachowań. W państwach Europy Zachodniej społeczeństwo w prywatnych domach posiada kilka koszy na odpadki i dokonuje pierwszej selekcji. Następnie specjalnie oznaczone śmieciarki w wyznaczony dzień tygodnia zbierają wyznaczony odpad. Należy pamiętać, iż surowcem wtórnym nie są tylko te materiały które zbieramy najczęściej tj. szkło, plastik czy papier. Na uwagę zasługują z pewnością także metale, które wystawione na działanie czynników atmosferycznych np. promieni słonecznych, opadów deszczu korodują i przekazują szkodliwe związki chemiczne do pedosfery. Jest to pierwsze stadium zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy ziemi, a następnie warstw wodonośnych. Selektywna zbiórka odpadów spowoduje, iż na wysypiskach będzie zalegało mniej śmieci. Recykling natomiast pozwoli na uruchomienie procesu powtórnej obróbki materiałów, a następnie użycie surowców. Czerpanie z nich bezpośrednio ochroni naturalny obraz ziemi przed destrukcyjną siłą działalnością człowieka. Dodatkowe źródła informacji Cała prawda o odpadach: Zeszyt 4 Metal GOSPODARKA ODPADAMI 19 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

19 1.4. Baterie i ogniwa fakty historyczne Opracowała Violetta Sołtysik Scenariusz do wykorzystania na lekcjach fizyki, historii, w trakcie realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych, godzinie wychowawczej Cel przekazanie podstawowych informacji na temat historii powstania baterii. Cele kształcenia w kategoriach operacyjnych Uczeń zapamiętuje: informacje i dane na temat historii powstania baterii, takie pojęcia, jak: ogniwo z Bagdadu, ogniwo Galvaniego, suche ogniwo, informację, że baterie nie ulegają rozkładowi. Uczeń rozumie: wpływ działalności człowieka na stan środowiska, swoją rolę w przyrodzie. Uczeń umie: posługiwać się mapą, lokować daty w porządku chronologicznym na osi czasu, obliczyć upływ czasu, precyzować sensowne wnioski, współpracować w grupie rówieśniczej, szanuje zdanie innych, staje się bardziej świadomy ekologicznie. Postawy Uczeń: doskonali umiejętność pracy w grupie, chce chronić środowisko, rozwija umiejętność analizowania i interpretowania faktów, jest wrażliwy na środowisko przyrodnicze, jest tolerancyjny, pomaga kolegom pracującym wolniej (klasa integracyjna). Metody i formy pracy Ćwiczenia z mapą fizyczną świata, ćwiczenia w lokowaniu dat na osi czasu, elementy wykładu, praca w grupach. Materiały potrzebne do realizacji lekcji mapa fizyczna świata, etykiety z datami i informacjami na temat odkryć archeologicznych, dotyczących historii baterii, sznurek lub kreda do narysowania osi czasu. 20 MODUŁ I Mniej odpadow nowy.indd :51:28

20 Przebieg zajęć 1. Przypomnienie pojęcia osi czasu z położeniem szczególnego nacisku na fakt istnienia roku zerowego, który uczniom sprawia wiele trudności. 2. Przypomnienie położenia, ze wskazaniem na mapie fizycznej świata miejsc, o których będzie mowa podczas lekcji. 3. Podanie informacji przez nauczyciela na temat historii baterii na podstawie odkryć archeologicznych. Nauczyciel przytaczając kolejne daty pochodzenia wykopalisk i badań, zapisuje je na tablicy oraz wskazuje miejsca na mapie świata (lub czynią to uczniowie). Rozpoczyna opowieść od 250 r. p.n.e., a kończy na czasach współczesnych. 4. Podział klasy na grupy. W przypadku klas integracyjnych uczniowie z orzeczeniem zostają przydzieleni do poszczególnych grup i współpracują z kolegami z pomocą nauczyciela wspomagającego. 5. Rozdanie grupom przygotowanych wcześniej etykiet z datami i informacjami o poszczególnych wydarzeniach z historii baterii i ogniw. 6. Wskazanie przez uczniów na mapie miejsca odkrycia bądź badań z ich etykietki. 7. Samodzielne ustawienie się uczniów w kolejności chronologicznej na narysowanej osi czasu lub wzdłuż rozciągniętego sznurka (tę część lekcji można przeprowadzić w klasie, na korytarzu szkolnym lub na boisku szkolnym, wtedy jest możliwość zbudowania osi czasu z zachowaniem skali). 8. Obliczenie, ile czasu upłynęło od momentu powstania pierwszej baterii do współczesności. 9. Podsumowanie, wnioski: wiele czasu minęło od powstania pierwszej baterii, baterie nie ulegają rozkładowi, dlatego odpady takie w środowisku będą zalegały, nie rozkładając się. Materiał dla nauczyciela Historia budowy ogniw i wykorzystania energii elektrycznej wytworzonej w wyniku reakcji chemicznej sięga III wieku przed naszą erą. W 1936 roku pod Bagdadem, znaleziono pochodzące z ok. 250 r. p.n.e. naczynie, tzw. naczynie z Bagdadu, wewnątrz którego znajdował się wydrążony walec miedziany, a w nim żelazny pręt. Całość zaczopowana została korkiem wykonanym z masy bitumicznej. Przypuszcza się, że było to prymitywne źródło prądu wykorzystywane przez miejscowych rzemieślników do srebrzenia różnych przedmiotów (rys. 1). Znalezisko to uznawane jest za pierwszy poznany przykład prymitywnego ogniwa elektrycznego. Wypełnione octem (lub innym płynem elektrolitycznym) naczynie mogło wyprodukować prąd o napięciu około 1,1 Volt. Podobne urządzenie nie było znane przez następne 2000 lat, aż do momentu rozpoczęcia przez Luigi Galvaniego (1780), lekarza z Bolonii, badań nad wpływem prądu elektrycznego na reakcje spreparowanych mięśni udek żab. Eksperymenty Galvaniego ukazywały fizyczną stronę elektryczności. Odsłonięte mięśnie i nerwy żaby reagowały pomiędzy sobą w wyniku połączenia przewodnikiem bimetalicznym. Odkryciami Galvaniego zainteresował się fizyk Alessandro Volta. Odrzucając zwierzęcą elektryczność z teorii Galvaniego, rozpoczął własne badania nad elektrycznością, bazując na niektórych odkryciach poprzednika. Doszedł on do wniosku, że przyczyn skurczów należy szukać w zamknięciu obwodu stykających się ze sobą metali przez wilgotną tkankę mięśniową żab. Posługując się kawałkami filcu nasyconego kwasem siarkowym oraz płytkami różnych metali, np. srebra i cynku, stwierdził, że pomiędzy obiema płytkami wytwarza się napięcie elektryczne. Urządzenie to, zwane ogniwem Galvaniego (1800), spełniało więc rolę źródła prądu. Ogniwo Galvaniego był to tzw. stos złożony z krążków cynku i miedzi, odseparowanych od siebie papierowymi krążkami nasączonymi w kwasie lub roztworze soli Johann Ritter niemiecki fizyk okrywa możliwość ładowania baterii, 1839 William Grove odkrywa zasady działania ogniwa paliwowego Gaston Planté konstruuje pierwszy akumulator kwasowo ołowiowy. GOSPODARKA ODPADAMI 21 Mniej odpadow nowy.indd :51:28

Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK. za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w

Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK. za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w Zakładzie Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Rzędowie RIPOK Obowiązuje od

Bardziej szczegółowo

Jakie opakowania podlegają obowiązkowi odzysku i recyklingu?

Jakie opakowania podlegają obowiązkowi odzysku i recyklingu? Jakie opakowania podlegają obowiązkowi odzysku i recyklingu? Ustawie z dnia 11 maja 2001 roku o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (T.J.

Bardziej szczegółowo

Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach

Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach JAKIE ZNACZENIE MAJĄ ZNAKI UMIESZCZONE NA OPAKOWANIACH Opakowanie

Bardziej szczegółowo

Janina Kawałczewska RCEE Płock

Janina Kawałczewska RCEE Płock Janina Kawałczewska RCEE Płock Konferencja realizowana jest w ramach projektu pn. Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Zasady optymalnej segregacji

Zasady optymalnej segregacji W trosce o zapewnienie sprawnego dostosowania się do nowych reguł odbioru odpadów komunalnych, które zaczynają obowiązywać od 1 lipca 2013 r. poniżej prezentujemy: Zasady optymalnej segregacji Najlepszym

Bardziej szczegółowo

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia Zespół Szkół Nr 5 w Zamościu Etap edukacyjny gimnazjum ZAJĘCIA TECHNICZNE Nauczyciel realizujący: Marzena Mazurek Szczegółowy rozkład materiału II rok nauki (5 godzin) Nr lekcji Temat lekcji Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów. Scenariusz zajęć - 45 min. Grupa wiekowa: Szkoła podstawowa Temat: Jak zostać ekobohaterem? Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 11 maja 2001 r.

USTAWA. z dnia 11 maja 2001 r. USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej. (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2001 r). Rozdział 1

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r.

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. Kancelaria Sejmu s. 1/19 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U z 2001 r. Nr 63, poz. 639. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie

Bardziej szczegółowo

CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II

CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II 5 CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II CELE OGÓLNE: zrozumienie roli człowieka w środowisku przyrodniczym poznanie zagrożeń dla środowiska ze strony człowieka uświadomienie własnej odpowiedzialności za stan

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 97. Art. 1. W ustawie z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 1/2014. Odpady opakowaniowe

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 1/2014. Odpady opakowaniowe Nr 1/ 2014 (styczeń) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 1/ 2014 Spis treści: 2 1 Nr 1/ 2014 (styczeń) Postępowanie z odpadami opakowaniowymi reguluje aktualnie

Bardziej szczegółowo

Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka?

Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka? Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka? FORUM RECYKLINGU 8 października 2013 Agnieszka Jaworska dyrektor generalny Stowarzyszenie Eko-Pak ZMIANA

Bardziej szczegółowo

Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne?

Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne? Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne? W związku z licznymi wątpliwościami jakie pojawiają się w trakcie segregacji odpadów przez mieszkańców nieruchomości, poniżej przedstawiono

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 23 grudnia 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 23 grudnia 2003 r. Dz.U.2004.16.154 2008.02.13 zm. Dz.U.2008.23.136 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r.

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r. ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE Czerwiec 2013 r. I. Kluczowe regulacje prawne. 1. Frakcje odpadów, 2. Zasady gospodarki odpadami, 3. Hierarchia postępowania z odpadami,

Bardziej szczegółowo

Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Opracowanie: Magdalena Walkusz Inspektor ds. ochrony środowiska Anna Lasota Żabińska Podinspektor

Bardziej szczegółowo

Prawne podstawy działań w zakresie ochrony środowiska obowiązki pracodawcy

Prawne podstawy działań w zakresie ochrony środowiska obowiązki pracodawcy Prawne podstawy działań w zakresie ochrony środowiska obowiązki pracodawcy ul. Augustyńskiego 2 80-819 tel. 58 32 68 320, fax 58 32 68 663 adres do korespondencji: ul. Okopowa 21/27 80-810, SPRAWOZDAWCZOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Odpady, segregacja, recykling. Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012

Odpady, segregacja, recykling. Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012 Odpady, segregacja, recykling Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012 Obecnie świat jest pokryty odpadami, coraz więcej kupujemy i coraz więcej wyrzucamy. Ilość odpadów rośnie wprost

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości

Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości odnośnie ustalonych w gminach zasad segregowania odpadów

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia... w sprawie oznaczania opakowań.

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Projekt Z dnia 26 lipca 2002 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach

Bardziej szczegółowo

Kogo dotyczy opłata produktowa?

Kogo dotyczy opłata produktowa? Kogo dotyczy opłata produktowa? Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. 2013 poz. 888) określa prawa i obowiązki przedsiębiorców: - będących organizacjami

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

USTAWA O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI

USTAWA O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI USTAWA O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI Okresy przejściowe W 2014 zakończył się dla Polski kolejny okres przejściowy w realizacji poziomów odzysku i recyklingu określonych zmienioną

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO

ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO ZASADY EKOLOGICZNE: Co zrobić żeby odpadów było jak najmniej? 1. Nie produkuj nowych odpadów, czyli: Kupuj tylko to, czego naprawdę potrzebujesz. Wybieraj produkty, które nie

Bardziej szczegółowo

2. W sprawach dotyczących postępowania z odpadami opakowaniowymi w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy o odpadach.

2. W sprawach dotyczących postępowania z odpadami opakowaniowymi w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy o odpadach. Dz.U.01.63.638 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2001 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa wymagania, jakim muszą odpowiadad

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak PAKOWANIE. www.maciejczak.pl

Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak PAKOWANIE. www.maciejczak.pl Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak PAKOWANIE www.maciejczak.pl OPAKOWANIE Opakowanie to wyrób, który stanowi zewnętrzną warstwę określonego towaru mającego chronić go, ułatwiać przemieszczanie,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ POMOCNICZY DO SCENARIUSZA SEGREGACJA WYśSZA RACJA. Co zbierać?

MATERIAŁ POMOCNICZY DO SCENARIUSZA SEGREGACJA WYśSZA RACJA. Co zbierać? Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła Oddział w Warszawie Al. Niepodległości 186 00-608 Warszawa MATERIAŁ POMOCNICZY DO SCENARIUSZA SEGREGACJA WYśSZA RACJA STANDARDY SELEKTYWNEJ ZBIÓRKI ODPADÓW Co zbierać?

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638, 2003 r. Nr 7, poz. 78. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Tekst ujednolicony po zmianie z 19 grudnia 2002 r. Stan prawny na 6 lutego 2003 roku

Tekst ujednolicony po zmianie z 19 grudnia 2002 r. Stan prawny na 6 lutego 2003 roku Tekst ujednolicony po zmianie z 19 grudnia 2002 r. Stan prawny na 6 lutego 2003 roku Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie

Bardziej szczegółowo

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9.

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. 1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. Recykling 10. Zgnieć butelkę 11. Czy wiesz że 12. Używamy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling 2) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling 2) (Dz. U. z dnia 28 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 11 ust.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄ DZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie oznaczania opakowań.

ROZPORZĄ DZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Projekt z dnia 3 października 2002 r. ROZPORZĄ DZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2014 r. Poz. 1966 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów DPO i DPR

Warszawa, dnia 30 grudnia 2014 r. Poz. 1966 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów DPO i DPR DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 grudnia 2014 r. Poz. 1966 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów DPO i DPR Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Przyrodę szanuję śmieci segreguję!

Przyrodę szanuję śmieci segreguję! Przyrodę szanuję śmieci segreguję! SELEKTYWNA ZBIÓRKA ODPADÓW W MIEŚCIE KOLNO PUNKT SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH (PSZOK) Adres: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych w Kolnie, ul. Kolejowa 4a

Bardziej szczegółowo

Rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Radoszyce

Rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Radoszyce Rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Radoszyce Numer rejestrowy Firma, oznaczenie siedziby i adres albo imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy 6 szkoły podstawowej

Wymagania edukacyjne z przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy 6 szkoły podstawowej Wymagania edukacyjne z przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy 6 szkoły podstawowej Dział: Materiały włókiennicze 1 Rodzaje materiałów włókienniczych. 2 Pochodzenie i zastosowanie włókien 3 Wyrób tkanin

Bardziej szczegółowo

Podstawowe cele EU Kielce, 27 luty 2013

Podstawowe cele EU Kielce, 27 luty 2013 1 Nowe aspekty systemu zbierania i zagospodarowywania pokonsumpcyjnych odpadów opakowaniowych w świetle polskich zmian legislacyjnych -rola i odpowiedzialnośćproducenta w organizacji zbierania i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny ko k -wo w jow o n w i n c i y. y.r E R a E k a t k y t wa w c a JA J

Projekt edukacyjny ko k -wo w jow o n w i n c i y. y.r E R a E k a t k y t wa w c a JA J Projekt edukacyjny Eko-wojownicy. REaktywacJA CZYM JEST ODPAD? Odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których pozbywasz się, zamierzasz się pozbyć, lub do ich pozbycia się jesteś zobowiązany CO TRAFIA

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa?

Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa? Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa? Temat. Od włókna do ubrania. To takie proste! Pokrowiec na telefon 3. Wszystko o papierze Zagadnienia, materiał

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., Nr 0, poz. 21) Ewidencja i sprawozdawczośd odpadowa

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., Nr 0, poz. 21) Ewidencja i sprawozdawczośd odpadowa Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., Nr 0, poz. 21) Ewidencja i sprawozdawczośd odpadowa Osoba do kontaktu: Edyta Koziołek Tel. (12) 63 03 495 Zespół Polityki Ekologicznej, pok.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami opakowaniowymi w Unii Europejskiej i w Polsce

Gospodarka odpadami opakowaniowymi w Unii Europejskiej i w Polsce X Spotkanie Forum Dobre praktyki w gospodarce odpadami Gospodarka odpadami opakowaniowymi w Unii Europejskiej i w Polsce Warszawa 26 maj 2012 Wspieranie odzysku i recyklingu w PRL Gospodarka odpadami komunalnymi

Bardziej szczegółowo

WZÓR ROCZNE SPRAWOZDANIE O PRODUKTACH W OPAKOWANIACH, OPAKOWANIACH I O GOSPODAROWANIU ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI ZA ROK 2015 I ZA ROK 2016

WZÓR ROCZNE SPRAWOZDANIE O PRODUKTACH W OPAKOWANIACH, OPAKOWANIACH I O GOSPODAROWANIU ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI ZA ROK 2015 I ZA ROK 2016 Załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 lutego 2016 r. (poz. ) WZÓR ROCZNE SPRAWOZDANIE O PRODUKTACH W OPAKOWANIACH, OPAKOWANIACH I O GOSPODAROWANIU ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI ROCZNE SPRAWOZDANIE

Bardziej szczegółowo

Cywilizacja śmieci szansa czy zagrożenie?

Cywilizacja śmieci szansa czy zagrożenie? - Cywilizacja śmieci szansa czy zagrożenie? Recykling odpadów odzysk surowców wtórnych z odpadów komunalnych Tarnów, 12 grudnia 2014 r. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE

ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy

Bardziej szczegółowo

Tak bardzo kochamy nasze lasy...??? Czyżby - skoro tak je zaśmiecamy!!!

Tak bardzo kochamy nasze lasy...??? Czyżby - skoro tak je zaśmiecamy!!! Odpady czy śmieci? W polskim prawie nie istnieje słowo śmieci, jednak w powszechnym użyciu jest ono nawet częściej stosowane niż słowo odpady. Co jest śmieciem, a co jest odpadem? Czy słowa te można traktować

Bardziej szczegółowo

Monika Peplińska. Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy VI szkoły podstawowej.

Monika Peplińska. Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy VI szkoły podstawowej. Klasa VIa Monika Peplińska Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu zajęcia techniczne dla klasy VI szkoły podstawowej Część techniczna Dział 6. Materiały włókiennicze 6.1 Rodzaje. wymienia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmieniono ustawę?

Dlaczego zmieniono ustawę? Dlaczego zmieniono ustawę? Nowe zapisy ustawy mają na celu dostosować gospodarkę odpadami komunalnymi do wymogów Unii Europejskiej. Głównym celem wprowadzanych zmian jest: uszczelnienie systemu wszyscy

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach wielomateriałowych i środki niebezpieczne w opakowaniach

Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach wielomateriałowych i środki niebezpieczne w opakowaniach Warszawa, dnia 7 stycznia 2014 r. Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach wielomateriałowych i środki niebezpieczne w opakowaniach

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za.. rok. Masa odpadów poddanych w kg: recyklingowi: faktycznie poddane w roku

WZÓR. Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za.. rok. Masa odpadów poddanych w kg: recyklingowi: faktycznie poddane w roku ZAŁĄCZNIK NR 2. Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej Nazwa i siedziba lub imię i nazwisko oraz adres przedsiębiorcy/nazwa i siedziba oraz adres organizacji :...... Numer identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta

Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta Gmina i Miasto Warta Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 roku nałożyła na gminę obowiązek wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz.U. Nr 109 poz. 752)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz.U. Nr 109 poz. 752) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz.U. Nr 109 poz. 752) w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych 2) (Dz. U. z dnia 21 czerwca

Bardziej szczegółowo

Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania

Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania Urząd Miejski w Borku Wlkp. ul. Rynek 1, 63-810 Borek Wlkp. tel. 65 571 61 20 www.borekwlkp.pl Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania Jakie rodzaje

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami i technika komunalna w Polsce i w Niemczech - perspektywy współpracy Problemy recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce.

Gospodarka odpadami i technika komunalna w Polsce i w Niemczech - perspektywy współpracy Problemy recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce. Gospodarka odpadami i technika komunalna w Polsce i w Niemczech - perspektywy współpracy Problemy recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce. Warszawa, 4 listopada 2014 DYREKTYWA 94/62/EC (opakowaniowa)

Bardziej szczegółowo

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Lokalny ekorozwój { Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Spis treści 1. Charakterystyka środowiska Gminy Adamów 2. Ekorozwój w naszej Gminie: Segregacja śmieci Zbiórki makulatury Sprzątanie świata Zbiórka

Bardziej szczegółowo

Numer identyfikacyjny REGON o ile przedsiębiorca taki numer posiada

Numer identyfikacyjny REGON o ile przedsiębiorca taki numer posiada Lp. Data dokonania wpisu do rejestru Firma, oznaczenie siedziby i adres albo imię, nazwisko i adres przedsiębiorcy Numer identyfikacji podatkowej NIP o ile przedsiębiorca taki numer posiada Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie określenia wzorów oznakowania opakowań 2

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie określenia wzorów oznakowania opakowań 2 Projekt z dnia 21 czerwca 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... w sprawie określenia wzorów oznakowania opakowań 2 Na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy z dnia..o gospodarce opakowaniami

Bardziej szczegółowo

Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty

Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty Definicje: Recykling - Proces odzyskiwania użytecznych surowców z odpadów. Segregacja - gromadzenie niektórych grup

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Poz. 1298 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 3 września 2014 r. w sprawie wzorów oznakowania opakowań

Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Poz. 1298 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 3 września 2014 r. w sprawie wzorów oznakowania opakowań DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Poz. 1298 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 3 września 2014 r. w sprawie wzorów oznakowania opakowań Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja opakowań wielomateriałowych i po substancjach niebezpiecznych

Klasyfikacja opakowań wielomateriałowych i po substancjach niebezpiecznych COBRO Instytut Badawczy Opakowań 02-942 Warszawa, ul. Konstancińska 11 CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU Tel. +48 22 842 20 11, Fax: +48 22 842 23 03, http://www.cobro.org.pl Klasyfikacja opakowań wielomateriałowych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. 1) (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2001 r.) Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. 1) (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2001 r.) Rozdział 1. Dz.U.01.63.638 2003.02.07 zm. Dz.U.2003.7.78 art. 2 2004.02.11 zm. Dz.U.2004.11.97 art. 1 2004.05.01 zm. Dz.U.2004.11.97 art. 1 zm. Dz.U.2004.96.959 art. 53 2005.10.13 zm. Dz.U.2005.175.1458 art. 5 USTAWA

Bardziej szczegółowo

Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków

Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków Segregacja odpadów, którą proponujemy rozpocząć od wyodrębnienia odpadów szklanych i tzw. frakcji suchej jest pierwszym krokiem do życia w czystym i zadbanym

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZAPISY USTAWY Z DNIA 13 CZERWCA 2013 R. O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI (DZ. U. Z 2013 R. POZ.

NAJWAŻNIEJSZE ZAPISY USTAWY Z DNIA 13 CZERWCA 2013 R. O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI (DZ. U. Z 2013 R. POZ. NAJWAŻNIEJSZE ZAPISY USTAWY Z DNIA 13 CZERWCA 2013 R. O GOSPODARCE OPAKOWANIAMI I ODPADAMI OPAKOWANIOWYMI (DZ. U. Z 2013 R. POZ. 888) Przyczyny podjęcia prac nad ustawą: konieczność transpozycji, konieczność

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie OŚ-OP1. o wysokości naleŝnej opłaty produktowej. Masa odpadów poddanych w kg: faktycznie poddane w roku sprawozdawczym 7)

Sprawozdanie OŚ-OP1. o wysokości naleŝnej opłaty produktowej. Masa odpadów poddanych w kg: faktycznie poddane w roku sprawozdawczym 7) Nazwa i siedziba lub imię i nazwisko oraz adres przedsiębiorcy/nazwa i siedziba oraz adres organizacji odzysku: Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości naleŝnej opłaty produktowej Adresat: Marszałek Województwa

Bardziej szczegółowo

CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady

CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady ODPADY Z NASZEGO KOSZA gazety, torebki papierowe, kartony, szklane butelki po napojach, słoiki, butelki i inne opakowania z tworzyw sztucznych, odpady

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r. Dz.U.2007.109.752 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych 2) (Dz. U. z dnia 21 czerwca 2007

Bardziej szczegółowo

CZY TY TEŻ SEGREGUJESZ ODPADY?

CZY TY TEŻ SEGREGUJESZ ODPADY? CZY TY TEŻ SEGREGUJESZ ODPADY? Zeszyt ćwiczeń wspomagających edukację ekologiczną z zakresu gospodarki odpadami w gimnazjum SUCHE MOKRE Projekt pn. Budowa Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów komunalnych

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014 Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014 2015-04-30 Urząd Miejski w Modliborzycach Wprowadzenie Roczną analizę stanu gospodarki odpadami komunalnymi sporządzono

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCÓW W ZAKRESIE RECYKLINGU I ODZYSKU OPAKOWAŃ ORAZ OPŁATY PRODUKTOWEJ

OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCÓW W ZAKRESIE RECYKLINGU I ODZYSKU OPAKOWAŃ ORAZ OPŁATY PRODUKTOWEJ OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCÓW W ZAKRESIE RECYKLINGU I ODZYSKU OPAKOWAŃ ORAZ OPŁATY PRODUKTOWEJ na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi Skrypt dla wprowadzających

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo

Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo KOLOR ŻÓŁTY TWORZYWA SZTUCZNE I OPAKOWANIA Z TWORZYW SZTUCZNYCH, METALE I OPAKOWANIA Z METALI; ZANIM WRZUCISZ OPRÓŻNIJ, ZGNIEĆ

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY V

WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY V WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY V Temat Zagadnienia, materiał nauczania Wymagania podstawowe Uczeń: ROZDZIAŁ. MATERIAŁY I ICH ZASTOSOWANIE 1. Od włókna do ubrania 2. To takie proste! Pokrowiec na telefon

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne

Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Temat zajęć: Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Liczba godzin: 1 Liczba uczniów: 30 Cele ogólne: uświadomienie uczniom potrzeby

Bardziej szczegółowo

Harmonogram i koszt realizacji programów inwestycyjnych w gospodarce odpadami w Mieście i Gminie Żerków.

Harmonogram i koszt realizacji programów inwestycyjnych w gospodarce odpadami w Mieście i Gminie Żerków. Załącznik nr 1 Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Żerków Harmonogram i koszt realizacji programów inwestycyjnych w gospodarce odpadami w Mieście i Gminie Żerków. Tabela nr 1: Koszt

Bardziej szczegółowo

Justyna Marcych. Temat: Dlaczego trzeba sprzątać Ziemię? Ogólny cel nauczania: Kształtowanie przyjaznych postaw wobec środowiska przyrodniczego.

Justyna Marcych. Temat: Dlaczego trzeba sprzątać Ziemię? Ogólny cel nauczania: Kształtowanie przyjaznych postaw wobec środowiska przyrodniczego. Justyna Marcych Temat: Dlaczego trzeba sprzątać Ziemię? Ogólny cel nauczania: Kształtowanie przyjaznych postaw wobec środowiska przyrodniczego. Cele operacyjne: Uczeń: odróżnia odpady spożywcze i nieorganiczne,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638, 2003 r. Nr 7, poz.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638, 2003 r. Nr 7, poz.

Bardziej szczegółowo

PSO zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa?

PSO zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa? PSO zajęć technicznych dla klasy V do programu nauczania Jak to działa? Temat Ocena niedostateczna Ocena dopuszczająca ( wym. konieczne) Ocena dostateczna ( wym. podstawowe) Ocena dobra ( wym. rozszerzające)

Bardziej szczegółowo

Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U.2001.63.638)

Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U.2001.63.638) Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U.2001.63.638) USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. (Dz.U.2001.63.638 z dnia 22 czerwca 2001 r.) Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK URZĄD MIEJSKI W SZCZEBRZESZYNIE ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK Wprowadzenie Cel przygotowania analizy Niniejszy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1)

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638, 2003 r. Nr 7, poz.

Bardziej szczegółowo

NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH

NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH Emilia Kołaczek Departament Gospodarki Odpadami Warszawa, dnia 10 grudnia 2012 r. Cele wprowadzenia zmian

Bardziej szczegółowo

Dobrowolne Porozumienie na rzecz rozwoju systemu zbierania i recyklingu odpadów opakowaniowych po kartonach do żywności płynnej

Dobrowolne Porozumienie na rzecz rozwoju systemu zbierania i recyklingu odpadów opakowaniowych po kartonach do żywności płynnej Dobrowolne Porozumienie na rzecz rozwoju systemu zbierania i recyklingu odpadów opakowaniowych po kartonach do żywności płynnej (Szczecin 24 marca 2011 r.) 1 Dobrowolne Porozumienie Strony Porozumienia:

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy wprowadzającego produkty w opakowaniach wielomateriałowych. McDonald s Polska

Obowiązki przedsiębiorcy wprowadzającego produkty w opakowaniach wielomateriałowych. McDonald s Polska Obowiązki przedsiębiorcy wprowadzającego produkty w opakowaniach wielomateriałowych McDonald s Polska opakowanie Opakowaniem w rozumieniu ustawy jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY Z TECHNIKI DLA KLAS IV V

PLAN WYNIKOWY Z TECHNIKI DLA KLAS IV V Program nauczania techniki DW-4014-292/99 PLAN WYNIOWY Z TECHNII DLA LAS IV V 1. ORGANIZACJA PRACY RYSUNE TECHNICZNY onieczne Stosuje zasady bezpiecznej pracy. Określa kryteria ocen z techniki. Posługuje

Bardziej szczegółowo

Segregując odpady dbasz o środowisko!

Segregując odpady dbasz o środowisko! Segregując odpady dbasz o środowisko! Każdy z nas lubi spędzać czas w czystym i miłym otoczeniu. Nie zastanawiamy się jednak co dzieje się z wyrzucanymi przez nas odpadami. Otóż odpady te, po wyselekcjonowaniu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KORZYSTANIA Z PUNKTU SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH W ZAKŁADZIE GOSPODARKI KOMUNALNEJ SP. Z O.O.

REGULAMIN KORZYSTANIA Z PUNKTU SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH W ZAKŁADZIE GOSPODARKI KOMUNALNEJ SP. Z O.O. REGULAMIN KORZYSTANIA Z PUNKTU SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH W ZAKŁADZIE GOSPODARKI KOMUNALNEJ SP. Z O.O. W SKWIERZYNIE przy ul. Chrobrego 5 66-440 Skwierzyna Punkt Selektywnego Zbierania

Bardziej szczegółowo

REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI GMINY ZBICZNO

REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI GMINY ZBICZNO WÓJT GMINY ZBICZNO Urząd Gminy w Zbiczno Zbiczno 140, 87-305 Zbiczno tel./fax. (56) 49 393 17 gmina@zbiczno.pl REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI

Bardziej szczegółowo

Ustawodawstwo UE w zakresie opakowań i odpadów opakowaniowych. Ewa Badowska-Domagała radca prawny

Ustawodawstwo UE w zakresie opakowań i odpadów opakowaniowych. Ewa Badowska-Domagała radca prawny Ustawodawstwo UE w zakresie opakowań i odpadów opakowaniowych. Ewa Badowska-Domagała radca prawny PRZEPISY UE Dyrektywa 94/62/EEC dotyczy wszelkich opakowań oraz odpadów opakowaniowych. Gospodarka opakowaniami

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE. o dokonaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości

ZAŚWIADCZENIE. o dokonaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości RLŚ.623.GŚ.7.2012 Łasin, dnia 2012.12.17 ZAŚWIADCZENIE o dokonaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości Na podstawie art. 65

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638, 2003 r. Nr 7, poz. 78, z 2004 r. Nr 11, poz.

Bardziej szczegółowo

Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych Segregacji podlegają:

Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych Segregacji podlegają: Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych - czyli śmieci wytwarzanych w gospodarstwach domowych, biurach, urzędach, sklepach itp. polega na zbieraniu do specjalnie oznakowanych pojemników odpadów,

Bardziej szczegółowo