raport strategiczny IAB Polska INTERNET 2010 P O L S K A E U R O PA Ś W I A T

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "raport strategiczny IAB Polska INTERNET 2010 P O L S K A E U R O PA Ś W I A T"

Transkrypt

1 raport strategiczny IAB Polska INTERNET 2010 P O L S K A E U R O PA Ś W I A T DODATEK SPECJALNY MEDIA & MARKETING POLSKA MAJ 2011

2 31 maja 2011 Komunikacja: transformacje Konferencja Media & Marketing Polska Tematy: Komunikacja 360 stopni. Fikcja czy rzeczywistość? Jak utrzymać talent w reklamie? Wynagradzanie agencji: plusy i minusy różnych modeli Gorąco w Facebooku, czyli fani marki vs. kontestatorzy Ile wart jest Like? Najgorętsze banki te, o których najchętniej dyskutują internauci Czy e-commerce i przejrzystość cenowa zabijają marki? Paneliści: Anna Tutak-Kordyl, PepsiCo, Roman Jędrkowiak, ADHD Warsaw i partner Grupy Brain, Jacek Stalewski, Grandes Kochonos, Marcin Gaworski, 180heartbeats, Piotr Łysak, McCann Erickson, Rafał Szysz, firma doradcza Stars, Jakub Bierzyński, OMG, Aleksander Winciorek, Heureka, Jakub Zieliński, MRM Worldwide, Norbert Kilen, Think Kong, Edward Korbel, Aegis Media Central Services W sprawie uczestnictwa: Katarzyna Marchel tel.: Agnieszka Obłękowska tel.:

3 Redaktor naczelna: Anna Wątła Autorzy Hubert Anyżewski, Maria Banach, Michał Banaszewski, Teresa Bartoszewicz, Andrzej Bednarczyk, Krzysztof Beniowski, Dominika Biernat, Karol Blank, Konrad Błazenek, Anna Boguska-Torbicz, Jarosław Bułka, Bartłomiej Brzoskowski, Paulina Chorążak, Wojciech Ciemniewski, Olgierd Cygan, Tomasz Czajkowski, Maciej Czerwiński, Piotr Dębski, Kamil Dmowski, Natalia Dołżycka, Mateusz Drzewosowski, Łukasz Duda, Kornel Dulęba, Adam Dyba, Justyna Dzieduszycka-Jędrach, Iwona Dziedzic-Gawryś, Marta Dzikiewicz, Lucjan Exner, Agnieszka Ferenc, Maciej Gałecki, Andrzej Garapich, Aneta Gąsiorek, Michał Giera, Rafał Glogier-Osiński, Joanna Głuskowska, Ewa Gozdek, Magdalena Górak, Piotr Guziur, Paweł Haltof, Michał Hejka, Aleksandra Hulimka, Artur Jakowicki, Jacek Jankowski, Jakub Jaśkiewicz, Katarzyna Jurczak, Radosław Kaczmarek, Wojciech Kałużny, Olga Kamińska, Paweł Karaś, Michał Karmiński, Tomasz Karwatka, Paweł Kolenda, Daniel Kondzior, Paweł Korzeniowski, Marcin Kowalik, Jarosław Kowalski, Bartłomiej Kozieł, Karol Król, Agata Krynicka, Grzegorz Krzemień, Marcin Krzosek, Michał Laurynów, Marta Lech-Maciejewska, Maciej Lipiec, Dominika Łoboda, Krzysztof Łopuszyński, Paulina Makuch, Patrycja Matul, Marcin Michalski, Michał Miernik, Anna Miotk, Krzysztof Modras, Rafael Moucka, Tomasz Musiał, Jarosław Mutwil, Natalia Niebielska, Joanna Nieminuszczy, Marcin Nowak, Maciej Ossowski, Maria Otmar-Sztejn, Michał Owczarek, Piotr Panasiuk, Jacek Pasławski, Tomasz Piątkowski, Sławek Pliszka, Aleksandra Polak, Dominika Poleszak, Kamil Przełęcki, Michał Przymusiński, Anna Rak, Anna Robotycka, Jan Roszkiewicz, Bartłomiej Rozkrut, Krzysztof Różycki, Tomasz Rutkowski, Agnieszka Rytych, Jarosław Rzepecki, Łukasz Rzepecki, Łukasz Rzewuski, Ewa Sadowska, Anna Sakowicz, Paweł Sala, Tomasz Samul, Patrycja Sass-Staniszewska, Adam Semik, Michał Siejak, Joanna Siekierska, Marcin Siekierski, Edward Skraba, Grzegorz Sławatyński, Rafał Sobiczewski, Weronika Sobolak, Jarosław Sobolewski, Rafał Sokalski, Michał Sołtys, Robert Sosnowski, Paweł Suchocki, Ilona Stachowicz, Magdalena Szczechowicz, Kacper Szczepanowski, Radosław Szczęsny, Magdalena Szmidt, Kinga Szydzińska, Szymon Szymczyk, Łukasz Szymula, Hanna Świerczewska, Krzysztof Świerczyński, Alicja Tomaszewski, Hubert Turaj, Szymon Urbański, Piotr Waglowski, Anna Wątła, Tomasz Wiaderek, Teresa Wierzbowska, Tomasz Więckowski, Erwin Wilczyński, Agnieszka Wiśniewska, Konrad Wiśniewski, Michał Włodarczyk, Sebastian Wojciechowski, Łukasz Wołek, Maciej Woźniak, Mariusz Woźnicki, Magdalena Wysocka, Bartłomiej Wyszyński, Piotr Zarychta, Maciej Zientarski, Agata Zimka. Kontakt z IAB Polska: Związek Pracodawców Branży Internetowej Interactive Advertising Bureau Polska ul. Targowa 34, lokal Warszawa tel.: faks: Strony WWW: Iabpolska.pl Iabpolska.blip.pl Iabkonferencje.pl Forumiab.pl Mixx-awards.pl Iabupdate.pl Facebook.com/IABPolska Publikacja raportu jest możliwa wyłącznie za zgodą IAB Polska. Od wydawcy: Po raz kolejny oddajemy do rąk czytelników najbardziej kompetentny i wyczerpujący raport opisujący polski internet. Powiedzenie, że internet stał się pełnoprawnym medium komunikacji marketingowej, jest już truizmen. Można już chyba powiedzieć, że internet jest na najlepszej drodze do stania się dominującym kanałem komunikacji marketingowej. Wzrosty wydatków na to medium nadal są widoczne. Spójrzmy więc w prezentowany raport i zastanówmy się, jak spożytkować wiedzę, której on dostarcza. Raport ten jest owocem współpracy naszego wydawnictwa z IAB Polska. Współpracy, która obejmuje wiele obszarów: doroczne raporty, poradniki dla marketerów pozwalające im coraz pewniej poruszać się po tym fascynującym medium, spotkania IAB Update, kongresy IAB Polska i IAB Europe, łamy Media & Marketing Polska. Wierzymy, że dane i wiedza prezentowane w tym raporcie i pozostałych wspólnych publikacjach pozwolą naszym czytelnikom nie tylko lepiej poznać komercyjną stronę internetu, lecz także przede wszystkim ułatwią osiągnięcie realnych sukcesów. Juliusz Donajski Wydawca VFP Communications Sp. z o.o. ul. Wał Miedzeszyński 630, Warszawa tel.: , faks: maj 2011 dodatek do Media & Marketing Polska 3

4 INTERNET 2010 > Spis treści SPIS TREŚCI Wstęp Opis wszyst kich ak tyw no ści IAB Pol ska w Człon ko wie IAB Pol ska ma rzec Roz dział I: Pol ski ry nek in ter ne to wy 1. Do stęp do in ter ne tu Kon su men ci on li ne Wi try ny in ter ne to we Pol ski ry nek re je stra cji do men i ho stin gu Pol ski ry nek e -com mer ce Te le wi zje i ra dia in ter ne to we...32 Roz dział II: Na rzę dzia e -mar ke tin gu 1. Wy dat ki na re kla mę on li ne Di splay Re kla ma di splay...38 Brand ad ver ti sing i bran ded con tent...40 Re kla ma be ha wio ral na Per for man ce SEM -mar ke ting w wy szu ki war kach...47 Re kla ma kon tek sto wa...50 Mar ke ting afi lia cyj ny Mo bi le Mo bi le mar ke ting...57 Apli ka cje mo bil ne...61 Smart fo ny i ta ble ty Me dia spo łecz no ścio we So cial me dia...68 WoMM Apli ka cje in ter ne to we Ad ver ga ming re kla ma w grach Wi deo on li ne PR on li ne Ogło sze nia i yel low pa ges E -ma il mar ke ting Ad ser we ry...92 Roz dział III: Ba da nia 1. Ba da nia ryn ku in ter ne to we go Me to dy po mia ru oglą dal no ści wi tryn in ter ne to wych...95 Ba da nia mar ke tin go we w in ter ne cie...98 Wskaź ni ki efek tyw no ści re kla my in ter ne to wej User expe rien ce W ja ki spo sób mie rzyć en ga ge ment Z usa bi li ty do user expe rien ce Roz dział IV: Mo de le współ pra cy pod mio tów ryn ku in ter ne to we go Roz dział V: Lau re aci Mixx Awards Roz dział VI: Re kla ma in ter ne to wa a pra wo wy bra ne za gad nie nia Roz dział VII: For ma ty re kla my di splay Jak stan dard roz wiał ta jem ni ce di splaya Słowniczek pojęć Raport strategiczny IAB Polska

5

6 INTERNET 2010 > Wstęp wstęp OPIS WSZYSTKICH AKTYWNOŚCI IAB POLSKA W 2010 Rok 2010 po twier dził, że bran ża on li ne do brze znio sła po - wszech ną de ko niunk tu rę go spo dar czą. Po raz ko lej ny oka za ło się, że in ter net jest do sko na łym me dium do lo ko wa nia w nim in we sty cji mar ke tin go wych. We dług ba da nia IAB AdEx, prze pro wa - dzo ne go przez pre sti żo wą fir mę kon sul tin go wą Pri ce wa ter ho use - Coopers i IAB Polska, wy dat ki brut to na re kla mę in ter ne to wą w Pol sce w 2010 r. wy nio sły 1,578 mld zł. In ter net w dal szym cią gu jest do mi - nu ją cym ka na łem re kla mo wym, któ ry osią gnął w po rów na niu z ro - kiem wcze śniej szym 17-proc. wzrost. W ba da niu wzię ło udział 29 pod - mio tów, któ re prze ka za ły da ne do ty czą ce sprze da ży re ali zo wa nej przez ze wnętrz ne fir my w for mie oświad cze nia, że za ra por to wa ne kwo ty do ty czą je dy nie sprze da ży zre ali zo wa nej przez nich sa mych. Naj po pu lar niej szą for mą re kla my na dal po zo sta je re kla ma gra ficz na (display), na któ rą w 2010 r. prze zna czo no 45 proc. wy dat ków re kla - mo wych, co ozna cza zmniej sze nie o 5 punk tów proc. w po rów na niu z 2009 r. Naj bar dziej dy na micz nym seg men tem, zgod nie z eu ro pej ski - mi tren da mi, oka za ła się re kla ma w wy szu ki war kach, któ ra od no to - wa ła wzrost o 4 punk ty proc. udzia łów w ryn ku w sto sun ku do ro ku wcze śniej sze go i w 2010 r. sta no wi ła 30 proc. ogól nej kwo ty wy dat - ków na re kla mę. Udział seg men tu ogło szeń oraz yel low pa ges wzrósł o 2 punk ty proc. (17 proc. w ro ku 2010), na to miast e -ma il mar ke ting utrzy mał po zy cję wy dat ków re kla mo wych, któ re tak sa mo jak w dwóch po rzed nich la tach wy nio sły 6 proc. Rok 2010, po dob nie jak na ryn kach świa to wych, był w Pol sce okre sem roz wo ju re kla my wi - deo i mo bil nej, a tak że mar ke tin gu spo łecz no ścio we go, po twier dza - jąc tym sa mym do tych cza so we tren dy i do bre pro gno zy. Kie run ki te świad czą bo wiem o sku pie niu się na bran din gu, a za tem in we sto wa - niu w ry nek w dłuż szej per spek ty wie. Bio rąc pod uwa gę te na stro je ryn ko we, moż na wnio sko wać, że za rok bę dzie my mo gli po dzie lić się z Pań stwem rów nież do brym wia do mo ścia mi. Na ra zie, od da jąc w Pań stwa rę ce tę pu bli ka cję, ży czy my ca łej bran ży in ter ne to wej ko - lej nych suk ce sów w ro ku 2011! Ko le gium re dak cyj ne Ni niej szy ra port jest już ósmym w ko lej no ści rocz nym pod su mo - wa niem dzia łań funk cjo no wa nia ryn ku in ter ne to we go w na szym kra - ju. Wy ni ki ba da nia IAB AdEX sta ły się stan dar dem ryn ko wym, a sam ra port stra te gicz ny zy skał mia no wia ry god ne go źró dła in for ma cji dla przed sta wi cie li ryn ku i mar ke te rów. W pra ce nad ra por tem za an ga - żo wa ło się w tym ro ku po nad 140 osób spe cja li stów bran ży in ter ne - to wej, któ rzy wspie ra ją dzia ła nia IAB Pol ska. Wszyst kim au to rom ra - por tu ser decz nie dzię ku je my za po moc i po świę co ny czas. Te go rocz - ny ra port ma zu peł nie in ny kształt niż po przed nie. Ce lem zmian jest upo rząd ko wa nie za gad nień te ma tycz nych. Kształt ra por tu jest owo - cem pra cy po mię dzy fir ma mi człon kow ski mi IAB Pol ska a re dak to rem na czel nym oraz za rzą dem IAB Pol ska. Roz dział Han del elek tro nicz - ny zo stał usu nię ty z ra por tu, a je go za war tość zo sta ła prze nie sio na do in nych no wych roz dzia łów. Pol ski ry nek e -com mer ce zo stał umiej sco wio ny w roz dzia le na te mat Pol skie go ryn ku in ter ne to we - go, Usa bi li ty zna la zło swo je miej sce w roz dzia le Ba da nia, a Apli ka - cje in ter ne to we zna la zły się w roz dzia le Na rzę dzia E -mar ke tin gu, któ ry zmie nił na zwę z Re kla my on li ne. Pod roz dział W ja ki spo sób mie rzyć en ga ge ment zo stał prze nie sio ny do roz dzia łu Ba da nia. Spo łecz no ści in ter ne to we zmie ni ły swo ją na zwę na So cial me dia, a Mar ke ting Szep ta ny na WoMM. Po wsta ły też no we pod roz dzia ły Te le wi zje i ra dia in ter ne to we, Apli ka cje mo bil ne, Smart fo ny i ta ble - ty, PR on li ne, Ad ser we ry. Nie któ re tek sty zo sta ły też wzbo ga co ne o pro gno zę na rok Ra port stra te gicz ny jest głów nym do ku men - tem, któ ry ob ra zu je rze czy wi sty stan pol skiej bran ży in ter ne towej. IAB Pol ska 2010 rok suk ce sów Naj waż niej szą ak tyw no ścią dla ryn ku są ba da nia, w tym ba da nie IAB AdEx, któ re co ro ku re ali zu je my wspól nie z PwC. Da ne zna la zły się tak że w eu ro pej skich wy ni kach ba da nia AdEx, co jest spra wą nie - zwy kle istot ną, gdyż po zwa la na pro mo wa nie na sze go kra ju na are - nie eu ro pej skiej. W ro ku 2010 co kwar tał in for mo wa li śmy ry nek pol - ski i świa to wy o dy na mi ce wy dat ków w bran ży in te rak tyw nej, pra wie za każ dym ra zem oznaj mia jąc dwu cy fro we wzro sty wzglę dem ana - lo gicz nych okre sów ro ku wcze śniej sze go. W ro ku 2010 kon ty nu owa - li śmy tak że ba da nie sek to ro we na te mat ro li in ter ne tu w pro ce sie za - ku po wym. Tym ra zem zba da li śmy trzy ka te go rie pro duk tów FMCG (che mia go spo dar cza, żyw ność oraz na po je i so ki) oraz jed ną tech - no lo gicz ną (te le ko my). Ich wy ni ki słu żą w wie lu spe cja li stycz nych kon fe ren cjach i ana li zach. Kon ty nu owa li śmy tak że in ne ba da nia po - świę co ne te ma ty ce wy dat ków w bran ży re kla mo wej. By ły to: Ba ro - metr IAB (ba da nie an kie to we dla mar ke te rów, ma ją ce na ce lu wspar - cie wy ni ków ba dań bran żo wych na te mat wy dat ków na po szcze gól - ne me dia) oraz IAB Cre ati ve Ex, czy li ba da nie wy dat ków prze zna czo - nych przez naj więk szych mar ke te rów na pro duk cje stron in ter ne to - wych i kre acji re kla mo wych). Jed nym z ce lów sta tu to wych jest krze wie nie wie dzy na te mat moż li wo ści wy ko rzy sta nia in ter ne tu do ce lów mar ke tin go wych. W po ło wie 2009 ro ku roz po czę li śmy no wą ak tyw ność zwią za ną z sze ro - ko po ję tą edu ka cją. Kon ty nu owa ne by ły pro fe sjo nal ne warsz ta ty dla mar ke te rów. Warsz ta ty od by wa ły się cy klicz nie i cie szy ły się ogrom - nym za in te re so wa niem. Fir my, któ re bra ły w nich udział, da ły ob raz 6 Raport strategiczny IAB Polska

7

8 INTERNET 2010 > Wstęp prze kro ju pol skiej go spo dar ki. Warsz ta ty or ga ni zo wa ne przez IAB Pol - ska są do sko na łym na rzę dziem do po głę bia nia wie dzy na te mat na - rzę dzi mar ke tin go wych zwią za nych z in ter ne tem, po zwa la ją tak że na wy mia nę do świad czeń z te go za kre su po mię dzy mar ke tin gow ca mi z róż nych branż. Warsz ta ty po zwa la ją spoj rze ć na ak tyw no ści mar ke - tin go we z no wej per spek ty wy. W ub.r. kon ty nu owa li śmy tak że współ - pra cę z wyż szy mi uczel nia mi. W tej chwi li współ pra cu je my z pięt na - sto ma uczel nia mi na te re nie ca łej Pol ski. W ra mach tej współ pra cy po wsta ją no we kie run ki, spe cja li za cje, kur sy oraz stu dia po dy plo mo - we z mar ke tin gu in ter ne to we go. Pro wa dzą cy mi za ję cia prak tycz ne są spe cja li ści z firm człon kow skich IAB Pol ska. W ubie głym ro ku odbył się tak że ogól no pol ski kon kurs na naj lep szą pra cę ma gi ster ską z za - kre su mar ke tin gu in ter ne to we go. Kon kurs był za chę ce niem mło dych lu dzi do zwią za nia swo jej przy szło ści z bran żą in te rak tyw ną. Po raz pierw szy na gro dę w kon kur sie otrzy my wał tak że pro mo tor pra cy. Zwy cięz ca kon kur su i je go pro mo tor otrzy ma li ipa dy. Kon kurs or ga - ni zo wa ny był wspól nie ze Szko łą Głów ną Han dlo wą w War sza wie. Głów ną na gro dą był in deks na Po dy plo mo we Stu dia Mar ke tin gu In - te rak tyw ne go na SGH. Lau re at i oso by wy róż nio ne otrzy ma li moż li - wość od by cia płat nych prak tyk w part ne ru ją cych kon kur so wi fir mach człon kow skich. W przy szłym ro ku za mie rza my tak że zor ga ni zo wać ten kon kurs. Praw do po dob nie je go for mu ła zo sta nie roz sze rzo na o po ziom li cen cjac ki. W 2010 r. od by ło się pięć spo tkań Show ca se czte ry w War sza wie i je den w Po zna niu. Spo tka nia mia ły na ce lu przed sta wie nie mar ke te - rom no wi nek bran żo wych oraz in spi ru ją cych ca se stu dy. Od by ły się tak że dwie kon fe ren cje bran żo we dla bran ży FMCG i fi nan so wej. Po raz ostat ni w ze szłym ro ku zor ga ni zo wa li śmy dwa spo tka nia IAB Upda te, któ re za kła da ły in te gra cję bran ży in te rak tyw nej i sprzy ja ły na wią zy wa niu kon tak tów po przez swój nie for mal ny cha rak ter. Nasz sztan da ro wy event Fo rum IAB po łą czo ny z kon kur sem i Ga lą Mixx Awards po raz ko lej ny bił re kor dy po pu lar no ści. Go ści ły na nim set ki osób nie tyl ko z Pol ski, lecz tak że z za gra ni cy. Naj więk sza kon fe ren cja in ter ne to wa w kra ju po raz ko lej ny by ła miej scem pre zen to wa nia naj - now szych tren dów, tech no lo gii, a tak że in spi ra cji. Pro wa dzi li śmy in ten syw ną dzia łal ność lob bin go wą public affairs w Pol sce i na ryn kach za gra nicz nych. Współ pra co wa li śmy z in ny mi or ga ni za cja mi, m.in. ze Sto wa rzy sze niem Ko mu ni ka cji Mar ke tin go - wej SAR, a tak że ze Związ kiem Sto wa rzy szeń Ra da Re kla my. Bra li - śmy udział w eu ro pej skim AdEx, na are nie mię dzy na ro do wej by li śmy ak tyw ni, bio rąc udział w pra cach IAB Eu ro pe (m.in. udział w Kon gre - sie IAB Eu ro pe In te ract), pro wa dząc ścież kę te ma tycz ną pod czas Glo - bal Sum mit IAB na Mixx and Expo w USA. IAB Pol ska by ło po my sło - daw cą warsz ta tów wspie ra ją cych roz wój IAB kra jów Eu ro py Środ ko - wo-w schod niej. Pierw sze warsz ta ty od by ły się w War sza wie i oprócz przed sta wi cie li IAB eu ro pej skich uczest ni czy li w nich tak że wszy scy pra cow ni cy biu ra IAB Pol ska. Dy rek tor Ge ne ral ny IAB Pol ska Ja ro sław So bo lew ski zo stał wy bra ny na sze fa re gio nu CEE w IAB Eu ro pe. Z uwa - gi na tak du ży za kres dzia ła nia IAB w ubie głym ro ku po więk szył się tak że ze spół biu ra do ze spo łu do łą czy li Piotr Wa glow ski dy rek tor ds. ko or dy na cji dzia łań praw nych, Pa weł Ko len da me nedżer ds. ba - dań, Ar tur Sta cho wiak ko or dy na tor ds. ko mu ni ka cji, oraz Ewe li na Ha ra si miuk asy stent ka dy rek to ra ge ne ral ne go. Mie li śmy tak że awan se w biu rze Pa try cja Sass -Sta ni szew ska z pro ject ma na ge ra zo - sta ła bu si ness de ve lop ment ma na ge rem, a An na Wą tła z ko or dy na to - ra ds. edu ka cji zo sta ła me naedże rem ds. edu ka cji. W 2010 kon ty nu - owa li śmy udział w pra cach świa to wej ini cja ty wy MIA Pro ject, gdzie by li śmy re pre zen to wa ni przez pre ze sa Pol skich Ba dań In ter ne tu dr. An drze ja Ga ra pi cha. Pod ję te zo sta ły pra ce nad mo dy fi ka cja mi prze pi - sów re gu lu ją cych dzia łal ność re kla mo wo -mar ke tin go wą. Wśród istot - nych in ge ren cji usta wo daw cy moż na wska zać no we li za cję usta wy ha zar do wej, a tak że no we li za cję usta wy o ra dio fo nii i te le wi zji. Dzia - ła nia praw ne Związ ku Pra co daw ców Bran ży In ter ne to wej zo sta ły opi - sa ne w ra por cie stra te gicz nym w Roz dzia le Wy bra ne praw ne za gad - nie nia zwią za ne z mar ke tin giem i re kla mą in ter ne to wą, któ ry to zo - stał w tym ro ku znacz nie roz bu do wa ny. Gru py ro bo cze Rok 2010 to tak że czas dzia łań ma ją cych na ce lu in ten sy fi ka cję prac grup ro bo czych funk cjo nu ją cych w IAB Pol ska, któ re sku pia ją spe cja li stów z róż nych dzie dzin mar ke tin gu in ter ne to we go. W ra - mach prac mo że uczest ni czyć każ da fir ma zrze szo na w IAB. W ro ku tym licz ba człon ków wzro sła do 154 firm, licz ba grup ro bo czych zaś wzro sła z 8 do 17 (po nad 340 osób re pre zen tu ją cych zrze szo ne fir - my). Dzię ki ani ma cji ini cja tyw ryn ko wych w tej for mu le od by li śmy po nad 50 spo tkań tych grup. Obec nie w ra mach IAB Polska dzia ła ją: E -ma il mar ke ting, SEM, Mo bi le mar ke ting, Tech no lo gie, Ba da nia, Agen cje in te rak tyw ne, Brand Ad ver ti sing on li ne, Wi deo, Gry w mar ke - tin gu, Per for man ce mar ke ting, Spo łecz no ści in ter ne to we, Re kla ma be ha wio ral na, WoMM, Ad ser we ry, Edu ka cja, Praw o, Wy daw cy wie lo - me dio wi. Ich ce lem jest opra co wa nie: sche ma tów naj lep szych ryn - ko wych stan dar dów, wy ni ków ba dań i ca se stu dies, ra por tów ryn ko - wych oraz dzia łań edu ka cyj nych, do któ rych na le żą m.in. opra co wa - nia wy ja śnia ją ce idee po szcze gól nych dzia łów mar ke tin gu in te rak - tyw ne go. Człon ko wie grup ro bo czych pro mo wa ni są ja ko eks per ci IAB (na kon fe ren cjach IAB, na fo rum eks per tów In te rak tyw nie.com, na stro nie iab pol ska.pl). Li sta eks per tów udo stęp nia na jest mię dzy in ny mi dzien ni ka rzom, fir mom or ga ni zu ją cym kon fe ren cje i wyż szym uczel - niom w Pol sce. Eks per ci tak że są au to ra mi po rad ni ków dla mar ke te - rów oraz bio rą udział w pro gra mach edu ka cyj nych w te le wi zji in ter - ne to wej nt. mar ke tin gu in te rak tyw ne go. W ra mach ak tyw no ści edu ka cyj nej w ra mach prac grup ro bo czych opra co wa no: Do bre prak ty ki WoMM, Ścież ka prze tar go wa agen cji in - te rak tyw nych, Prak tycz ne za sa dy sto so wa nia za sad prze tar go wych, Do bre prak ty ki e -ma il mar ke tin gu, Do bre prak ty ki SEM, Dzia ła nia nie - etycz ne SEM. Naj więk szym suk ce sem w ra mach ak tyw no ści grup ro - bo czych by ło stwo rze nie Stan dar du i za le ceń dla re kla my di splay, któ ry zo stał stwo rzo ny w ra mach pręż nie dzia ła ją cej gru py ro bo czej Brand ad ver ti sing on li ne. Po szcze gól ne gru py ro bo cze opra co wa ły po nad to pod ręcz ni ki dla mar ke te rów, wy da ne na stęp nie ra zem z Me dia & Mar ke ting Pol ska w for mie pa pie ro wej i elek tro nicz nej. W pra ce nad po rad ni ka mi by ło za an ga żo wa nych po nad 100 przed sta wi cie li firm człon kow skich. Ce - lem pod ręcz ni ków by ło prze ka za nie naj lep szej, skon so li do wa nej wie - dzy o mar ke tin gu in te rak tyw nym wprost do od bior cy mar ke te ra. 8 Raport strategiczny IAB Polska

9

10 INTERNET 2010 > Wstęp Dzię ki współ pra cy z wy daw nic twem VFP Com mu ni ca tions każ dy z pod ręcz ni ków zo stał wy sła ny bez po śred nio do pre nu me ra to rów Me dia & Mar ke ting w na kła dzie 6000 sztuk każ de go z ni żej wy mie - nio nych. Po nad to pod ręcz ni ki dys try bu owa ne by ły w trak cie kon fe - ren cji i warsz ta tów IAB oraz in nych spo tkań z mar ketera mi w po sta ci ma ilin gu do mar ke te rów z do stę pem do wer sji elek tro nicz nej oraz po przez umiesz cze nie ich w for ma cie PDF na stro nie IAB Pol ska. W 2010 wy da li śmy 6 po rad ni ków: Brand ad ver ti sing on li ne (wy da ny w for mie ko mik su), WoMM, Wi deo mar ke ting, Mo bi le mar ke ting, Gry w mar ke tingu, Re ali za cja pro jek tów in ter ne to wych. Wszyst kim oso bom, któ re przy czy ni ły się do roz wo ju polskiego rynku online poprzez swoje zaangażowanie w IAB Pol ska, ser decz nie dzię ku je my. Au to rzy: Pa weł Ko len da, Pa try cja Sass -Sta ni szew ska, Ja ro sław So bo lew ski, An na Wą tła 10 Raport strategiczny IAB Polska

11

12 Członkowie IAB Polska marzec 2010 Firma Adres Telefon, faks WWW 121PR Justyna Dzieduszycka-Jędrach ul. Francuska 52 lok. 15, Warszawa tel./faks: E Kolczyński, Liżewski, Gędziorowski, Rostocki Sp. j. ul. Podbipięty 51, Warszawa tel./faks: ACR SA ul. Puławska 182, Warszawa tel.: , faks: Activeweb Sp. z o.o. ul. Bronikowskiego 3/2, Warszawa tel.: , faks: AdOcean Sp. z o.o. ul. Wołoska 7, Budynek Mars, klatka D, Warszawa tel.: , faks: Adv.pl Sp. z o.o. ul. Świętojańska 9/4, Gdynia tel.: , faks: AGB Nielsen Media Research Sp. z o.o. ul. Przybyszewskiego 47, Warszawa tel.: , faks: Agencja interaktywna Byss.pl ul. Kresowa 28, Szczecin tel.: , faks: Agencja Interaktywna Eura7 ul. Bojki 8/59, Kraków tel.: , faks: Agencja Reklamowa Plasma Media ul. Czeremchowa 28, Warszawa tel.: , faks: Agora SA ul. Czerska 8/10, Warszawa tel.: , faks: ARBOmedia Polska Sp. z o.o. ul. Altowa 2, Warszawa tel.: , faks: Artegence Sp. z o.o. ul. Wołoska 9a, Warszawa tel.: , faks: At Media Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa tel.: , faks: Ataxo Poland Sp. z o.o. ul. Dąbrówki 10, Katowice tel.: , faks: Atom Media Interaktywne ul. Próchnika 51 lok. 20,22, Łódź tel.: , faks: Bank Zachodni WBK SA ul. Rynek 9/11, Wrocław tel.: , faks: BB Elements Sp. z o.o. ul. Włodarzewska 33/5, Warszawa tel.: , faks: Biuro Podróży Reklamy ul. 11 listopada 28/27, Warszawa tel.: , faks: Blomedia Sp. z o.o. al. Stanów Zjednoczonych 26a, Warszawa tel.: , faks: Blue Vision Internet Marketing / Agencja Marketingowa WJX ul. Benedykta 1/2, Warszawa tel.: , faks: Bluerank Sp. z o.o. ul. Gdańska 80, Łódź tel.: , faks: Boldmind ul. Poznańska 62/30, Poznań tel./faks: Bonnier Business (Polska) Sp. z o.o. ul. Kijowska 1, Warszawa tel.: , faks: Brand New Media Sp. z o.o. pl. Grunwaldzki 23, Wrocław tel.: , faks: BrandAddicted Sp. z o.o. ul. Solec 81b/A-51, Warszawa tel.: Business Ad Network Sp. z o.o. pl. Grunwaldzki 23, Wrocław tel.: Buzz Media Paweł Suchocki al. Wilanowska 81/24, Warszawa tel.: C2B SA Netaffiliation 63 Boulevard du Marechal Joffre, Bourg-la-Reine, Francja tel.: , faks: ClearSense SA Spółka Komandytowa ul. Jagiellońska 69, Warszawa tel.: , faks: ClickAd Sp. z o.o. ul. Postępu 15a, Warszawa tel.: , faks: Coigdzie.pl Sp. z o.o. ul. Gdańska 41, Warszawa tel.: , faks: Cormedia Sp. z o.o. ul. Mikołaja Trąby 8/110, Warszawa tel.: , faks: Cube Group SA ul. Cybernetyki 19a lok. 237, Warszawa tel.: , faks: Dialogix Sp. z o.o. ul. Dobrowoja 15/4, Warszawa tel.: , faks: Digital One Consulting Sp. z o.o. ul. Dowborczyków 25, Łódż tel , faks: Direct Traffic Sp. z o.o. ul. Postępu 15a, Warszawa tel.: , faks: Divante Sp. z o.o. ul. Kościuszki 14, Wrocław tel./faks: Edisonda Sp. z o.o. ul. Walerego Sławka 3a, Kraków tel.: Edytor Sp. z o.o. ul. Tracka 5, Olsztyn tel.: , faks: Empathy Interactive T. Wesołowski, B. Rozkrut Sp. j. ul. Orlich Gniazd 39, Kraków tel./faks: Eniro Polska Sp. z o.o. ul. Domaniewska 41, Warszawa tel.: , faks: Etendard Sp. z o.o. ul. Chrobrego 36/38a, Gdańsk tel.: , faks: Euro RSCG 4D Digital Sp. z o.o. ul. Marynarska 11, Warszawa tel.: , faks: Eurozet Sp. z o.o. ul. Żurawia 8, Warszawa tel.: Evolution Media Net Sp. z o.o. al. Armii Ludowej 26, 10p, Warszawa tel.: FireFly Creation M. Piotrowski Sp. j. ul. Chorągwi Pancernej 43, Warszawa tel.: , faks: Freakstudio ul. Książęca 1, Pozań tel.: , faks: Fresh Solutions Sp. z o.o. ul. Za Bramką 12a/7, Poznań tel.: , faks: FreshMail Danuta Fuksa ul. Jeleniogórska 17, Kraków tel.: , faks: Fundacja Obserwatorium Zarządzania ul. Wiertnicza 141, Warszawa tel.: , faks: G+J Gruner+Jahr Polska Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa ul. Wynalazek 4, Warszawa tel.: , faks: Gemius SA ul. Wołoska 7, Warszawa tel.: , faks: Goldensubmarine Sp. z o.o. S.K.A. ul. Macieja Palacza 113, Poznań tel.: Gong Sp. z o.o. ul. Zygmunta Starego 13, Gliwice tel.: , faks: Google Poland Sp. z o.o. ul. Emilii Plater 53, Warszawa Grupa Allegro Sp. z o.o. ul. Marcelińska 90, Poznań tel.: , faks: Grupa Biznes Polska Wnorowski i Wspólnicy Sp. j. ul. Kościelna 44, Wysokie Mazowieckie tel.: , faks: Grupa Onet.pl SA ul. Gabrieli Zapolskiej 44, Kraków tel.: , faks: Grupa Pracuj Sp. z o.o. ul. Prosta 51, Warszawa tel.: , faks: Harder & Harder ul. Czeczota 33 lok. 2, Warszawa tel.: , faks: Henwar Anna Zagrodzka-Maliszewska ul. Dobra 53, Warszawa tel.: , faks: Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Spółka Komandytowa al. Słowiańska 10b, Warszawa tel.: , faks: w Implix Sp. z o.o. ul. Arkońska 6 bud. A3, Gdańsk tel.: Inis Sp. z o.o. ul. Piasta 12, Rybnik tel.: , faks: InteliWise SA ul. Ursynowska 72, Warszawa tel.: , faks: Interactive Research Center Sp. z o.o. ul. Jelinka 32, Warszawa tel.: , faks: Interactive Solutions Sp. z o.o. ul. Pilicka 28, Warszawa tel.: , faks: Raport strategiczny IAB Polska

13 Firma Adres Telefon, faks WWW Interia.pl SA al. Stanów Zjednoczonych 61a, Warszawa tel.: , faks: International Data Group Poland SA ul. Jordanowska 12, Warszawa tel.: , faks: Internetica Łukasz Iwanek ul. Astronomów 3/423, Warszawa tel./faks: Internetowy Dom Mediowy Net SA ul. Jubilerska 10, Warszawa tel.: , faks: Inwestycje.pl SA ul. Nabycińska 19 lok. 413, Wrocław tel.: , faks: IQ Marketing (Poland) Sp. z o.o. ul. Wiktorii Wiedeńskiej 17, Warszawa tel.: , faks: K2 Internet SA al. Solidarności 74a, Warszawa tel.: , faks: Kompan.pl Sp. z o.o. ul. Puławska 469, Warszawa tel.: , faks: Magnetic Point Paweł Dziennik ul. Drzymały 10/1, Szczecin tel.: , faks: Making Waves Polska Sp. z o.o. ul. Krakowska 280, Zabierzów tel.: , faks: Marketing Online Centrum Promocji Internetowej ul. Włodarzewska 57a/13, Warszawa tel.: , faks: MaxRoy.com Sp. z o.o. ul. Runa Leśnego 13/1, Poznań tel./faks: mbank al. Piłsudskiego 3, Łódź tel.: , faks: MEC Sp. z o.o. ul. Żaryna 2b, Warszawa tel.: , faks: Media Contacts Sp. z o.o. ul. Postępu 13, Warszawa tel.: , faks: Media Direction Sp. z o.o. ul. Ateńska 67, Warszawa tel.: , faks: Media Regionalne Sp. z o.o. ul. Prosta 51, Warszawa tel.: , faks: MediaCom Warszawa Sp. z o.o. ul. Postepu 6, Warszawa tel.: , faks: MediaMind Polska Sp. z o.o. ul. Bruna 9/97, Warszawa tel./faks: Microsoft Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 195a, Warszawa tel.: , faks: Mindshare Polska Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa tel.: , faks: Money.pl Sp. z o.o. pl. Grunwaldzki 23, Wrocław tel.: , faks: firma.money.pl Mosqui.to ul. Wigury 13/10, Łódź tel.: , faks: Murator SA al. Wyzwolenia 14, Warszawa tel.: , faks: Nasza Klasa Sp. z o.o. ul. Bema 2, Wrocław tel./faks: NetArt Spółka Akcyjna S.K.A. ul. Cystersów 20a, Kraków tel.: , faks: Netizens Sp. z o.o. ul. ks. bpa Bednorza 2a/6 bud. B, Katowice tel.: , faks: NetSprint.pl Sp. z o.o. ul. Bieżanowska 7, Warszawa tel.: , faks: Next oddział Starcom Sp. z o.o. ul. Sobieskiego 104, Warszawa tel.: , faks: Novem Sp. z o.o. ul. Balicka 77, Kraków tel.: , faks: Nowoczesna Firma Sp. z o.o. ul. Wiertnicza 141, Warszawa tel.: , faks: Nugg.ad AG Rotherstr. 16, Berlin tel.: , faks: NuOrder Sp. z o.o. ul. Foksal 12/14 lok. 4, Warszawa tel.: , faks: O2 Sp. z o.o. ul. Jutrzenki 177, Warszawa tel.: , faks: Omnicom Media Group Sp. z o.o. ul. Ibisa 14, Warszawa tel.: Opcom Grupa Eskadra Sp. z o.o. ul. Fabryczna 20, Kraków tel.: , faks: Optivo GmbH Sp. z o.o. Oddział w Polsce pl. Piłsudskiego 3, Warszawa tel.: , faks: Oriaq Sp. z o.o. ul. Lekarska 9, Warszawa tel.: , faks: OS3 Sp. z o.o. ul. PCK 26a, Rybnik tel.: /55, faks: Pan Media Western Sp. z o.o. ul. Domaniewska 39, Warszawa tel.: , faks: Performance Media Sp. z o.o. ul. Idzikowskiego 19, Warszawa tel.: , faks: Pkt.pl Polskie Książki Telefoniczne Sp. z o.o. ul. Jagiellońska 69, Warszawa tel.: , faks: Planet49 GmbH Oberliederbacher Weg 25, Sulzbach/Ts. tel.: , faks: Polskapresse Sp. z o.o. ul. Domaniewska 41, Warszawa tel.: , faks: Polskie Badania Internetu Al. Jerozolimskie 65/79, lok , Warszawa tel.: , faks: Positive Power Sp. z o.o. ul. Dunikowskiego 10, Gliwice tel./faks: PoV Sp. z o.o. ul. Filona 16, Warszawa tel.: , faks: Presspublica Sp. z o.o. ul. Prosta 51, Warszawa tel.: , faks: Pride & Glory Heureka Sp. z o.o. S.K.A. ul. Słowiańska 10b, Warszawa tel.: , faks: ProxyAd SA ul. Bonifraterska 17, Warszawa tel.: , faks: Redefine Sp. z o.o. al. Stanów Zjednoczonych 61a, IV p., Warszawa tel.: , faks: Ringier Axel Springer Polska Sp. z o.o. ul. Domaniewska 52, Warszawa tel.: /01, faks: /35 Sales & More SA ul. Bednarska 7, Warszawa tel.: , faks: Sare SA ul. Piasta 12, Rybnik tel.: , faks: Smart Adserver 78 Avenue de Champs-Elysees, Paris France ul. Wielicka 57/60, Kraków tel.: , faks: Sodigital Sp. z o.o. ul. Madalińskiego 17/8, Kraków tel.: , faks: Softhis Sp. z o.o. ul. Romanowicza 6, Kraków tel.: , faks: Społeczności.pl ul. Kłopotowskiego 22, Warszawa tel.: , faks: Sunrise System Sp. z o.o. pl. Andersa 3, Poznań tel.: , faks: Supermedia Interactive Sp. z o.o. ul. Jubilerska 10, Warszawa tel.: , faks: Synerway SA al. Niepodległości 69, Warszawa tel.: , faks: Telewizja Polska SA ul. J.P. Woronicza 17, Warszawa tel.: , faks: They.pl IT Investment Group Polska Sp. z o.o. ul. Czerniowiecka 12, Warszawa tel.: , faks: Think Kong Sp. z o.o. ul. Wolska 88, Warszawa tel.: , faks: TradeDoubler Sp. z o.o. ul. Nabielaka 6 lok. 3, Warszawa tel.: , faks: Trader.com (Polska) Sp. z o.o. ul. Czerska 8/10, Warszawa tel.: , faks: maj 2011 dodatek do Media & Marketing Polska 13

14 Członkowie IAB Polska marzec 2010 Firma Adres Telefon, faks WWW Treehouse Sp. z o.o. ul. Topiel 23, Warszawa tel.: , faks: Trendmaker Sp. j. Piwowarczyk i Wspólnicy ul. Pszczelna 48/3, Kraków tel.: Tro Media SA ul. Grabiszyńska 151, Wrocław tel.: , faks: Trusted Shops GmbH Subbelrather Str. 15c, D Koln tel.: , faks: Upgrade Marketing ul. Nowoursynowska 143k/10, Warszawa tel.: Uselab Sp. z o.o. ul. Żurawia 26/10, Warszawa tel./faks: Value Media Sp. z o.o. ul. Altowa 6, Warszawa tel.: , faks: Venti R. Wierzbicki i M. Rytych Sp. j. ul. Senatorska 31, Łódź tel.: , faks: Vobacom Sp. z o.o. ul. M. Curie-Skłodowskiej 71a/C, Toruń tel.: , faks: Way2traffic Polska Sp. z o.o. ul. Żytnia 18a, Warszawa tel.: , faks: Web Search Factory Polska Sp. z o.o. ul. Rajskich Ptaków 55a, Warszawa tel.: , faks: Widzialni.pl ul. Limanowskiego 8, Poznań tel.: , faks: Wirtualna Polska SA ul. Traugutta 115c, Gdańsk tel.: , faks: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne SA Al. Jerozolimskie 136, Warszawa tel.: , faks: Wykop Sp. z o.o. ul. Zakręt 8, Poznań Zanox.de AG Izabela Zięba Stralauer Allee 2, Berlin Germany tel.: , faks: ZenithOptimedia Group Sp. z o.o. ul. Domaniewska 42, Warszawa tel.: , faks: www zenithoptimedia.pl Zieltraffic Sp. z o.o. ul. ks. Bogusława X 1/3, Szczecin tel.: , faks: Zjednoczenie.com ul. Czyżewskiego 14, Gdańsk Oliwa tel.: , faks: Raport strategiczny IAB Polska

15 roz dział I: Polski rynek internetowy roz dział I POLSKI RYNEK INTERNETOWY 1. Dostęp do internetu In ter net na świe cie Już nie mal że co trze ci miesz ka niec glo bu (29 proc.) ko rzy sta z in ter - ne tu 1. W prze li cze niu na po pu la cję jest to bli sko 2 mld osób. Wśród in ter nau tów do mi nu ją Azja ci, sta no wią cy 42 proc. wszyst kich ko rzy - sta ją cych z sie ci (825 mln osób). Z ko lei bli sko co czwar tym in ter nau - tą (24 proc.) jest miesz ka niec Eu ro py. Choć miesz kań cy Ame ry ki Pół - noc nej sta no wią tyl ko 13,5 proc. wszyst kich in ter nau tów, to re gion ten ce chu je się naj wyż szą pe ne tra cją usłu gi 77 proc. miesz kań ców re gio nu ko rzy sta z sie ci. Ko lej ne miej sca pod wzglę dem pe ne tra cji usłu gi zaj mu ją Oce ania/au stra lia (61 proc.) oraz Eu ro pa (58 proc.). Licz ba in ter nau tów na świe cie Azja Europa Ameryka Północna Ameryka Łacińska/Karaiby Afryka Bliski Wschód Oceania/Australia Źró dło: In ter ne tworld Stats.com, Sys te ma tycz nie ro śnie ko rzy sta nie z in ter ne tu w kra jach człon kow - skich Unii Eu ro pej skiej. W 2005 ro ku 2 48 proc. go spo darstw do mo - wych wśród 27 kra jów Unii Eu ro pej skiej (badani w wie ku 16-76) ko - rzy sta ło z in ter ne tu. W ro ku 2010 od se tek ten wzrósł o 22 punkty proc., do 70 proc. Z ko lei śred nia dla kra jów by łej pięt nast ki w 2010 ro ku to aż 73 proc. Wśród kra jów eu ro pej skich li de rem w do stę pie do in ter ne tu jest Ho lan dia (93 proc.), a tak że Luk sem burg, Is lan dia i Nor we gia gdzie w 2010 ro ku do stęp do in ter ne tu mia ło 9 na 10 go spo darstw. Pol ska, ze wskaź ni kiem 63 proc., znaj du je się w środ ku li sty kra jów eu ro pej skich. Od se tek go spo darstw do mo wych z do stę pem do in ter ne tu Unia Eu ro pej ska (27 kra jów) Unia Eu ro pej ska (25 kra jów) Unia Eu ro pej ska (15 kra jów) Stre fa eu ro Ho lan dia Luk sem burg Nor we gia Is lan dia : Szwe cja Da nia Niem cy Fin lan dia Wiel ka Bry ta nia Fran cja : Bel gia Au stria Ir lan dia Mal ta Es to nia Sło we nia Sło wa cja Pol ska Cze chy Li twa Ło twa Wę gry Hisz pa nia Wło chy Chor wa cja : : Cypr Por tu ga lia Gre cja Ma ce do nia : 14 : Ru mu nia : Tur cja 8 : Buł ga ria : Ser bia : : 26 : 37 : : ozna cza brak da nych Źró dło: Eu ro stat, 2010; oso by w wie ku maj 2011 dodatek do Media & Marketing Polska 15

16 INTERNET 2010 > Polski rynek internetowy In ter net w Pol sce We dług da nych Głów ne go Urzę du Sta ty stycz ne go w 2010 ro - ku 63 proc. pol skich go spo darstw do mo wych ko rzy sta ło z in ter ne tu. Jest to wzrost o bli sko 5 punk tów proc. w po rów na niu z ro kiem 2009 i aż o 16 pkt proc. wię cej w sto sun ku do ro ku Z ko lei z pro wa - dzo ne go od 2001 ro ku ba da nia Net Trac k 3 wy ni ka, że już po nad po - ło wa Po la ków (a do kład nie 52 proc.) w wie ku 15 lat i wię cej ko rzy sta - ła w 2010 ro ku z in ter ne tu. W prze li cze niu na po pu la cję da je to 15,8 mln osób. W po rów na niu z 2009 ro kiem licz ba in ter nau tów wzro sła o 800 tys. (2 punk ty proc.), co jest ma łym spo wol nie niem tem - pa wzro stu w sto sun ku do lat ubie głych, kie dy no to wa no wzrost 5- (w 2009 r.) czy 3-punk to wy (w ro ku 2008). Licz ba i od se tek in ter nau tów w Pol sce liczba [w mln] procent ,6 11, ,2 17, ,3 20, ,6 25, ,5 28, ,4 37, ,5 41, ,6 45, ,0 49, ,8 52,0 Źró dło: Net Track, Mil l ward Brown SMG/KRC, la ta In ter nau ci Pol scy in ter nau ci ce chu ją się dłu gim sta żem i du żą in ten syw no ścią w ko rzy sta niu z in ter ne tu. 89 proc. ko rzy sta z in ter ne tu od co naj mniej ro ku 4, 72 proc. jest zaś on li ne co dzien nie lub pra wie co dzien nie. Wśród pol skich in ter nau tów do mi nu ją oso by w wie ku la ta (26 proc. ogó łu in ter nau tów), a tak że w wie ku (25 proc.). Na dal naj mniej li czeb ną gru pę sta no wią oso by naj star sze, po wy żej 55. ro ku ży cia, któ re sta no wią w 2010 ro ku za le d wie 9 proc. in ter nau tó w 5. Z da - nych po rów naw czych wy ni ka tak że, że w ostat nim ro ku (w po rów na - niu z 2009 r.) nie za szły zna czą ce zmia ny w pro fi lu in ter nau tów pod wzglę dem wie ku. Udział po szcze gól nych prze dzia łów po zo stał al bo bez zmian, al bo zmia na wy no si za le d wie 1 pkt proc. Zmia ny w struk tu rze wie ku pol skich in ter nau tów w la tach do 14 12% 13% 12% 15 do 24 30% 27% 26% 25 do 34 24% 24% 25% 35 do 44 16% 16% 16% 45 do 54 12% 12% 12% 55 i wię cej 7% 8% 9% Źró dło: PBI, MB SMG/KRC Wy raź nie róż ni się pe ne tra cja in ter ne tu w po szcze gól nych gru pach wie ko - wych. Wśród osób w wie ku już 93 proc. ko rzy sta z in ter ne tu (rok wcze śniej 86 proc.) 6. In ter net jest tak że bar dzo po pu lar ny w ko lej nych gru - pach wie ko wych: i la ta, gdzie z in ter ne tu ko rzy sta od po wied - nio 80 proc. (rok wcze śniej 68 proc.) i 68 proc. (rok wcze śniej 61 proc. osób). Prze dział lata jest mo men tem, w któ rym od se tek osób nie ko rzy sta - ją cych z in ter ne tu za czy na być więk szy niż w przy pad ku ko rzy sta ją cych. O ile jed nak jesz cze w prze dzia le lata on li ne jest 45 proc. (rok wcze - śniej 47 proc.) osób, to póź niej wskaź nik pe ne tra cji spa da dra ma tycz nie. Wśród osób w wie ku z sie ci ko rzy sta tyl ko co czwar ta oso ba (23 proc.), w gru pie naj star szych (65 lat i wię cej) zaś za le d wie 6 proc. Po wszech ność ko rzy sta nia z in ter ne tu zmie nia się tak że w po szcze gól - nych gru pach wy kształ ce nia. Jest bar dzo po wszech ne wśród osób z wyż - szym wy kształ ce niem (88 proc. jest on li ne) i dość po wszech ne wśród osób ze śred nim (64 proc.). W przy pad ku jed nak wy kształ ce nia za wo do - we go on li ne jest co trze cia oso ba (34 proc.), wśród pod sta wo we go zaś od se tek wy no si 30 proc. Wła sny dom po zo sta je nie zmien nie naj po pu lar niej szym miej scem ko rzy - sta nia z in ter ne tu 7 wska zu je na nie go 94 proc. in ter nau tów. Dru gim pod wzglę dem po wszech no ści jest miej sce pra cy, gdzie z sie ci ko rzy sta co pią ty in ter nau ta (21 proc.). Mniej po pu lar ny mi są ta kie miej sca jak uczel nia/szko ła (6 proc.) czy miej sce za miesz ka nia zna jo mych (4 proc.). Na zna cze niu zu peł nie stra ci ły ka wia ren ki in ter ne to we, do których za glą - da mniej niż 1 proc. in ter nau tów. Wy klu cze nie cy fro we To, czy go spo dar stwo do mo we ko rzy sta z in ter ne tu, jest moc no sko - re lo wa ne z je go do cho da mi 8. Je śli jed nak spoj rzy my na go spo dar - stwa do mo we o do cho dzie net to do 1428 zł (I kwar tyl), to pe ne tra cja usłu gi wy no si za le d wie 23 proc. Dla po rów na nia wśród go spo darstw do mo wych o naj wyż szych do cho dach (prze cięt ny mie sięcz ny do - chód net to po wy żej 3351 zł) in ter net ma 88 proc. In ter net w go spo dar stwach do mo wych a do chód net to Prze cięt ny mie sięcz ny do chód net to Go spo dar stwa do mo we go spo dar stwa do mo we go z do stę pem do in ter ne tu w prze dzia łach kwar ty lo wych i ko rzy sta ją ce z nie go do 1428 zł 23 proc zł 48 proc zł 68 proc. po wy żej 3351 zł 88 proc. Źró dło: GUS, 2009 Wiel kość miej sco wo ści w nie wiel kim stop niu róż ni cu je do stęp go spo - dar stwa do mo we go do in ter ne tu. Wśród go spo darstw z du żych miast (100 tys. i wię cej miesz kań ców) do stęp do in ter ne tu ma 69 proc., w mniej szych mia stach zaś (do 100 tys. miesz kań ców) 65 proc. Na wsiach od se tek ten jest nie wie le niż szy, bo wy no si 56 proc. Powody niekorzystania z internetu 37 proc. go spo darstw do mo wych nie ma in ter ne tu, co wy ni ka przede wszyst kim z bra ku po trze by 9. Na tę mo ty wa cję wska zu je po nad po ło - 16 Raport strategiczny IAB Polska

17 roz dział I: Polski rynek internetowy wa do mostw (53 proc.). W bli sko co trze cim do mu (30 proc.) po wo - dem jest brak od po wied nich umie jęt no ści. Ko lej ne dwa po wo dy, ma - ją ce po 26 i 21 proc. wska zań, to zbyt wy so kie kosz ty sprzę tu oraz zbyt wy so kie kosz ty do stę pu. Ana li zu jąc te po wo dy na prze strze ni lat , wy raź nie wi dzi my, że re spon den ci co raz czę ściej po - wo łu ją się na brak po trze by oraz brak od po wied nich umie jęt no ści, ma le je zaś zna cze nie dla nich czyn ni ków fi nan so wych oraz tech nicz - nych (do ty czą cych moż li wo ści pod łą cze nia). Broadband Naj po pu lar niej szym spo so bem sta cjo nar ne go do stę pu do in ter ne tu po - zo sta je w Pol sce tech no lo gia DSL 10. Na bli sko 5,2 mln łą czy sze ro ko pa - smo wych po nad po ło wa to łą cza DSL. Nie ste ty, na le żą one do jed nych z naj wol niej szych w Eu ro pie. Szyb kość prze sy ła nia da nych w przy pad ku aż 67 proc. łą czy za wie ra się w prze dzia le mię dzy 144 kb/s a 2 Mb/s. Ko - lej ne 29 proc. łą czy ofe ru je pręd kość po mię dzy 2 Mb/s a 10 Mb/s i je dy - nie 4 proc. łą czy po zwa la ko rzy stać z in ter ne tu z pręd ko ścią więk szą niż 10 Mb/s. Dla po rów na nia w ca łej Unii Eu ro pej skiej aż 61 proc. łą czy sze ro ko pa smo wych ofe ru je pręd kość po mię dzy 2 Mb/s a 10 Mb/s, a je - dy nie 15 proc. po ni żej 2 Mb/s. Po za Pol ską naj wol niej sze łą cza mają Sło - we nia, Cypr i Es to nia. Nie co opty mi stycz niej sze da ne od no śnie do łącz nej licz by łą czy sze ro ko - pa smo wych po da je OECD. Wg tej or ga ni za cji w po ło wie 2010 ro ku w Pol - sce by ło bli sko 5,7 mln łą czy (wo bec 5,2 mln ra por to wa nych przez Eu ro - stat). Jed no cze śnie z da nych tej or ga ni za cji wy ni ka, że pe ne tra cja usłu - gi (licz ba łą czy na 100 miesz kań ców) pla su je Pol skę w koń cu staw ki zrze - szo nych kra jów z 14,9 łą cza na 100 miesz kań ców. Dla po rów na nia śred - nia dla wszyst kich kra jów OECD to 24,4, dla li de ra zaś Da nii 38,1. Seg men tem, któ ry od no to wu je w Pol sce dy na micz ny wzrost, jest mo - bil ny do stęp do in ter ne tu. We dług da ny ch 11 z czerw ca 2009 ro ku w okre sie tym by ło w Pol sce oko ło 1,8 mln mo de mów 2G/3G. Ozna - cza to przy rost o po nad mi lion kart w cią gu ro ku. Pe ne tra cja ogó łem mo bil ne go in ter ne tu (licz ba kart na 100 miesz kań ców) wy no - si 4,7 proc. (rok wcze śniej 1,9 proc.), wśród go spo darstw do mo wych zaś 13,3 proc. Au tor pod roz dzia łu: Sła wo mir Plisz ka Szef pod roz dzia łu: An drzej Ga ra pich 1 Internet World Stats, czerwiec Eurostat 3 Millward Brown SMG/KRC na zlecenie PBC 4 Millward Brown SMG/KRC za 2010 rok 5 Megapanel PBI/Gemius 6 CBOS, Millward Brown SMG/KRC, Net Track za 2010 rok 8 GUS, GUS, Eurostat, styczeń Urząd Komunikacji Elektronicznej, 2009 maj 2011 dodatek do Media & Marketing Polska 17

18 INTERNET 2010 > Polski rynek internetowy 2. Konsumenci online In ter nau ci to tak że kon su men ci: in spi ru ją się, szu ka ją in for ma cji, po dej mu ją de cy zje za ku po we, ku pu ją of fli ne i on li ne. Sam in ter net mo że w tym pro ce sie od gry wać bar dzo róż no rod ną ro lę od in - spi ro wa nia, po przez do star cza nie in for ma cji o pro duk tach, usłu gach, przy po mi na nie o istot nych za ku pach, po śro do wi sko, w któ rym trans - ak cja jest do ko ny wa na (miej sce za ku pu). Wy kształ ce nie i sta tus za wo do wy Wy kształ ce nie in ter nau tów 15% 20% 12% 35% 4% 14% podstawowe i niepełne podstawowe gimnazjalne zasadnicze zawodowe średnie i niepełne średnie pomaturalne, lincencjat, niepełne wyższe wyższe Je że li weź mie my pod uwa gę je dy nie do ro słych in ter nau tów, oka - że się, że struk tu ra wy kształ ce nia jesz cze bar dziej od zwier cie dla dys - pro por cje w sto sun ku do ogó łu Po la ków. Wśród in ter nau tów po wy - żej 18. ro ku ży cia 23,9 proc. de kla ru je, że ma wyż sze wy kształ ce nie. Oso by z wy kształ ce niem pod sta wo wym sta no wią je dy nie 2,6 proc. in ter nau tów. Sta tus za wo do wy pol skich in ter nau tów 3% 4% 5% 5% 21% 6% 6% 6% 6% 31% Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień % uczeń lub student specjalista, wolny zawód pracownik usług i handlu urzędnik, pracownik administracyjny osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą robotnik wykwalifikowany emeryt lub rencista bezrobotny kierownik niższego szczebla gospodyni domowa (osoba zajmująca się domem przy współmałżonku) inny Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień 2010 W po rów na niu z ogó łem po pu la cji w Pol sce in ter nau ci cha rak te ry - zu ją się wyż szym niż prze cięt ny sta tu sem spo łecz nym i ma jąt ko wym oraz do brym wy kształ ce niem. Oso by z wyż szym wy kształ ce niem sta - no wią aż 19,5 proc. in ter nau tów, a ko lej ne 15,4 proc. to in ter nau ci z wy kształ ce niem po ma tu ral nym, li cen cjac kim lub nie peł nym wyż - szym. Naj licz niej sza gru pa to oso by z wy kształ ce niem śred nim oraz nie peł nym śred nim (35,4 proc.). Struk tu ra wy kształ ce nia zmie ni ła się bar dzo nie znacz nie w po rów na niu z la ta mi po przed ni mi. Naj licz niej szą gru pę osób ko rzy sta ją cych z in ter ne tu sta no wią ucznio wie i stu den ci 31,0 proc. W po rów na niu z ro kiem ubie głym udział tej gru py nie zmie nił się. Spe cja li ści sta no wią 7,1 proc. ogó łu in ter nau tów, na to miast oso by pro wa dzą ce wła sną dzia łal ność go spo - dar czą 6,0 proc. W cią gu ro ku wzrósł udział ro bot ni ków wy kwa li fi ko - wa nych z 4,6 proc do 6,0 proc. Bez ro bot ni to tyl ko 4,2 proc. an kie to wa nych, a eme ry ci i ren ci ści sta no wią po dob nie jak w ro ku ubie głym 5,3 proc. in ter nau tów. Do cho dy in ter nau tów Wy kształ ce nie pol skich in ter nau tów 18+ 3% 1% podstawowe i niepełne podstawowe 24% 17% gimnazjalne zasadnicze zawodowe średnie i niepełne średnie 19% pomaturalne, lincencjat, niepełne wyższe 36% wyższe 28,8% 31,8% 6,7% Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień ,0% 8,9% 2,7% 1,6% 1,5% do 1000 zł zł zł zł zł powyżej 5000 zł brak dochodu odmowa odpowiedzi Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień 2010 Tak jak w ze szłym ro ku nie mal jed na trze cia in ter nau tów (31,8 proc.) de kla ru je, że nie uzy sku je żad nych przy cho dów. Po kry wa 18 Raport strategiczny IAB Polska

19 roz dział I: Polski rynek internetowy się to ze struk tu rą sta tu su za wo do we go osób ko rzy sta ją cych z in ter - Struk tu ra wie ku in ter nau tów ne tu, gdzie 31,0 proc. to oso by uczą ce się. Aż 28,9 proc. użyt kow ni ków sie ci od mó wi ło od po wie dzi na py ta - Wiek in ter nau tów nie o za rob ki. 1,3% Wśród osób, któ re zgo dzi ły się ujaw nić wy so kość swo ich za rob ków, naj więk szy udział in ter nau tów (18,0 proc.) de kla ru je za rob ki 7,3% 12,2% na po zio mie od 1001 do 2000 zł. Wśród po zo sta łych za ra bia ją ,9% cych: 8,9 proc. de kla ru je za rob ki w prze dzia le zł, 6,7 proc za ra bia do 1000 zł, a 5,8 proc. we dług de kla ra cji uzy sku je do cho dy po wy żej 3000 zł mie sięcz nie (1,0 proc. wię cej niż rok te mu). Do cho dy in ter nau tów wśród osób de kla ru ją cych do cho dy 16,1% 26,0% ,2% 3,8% do 1000 zł 4,0% ,9% 6,9% zł Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień ,7% 45,7% Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień zł zł zł powyżej 5000 zł Naj licz niej szą gru pą wie ko wą pol skich in ter nau tów są oso by mię - dzy 15. a 24. ro kiem ży cia (26,0 proc.). Dru ga pod wzglę dem li czeb no - ści gru pa in ter nau tów to oso by w wie ku lata (25,2 proc.). War - to zwró cić uwa gę na to, że udział osób star szych, któ re ak tyw nie ko - rzy sta ją z in ter ne tu, ro śnie z ro ku na rok: obec nie 20,5 proc. in ter nau - tów ma po wy żej 45 lat (w ze szłym ro ku 19,9 proc). Struk tu ra wie ko wa in ter nau tów po zo sta je na po dob nym po zio mie od ostat nich kil ku lat. Wśród in ter nau tów uzy sku ją cych do cho dy naj więk szy od se tek (45,7 proc.) to oso by de kla ru ją ce za rob ki w prze dzia le zł. W prze dzia le zł za ra bia 22,7 proc. Gru pę z pła cą do 1000 zł two rzy 16,9 proc. pol skich in ter nau tów 2,9 proc. mniej niż w ze szłym ro ku. Oso by z wy na gro dze niem po wy żej 3000 zł mie sięcz nie to 14,7 proc. in ter nau tów. In ter net a płeć Wśród pol skich in ter nau tów licz ba męż czyzn jest nie mal ta ka sa - ma jak ko biet. Po dob nie jak rok i dwa la ta wcze śniej, w 2010 ro ku ko - bie ty prze wa ża ły nad męż czy zna mi w gru pie wie ko wej lata. Męż czyź ni po 35. ro ku ży cia czę ściej od wie dza ją stro ny WWW niż ko - bie ty z tej sa mej gru py wie ko wej. Wśród dzie ci do 14. ro ku ży cia udział obu płci jest do sie bie zbli żo ny. Pol scy użyt kow ni cy ze wzglę du na płeć (prze dzia ły wie ko we) % Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień 2010 kobiety mężczyźni Miej sce za miesz ka nia in ter nau tów Struk tu ra in ter nau tów ze wzglę du na miej sce za miesz ka nia (wo je wódz two) 4,8% 5,0% 19,5% 5,1% 5,7% 6,3% 7,6% 14,4% 9,5% Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień ,3% 9,8% mazowieckie śląskie małopolskie wielkopolskie dolnośląskie pomorskie lubelskie podkarpackie łódzkie kujawsko-pomorskie pozostałe Choć pol ski in ter net wciąż jest me dium du żych aglo me ra cji i ob - sza rów o do brze roz wi nię tej in fra struk tu rze te le ko mu ni ka cyj nej, to dzię ki ła twiej sze mu i tań sze mu do stę po wi do in ter ne tu ob ser wu je my co raz więk szy pro ces dy wer sy fi ka cji geo gra ficz nej użyt kow ni ków sie - ci. Obec nie wo je wódz twem o naj więk szej licz bie in ter nau tów jest ma - zo wiec kie (14,4 proc.), na na stęp nych miej scach znaj du ją się wo je - wódz twa: ślą skie (12,3 proc.), ma ło pol skie (9,8 proc.), wiel ko pol skie (9,5 proc.) i dol no ślą skie (7,7 proc.). Naj mniej in ter nau tów jest w wo - je wódz twach: świę to krzy skim, opol skim (po 3,1 proc.), war miń sko - -ma zur skim (3,0 proc.) oraz lu bu skim (2,4 proc.). maj 2011 dodatek do Media & Marketing Polska 19

20 INTERNET 2010 > Polski rynek internetowy Struk tu ra in ter nau tów ze wzglę du na miej sce za miesz ka nia (mia sto/wieś) Czę sto tli wość ko rzy sta nia z in ter ne tu 13,9% 11,3% 8,9% 9,8% 11,4% 31,2% 13,5% wieś miasto do 20 tys. miasto od 20 do 50 tys. miasto od 50 do 100 tys. miasto od 100 do 200 tys. miasto od 200 do 500 tys. miasto powyżej 500 tys. 21,9% 3,0% 5,1% 70,0% codziennie lub prawie codziennie kilka razy w tygodniu mniej więcej raz na tydzień od 1 do kilku razy w miesiącu Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień 2010 Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień 2010 Po mi mo zde cy do wa nie więk szej do stęp no ści in ter ne tu w naj więk - szych mia stach i aglo me ra cjach naj licz niej szą gru pę in ter nau tów ze wzglę du na miej sce za miesz ka nia sta no wią oso by miesz ka ją ce na wsi trzy na dzie sięć osób, oraz w miej sco wo ściach po wy żej 500 tys. miesz kań ców (13,9 proc.), a tak że do 20 tys. miesz kań ców (13,5 proc.). Ak tyw ność pol skich in ter nau tów Staż in ter nau tów 49,9% 1,3% 3,0% 8,4% Źró dło: Me ga pa nel PBI/Ge mius, gru dzień ,4% do 6 miesięcy od 6 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 2 lat od 2 do 5 lat powyżej 5 lat Co raz więk szy od se tek osób ma kil ku let nie do świad cze nie w ko - rzy sta niu z in ter ne tu. Udział osób ko rzy sta ją cych z in ter ne tu po wy żej pię ciu lat wzrósł z 41,1 do 49,9 proc. w cią gu ostat nie go ro ku. Staż krót szy niż pół ro ku w in ter ne cie przy pa da je dy nie na co set ną osobę. In ter nau ci ko rzy sta ją z sie ci po dob nie czę sto jak w po przed nim ro ku. Co dzien nie lub pra wie co dzien nie z sie ci ko rzy sta 70,0 proc., a co pią ty in ter nau ta sur fu je po sie ci kil ka ra zy w ty go dniu. Ko rzy sta nie z in ter ne - tu rza dziej niż raz w ty go dniu de kla ru je za le d wie 3,0 proc. in ter nau tów. IAB Pol ska w cią gu ostat nie go ro ku opu bli ko wa ło wy ni ki kil ku in te - re su ją cych pro jek tów ba daw czych. Wszyst kie po świę co ne zo sta ły ro li in ter ne tu w postawach konsumenckich i decyzjach zakupowych. Pro - jek ty do ty czy ły ta kich sek to rów, jak: so ki i na po je, ar ty ku ły żyw no ścio - we, ko sme ty ki, usłu gi te le ko mu ni ka cyj ne, che mia go spo dar cza. Z ba dań tych wy ni ka, że in ter net jest nie zwy kle istot nym źró dłem in for ma cji, przy czym je go ro la jest róż na w za leż no ści od ilo ści i ro - dza ju in for ma cji spe cy ficz nych dla da ne go sek to ra do stęp nych w sie - ci oraz od spe cy fi ki decyzji zakupowych cha rak te ry stycz nej dla da nej bran ży. Internet jako źródło informacji wykorzystywane generalnie oraz najczęściej respondenci 100 generalnie najczęściej % kosmetyki artykuły spożywcze soki i napoje Źró dło: opra co wa nie wła sne na pod sta wie ba dań IAB Pol ska chemia gospodarcza telefonia komórkowa Internet naj więk szą ro lę od gry wa obec nie w przy pad ku te le fo nii ko - mór ko wej. Po nad 90 proc. ba da nych de cy den tów za de kla ro wa ło, że to wła śnie in ter net jest pod sta wo wym uży wa nym źró dłem in for ma - cji. Jed no cze śnie dla pra wie 80 proc. ba da nych jest to źró dło uży wa - ne naj czę ściej. Za ska ku ją co wie le osób de cy du ją cych o co dzien nych za ku pach al bo na wła sne po trze by, al bo tak że na po trze by go spo - darstw do mo wych za de kla ro wa ło, że in ter net to tak że miej sce, gdzie ja ko kon su men ci szu ka ją wie dzy od no śnie do ko sme ty ków, ar - ty ku łów spo żyw czych (po nad 70 proc.!), so ków i na po jów czy pro - duk tów che mii go spo dar czej. 20 Raport strategiczny IAB Polska

Na uczy ciel jest oso bą wspo ma ga ją cą,

Na uczy ciel jest oso bą wspo ma ga ją cą, DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI Ratujmy kasztanowce Metoda projektu Istota metody projektów polega na tym, że grupa osób uczących się samodzielnie inicjuje, planuje i wykonuje pewne przedsięwzięcia, a następnie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od po wie dzi.

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Zajęcia zgodne z niniejszym konspektem przeprowadzono z uczniami klasy I gimnazjum podczas Klubu Młodego Odkrywcy DawBas, działającego przy Zespole Szkół w Górsku.

Bardziej szczegółowo

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej aparatura i technika Dr n. farm. Sławomir Wilczyński Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego z OML w Sosnowcu, SUM w Katowicach Kierownik Katedry: prof. zw. dr hab. n. fiz. Barbara Pilawa

Bardziej szczegółowo

250 pytań rekrutacyjnych

250 pytań rekrutacyjnych 250 pytań rekrutacyjnych które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi 250 pytań rekrutacyjnych, które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi Autorzy Katarzyna Chudzińska dyrektor zarządzający zasobami ludzkimi

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 Rada Unii Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 1 Autorzy: Aleksander Parzych, Aureliusz Wlaź Projekt graficzny serii: Techna Studio www.techna.pl Zdjęcia na okładce i w tekście: The Audiovisual

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Miejsce na naklejk z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Instrukcja dla zdajàcego POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut 1. Spraw dê, czy ar kusz eg za mi na cyj ny za wie ra 11 stron (zadania

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I LISTOPAD 2010 Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Sprawdź, czy ar kusz eg za mi

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki Elżbieta Judasz Prawo pra cy pierwsze kroki War sza wa 2012 Aktualizacja Katarzyna Piecyk Pro jekt okład ki www.jsphoto.eu Opra co wa nie re dak cyj ne Izabella Skrzecz Opra co wa nie ty po gra ficz ne

Bardziej szczegółowo

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Statut Zwi zku Kynologicznego w Polsce 2/ 1 STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Roz dzia³ I Po sta no wie nia og l ne 1 Sto wa rzy sze nie no si na zw Zwi zek Ky no lo gicz ny w Pol sceµ zwa ny

Bardziej szczegółowo

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a 16 17 2.1. Identyfikacja Interesariuszy Gru py In te re sa riu szy zo sta y wy bra ne w opar ciu o ana li z dzia al - no Êci ope ra cyj nej Gru py Ban ku Mil len nium. W wy ni ku pro ce su ma - po wa nia

Bardziej szczegółowo

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia. Ogólne warunki dodatkowego ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego i całkowitego inwalidztwa w wyniku nieszczęśliwego wypadku Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego

Bardziej szczegółowo

Niezbędnik finansowy. Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel. Produkty oszczędnościowe

Niezbędnik finansowy. Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel. Produkty oszczędnościowe Niezbędnik finansowy Bezpieczne oszczędzanie na wymarzony cel Produkty oszczędnościowe Pro duk ty ofe ro wa ne przez ban ki są two rzo ne z my ślą o klien tach i ich po - trze bach. Planując co miesiąc

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach BAR BA RA WOY NA ROW SKA, MA RIA SO KO OW SKA, MAG DA LE NA WOY NA ROW SKA -SO DAN Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach W nowej podstawie programowej kszta³cenia

Bardziej szczegółowo

Legalność zatrudnienia cudzoziemców

Legalność zatrudnienia cudzoziemców Jarosław Cichoń Legalność zatrudnienia cudzoziemców Informator dla pracodawców Warszawa 2012 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Monika Kolitowska-Sokół Opracowanie typograficzne i łamanie

Bardziej szczegółowo

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach działania

Bardziej szczegółowo

Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Europejska inicjatywa obywatelska

Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Europejska inicjatywa obywatelska Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Spraw Zagranicznych Europejska inicjatywa obywatelska Publikacja opracowana na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych przez Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardziej szczegółowo

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK.

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK. PRZEWODNIK Rozdzia³ 1, str. 1 SKUTECZNE ZARZ DZANIE SPÓ DZIELNI MIESZKANIOW Spis treœci 1. PRZEWODNIK 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów

Bardziej szczegółowo

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem War sza wa 2010 Pro jekt okład ki Do ro ta Za jąc Zdję cie na okład ce Wojciech Sternak Opra co wa nie re dak cyj ne Iza bel la Skrzecz Re dak cja

Bardziej szczegółowo

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9 Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM G d y n i a 2 0 0 9 Program nauczania do nowej podstawy programowej (Rozporzàdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 23.2.2008 r.) skonsultowany

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Szanowni Państwo, Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych Klientów, zamieściliśmy

Bardziej szczegółowo

Ksiazka-Kaznowski str tyt:layout 1 12.11.2008 17:39 Page 1 Nowy marketing 1

Ksiazka-Kaznowski str tyt:layout 1 12.11.2008 17:39 Page 1 Nowy marketing 1 Nowy marketing 1 Dominik Kaznowski Nowy marketing 3 Copyright by VFP Communications Sp. z o.o., Warszawa 2008 Copyright by Dominik Kaznowski 2008 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie

Bardziej szczegółowo

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so -

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so - Metoda projekt w badawczych Me to da pro jek t w jest spo so bem wspie ra nia ak tyw ne go za an ga o wa nia i ce lo we go ucze nia siê oraz roz wo ju in te lek tu al ne go, a dla nie kt rych na uczy cie

Bardziej szczegółowo

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa?

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa? 1 3aparatura i technika Dr n. farm. S 0 0awomir Wilczy Ґski Katedra i Zak 0 0ad Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydzia 0 0 Farmaceutyczny z OML w Sosnowcu 0 1l 0 2skiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony Listopad 2009 1. c) ini cja ty w lu do wà 2. b) po ma raƒ czo wà re wo lu cjà 3. c) Egipt

Bardziej szczegółowo

www.nie bo na zie mi.pl

www.nie bo na zie mi.pl Nie bo Na Zie mi www.nie bo na zie mi.pl Kon rad Mi lew ski Wszel kie pra wa za strze żo ne. Nie au to ry zo wa ne roz po wszech nia nie ca ło ści lub frag men tu ni niej szej pu bli ka cji w ja kiej kol

Bardziej szczegółowo

Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy

Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY Poradnik dla pracodawcy Projekt graficzny okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Izabella Skrzecz Opracowanie typograficzne i łamanie Barbara Charewicz Copyright Główny

Bardziej szczegółowo

wrzesień-październik 2009 PORADNIK SEM/Wyszukiwarki

wrzesień-październik 2009 PORADNIK SEM/Wyszukiwarki wrzesień-październik 2009 PORADNIK SEM/Wyszukiwarki SEM praktyczny przewodnik Spis treści Wstęp dlaczego wyszukiwanie jest tak ważne dla twojego biznesu............................ 4 1. Planowanie kampanii

Bardziej szczegółowo

Niezbędnik finansowy. Finansujemy nasze marzenia. Kredyty

Niezbędnik finansowy. Finansujemy nasze marzenia. Kredyty Niezbędnik finansowy Finansujemy nasze marzenia Kredyty Pro duk ty ofe ro wa ne przez ban ki są two rzo ne z my ślą o klien tach i ich po - trze bach. Planując co miesiąc do mo wy bu dżet, do brze jed

Bardziej szczegółowo

Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy

Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy Stanisław Staszewski Dostosuj swój zakład do obowiązującego prawa pracy Lista kontrolna z komentarzem, materiał pomocniczy dla pracodawców Warszawa 2010 Lista kontrolna z komentarzem Sta ni sław Sta szew

Bardziej szczegółowo

Środ ka mi ochro ny indywidualnej wska za ny mi w oce nie ry zy ka za wo do we go przy ob słu dze LPG są także: oku

Środ ka mi ochro ny indywidualnej wska za ny mi w oce nie ry zy ka za wo do we go przy ob słu dze LPG są także: oku BHP NA STACJACH LPG Pra cow nik, przy stę pu jąc do pra cy na sta no wi sku ope ra to ra LPG po wi nien za po znać się z oce ną ry zy - ka za wo do we go dla je go sta no wi ska oraz sto so wać odzież

Bardziej szczegółowo

Dys kry mi na cja bez po śred nia: Dys kry mi na cja po śred nia:

Dys kry mi na cja bez po śred nia: Dys kry mi na cja po śred nia: Objawy dyskryminacji Rodzaje dyskryminacji Kodeks pracy zobowiązuje do równego traktowania osób za trud nio nych, jak i sta ra ją cych się o pra cę. Pra co - daw ca dys kry mi nu je pra cow ni ka je że

Bardziej szczegółowo

Allianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny. Prospekt informacyjny. Warszawa, 5 maja 2010 r.

Allianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny. Prospekt informacyjny. Warszawa, 5 maja 2010 r. Allianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny Prospekt informacyjny Warszawa, 5 maja 2010 r. Prospekt informacyjny Allianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny zarządzany przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne

Bardziej szczegółowo

KOBIETY RAPORT. na politechnikach. Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 2016 RAPORT: Kobiety na politechnikach 2016

KOBIETY RAPORT. na politechnikach. Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 2016 RAPORT: Kobiety na politechnikach 2016 KOBIETY na politechnikach 2016 RAPORT Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 2016 1 Ko bie ty na po li tech ni kach 2016 Exe cu ti ve Sum ma ry W ra mach pro jek tu Dziew czy ny na po li tech ni ki! re

Bardziej szczegółowo

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 Ko men dan ta G³ówne go Pa ñ stwo wej Stra y Po a r nej z dnia 24 lu te go 2006 r. w spra wie spo so bu pro wa dze nia przez prze³o o nych do ku men

Bardziej szczegółowo

ISSN 1233-9784 11/2012

ISSN 1233-9784 11/2012 ISSN 1233-9784 11/2012 W numerze: PrzejÊciowe wsparcie krajowe w 2013 r. Zmiana ustawy o paszach Ponad 1,5 mld zł dla przetwórstwa PłatnoÊci bezpoêrednie za 2012 r. PROW 2007-2013 dla przedsi biorców Wydawcy:

Bardziej szczegółowo

grudzień 2010 PORADNIK Realizacja projektów internetowych

grudzień 2010 PORADNIK Realizacja projektów internetowych grudzień 2010 PORADNIK Realizacja projektów internetowych Realizacja projektów internetowych praktyczny przewodnik Spis treści Wstęp................................................................................................3

Bardziej szczegółowo

raport strategiczny iab polska INTERNET 2010 p o l s k a e u r o pa Ś w i a t

raport strategiczny iab polska INTERNET 2010 p o l s k a e u r o pa Ś w i a t raport strategiczny iab polska INTERNET 2010 p o l s k a e u r o pa Ś w i a t DODATEK SPECJALNY MEDIA & MARKETING POLSKA MAJ 2011 31 maja 2011 Komunikacja: transformacje Konferencja Media & Marketing Polska

Bardziej szczegółowo

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w I. DEKLARACJA WYDAWCY II. OKREعLENIA Ago ra SA, wy daw ca Ga ze ty Wy bor czej wiad czy kom plek so wà usùu gو Ne kro lo gi, po le ga jà cà na za miesz cza niu ne

Bardziej szczegółowo

Wy ko rzy sta nie ener gii wod nej w Pol sce. do celów energetycznych 2

Wy ko rzy sta nie ener gii wod nej w Pol sce. do celów energetycznych 2 An na Sto bier ska 1 Wy ko rzy sta nie ener gii wod nej w Pol sce do celów energetycznych 2 Abs trakt Au tor ka w pra cy opi su je bu do wę je zior za po ro wych i spo sób ich wy ko rzy sta nia do ce lów

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN

BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN Włodzimierz Łabanowski BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA MASZYN Poradnik dla pracodawców Warszawa 2013 Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Europejska koncepcja bezpieczeństwa użytkowania maszyn 3. Wymagania dla maszyn

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKĄ WIELKĄ NAGRODĄ BUDOWNICTWA

ŚLĄSKĄ WIELKĄ NAGRODĄ BUDOWNICTWA Szanowni Państwo! Rada Śląskiej Izby Budownictwa wspólnie z uczestnikami Forum Budownictwa Śląskiego uprzejmie informuje, że została otwarta IV edycja Konkursu ŚLĄSKIE BUDOWANIE 2014 którego celem jest

Bardziej szczegółowo

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego We³ na mi ne ral na jest to ma te ria³ ter mo izo la cyj ny w for mie p³yt, mat lub gra nu la tu. Zna ko mi cie na da je siê do do cie pla

Bardziej szczegółowo

ISBN: 978-83-931598-0-2

ISBN: 978-83-931598-0-2 ISBN: 978-83-931598-0-2 Fundacja dla Polski ul. Narbutta 20/30 02-541 Warszawa tel. (0-22) 542 5880 fax.(0-22) 542 9890 e-mail: fdp@fdp.org.pl www.fdp.org.pl ISBN: 978-83-931598-0-2 Autorzy: Dominika

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres

Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres inwestycje Ogólne warunki ubezpieczenia Plan Inwestycyjny Multi Progres ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi ze składką podstawową opłacaną jednorazowo indeks PIMP/11/11/02

Bardziej szczegółowo

NA SASKIEJ KĘPIE. Niewielki, lecz funkcjonalny salon został konsekwentnie urządzony w stonowanej kolorystyce z ożywczymi akcentami limonki

NA SASKIEJ KĘPIE. Niewielki, lecz funkcjonalny salon został konsekwentnie urządzony w stonowanej kolorystyce z ożywczymi akcentami limonki APARTAMENT NA SASKIEJ KĘPIE t e k s t i s t y l i z a c j a : J o a n n a W o y d a / M i ó d M a l i n a S t u d i o, z d j ę c i a : Ł u k a s z K o z y r a / M i ó d M a l i n a S t u d i o, p r o j

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele 1 3Przyj 0 1cie W E S E L N E 58 magazyn wesele 1 3 Tortowy zawr t g 0 0owy C o fantazjach w 0 2wiecie s 0 0odko 0 2ci C u kier ni czy 0 2wiat roz wi ja si 0 1 w b 0 0y ska wicz - nym tem pie, ofe ru j

Bardziej szczegółowo

Ka te dra Fi zy ki na Uni wer sy te cie Przy rod ni czym w Po zna niu ist nie je już po nad 60 lat

Ka te dra Fi zy ki na Uni wer sy te cie Przy rod ni czym w Po zna niu ist nie je już po nad 60 lat Obecni oraz część byłych pracowników Katedry Fizyki, od lewej: dr Grzegorz Hoffmann, dr Wojciech Pukacki, dr Danuta Klimek-Poliszko, dr Stanisław Surma, prof. Stefan Poliszko, mgr Danuta Jankun, dr hab.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Ogólne Warunki Ubezpieczenia Spłaty Rat Kredytu dla Kredytobiorców MultiBanku PAKIET STANDARD Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treści.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

MOIM ZDANIEM. Forum Budownictwa Śląskiego - 4 (38) 2011 3

MOIM ZDANIEM. Forum Budownictwa Śląskiego - 4 (38) 2011 3 MOIM ZDANIEM Zbli ża ją cy się ko niec ro ku skła nia do pierw szych ocen sy - tu acji w sek to rze bu dow nic twa i pro gnoz jej dal sze go roz wo - ju. Bar dzo zna czą cy wzrost in we sty cji pu blicz

Bardziej szczegółowo

porad i informacji udzielają prawnicy

porad i informacji udzielają prawnicy Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne HALO, KONSUMENT! Chcesz poznać swoje prawa? Szukasz pomocy? ZADZWOŃ DO INFOLINII KONSUMENCKIEJ BEZPŁATNY TELEFON 0 800 800 008 W dni powszednie od 9.00 do

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

2/2013 2014. Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu ISSN 1641-5825. Sylwia Pragłowska

2/2013 2014. Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu ISSN 1641-5825. Sylwia Pragłowska Czasopismo Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu 2/2013 2014 ISSN 1641-5825 Sylwia Pragłowska Od redakcji W świe cie zdo mi no wa nym przez po śpiech, w któ rym sil niej si i spraw niej si zwy cię

Bardziej szczegółowo

DODATEK INFORMACYJNO-PROMOCYJNY NR 7 (87) 29 lipca 2010 r.

DODATEK INFORMACYJNO-PROMOCYJNY NR 7 (87) 29 lipca 2010 r. Forum Biznesu Wydawca: Media Press ul. Mickiewicza 29 40-085 Katowice NR 7 (87) 29 lipca 2010 r. Redaguje zespół Obejmujemy patronatem interesujące wydarzenia biznesowe redakcja@forumbiznesu.pl tel. 032/

Bardziej szczegółowo

Wykonanie posadzki betonowej

Wykonanie posadzki betonowej Wykonanie posadzki betonowej Gładź betonowa grubości 8-10 cm powinna być zbrojona siatką stalową. NARZĘDZIA I MATERIAŁY poziomnica miarka deski grubości 27 mm linijka deski grubości 12 mm, służące do wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Naszą misją jest bycie europejskim partnerem w transporcie kolejowym

Naszą misją jest bycie europejskim partnerem w transporcie kolejowym Naszą misją jest bycie europejskim partnerem w transporcie kolejowym Dlatego też, nasza firma zawiera konkretne i zdecydowane przesłanie NA SZA WI ZJA Je ste śmy fir mą dzia ła ją ca na ryn ku mię dzy

Bardziej szczegółowo

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty LUTY 2009 15 lutego 14 marca 2009 nr 2/27 Wydawnictwo Eurosystem Warszawa www.forumsamorzadowe.pl ISSN 1897-0079 INDEX 226424 Cena 12 zł (0% VAT) FORUM SAMORZĄDOWE n i e z a l e ż n y m i e s i ę c z n

Bardziej szczegółowo

Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w

Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w Termin wydaje siê byو doœو skomplikowany, lecz jego wyt³umaczenie jest niezbêdne,

Bardziej szczegółowo

VI Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości

VI Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości WYDANIE SPECJALNE ISSN 1643-6350 PATRONAT HONOROWY MINISTER INFRASTRUKTURY I ROZWOJU WOJEWODA ŚLĄSKI MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO VI Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości Katowice, 24

Bardziej szczegółowo

Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych. Agnieszka ada

Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych. Agnieszka ada Partnerstwo dla Prezydencji? Wspó³praca administracji z sektorem pozarz¹dowym podczas czeskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej wnioski dla Polski Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych Agnieszka

Bardziej szczegółowo

VII Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości

VII Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości WYDANIE SPECJALNE ISSN 1643-6350 PATRONAT HONOROWY MINISTER INFRASTRUKTURY I ROZWOJU WOJEWODA ŚLĄSKI MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO VII Śląskie Forum Inwestycji, Budownictwa, Nieruchomości Katowice, 10

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM. Biologia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM. Biologia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM Biologia Poziom rozszerzony Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za daя otwar tych s pre zen to wa ne przy kёa do we po praw ne od

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych Ogólne Warunki Ubezpieczenia Odpowiedzialności Cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym - Zielona Karta 24.02.2016

Bardziej szczegółowo

Biuletyn. informacyjny 9/2015. W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz. Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku ISSN 1233-9784

Biuletyn. informacyjny 9/2015. W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz. Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku ISSN 1233-9784 Biuletyn ISSN 1233-9784 informacyjny 9/2015 W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz Pre fe ren cyj ne kre dy ty kl sko we Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku W numerze: MRiRW O no wych

Bardziej szczegółowo

Poradnik. E-commerce. Autorami poradnika są przedstawiciele grup roboczych IAB Polska

Poradnik. E-commerce. Autorami poradnika są przedstawiciele grup roboczych IAB Polska Poradnik E-commerce dla sklepów Fot. Corbis/FotoChannels Autorami poradnika są przedstawiciele grup roboczych IAB Polska IAB Polska PORADNIK E-COMMERCE DLA SKLEPÓ W dodatek do Media & Marketing Polska

Bardziej szczegółowo

włącznik otwór, w który wkręca się ramię cyrkla ceramika, glazura płyty styropianowe korek, karton, skóra KIERUNEK CIĘCIA

włącznik otwór, w który wkręca się ramię cyrkla ceramika, glazura płyty styropianowe korek, karton, skóra KIERUNEK CIĘCIA Obsługa wyrzynarki Budowa wyrzynarki regulator prędkości skokowej brzeszczotu blokada włącznika, umożliwiająca pracę ciągłą bez konieczności trzymania palca na włączniku kabel zasilania regulator wychylenia

Bardziej szczegółowo

PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862

PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862 Numer 16 28.4.2014 r. PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862 Górnicy protestują przeciw postojom FOTO: GRZEGORZ VAR BOGYA DE CSEPY Górnicy protestują przeciw postojom FOTO: GRZEGORZ VAR BOGYA DE CSEPY Gór ni cy

Bardziej szczegółowo

Praca w wakacje. www.pip.gov.pl

Praca w wakacje. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Pierwsza praca Jeżeli chcesz podjąć pracę jako pracownik młodociany mu sisz: mieć co najmniej ukończone gimnazjum oraz po sia dać świa dec two le kar skie stwier dza ją ce, że praca którą

Bardziej szczegółowo

DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI. Zwykłe i niezwykłe

DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI. Zwykłe i niezwykłe DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI Zwykłe i niezwykłe techniki plastyczne Za ję cia pla stycz ne to ulu bio na dzia łal ność dziec ka wna ucza niu zin te gro wa nym. Są one for mą od re ago wa nia na pięć, roz

Bardziej szczegółowo

Anna Łuczak, Andrzej Najmiec. Czynniki psychospołeczne w pracy kierowców

Anna Łuczak, Andrzej Najmiec. Czynniki psychospołeczne w pracy kierowców Anna Łuczak, Andrzej Najmiec Czynniki psychospołeczne w pracy kierowców Warszawa 2012 Projekt okładki Dorota Zając Zdjęcie na okładce Andrzej Jaworski Opracowanie redakcyjne Danuta Rutkowska Opracowanie

Bardziej szczegółowo

praca zbiorowa CENTRA DOKUMENTACJI EUROPEJSKIEJ W POLSCE VADEMECUM

praca zbiorowa CENTRA DOKUMENTACJI EUROPEJSKIEJ W POLSCE VADEMECUM praca zbiorowa CENTRA DOKUMENTACJI EUROPEJSKIEJ W POLSCE VADEMECUM Warszawa, 2009 SPIS TREŚCI Wstęp...5 Rozdział 1. Centra Dokumentacji Europejskiej sieć informacyjna Komisji Europejskiej...7 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Informacje przygotowane przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Austrii. Po rad nik dla oby wa te li pol skich podejmują cych pra cę w Au strii

Informacje przygotowane przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Austrii. Po rad nik dla oby wa te li pol skich podejmują cych pra cę w Au strii Informacje przygotowane przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Austrii Po rad nik dla oby wa te li pol skich podejmują cych pra cę w Au strii War sza wa 2011 Informacje przygotowane przez Wydział Konsularny

Bardziej szczegółowo

KOBIETY. na politechnikach. Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 2015 R A P O R T : K o b i e t y n a p o l i t e c h n i k a c h 2 0 1 5

KOBIETY. na politechnikach. Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 2015 R A P O R T : K o b i e t y n a p o l i t e c h n i k a c h 2 0 1 5 KOBIETY na politechnikach 215 RAPORT Fundacja Edukacyjna Perspektywy Marzec 215 1 Kobietyna politechnikach 215 ExecutiveSummary W ramachprojektu Dziewczynyna politechniki! realizowanegowspólnieprzez KonferencjęRektorówPolskichUczelniTechnicznych(KRPUT)iFundacjęEdukacyjną

Bardziej szczegółowo

Uczeƒ z dysleksjà w domu

Uczeƒ z dysleksjà w domu Marta Bogdanowicz Anna Adryjanek Ma gorzata Ro yƒska Uczeƒ z dysleksjà w domu Poradnik nie tylko dla rodziców G d y n i a 2 0 1 0 Re cenzja merytoryczna: dr hab. Gra yna Krasowicz-Kupis, prof. UMCS Re

Bardziej szczegółowo

DODATEK INFORMACYJNO-PROMOCYJNY NR 4 (84) 29 kwietnia 2010 r.

DODATEK INFORMACYJNO-PROMOCYJNY NR 4 (84) 29 kwietnia 2010 r. Forum Biznesu Wydawca: Media Press ul. Mickiewicza 29 40-085 Katowice NR 4 (84) 29 kwietnia 2010 r. Redaguje zespół Obejmujemy patronatem interesujące wydarzenia biznesowe redakcja@forumbiznesu.pl tel.

Bardziej szczegółowo

KOBIETY a BRANŻA TECHNOLOGICZNA

KOBIETY a BRANŻA TECHNOLOGICZNA KOBIETY a BRANŻA TECHNOLOGICZNA ANKIETA Cel badania Za pra sza my Cię do udzia łu w ba da niu an kie to wym, pro wa dzo nym przez Fun da cję Edu ka cyj ną Per spek ty wy. Ankieta ta ma na celu zba da nie

Bardziej szczegółowo

NASZE ELDORADO. Fornirowany orzechem stół zachęca do posiłków w większym gronie

NASZE ELDORADO. Fornirowany orzechem stół zachęca do posiłków w większym gronie APARTAMENT NASZE ELDORADO t e k s t : J o a n n a W o y d a, s t y l i z a c j a : M a g d a l e n a O l s z e w s k a, z d j ę c i a : Ł u k a s z K o z y r a, p r o j e k t : K r y s t y n a M i k o

Bardziej szczegółowo

Spis treści ANALIZARYNKU INWESTYCJE TRANSAKCJE KORZYSTAJĄCY Z OBIEKTÓWNOCLEGOWYCH DOTACJEUNIJNE GASTRONOMIA FIRMY I SIECIHOTELOWE

Spis treści ANALIZARYNKU INWESTYCJE TRANSAKCJE KORZYSTAJĄCY Z OBIEKTÓWNOCLEGOWYCH DOTACJEUNIJNE GASTRONOMIA FIRMY I SIECIHOTELOWE Spis treści ANALIZARYNKU Silnywpływkryzysu Rok 2009 był jed nym z na trud niej szych w bran ży ho te lar skiej. Spad ki ob ło że nia po koi ho te lo wych, jak i cen w sto sun ku do ro ku 2008 się gnę ły

Bardziej szczegółowo

Więk szość po wsta ją cych obiek -

Więk szość po wsta ją cych obiek - Zarządzanie drogami No wo ści w ma ga zy no wa niu so li dro go wej W ostatnich latach obserwujemy znaczny wzrost inwestycji w realizację obiektów magazynowania soli drogowej. Obiekty te mogą mieć różnorodnie

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Judasz. Prawo pracy pierwsze kroki. www.pip.gov.pl

Elżbieta Judasz. Prawo pracy pierwsze kroki. www.pip.gov.pl Elżbieta Judasz Prawo pracy pierwsze kroki www.pip.gov.pl Elżbieta Judasz PRAWO PRA CY PIERWSZE KROKI War sza wa 2016 Aktualizacja Katarzyna Piecyk Pro jekt okład ki Dorota Zając Opra co wa nie re dak

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DLA TECHNIKÓW ORTODONTYCZNYCH

MATERIAŁY DLA TECHNIKÓW ORTODONTYCZNYCH Wyróżnia nas tylko jedna rzecz. Wszystko. MATERIAŁY DLA TECHNIKÓW ORTODONTYCZNYCH Produkty LAB TEC ADENTA Dokładne Łatwe w użyciu Czyste Ekonomiczne Wielozadaniowe Konieczne System mikrosensorów THERAMON

Bardziej szczegółowo

>>> powiat sandomierski. Tarnobrzeg >>> Troje dzieci, Urząd Mar szał kow ski Wo je wódz - Sklep Świat Two je go Dziec ka, trzy promile

>>> powiat sandomierski. Tarnobrzeg >>> Troje dzieci, Urząd Mar szał kow ski Wo je wódz - Sklep Świat Two je go Dziec ka, trzy promile n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n SAM BO RZEC: Urząd Gmi ny, Sam bo rzec 43 Sklep spo żyw czy

Bardziej szczegółowo

Kto si boi stali z Rosji Najwi ksi europejscy producenci chcà ograniczyç import ze Wschodu STALOWEFORUM

Kto si boi stali z Rosji Najwi ksi europejscy producenci chcà ograniczyç import ze Wschodu STALOWEFORUM Stalowe Wilki rozdane Wielka gala z okazji jubileuszu Polskiej Unii Dystrybutorów Stali Nas kryzys si nie ima Rozmowa z Konradem Jaskó à, prezesem Polimexu-Mostostalu Kto si boi stali z Rosji Najwi ksi

Bardziej szczegółowo

Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych

Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych lipiec - sierpień - wrzesień 2012 r. nr 35 Poznań Od Re dak to ra W bieżącym 35. nu me rze naszego kwartalnika już okład - ka za

Bardziej szczegółowo

ZASADY CERTYFIKACJI AGENCJI REKRUTACYJNYCH na Ukrainie

ZASADY CERTYFIKACJI AGENCJI REKRUTACYJNYCH na Ukrainie ZASADY CERTYFIKACJI AGENCJI REKRUTACYJNYCH na Ukrainie CELE ZASADY I KRYTERIA Spis treści 1. Wstęp............................................... 3 2. Standardy i kryteria certyfikacji............................

Bardziej szczegółowo

codziennie aktualizowane na www.inforfk.pl stan prawny na dzień 17 grudnia 2014 r.

codziennie aktualizowane na www.inforfk.pl stan prawny na dzień 17 grudnia 2014 r. nr 1(265) 5.01.2015 dodatek nr 1 Wskaźniki i stawki codziennie aktualizowane na www.inforfk.pl stan prawny na dzień 17 grudnia 2014 r. 9 771731 996559 0 2 DZIAŁ I. CZAS PRACY 1. ZMIANA! Nominalny wymiar

Bardziej szczegółowo

60 zł. 80 zł. Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe. za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej. dla pozostałych gości

60 zł. 80 zł. Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe. za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej. dla pozostałych gości 60 zł za dobę dla lekarza Śląskiej Izby Lekarskiej 80 zł dla pozostałych gości możliwość wystawienia faktury na gabinet Warszawa ul. Sobieskieg o 102a pokoje 2 i 3 osobowe rezerwacje i opłaty w Śląskiej

Bardziej szczegółowo

z mojego punktu widzenia

z mojego punktu widzenia reklama 2 kwiet nia br. od bę dzie się XXX Okrę go wy Zjazd Le ka rzy - naj wyż sza wła dza na sze go le kar skie go sa - mo rzą du. W ubie głym mie sią cu zwró ci łem się do wszyst kich Ko le ża nek i

Bardziej szczegółowo

Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010

Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010 Reklama 2 PRO MEDICO WRZESIEŃ 2010 z mojego punktu widzenia Kon kurs ofert na 2011 rok. Po wie dzieć, że wzbu dził wąt pli wo ści, to był by grzecz no ścio wy eu fe mizm. Wo kół pro ce du ry kon trak to

Bardziej szczegółowo

2 8. Polonijny Festiwal Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych

2 8. Polonijny Festiwal Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych 2 8. Polonijny Festiwal Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych W naszym salonie znajdziesz: sprzedaż samochodów nowych skup i sprzedaż samochodów używanych kompleksowa obsługa firm szeroki asortyment oryginalnych

Bardziej szczegółowo

WesołychŚwiątBożegoNarodzenia orazwszelkiejpomyślności w życiuosobistymi pracyzawodowej, w nadchodzącymnowymroku wszystkimczłonkom:

WesołychŚwiątBożegoNarodzenia orazwszelkiejpomyślności w życiuosobistymi pracyzawodowej, w nadchodzącymnowymroku wszystkimczłonkom: WesołychŚwiątBożegoNarodzenia orazwszelkiejpomyślności w życiuosobistymi pracyzawodowej, w nadchodzącymnowymroku wszystkimczłonkom: ŚląskiejIzbyBudownictwa ŚląskiejOkręgowejIzbyInżynierówBudownictwa KatowickiegoOddziałuPolskiegoZwiązkuInżynierówi

Bardziej szczegółowo

Partnerzy Projektu: RAPORT BADAWCZY 2015

Partnerzy Projektu: RAPORT BADAWCZY 2015 Partnerzy Projektu: RAPORT BADAWCZY 2015 Partnerzy Projektu: Raport Fundacji Edukacyjnej Perspektywy i Siemens opracowany został przez Zespół Badawczy w składzie: q dr Monika Ksieniewicz q dr Maria Pawłowska

Bardziej szczegółowo

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza prób nej ma tu ry z OPE RO NEM. J zyk polski Po ziom pod sta wo wy

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza prób nej ma tu ry z OPE RO NEM. J zyk polski Po ziom pod sta wo wy Mo de le od po wie dzi do ar ku sza prób nej ma tu ry z OPE RO NEM J zyk polski Po ziom pod sta wo wy Li sto pad 2009 Cz Êç I ro zu mie nie czy ta ne go tek stu Stare, nowe, kultowe Mo del za wie ra prze

Bardziej szczegółowo

Ś W I A T UDANE WNĘTRZA TO TAKIE, KTÓRE WYCHODZĄC PONAD ESTETYCZNE KRYTERIA DOMYKANE SĄ KLAMRĄ

Ś W I A T UDANE WNĘTRZA TO TAKIE, KTÓRE WYCHODZĄC PONAD ESTETYCZNE KRYTERIA DOMYKANE SĄ KLAMRĄ Ś W V I L I L A A Ś W I A T STYLEM z d j ę c i a Ł u k a s z Z a n d e c k i, t e k s t?????????????????, p r o j e k t K a t a r z y n a A r s e n o w i c z, P r a c o w n i a A r s e n o w i c z D e

Bardziej szczegółowo

Prakseologia Nr 148/2008

Prakseologia Nr 148/2008 Prakseologia Nr 148/2008 TREŚĆ NUMERU OD REDAKCJI 5 PUBLIC RELATIONS: PERSPEKTYWA TEORETYCZNA Ryszard Banajski PUBLIC RELATIONS, MARKETING, REKLAMA, LOBBING, SPONSORING, PROPAGANDA I AGITACJA PODOBIEŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy pierwsze kroki

Prawo pracy pierwsze kroki Prawopracy_PierwszeKroki.pdf 2014-04-23 14:24:09 Elżbieta Judasz Jak powinna być sformułowana dobra umowa o pracę? Jakie są Twoje uprawnienia jako pracownika? Kiedy będzie można skorzystać z urlopu? Dla

Bardziej szczegółowo